Tehlikeli durumları ihtiva ediyor

Kılıç, şöyle devam etti:

Özellikle Maliye ve Hazine Bakanlığı tarafından desteklenen bu kampanyalarda ve ekonomik desteklerde vatandaşların düşük faizle kredi kullandırılması amaçlanmıştır. İki tarafın da yararlanabildiği bu sistemde kredi kullanımında fırsatçılığın doğması gibi tehlikeli durumlar da ortaya çıkabilmektedir. Buna bir örnek faiz oranlarının düşmesini fırsat bilen gayrimenkul sahiplerinin konut fiyatlarına zam yapmasıdır. Denetimsiz bir şekilde gayrimenkullerin fahiş fiyatlarda satılması, vatandaşlara Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) başta olmak üzere çeşitli kurumlara başvurarak şikâyette bulunmasına olanak vermektedir.

Fırsatçılık olabilir

Bu tip hususlarda 22.05.2015 tarihinde Resmi Gazete ’de yayımlanan Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği dikkate alınmalıdır. Çünkü konut veya otomobil sektöründe özellikle belli bir nakit akışı olmayan vatandaşlara kullandırılan krediler birer tüketici kredisi olup yapılan sözleşmeler bu yönetmelikte düzenlenmiştir. Bu yönetmelik vatandaşlara önerilen kredi kampanyalarında meydana gelebilecek fırsatçılığı da önlemekte ve yapılan usulsüzlüklere de cezai işlem uygulamaktadır. Buna göre yönetmelik kapsamında vatandaşların dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:

• Sözleşme öncesi bilgi formlarının; en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenmesine ve bir örneğinin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesine dikkat edilmelidir.
• Sözleşmede; kredinin türü, kredi sözleşmesinin süresi, ödeme planları, cayma hakkı gibi hukuken önemli unsurlara yer verilmeli ve tüketici bu konuda bilgilendirilmelidir. Çünkü bu bilgilendirme krediyi verenin veya kredi aracısının tüketiciye karşı kanunen kendisine yüklenen bir yükümlülüktür. Bu yükümlülük yerine getirilmediği takdirde tüketici konut veya otomobil için imzalamış olduğu sözleşmeden cayabilir.

Ondörtgün kuralı

• Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı süresi, sözleşmenin kurulduğu tarihte başlar. Ancak sözleşmenin bir örneğinin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verildiği tarihin sözleşmenin kurulduğu tarihten daha sonra olması durumunda, bu süre, tüketicinin sözleşmenin bir örneğini aldığı tarihten itibaren başlar.

Kredi başvurusu sadece şahsen yapılabilir

• Konut ve otomobil alımında, vatandaşlara yönelik yapılan düşük bütçeli kampanyalarda vatandaşların oldukça dikkat etmesi gerekmektedir zira bu alanda çok fazla dolandırıcılık yapılmaktadır. Genellikle dolandırma aşamasında vatandaşa konutu ya da otomobili alması için onun adına kredi çıkartabileceği vaadiyle para istendiğinde şunu bilmek gerekir: Kanunen kimse, vatandaşın kişisel bilgilerine sahip olsa dahi, onun adına kredi başvurusu yapamaz ve kredi çıkartamaz.

Bankalar da sorumlu

Bu durumda kredi veren bankaların da sorumluluğunun bulunduğunu bilmek gerekir. Veya üçüncü bir şahıs, bankaların vatandaş hakkında vereceği kredi kararını değiştiremez çünkü bankalar kredi verme kararı onaylarken vatandaşın sahip olduğu kredi kayıt bürosu raporuna ve gelirine bakmaktadır. Bu sebeple bu hususlar vatandaşların konut ya da otomobil alırken kredi kullanmaları durumunda dikkat etmesi gereken hususlar olup gayrimenkul dolandırıcılığına karşı kendilerini koruma altına almaları gerekmektedir.

• Vatandaşın konut/otomobil alacaksa kredi veren bankalar ve Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri gibi yetkili firmalar dışında kredi başvurusunda bulunmaması gerekmektedir. Kaldı ki kanunlar ve yargı mercileri sadece bu kuruluşların verdiği kredileri tanımaktadır.

Cazip teklifler şüphelidir

• Vatandaşın satın alacakları bölgedeki pazar analizinin doğru yapılarak bölgenin rayiç fiyatlarını doğru tespit edilmelidir. Firmaların peşin satışlarda yaptıkları yüksek indirimler ile fiyatların gerçekten cazip olup olmadığını anlamaları gerekmektedir.

