İstanbul 13°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

Bilge Özdemir’den konut verilerine ayrıştırma çağrısı

GPPS Platformu, birinci el ve ikinci el konut verilerinin aynı potada değerlendirilmesine karşı çıkarak 2027’den itibaren ayrı raporlama ve endeks setleri oluşturulmasını önerdi.

Gayrimenkul Proje Pazarlama ve Satış Platformu (GPPS) olarak konut piyasasının doğru okunabilmesi için birinci el ve ikinci el verilerinin birbirinden ayrılması gerektiğine dikkat çekiyoruz. Konut satışları, fiyat endeksleri ve stok analizleri hazırlanırken iki farklı pazar yapısının aynı başlık altında değerlendirilmesi, sektörün üretim ekonomisine ilişkin gerçek tabloyu ortaya koymuyor.

İkinci el satış, yeni konut üretimi değildir

İkinci el konut piyasasında gerçekleşen işlemler, daha önce satın alınmış konutların yeniden el değiştirmesidir. Bu işlemler, konut ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlasa da yeni konut üretimi anlamına gelmez. Aracı üzerinden gerçekleştiğinde hizmet ekonomisinin, şahıslar arasında yapıldığında ise devir ekonomisinin faaliyetidir.

Konut stoku kavramının da bu ayrım gözetilerek ele alınması gerektiğini düşünüyoruz. İnşaat şirketleri, proje geliştiriciler ve GYO’lar tarafından üretilen, tamamlanmış veya tamamlanma aşamasına gelmiş ancak henüz alıcı bulamamış sıfır konutlar üretim ekonomisinin stokunu oluşturur. Bu nedenle konut stokunun belirlenmesinde ikinci el ilanların veya daha önce satılmış konutların değil, birinci el konutların esas alınması gerekir.

Birinci el ve ikinci el satışların toplanarak tek bir konut stoku ya da üretim göstergesi gibi sunulması, piyasanın farklı dinamiklerini birbirine karıştırır. İki pazarın alıcısı, satıcısı, fiyat oluşumu ve ekonomik işlevi farklıdır.

Fiyat endeksleri üretim ekonomisini göstermiyor

Konut fiyatlarına ilişkin yayımlanan endeks ve değerlendirmelerin önemli bir bölümü ikinci el piyasa verilerine dayanıyor. Kredi başvuruları, ekspertiz raporları ve emlak portallarından derlenen fiyatlar, ağırlıklı olarak mevcut konutların el değiştirme değerini yansıtıyor. Bu veriler kendi pazarını anlamak açısından önemli; ancak doğrudan yeni konut üretim ekonomisinin güncel maliyet ve satış koşullarını göstermiyor.

Birinci el konut piyasasında ise fiyatlar, proje geliştirme ve inşaat süreçlerinin uzunluğu nedeniyle geçmiş dönem koşullarını yansıtabiliyor. Projenin büyüklüğüne ve satış takvimine bağlı olarak resmi kayıtlara giren fiyatlar, satıştan 12 ila 36 ay önce belirlenmiş olabiliyor. Enflasyon ve maliyet artışlarının yaşandığı dönemlerde bu gecikme, birinci el satış fiyatlarının güncel üretim koşullarından önemli ölçüde farklılaşmasına yol açıyor.

Geçmiş dönemin maliyetleriyle fiyatlandırılmış bir konutun bugünkü piyasa değerini, yeni üretimin maliyeti ve ticari sürdürülebilirliği için referans almak doğru değil. Daha önce satılmış bir konutun fiyatındaki artış veya düşüş, yeni konut üreticisinin bugünkü maliyetlerini ve satış koşullarını tek başına açıklayamaz.

Bu nedenle konut fiyat endeksleri yayımlanırken kullanılan verilerin hangi pazarı temsil ettiği açıkça belirtilmeli; ikinci el ağırlıklı göstergeler birinci el konut piyasasının doğrudan referansı olarak sunulmamalıdır.

2027 için ayrı veri ve raporlama seti önerisi

TCMB, TÜİK, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başta olmak üzere gayrimenkul verisi derleyen ve yayımlayan kurumlara çağrımızı yineliyoruz: Birinci el ve ikinci el konut piyasaları 2027 yılından itibaren ayrı veri, rapor ve bülten setleriyle izlenmeli.

Birinci el konut satışları üretim ekonomisinin performansını, ikinci el işlemler ise mevcut konutların el değiştirme hareketini göstermeli. Konut stoku, satış hacmi ve fiyat endeksleri de bu ayrım üzerinden hazırlanmalı.

GPPS olarak savunduğumuz temel yaklaşım açık: Konut piyasasını doğru analiz etmek için yalnızca kaç konutun el değiştirdiğine değil, kaç yeni konutun üretildiğine ve üretim ekonomisinin hangi koşullarda çalıştığına da bakılmalı. Birinci el üretim ekonomisi ile ikinci el devir ve hizmet ekonomisi aynı veri setinde eritilmemeli.

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

İassos Laguna’dan Milas’a 618 milyon liralık turizm yatırımı

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam ederek bunu kabul etmiş olursunuz.