Kışı geçirecekler

Besa Grup Satış ve Pazarlama Koordinatörü Şule Alp yaptığı açıklamada, “Vaka yoğunluğu, apartmanlardaki gürültü, yürüyüş alanlarının azlığı, kalabalıklardan kaçmak isteme gibi nedenlerle Bodrum’daki yazlıklar normalleşmeden sonra zaten dolmuştu. Buna home office çalışma ve uzaktan eğitim de eklenenince birçok insan kışın da kalmaya karar verdi” dedi.

Kiralar arttı

Şule Alp’in verdiği bilgilere göre yazlığı olmayanlar ise kiralama veya satın alma arayışında. Bu nedenle de kiralar yükseldi. 2+1, 75 metrekarelik konutların kiralama ücreti 2500 TL’den 70.000 TL’ye kadar çıkıyor. Bu ücret eşyalı evlerde ise iki katı.

Arsalara ilgi yüksek

Bodrum’da sadece oturuma hazır konutlara değil arsalara da ilgi yüksek. Türkiye çapında geçen yıl Haziran Temmuz Ağustos aylarında arsa satışları, 45 milyon TL’yken bu yıl aynı dönemde 89 milyon TL’ye çıktığını aktaran Şule Alp, “Aynı oranda artışı Bodrum’da da gördük. Üstelik artık Bodrum’un Meşelik, Dörtepe, Güvercinlik, Güllük gibi adını çok duymadığımız bölgeleri de tercih ediliyor. Merkeze uzak ama ulaşımın kolay olduğu bu bölgelerde insanlar arsa alarak ev yapmayı düşünüyorlar. Hatta bazıları prefabrik yapılar yaparak yaşamaya başladı bile” diye konuştu.

Memurlara hayat zorlaştı, esnaflar mutlu

Bodrum’daki bu yoğunluk kimini mutlu ederken bu durumdan rahatsız olanlar da var. Konuyla ilgili Şule Alp, şunları söyledi: “Öncelikli korona nedeniyle sezon geç başladığı için esnaf iş yapmamıştı. Burada yaşamaya devam edenler nedeniyle onlar için sezon hiç kapanmamış gibi devam ediyor şimdi. Esnaf bu durumdan çok memnun. Ancak memurlar için hayat zorlaştı. Çünkü ev ve arsa ücretleri artınca bir kısmı merkezden uzak ilçelere yönelmek zorunda kaldılar. Normalde kısa mesafede işlerine gidebilecekken şimdi minibüs, özel araç kullanıyorlar. Öte yandan Bodrum’u sakin yaşantısını seven insanlar da kalabalıklardan şikâyetçi. Bodrum Belediyesi de genel bütçeden daha fazla pay almak için Bodrum’da yaşamaya başlayan insanların nüfuslarını aldırmaları için kampanya yapıyor.”

TÜİK konut satış istatistiklerine göre, Türkiye genelinde konut satışları ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 54,2 artarak 170 bin 408 oldu. Söz konusu ayda ipotekli konut satışı 15 bin 367, yabancıya satılan konut adedi ise 3 bin 893 oldu.

Temmuz ayında Cumhuriyet tarihi rekorunun kırıldığını, Ağustos ayı rakamlarının da gayrimenkul talebinin ne kadar canlı olduğunu bir kez daha teyit ettiğini belirten Emlakjet CEO’su Tolga İdikat, “Bu canlanmada konut kredi faizlerindeki indirimin rolü büyük. Ben canlılığın devam edeceğini düşünüyorum, yeter ki konut faizleri makul düzeyde olsun…” dedi.

Müstakil hayata geçiş

Emlak sektörüne ilişkin verileri yakından takip eden Emlakjet, kendi işlem hacmi ve veri tabanına dayandırdığı verilerle sektörün nabzını tutuyor. Ağustos verilerini Covid-19 dönemi öncesi yılın ilk üç ay ortalamasına göre karşılaştırdığımızda daire aramaları %7 arttığı halde, aynı dönem kıyaslamasında müstakil ev aramalarında %27 artış, villa aramaları ise %68 artış gösteriyor. Bu da aslında yeni dönemde insanların ortak yaşamdan ziyade daha çok müstakil yaşama kayma isteğine işaret ediyor.

İl bazlı gayrimenkul arama detayına baktığımızda pandemi öncesi Ocak – Mart ortalamasına göre Ağustos’ta İstanbul’da %5, Ankara’da %4, İzmir’de %15, Antalya’da %5 artış göstermiştir. Satılık aramaları Covid-19 öncesi ortalamasına göre Ağustos ayında %16, kiralıkta %28 artış gösterirken, esas dikkat çekici nokta ise günlük kiralıklardaki %44 artıştır.Günlük kiralık artışları İstanbul’da %47, Ankara’da %20, İzmir’de %39 artmış bu da insanların yaz boyunca aslında otellerden ve kalabalık ortamlardan uzak durmak için sergiledikleri bir davranış olarak yorumlanabilir.

Emlak seçimleri değişiyor

Koronavirüs pandemisi nedeniyle evde geçirilen zamanın artması, buna ek olarak uzaktan çalışma modelinin de giderek kalıcı hale gelmesi, konut arayışında olanların daha büyük seçeneklere yönelmesine yol açtı. Emlakjet verilerine göre geçtiğimiz yılın ağustos ayında kullanıcıların yüzde 35’i 3+1, yüzde 32’si 2+1, yüzde 11’i 1+1, yüzde 9’u ise 4+1 ev ararken, bu yılın aynı ayında konut arayanların yüzde 37’sinin talebi 3+1 evlere yöneldi. Kullanıcıların yüzde 33’ü 2+1 ev ararken, 1+1 evlere olan talebin gerilediği görüldü.