• Diğer taraftan düşük faizli uzun vadeli banka konut kredisi imkânı sunan satış kampanyalarında firmalar müşterilerine daha düşük faizli konut kredisi kullandırabilmek için bankalara komisyon ödemektedirler. Bu ödenen komisyon maliyetinin de satış fiyatının üzerine ekleme yapılıp yapılmadığına da ayrıca dikkat edilmelidir.

• Vatandaş fahiş fiyatlardan dolayı eğer bir şekilde haksızlığa uğradığını düşünüyorsa; bir tüketici olarak Tüketiciyi Koruma Kanuna dayanarak Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurabilir ya da kanundaki belli haklarını kullanarak mahkemeye/savcılıklara başvurabilir. Fahiş fiyatları ise Ticaret Bakanlığı nezdinde yapacağı ihbar ile bildirerek denetim talep edebilir.

Kampanyadan istediğini elde edemeyen veya ayıplı bir şekilde konut/otomobil alan tüketicinin 6502 sayılı Tüketiciyi Koruma Kanunu’na göre seçimlik hakları bulunmaktadır. Bu hakları:

• Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme
• Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme
• Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme
• İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme.

Geçtiğimiz günlerde Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye genelinde eylül ayında 127 bin 327 konut satışı gerçekleştirildi. Eylülde satılan konut sayısı bir önceki aya göre yüzde 21 artarken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9.2 geriledi.

Yine eylül ayında banka kredili satışlar olarak bilinen ipotekli konut satışları ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 72 azalarak 11 bin 330’a geriledi.Yüksek konut kredisi faiz oranları nedeniyle uzun süredir azalışını sürdüren ipotekli satışlar, eylül ayında dibi gördü. Eylülde yüzde 72 azalan ipotekli satışlar ağustosta ise yüzde 67 daralmıştı.

Şirketten alıyor

Buna göre, toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 8.9 olarak belirlendi. Şirketlerin bünyesinde hayata geçirilen ödeme modelleriyle satışlarda ise artış devam ediyor. Bankalardan konut kredisi çekmek istemeyen vatandaş, mevcut kampanyalara yöneliyor.

Bu nedenle diğer konut satışları artışını sürdürüyor. Diğer konut satışları eylülde, yıllık bazda yüzde 16.3 artarak 115 bin 997 olarak belirlendi.

Büyük fırsatlar için son haftaya giriliyor

Bu koşullarda ev sahibi olmak isteyenlere büyük erişim imkanı sağlayan hükümet ve gayrimenkul sektörünün sunduğu pek çok fırsat için son haftaya girildi. Pek çok fırsat için son tarih olan 31 Ekim’e kadar ev sahibi olmak isteyenler hem indirimler, hem de uygun ödeme koşullarına sahip olacak. Herhangi bir süre uzatılması yapılmazsa; konutta ve iş yerinde yüzde 18’den yüzde 8’e indirilen KDV ile iki taraf için yüzde 4’ten yüzde 3’e çekilen harç indirimi 31 Ekim’de bitecek. Konuyla ilgili sektörden uzatma talebi var ancak henüz bir çalışma yapılmadı. Yine ‘Türkiye İçin Kazanç Vakti’ kampanyası da son haftasına girdi. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı desteğiyle Emlak Konut GYO ve sektörün çatı örgütleri tarafından başlatılan; faiz oranını yüzde 0.98’e, peşinat tutarını yüzde 10’a düşüren ve yüzde 10 indirim imkânı sunan ‘Türkiye İçin Kazanç Vakti’ Kampanyası 31 Ekim’de son bulacak.

Barış süresi doluyor

‘İmar Barışı’ düzenlemesine başvuru süresi de doluyor. Düzenlemede son başvuru günü 31 Ekim 2018 olarak belirlenirken, başvuru gerçekleştirildikten sonra ödenmesi gereken bedel de 31 Aralık 2018’e kadar yatırılabilecek.

Üç katını ödeyecek

Mevcut koşullarda bankadan konut kredisi çekmek isteyen bir vatandaş, bankaya toplamda çektiği tutarın en az 3 katını geri ödemek durumunda kalıyor. Buna göre en düşük faiz oranı olan yüzde 2 ile bankadan 300 bin lira konut kredisi çeken bir tüketici geriye toplamda 796 bin lira ödeme yapacak. En yüksek faiz oranı olan 3.10’dan 300 bin lira konut kredisi çeken tüketicinin ise geri ödemesi toplamda 1 milyon 148 bin lira olacak.