Anadolu’daki gayrimenkullere talepte rekor artış!

Ağustos ayı ilan arama trafiğinde yaptığımız son bir yıllık karşılaştırmada; Bartın’da yüzde 340, Siirt’te yüzde 267, Kilis’te yüzde 214, Batman’da yüzde 159, Ardahan’da yüzde 90, Tekirdağ’da ise yüzde 63 oranında bir trafik artışı yaşandığı görüldü.

Ağustosta bir önceki aya göre konut trafiğinde artış yaşanan illere ilişkin değerlendirmede, Kütahya yüzde 22’lik artış ile başı çekti. Bu kenti, Şanlıurfa yüzde 20, Kilis ve Tunceli yüzde 13, Samsun yüzde 6’lık artışla takip etti.

İşyeri ve ofis taleplerinde büyük düşüş

Yine Emlakjet verilerine göre Ağustos ayı ilan arama trafiğini analiz ettiğimizde pandemi öncesi döneme göre mağaza arama trafiği %82,ofis talepleri %21 düşmüş durumda. Bu rakamlar ekonomideki sürecin, online satınalma tercihlerindeki artış ve de şirketlerin evden çalışma sistemine geçmesinin sonucu olarak ortaya çıkıyor.

Emlakjet’te her 3 çağrıdan 1’i işlemle sonuçlanıyor

“Emlakjet’e gerçekten emlak arayan, ciddi alıcılar giriyor” diyen Emlakjet CEO’su Tolga İdikat, çağrıların yüzde 30’unun işlemle sonuçlandığını açıkladı. İdikat, “Rakamlarımız 2020 yılında 15 binden fazla üye gayrimenkul danışmanımıza çağrı gönderdiğimizi ve bu çağrıların da yüzde 30’unun satılık veya kiralık olarak işleme döndüğünü gösteriyor. Pandemi dönemi olduğu için, müşterilerimize şeffaf, sürekli ve net performans takibi yapabildikleri dijital çözüm ortaklarıyla ilerlemelerini tavsiye ediyorum. Emlakjet olarak vizyonumuz emlak arayan son tüketicileri memnun etmek, bu sırada da profesyonel emlak danışmanlarına ölçülebilir, şeffaf ve tabi ki yüksek değer üretmek. Çalışmalarımıza bu bilinçle devam edeceğiz” açıklamasında bulundu.

İlçelerin değeri değişti

Gayrimenkul Danışmanı Evrim Başaran Kırmızıtaş, koronavirüsün yayılımın düşük olduğu bölgelere talebin yükseldiğini söyledi. Kırmızıtaş, “Sağlık Bakanlığı’nın Hayat Eve Sığar uygulamasından edindiğimiz bilgilere göre Zekeriyaköy, Uskumruköy, Göktürk, Kilyos gibi bölgelerde koronavirüs yoğunluğu yeşil olarak ifade ediliyor. Yani bu bölgelerde koronavirüs çok fazla yayılmadı” dedi.

Yeşillik bölgeler tercih nedeni

Bunun bir tesadüf olmadığını ifade eden Kırmızıtaş, “Bu bölgeler yeşil alanın çok olduğu, müstakil villaların bulunduğu, insan yoğunluğu olarak da fazla kalabalık olmayan yerler. Buralara talebin artmasının en büyük nedeni ise insanlar hem koronavirüsün ne kadar devam edeceğinden emin değil hem de bu süreçte evin, bahçenin ve kalabalıklardan uzak yaşamanın ne kadar önemli olduğunu fark ettiler” diye konuştu.

Zekeriyaköy’ü istiyorlar

Taleple orantılı olarak fiyatların da arttığını aktaran Kırmızıtaş, “Uskumruköy, Zekeriyaköy bölgelerinde yüzde 20’ye kadar artış var. Yine Kilyos, Şile’de yüzde 15 oranında artış yaşadı. Anadolu Yakası’nda ise özellikle Beykoz ve Çamlıca’da villalara büyük talep var” diye konuştu.

Gürültü rahatsız etti

Apartmanlardan kaçışın başladığını belirten Başaran “Apartmanlarda, plazalarda oturan danışmanlarımız buradaki evlerini satıp bahçeli ev talep ediyorlar. Çünkü hepsi apartman dairelerinde çok sıkıldı. Bunda yürüyüş yapacak alanlarının olmaması ve komşulardan gelen gürültülü sesler çok etkili oldu” dedi.

Ev ve tatil bir arada

Evrim Başaran’ın verdiği bilgilere göre talebin arttığı bir diğer ev tipi ise havuzlu villalar. Başaran, bunun en büyük nedenini ise şöyle açıklıyor: “Bu yıl hazirandan itibaren turizmde normalleşme bekleniyor olsa da insanların büyük bir kısmı hâlâ tatile çıkmaya hazır değil. Fakat tatil yapmak bir ihtiyaç. Bu yıl tatile gidemeyen insanlar kendi evlerinde, sağlıklı ve güvenli bir tatil yapmak istiyor.”

En azından balkon olsun

Müstakil evler için bütçesi olmayanlar ise balkonu ya da terası olan evlere taşınmak istiyor. Evrim Başaran, “Bu süreç balkon ve terasların önemini de gösterdi. Eskiden balkonları eve katarak evi büyütmek isteyenler pişman oldu. Şimdi müstakil ya da havuzlu villalar için bütçesi olmayanlar balkonlu ya da teraslı ev arıyor” diyor^.

Araştırmadan çıkan çarpıcı başlıklar şöyle;

• Her 2 kişiden biri ofise dönüş için heyecanlı.
• Her 3 kişiden biri 6 ay içinde finansal durumunun kötüleşeceğini düşünüyor.
• Tasarruf etme oranı yüzde 18 düştü.
• Ankete katılan her 10 kişiden 4’ü bu dönemde kredi çektiğini ya da yakın zamanda 5 ila 25 bin TL arasında değişen miktarda kredi çekmeyi planladığını söyledi.
• 10 kişiden 7’si giyim harcamalarını kıstı.
• #EvdeKal süreci beslenme alışkanlıklarını etkiledi atıştırmalık harcamaları yüzde 20 arttı.
• Sinema – tiyatro gibi kültürel etkinlikler en az 8 ay hayatımızda olmayacak.
• Bu yaz için tatil planları belirsizliğini koruyor.
• Erkekler bakım özleminde kadınları solladı 3 ay içinde berber rutinime dönerim diyenler kadınları geçti.
• #EvdeKal süreci eğitici oldu katılımcıların yarısı yeni beceriler edindiğini belirtti.
• Her 10 kişiden 8’i bu dönemde sahip olduğu şeylerin değerini daha fazla anladı.

Koronavirüs gündeminin, kullanıcılarının alışveriş ve yaşam alışkanlıkları üzerindeki etkisini araştıran Hopi, uygulama içinden yaptığı anketin sonuçlarını açıkladı. 3 bin 213 Hopi kullanıcısının detaylı yanıtlarıyla ortaya çıkan anket; kullanıcıların alışveriş alışkanlıkları, finansal durumları ve sosyal yaşama dönüş beklentileriyle ilgili çarpıcı veriler sunuyor.

Evden çalışma sıktı, ofis özlendi

Ankete katılanların yüzde 60’ı kadın, yüzde 40’ı da erkek kullanıcılardan oluştu. Ankete katılanların yüzde 24’ü çalışmadığını, yüzde 76’si çalıştığını belirtti. Çalıştığını belirtenlerin yüzde 53’ü Covid-19 süreci sonrasında işe gitmenin kendilerine olumlu hissettireceğini belirtirken, yüzde 12’si aksi şekilde düşündüğünü söyledi. Yüzde 18’lik bir kesim ise ofise dönüş konusunda kararsız olduğunu belirtti.

Tasarruf etme oranı düştü

Ankete katılanların yüzde 44’ü finansal durumu salgın öncesine göre daha kötü olduğunu belirtirken yüzde 49’u ise finansal durumunda bir değişiklik olmadığını söyledi. Her 3 kişiden biri finansal durumunun 6 ay sonrasında kötüleşeceğini, yüzde 26’sı iyileşeceğini, yüzde 40’ı ise aynı kalacağını düşünüyor. Ankete katılanların yüzde 52’si finansal durumunun bir yıl sonra düzelmesini bekliyor.

Her 10 kişiden 4’ü ya kredi çekti ya da çekmeyi planlıyor

“Coronavirüs öncesindeki dönemde gelirinden tasarruf yapma imkânın var mıydı?” sorusuna evet diyenler yüzde 54 iken, bu oran Covid-19 sonrasında yüzde 36’ya düştü. Ankete katılanların yüzde 20’si bu dönemde finansal destek için kredi çektiğini belirtirken yine yüzde 20’si yakın zamanda kredi çekeceğini söyledi. Kredi başvurusu yapacağını belirtenlerin yüzde 40’ı 5,001-10,000 TL aralığında, yüzde 20’si 10.001-25.000 TL arasında, yüzde 28’i ise 25,000 TL’den fazla kredi çekmeyi planlıyor.

10 kişiden 7’si giyim harcamalarını azalttı

Küresel salgının harcama alışkanlıklarına etkisinin de sorgulandığı ankete katılan 10 kişiden 7’si (%68) giyim harcamalarını azalttığını söyledi. Ankete katılanların yanıtları en büyük düşüşün ayakkabı, çanta ve aksesuvar kategorilerinde yaşandığını ortaya koyuyor.

Evde kaldık, daha çok atıştırdık

Evde daha fazla zaman geçirmeye bağlı olarak temel gıda harcamaları yüzde 68, atıştırmalık harcamaları da yüzde 20 oranında yükseldi. Ev temizlik harcamaları ise yüzde 44 oranında arttı. Hazır yemek harcamaları ise salgın öncesi döneme göre yüzde 63 azaldı.

Her 10 kişiden 6’sı sinema ve tiyatro için en erken 8 ay sonra dedi

Covid-19 sonrasında yaşam rutinine, park, sahil gibi açık alanlara ortalama 3 ay içerisinde dönmeyi planlayanların oranı yüzde 61 iken, 8 aydan uzun sürede dönerim diyenlerin oranı yüzde 15 oldu. Ankete katılanların yüzde 59’u sinema ve tiyatroya da 8 aydan önce gitmeyi düşünmediğini, yüzde 12’si ise 3 ay içerisinde sinema ve tiyatroya gidebileceğini belirtti.