Seda Tabak/Sabah

Esenyurt’ta aylık 2 bin bandında olan konut satışları kampanya sayesinde 3 binleri aştı ve Mayıs-Haziran döneminde ilçede 6 bin 997 konut el değiştirdi. Esenyurt’ta 6 aylık dönemde 17 bin 835 konut satıldı. Esenyurt, en yakın rakiplerine açık ara fark attı.

Ulaşılabilir fiyat

Esenyurt, İstanbul’da en çok markalı konutun bulunduğu ilçe olarak biliniyor. Yatırımcıların Esenyurt’u tercih sebeplerinden biri de ulaşılabilir konut fiyatlarına sahip olması. Hem yüksek arz hem de makul fiyatlar, Esenyurt’un İstanbul’da en çok konut satılan ilçe olmasını sağlıyor. Kampanya döneminde Esenyurt’un ardından 2 bin 110 konut satışıyla Pendik geldi. Pendik’in 6 aylık satışları 5 bin 705’i buldu. Pendik’in ardından üçüncü sırada 1.953 konut satışıyla Beylikdüzü yer aldı. Esenyurt ile benzer özelliklere sahip olan Beylikdüzü’nün 6 aylık satış performansı 4 bin 917’ye ulaştı. 1.878 adetlik satışla Sancaktepe ve 1.768 adetlik satışla Kadıköy, listenin ilk 5’ini oluşturan diğer ilçeler olarak sıralandı. Başakşehir, Ümraniye, Kartal, Küçükçekmece ve Tuzla da satışlarıyla dikkat çekti.

Merkezde sabit kaldı

İstanbul’da en az konut satışının yapıldığı, Beykoz, Beyoğlu, Beşiktaş, Sarıyer, Şişli gibi ilçeler, kampanya döneminde de sakindi. Bunda hem yeni konut arzının çok fazla olmaması hem de şehrin merkezinde yer alan bu bölgelerde fiyatların yüksekliği etkili oldu.

İndirime devam talebi

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, konut kredi faizlerinin düşürülmesi ve konut fiyatlarındaki indirimin satışlara çok olumlu yansıdığını belirterek, yılın ikinci yarısında da bu indirimlerin devam etmesi gerektiğini bildirdi. Konut kredi faizlerindeki indirimin Haziran sonu itibarıyla bittiğini anımsatan Palandöken, “Bu seferberlik satışlara olumlu yansımıştı. Konut satışlarının artması, dolaylı yoldan tüm piyasalara olumlu etki ediyor” değerlendirmesinde bulundu.

Meltem Kara/Vatan

Bu ortamda şirketler kampanyalarla satışları hareketlendirmeye çalıştı. 2017 yılının 11 ayında 1 milyon 276 bin konut satıldı. Bu sayının 2017 sonunda 1,4 milyona ulaştığı tahmin ediliyor.

1.4 milyon konut satışı

2016 yılında konut satışları 1 milyon 341 bin olmuştu. 2018’in de kampanya yoğun bir yıl olması bekleniyor. Bu kampanyalar sayesinde 2018’de de 1,4 milyon civarında satış rakamına ulaşılabileceği öngörülüyor.

Değeri düşen TL’nin 2018’de Türkiye’yi yabancılar için cazip hale getirmesi bekleniyor. 2017 yılının 11 aylık döneminde yabancı yatırımcılara 20 bin 70 adet konut satıldı. 2017’nin tamamında bu sayının 22 bini bulduğu tahmin ediliyor. 2018’de de yabancılara 22 bin konut satılması bekleniyor.

Arzda daralma olabilir

Stoktaki konutların yarattığı rekabet nedeniyle markalı konut arzının 2018’de yavaşlaması öngörülüyor. Yüksek döviz kurlarının maliyetleri arttırıcı etkisi, teşviklerin sona ermesi ve fiyat artışlarının yavaşlaması gibi nedenlerle, özel lokasyonu olanlar haricinde arzda durulma yaşanabileceğine dikkat çekiliyor. 2018’de firmaların şehir merkezlerinin dışında yeni uydu kentler yaratmaya başlayabilecekleri de belirtiliyor.

ERA Gayrimenkul Genel Müdürü Özhan Atalay, fiyat artışlarının durmasının ve yeni binalarda kat sınırlaması getirilmesinin, devam eden projeler sonuçlandıkça yeni ve büyük kentsel dönüşüm projelerinin yavaşlamasına neden olabileceğine vurgu yapıyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı‘nın Türkiye’deki 7,5 milyon çürük yapı stokunu yenilemek üzere 2018 yılından itibaren atılım yapacağına yönelik açıklamalar yapması ise kentsel dönüşüm konusunda önümüzdeki yıllarda ciddi çalışmaların önünün açılacağını gösteriyor.
İnşaattaki büyüme sürüyor ama…

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, Türkiye ekonomisi 2017’nin ilk üç çeyreğinde önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,4 büyürken, inşaat sektöründeki büyüme yüzde 10,2’yi buldu.