Bu yaz için tatil planı belirsiz

Ankete katılanlar tatil planlarıyla ilgili beklentilerini de paylaştı. Buna göre ankete katılanların yüzde 26’sı 3 ay, yüzde 25’i 4-8 ay içinde, yüzde 49’u ise 8 aydan sonra tatile gitmeyi düşündüğünü söyledi. Her 10 katılımcıdan 9’u ise yurt dışı tatillerin 8 aydan da uzun sürede gerçekleşebileceği düşünüyor.

Erkekler “bakım” özleminde kadınları solladı

Kuaför ve berbere 3 ay içinde dönerim diyenlerin oranı yüzde 57 iken, 8 aydan uzun sürede dönerim diyenlerin oranı yüzde 20 oldu. “Bakım” rutinine dönüşte erkekler kadınları solladı.

3 ay içinde berber rutinine dönerim diyen erkeklerin oranı yüzde 69 olurken bu oran kadınlarda yüzde 49’da kaldı. Ankete katılanlar konser, festival gibi sosyal aktivitelere ise yüzde 62 oranında 8 aydan uzun sürede dönerim derken, spor salonuna gidenlerin yüzde 16’sı 3 ay içinde spora dönmeyi düşünüyor.
Sahip olduklarımızın değerini daha fazla anladık

Sahip olduklarımızın değeri anlaşıldı

Ankete katılanların büyük çoğunluğu koronavirüs salgınının, hayatta sahip olunan şeylerin değerini anlamasını sağladığını ifade ediyor. Her 10 katılımcıdan 8’i (%79) bu dönemde sahip olduğu şeylerin değerini daha fazla anladı.

Salgın sonrasında kalıcı olacak alışkanlıklar

Hopi, kısıtlamalar sebebiyle, evinde zaman geçiren kullanıcılarına salgın dönemini nasıl geçirdiklerini ve salgın sonrasında bu dönemde edinilen hangi rutinlere devam edeceklerini sordu.

Buna göre;

1. Katılımcıların yüzde 25’i kısıtlamalar bittikten sonra dışarıda daha çok vakit geçirecek, yüzde 47’si ise daha fazla evde kalacak.
2. Katılımcıların neredeyse yarısı (%43) karantinada yeni beceriler öğrendi.
3. Katılımcıların yüzde 32’si için bu dönemde sosyal medya platformlarının daha önemli hale geldiğini, yüzde 47’si ise aksini söyledi.
4. Her 10 katılımcıdan 6’sı için (%64) salgın sonrası süreçte evden/uzaktan çalışma daha popüler olacak.
5. Katılımcıların yüzde 17’si online yoga, pilates, spor alışkanlıklarına, yüzde 16’sı evde tamirat/DIY çalışmalarına ve yüzde 15’i evde kişisel bakım rutinlerine, yüzde 11’i ahşap, resim gibi sanatsal hobilerine, yüzde 7’si ise örgü, dantel gibi el işi hobilerine devam edecek.

Dünya ekonomisi, Kovid-19 salgını nedeniyle tarihte benzeri görülmemiş bir krizin eşiğine gelirken, sürecin her alanda olduğu gibi inşaat sektörü açısından da önemli sonuçlar doğurması bekleniyor.

Çok etkiledi

Tüm dünyayı olduğu gibi Türkiye’yi de etkisi altına alan koronavirüs salgınından en çok etkilenen sektörlerin arasında yer alan inşaat, gerek yarattığı istihdam gerekse de büyüklüğü açısından özellikle gelişmekte olan ülkelerde lokomotif görevi üstleniyor.

Salgın sürecinde satış ofisleri ve şantiyelerde virüsün bulaşmasını engellemeye yönelik alınan tedbirler küresel çapta inşaat sektöründe işleyişi önemli ölçüde aksatırken, sözleşme ve proje iptali ya da gecikmelerinin yanı sıra eve kapanan tüketicinin önemli ölçüde azalan gayrimenkul talebi sektörü zor durumda bıraktı.

Tedarik zinciri aksadı

Çimentodan hazır betona, tuğladan makineye 200’den fazla alt sektörle bağlantısı bulunan inşaat sektörü açısından tedarik zincirindeki aksamalar da bir başka kırılganlık unsuru ortaya çıkarıyor. Ayrıca salgın sürecinde sektörde işlerin durması milyonlarca istihdam kaybına yol açtı.

Yurt dışı müteahhitlik sektörü açısından bakıldığında da salgın sonrası ülkelerin kapatılması nedeniyle ortaya çıkan aksamaların, hukuki açıdan firmalara ekstra maliyetlerin binmesine neden olabileceği, mücbir sebeplere yer verilmeyen sözleşmelerde sorumlulukların yerine getirilememesi nedeniyle tazminatların gündeme gelebileceği konuşuluyor.

“Şirketler arasında erken birleşmeler olacak”

Deloitte’nin inşaat sektöründe Kovid-19’un etkilerine dair yayımladığı bir raporda, salgın nedeniyle sözleşme iptalleri ve proje gecikmeleriyle karşı karşıya kalan inşaat sektöründe, tedarik zinciri kesintisinin de önemli bir sorun olarak öne çıktığı vurgulanıyor.

Sektöre salgının tam etkisinin değerlendirilmesi için hala erken olsa da sürecin haziran sonrasına uzaması durumunda büyük projelerde önemli gecikmeler beklendiği aktarılan raporda, salgının inşaat sektörüne etkisinin ise hem operasyonel hem de finansal açıdan olacağı öngörülüyor.

Maliyetler attı

Raporda, operasyonel etkiler “mevcut sözleşmelerde gecikme ve fesih”, “tedarik zincirinde bozulma nedeniyle arzın yavaşlaması ve malzeme, ekipman ve işçilik fiyatlarında artış”, “şantiyelerde güvenliğin sağlanması ve bekleme maliyetleri” ve “hastalığın mevcut iş gücü mevcudiyeti üzerindeki olumsuz etkisi ve nitelikli çalışanların elde tutulmasına yönelik maliyet” başlıkları altında toplanıyor.

Sektöre dair finansal etkilere de yer verilen raporda, “İptal edilen ya da ertelenen proje sözleşmeleri inşaat sektörü gelirini orta vadede olumsuz etkileyecek. Şirketlerin işletme sermayesi ve likidite pozisyonları üzerinde önemli bir stres oluşacak. Fon sahiplerinin yeni ya da destekleyici yönde sermayeye erişimi beklenenden daha uzun sürebilir. Bu nedenle şirketler ve fon sahipleri arasında erken bir birleşme önemli olacak.” değerlendirmeleri yapıldı.

“İnşaat sektörü 10 yıl geriye gitti”

Avrupa tarafında açıklanan verilere göre, salgın sonrası boşalan şantiyelerin etkisiyle inşaat sektörü Fransa, İtalya, İngiltere ve Almanya’da çöktü.

IHS Markit Avro Bölgesi İnşaat Sektörü Toplam Aktivite Endeksi, nisanda 15,1 ile rekor düşük seviyeye geriledi. Mart ayında 33,5 seviyesinde bulunan endeks, şubatta 52,5 düzeyinde gerçekleşmişti. Sektörün üst üste iki ay sert daralmasında özellikle İtalya ve Fransa başı çekti. Almanya’da ise bu düşüş nispeten daha yavaş olsa da belirgin düzeyde gerçekleşti.

20 yılın en kötüsü yaşanıyor

İngiltere’de inşaat sektörü, birçok inşaatçının Kovid-19 salgını esnasında şantiyelerini kapatmasının etkisiyle 20 yılı aşkın sürenin en kötü çöküşünü kaydetti. IHS Markit/Cips tarafından açıklanan ana inşaat sektörü aktivite endeksi, mart ayında bulunduğu 39,3 seviyesinden nisanda 8,2’ye geriledi. Sektörde ciddi yavaşlamaya işaret eden bu rakam, 2008 finansal kriz esnasında bile 27,8 düzeyinde gerçekleşmişti.

Toparlanma yıllar alabilir

İngiliz Satınalma ve Tedarik Enstitüsü (CIPS) Direktörü Duncan Brock, konuya ilişkin açıklamasında inşaat sektörünün toparlanmasının uzun yıllar alabileceğini belirterek, “2008 küresel ekonomik krizi sonrası hala tam olarak iyileşemeyen inşaat sektörü, küresel çapta salgının yarattığı üretim boşluğu nedeniyle 10 yıl daha geriye gitti.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD tarafına bakıldığında, ülkede yeni konut satışlarının martta aylık yüzde 15,4 azalışla 627 bine gerilediği görülürken, inşaat sektörü tarafında önemli istihdam kaybı yaşandı. ABD iş Gücü İstatistikleri Bürosu verilerine göre, inşaat sektöründe çalışan sayısı nisanda 975 bin kişiyle tarihinin en sert düşüşünü kaydetti. Sektörde iş gücü de nisanda aylık yüzde 13 gerilemiş oldu. Öte yandan ABD’de inşaat sektörü işsizlik oranı da yüzde 16,6’ya yükseldi.

Türkiye’de durum ne?

Türkiye’de inşaat sektörü geçen yıl 231 milyar 908 milyon 295 bin liralık büyüklük ile milli gelirden yüzde 5,4 pay aldı. Gayrimenkul faaliyetleri ise 285 milyar 744 milyon 967 bin lira ile milli gelirin yüzde 6,7’sini oluşturdu. İnşaat sektöründe bu yılın şubat ayı itibarıyla 1 milyon 395 bin çalışan bulunuyor. Bu da toplam 26 milyon 753 bin olan istihdamın yüzde 5,2’sini oluşturuyor. Bu dönemde işsiz kalan 4 milyon 228 bin kişinin 640 binini inşaat sektörü çalışanlarının oluşturduğu görülüyor.

Kredi kullanımı arttı

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 30 Nisan itibarıyla tüketiciler 210 milyar 897 milyon liralık konut kredisi kullandı. Bu rakam yıl başında 199 milyar 268 milyon lira düzeyinde bulunuyordu.

İnşaat sektörünün kullandığı toplam nakdi krediler ise 2019’un mart ayında bulunduğu 234 milyar 380,9 milyon lira seviyesinden, bu yılın aynı ayında 260 milyar 190,2 milyon liraya yükseldi. Bu da sektörün Kovid-19 sonrası kredi talebinin arttığını ortaya koyuyor.

Siparişler sert düştü

Öte yandan Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) tarafından hazırlanan nisan ayı raporunda, salgının inşaat malzemeleri sanayi üzerindeki etkisinin nisan ayında daha yoğun hissedildiği, yurt içi ve yurt dışında hem mevcut siparişlerde iptaller yaşandığı, hem de yeni siparişlerde sert düşüşler görüldüğü belirtildi.

Yurt içi ve yurt dışı siparişlerdeki iptallerin inşaat malzemeleri sanayisinde yarı mamul ve nihai mamul stoku birikimine yol açtığına işaret edilen raporda, satış bütçelerinin de olumsuz etkileneceği vurgulandı.

Satış bütçeleri daralıyor

İMSAD üyeleriyle nisan ayının ilk yarısında yapılan ankete göre, sektörün yaklaşık yüzde 85’i yurt içinden, yüzde 46,8’i ise yurt dışından yüksek miktarda iş, sipariş ve proje iptalleriyle karşılaştı. İnşaat sanayinin yüzde 56,5’i ise bu yıl satış bütçelerinin yüzde 20 ve üzerinde daralabileceğini öngördü.

Bu yıla önemli bir artışla başlayan ve ocak-mart döneminde toplam 22,1 puan yükselen İnşaat Sektörü Güven Endeksi ise nisan ayına gelindiğinde salgının etkisiyle 35,9 puan birden sert düştü. Türkiye genelinde konut satışları ise nisanda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 55,5 azalarak 42 bin 783 oldu. Buna karşın ocak-nisan döneminde 383 bin 821 konut satışı gerçekleşerek, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8,9 artış gösterdi.

Sektörde yeni dönem öngörüleri

Gayrimenkulde yaşanan durgunluğa karşın, lojistik ve depolama, hastane, medikal ofisler ve laboratuvar gibi alanlara yönelik projeler inşaat sektörü için hala revaçta iken, yapılan araştırmalar ev ortamının daha önemli hale gelmesiyle kullanıcıların müstakil, villa, bahçeli ve balkonlu ev tercihlerinin arttığını ortaya koyuyor. Peyzaj alanı ve yürüyüş parkuru geniş bir alana yayılan projelerin tüketicilerin satın alma kararında etkili olacağı belirtiliyor.

Salgın sonrası süreçte inşaat sektöründe, şantiyelerde dijital dönüşümün gündeme alınarak e-şantiyeler oluşturulacağı, sosyal mesafe dolayısıyla daha geniş metrekareli ofislere talebin artacağı öngörülüyor.

Yeni çözümler gündemde

Yeni projelerde robotik teknolojilerin entegrasyonunun ivme kazanması, özellikle binaları sterilize edip temizleyebilen robotik gibi emlak teknolojilerine (proptech) yönelik çözümlerin daha fazla benimsenmesi bekleniyor.

Sektörde çalışan maliyetlerinin düşürülmesi ve kilit vasıflı personelin elde tutulması için çalışmalar yapılacağı, ürün tedariki konusunda da alternatif arz kanallarının belirlenmesinin süreklilik açısından kritik rol oynayacağı yapılan tahminler arasında.

Bahçe kullanımı tercih ediliyor

TSKB Gayrimenkul Değerleme AŞ Özel Projeler Departmanı Kıdemli Değerleme Uzmanı Duygu Yılmaz, İstanbul’da az katlı ve büyük alana yayılmış konut projelerinin kentin dışında yoğunlaşmasının kaçınılmaz olduğunu belirterek, “Bu bölgelerde inşa edilen villa projelerinin doğaya yakınlıkları, sakin ve nezih bir yaşam tarzı sunmaları, kendi kendine yeten kent sistemleri olarak kurgulanmaları ve villaların kullanım alanı alternatiflerinin daha çeşitli olması gibi özelliklerinin ön plana çıktığı görülüyor. Kent içinden kent dışına doğru gidildikçe projelerde daha geniş açık alan ve bahçe kullanımının olduğu görülüyor. Diğer taraftan salgınla birlikte pazarda ulaşılabilir fiyatlı müstakil evleri içerecek projeler için bir talep oluşması söz konusu olacaktır.” ifadelerini kullandı.

Yılmaz ayrıca, uzaktan çalışma modelinin sürdürülmesi durumunda, kentin dışındaki konut projelerine talebin artabileceğini söyledi.

Gazianteppusula.com

Bunun üzerine erken tanı olması sebebiyle hastaneye yatmasına gerek görülmeyen Başaran, bugün itibariyle evde beş günlük ilaç tedavisi alacak. Başaran ailesinin diğer üyelerinde ise herhangi bir soruna rastlanmadı.

‘Sağlık durumu iyi’

Ömer Faruk Başaran’ın sağlık durumu hakkında bilgi veren Doktor Sibel Özgül, “Başaran’ın sağlıklı yaşam amaçlı olarak kliniğimizde yürüttüğümüz rutin takipleri sırasında, herhangi bir şikâyeti bulunmamasına rağmen, tetkik ettiğimiz kan tablosunda eritrosit sayısı, nötrofil sayısı, feritin ve CRP değerlerindeki yükseklik ile lenfosit değerlerindeki düşüklüğü saptamamız üzerine, kendisini tam teşekküllü bir hastaneye yönlendirdik” dedi.

Testi negatif çıktı

Burada gerçekleştirilen Covid19 testinin negatif çıkmasına rağmen, bilgisayarlı tomografi ile yapılan analizlerde hafif derecede buzlu cam görüntüsü görüldüğünü aktaran Özgül, “Covid19 ile uyum sağlayan bu tablo üzerine, Başaran’ın gerekli tedavileri planlanmış olup, kendisi kontrol altında takip edilmektedir” diye konuştu.

Arsa ve villa arayışları arttı

Koronavirüs süreci gayrimenkul ile ilgili tüketicilerin ve satıcıların alışkanlıklarını da etkilemeye başladı. Karantina süreci ile şehir merkezinden uzaklaşmaya doğru bir eğilim oluştu. Yaşam alışkanlıklarımız değişiyor. Yıllardır iş yerlerine, eğitim olanaklarına, sosyal hayata yakın olması nedeni ile şehir merkezindeki küçük evleri tercih eden kitle online çalışma alışkanlığı kazandıktan sonra merkezden uzak, daha az kalabalık, daha sayfiye yerleşim bölgelerinde; daha geniş kullanım alanları olan, mümkünse bahçeli ve daha izole gayrimenkul arayışına yönelmiş durumda.

Bu dönemde villa, çiftlik ve arsa fiyatları artma eğiliminde, taleplerde de ciddi bir artış var. Çatalca, Büyükçekmece Göl Vadisi, Hadımköy, Edirne ve Kırklareli’nde villa ve çiftlik portföylerimiz var. Bu portföylerimizde ciddi bir hareketlilik yaşıyoruz.

Ofisler hızla dijitalleşiyor

“ Pandemi süreciyle gayrimenkul sektöründe dijital bir devrim başladı. Satış ofislerini dijitale taşıyan sektörün hızlı bir şekilde online satışlar, online toplantılar ve sanal turlara ayak uydurmaya başladığını görüyoruz. Aynı şekilde yatırımcıların da sürece hızla adapte olduğunu gözlemliyoruz. Hem satıcı, hem de alıcı tarafında uygun çözümleri beraberinde getiren dijitalleşmenin sektörün süreci daha iyi atlatabilmesini sağlayacağına inanıyorum. Bu yüzden de süreçte daha fazla gayrimenkul ofisinin dijitale taşınacağını göreceğiz diye düşünüyorum.

Sektör yine hareketlenecek

Salgının ne kadar devam edeceğini bilmiyoruz. İnşaat sektörü açısından iş gücü azaldı, bu süreçte tek güzel gelişme kredilerdeki kapsama oranın yüzde 90’a çıkarılmış olması. Dövizdeki orantısız yükseliş kontrol altına alınabilirse, gayrimenkul sektörünü yine hareketli süreçler bekleyecektir.

Konut almak için iyi bir zaman

Konut almak için hiçbir zaman kötü zaman değildir. Konut arayışı içerisinde olanlar, güzel fırsatları şu an yakalayabilirler, oldukça iyi kampanyalar var. Kredilerin de avantajlı olduğu bir süreçteyiz. Konut ihtiyacı olanlar için değerlendirilebilir bir dönem olduğunu düşünüyorum.

Dünyayı saran Covid-19 (Koronavirüs) salgını bu yıl gerçekleşecek hemen her şeyi yeniden şekillendirdi. Karantina kararları, Çin’in kapılarını kapatması, küresel taşımacılığın durması ve sosyal mesafe ekonomiyi de dönüştürüyor. Yeni nesil araştırma ve perakende teknolojileri şirketi REM People’a göre bu salgınla birlikte Türkiye ve dünyada hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Uluslararası markalara 43 ülkede perakende analitiği hizmeti veren REM People’ın CEO’su Bülent PEKER, Koronavirüs sonrası senaryoda üretim, istihdam, ithalat ve perakendede yaşanması muhtemel gelişmeleri şöyle anlattı:

Çin’in düşüşü mü?:

Çin geçtiğimiz 20 yılda dünyada hemen her şeyin lider tedarikçisi oldu. Ancak Koronavirüs sonrası birçok üretici karantina nedeniyle kapandı. Dünyanın büyüme motoru iki aylık bir uykuya daldı. Bu durum birçok kuruma Çin pazarının ne kadar öngörülemez olabileceğini gösterdi. Koronavirüs sonrası üretimle ilgili birçok alanda Çin pazarı liderliğini korusa bile bazı yerel alternatiflerine (rakiplerine) karşı güç kaybedeceğine kesin gözle bakılıyor.

Stok politikası değişecek:

Modern şirketlerin övündüğü en önemli eğilim ‘tam zamanında’ ürün politikasıydı. Yani ihtiyaçları karşılamak için mümkün olan en düşük stoğu muhafaza etmekti. Ancak karantina gibi tedarik zincirindeki olası sorunlar bu sistemi çökertiyor. Artık kurumlar, belirsizliklere karşı envanterlerini yeniden ayarlayacak ve daha fazla stok tutma eğiliminde olacaklar.

Yerel ürünler artacak:

Uluslararası nakliye ve seyahat kısıtlamaları insanlar gibi ürünlerin de bir noktadan diğerine ulaşmasını engelliyor. Bu durum bağlantılı küresel bir ekonomide büyük sıkıntılar yaratabiliyor. Koronavirüs sonrasında ürünlerin satılacağı ülke içinde üretilmesine dikkat edilmesi bekleniyor.

Toplantılar dijitalleşecek:

Dünyada hemen hemen her yerde büyük toplantıların yılın ikinci yarısına kadar erteleneceği bir gerçek. Ancak şirketlerin satış ziyaretleri, küçük toplantılar, seminerler ve sunumlar dijital iletişim kanallarına kaymaya devam edecek. Koronavirüs salgını bitse bile uzaktan çalışma (remote work) ve dijital platformlarda gerçekleşen toplantılar artık hayatın daha büyük bir parçası haline gelecek.

Evden çalışma dönemi:

Evden (uzaktan) çalışma sisteminin verimliliği üzerindeki tartışmalar uzun süredir devam ediyor. Bu dönem evden çalışmanın gerçekten mümkün olup olmadığını ya da verimliliğini tüm şirketlere göstermek üzere. Salgın sonrası dönemde birçok şirket ofis alanlarına yapılan yatırımların ne kadar anlamlı olduğunu sorgulamaya devam edecek. Özellikle evden/uzaktan çalışma konusunda yepyeni bir dönemin başlangıcında olduğumuzu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Değişime açık olmak:

Koronavirüs pandemisi son 100 yılın en önemli olayları arasında yerini aldı bile. Bundan sonraki süreçte başta devletler olmak üzere, birçok kamu ve özel kurumun benzer olaylara karşı acil eylem ve alternatif kaynak yönetim planının olması gerekecek.

“Pandemi, ‘Mücbir sebep’ sayılmalıdır”

Avukat Çiğdem Dilek, 16 Mart itibariyle bazı iş yerlerinin kapatılmasını zorunlu kılan genelgenin yayınlanmasıyla ticari hayat durma noktasına geldiğine irili ufaklı pek çok firmanın ticari olarak zor günler yaşadığına dikkat çekerek, “Pandemi, ‘Mücbir sebep’ olarak yorumlanmalıdır” dedi.

“Eğer pandemi ilanı tüketici için mücbir sebep ise ticari faaliyet yapanlar için de mücbir sebep olmaz mı?” sorusunu yanıtlayan Dilek, “Mücbir sebep demek hukukta, bir sorumluluğun yerine getirilmesini, sözleşmeyle yükümlenilmiş bir edimin ifasını, kişinin önceden beklemediği, öngöremeyeceği ve tahmin edemeyeceği, beklese ve tahmin etse bile, kişilerin alabilecekleri her türlü tedbirlere rağmen meydana gelmesini engelleyemeyeceği, kişilerin tedbir alma ve ihmalde bulunmama yükümlülüklerini aşan nitelikte ve ağırlıkta olan, olağanüstü, mutad ve devamlı olanın dışında gerçekleşen nitelikte bir olay, olgu veya durumdur. Bu kapsamda şu günlerde yaşadığımız Koronavirüs salgını mücbir sebep sayılmalıdır” dedi.

Avukat Çiğdem Dilek sözlerini şöyle sürdürdü:

Bazı işyerlerinin genelge kapsamında kapatılmasını kira hukuku, iş hukuku gibi öznel durumlar için ayrı ayrı değerlendirebiliriz fakat bundan önce kusursuz ifa imkansızlığı haline yol açan mücbir sebep halini genel olarak yorumlamakta fayda var:

Borç, ne zaman sona erer?

Ülkemizde kafe, bar, gösteri merkezi, spa, hamam, her türlü oyun salonları gibi bazı işyerleri zorunlu olarak kapandı. Ülkemizde ticari hayat bu durumdayken, tacirler tarafından imzalanan sözleşmelerin yerine getirilmesi, ödemelerin vadesinde yapılması, kredilerin ödenmesi, kira borçlarının ödenmesi, işçi ödemelerinin yapılması gibi konular gündeme gelmektedir. Geliri kesilen, ticari olarak zor günler geçiren işletmeler bu edimleri ve ödemeleri nasıl yerine getirecektir? Borçlar Kanununun 136. Maddesi “Borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa, borç sona erer” demektedir.

Kira Sözleşmeleri açısından;

Dünya çapında yaşanan ve pandemi ilan edilen koronavirüs salgını nedeniyle, işyeri zorunlu olarak kapatılması karşısında mağdur olan kiracıdan makul bir süre kira bedeli alınmaması kira sözleşmesinin bir süre askıya alınması makul bir yol olarak görünmektedir. Zira kiracı kusuru dışında kiraladığı gayrimenkulden faydalanamamaktadır ve yine kusuru dışında gelirinden yoksun kaldığından kirayı ödeme zorluğuna düşebilecektir.

İş Hukuku açısından;

İşyeri zorunlu olarak kapatılan işletme sahibi çalıştıramadığı işçiye bu süre zarfında ücret ödemek zorunda mıdır?

Burada her iki tarafı da mağdur etmeyecek makul bir yol bulunmalıdır. İş yeri zorunlu olarak kapatılan iş yeri sahibi belirli bir süre yarım maaş ödemek gibi bir yol seçebilir. Ancak bu süre, makul süre sayabileceğimiz bir süreyi aşarsa iş yeri sahibi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilecektir.

Elbette ki yukarıda yorum yoluyla yaptığımız öneriler olağan dışı yaşanan bir durumun varlığında her iki tarafın menfaatlerinin en asgari etkileneceği bir yol belirlemek amacıyla yapılmıştır. Şunun vurgulamakta fayda vardır; yaşanan süreçte çeşitli sözleşmelerin tarafları mesela kiracı- kiraya veren, işçi-işveren elbette mağduriyet yaşayacaktır. Burada, bu noktaya gelinmesinde tarafların kusurunun olmadığının bilincinde olunması ve tarafların barışçıl yollarla makul bir çözüme varması gerekmektedir.

Ancak bu sorumlu tutum sergilendiği takdirde ticari hayat daha az etkilenecek ve sözleşmelerin tarafları daha az zarar görecektir.

Ayrıca burada sayamayacağımız sayıda ticari hayatın içinde gerçekleştirilen çok çeşitli karşılıklı sözleşmelerde, yaşadığımız süreci mücbir sebep olarak kabul ederek, her somut olayda kendi içinde yorum yapmak ve tarafların mevcut durumda nasıl bir sorumluluk altına gireceklerini yeniden yorumlamak gerekecektir.