İnşaat yatırımları 2017 yılının ilk çeyreğinde yüzde 13,3, ikinci çeyreğinde yüzde 22,5, üçüncü çeyreğinde yüzde 12 arttı. Sektörün son dönemde kaydettiği büyümede özel sektör yatırımlarının yanı sıra Avrasya Tüneli, önümüzdeki dönemde açılması planlanan Üçüncü Havalimanı, Çanakkale Köprüsü gibi önemli projelerin etkili olduğu ifade ediliyor.

Kamu yatırımları ivmeyi yükleniyor

Önümüzdeki dönemde de kamu yatırımları ile kentsel dönüşüm sürecinin inşaat sektöründe büyüme ivmesini desteklemeye devam etmesi öngörülüyor.

Yurtdışı hareketli olabilir

Yurtdışı müteahhitlik işleri tarafında tablonun olumlu olduğu görülüyor. Ekonomi Bakanlığı’nın verilerine göre, 2017’nin 11 aylık döneminde yurtdışında 11,6 milyar dolarlık 175 yeni proje üstlenildi. Projelerin ülkelere göre dağılımında ilk beş ülke, Tanzanya (yüzde 21.9), Rusya (yüzde 13.3), Suudi Arabistan (yüzde 11.1), Irak (yüzde 8.2) ve Cezayir (yüzde 6.5) olarak sıralanıyor.

Türk müteahhitlik firmalarınca 1972’den 2017 Kasım sonuna kadar olan dönemde 119 ülkede üstlenilen 9 bin 173 projenin toplam bedeli ise 350,9 milyar dolara ulaştı. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Mithat Yenigün, önümüzdeki dönemde belirli düzeyde artış ivmesi kazanan enerji fiyatlarının Suudi Arabistan, Cezayir, Türkmenistan gibi Türk şirketlerinin referanslarının son derece güçlü olduğu pazarlarda yatırım ortamına ve finansman koşullarına olumlu yansıyabileceğini söylüyor.

Yenigün, Rusya ile ilişkilerde kademeli normalleşme ile Sahraaltı Afrika’nın başta olduğu potansiyel pazarlardaki fırsatlar da değerlendirildiğinde, önümüzdeki dönemin son 10 yıllık dönemde kazanılan ivmenin kaybedildiği 2016-2017 döneminden daha olumlu olmasının umulduğunu da vurguluyor.

Projelerin finansmanını faiz zorluyor

Tabii 2018 yılı için sektörün önünde riskler de var. Yüksek finansman gereksinimi bulunan altyapı projelerinin seyri açısından piyasa koşulları büyük önem taşıyor. Küresel likidite koşullarında önümüzdeki dönem için öngörülen daralma, jeopolitik risklerde artış eğilimi, döviz kurlarının yüksek seyri ve faiz tarafındaki gelişmeler inşaat yatırımları üzerindeki risk unsurlarını arttırıyor.

Yeni yatırım fırsatları ve finansman riskleri birlikte değerlendirildiğinde, inşaat sektöründeki büyümenin önümüzdeki dönemde genel ekonomik performansın üzerinde seyretmeyi sürdürmesi beklentiler arasında yer alıyor.

Makbule Yönel Maya TSKB Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü
“Kampanyalar çeşitlenecek”

“Yatırımcının ülkemizde gayrimenkule iştahı her zaman olacaktır. Ancak bir fırsat olduğunu görüp hissetmeli ki gayrimenkule yatırım yapsın. Tüketiciyi harekete geçirmek için 2018’de kampanyalarda çok ciddi çeşitlenmeler ve farklılaşmalar olacak. Kira garantisi taahhütleri, yıllık getiri taahhütleri, ticari alanlardan konut sitesi/binasına ortak alan gideri payı katkısı gibi, basit matematik ile herkesin anlayabileceği rakamsal kampanyalar dünyada olduğu gibi ülkemizde de gündeme gelecek.”

Murat Atay Garanti Mortgage Genel Müdürü
“Sektör 2018’de de desteklenecektir”

“Konut sektöründe ortaya çıkan rakamlar sektörün yatırım açısından ‘güvenli liman’ olmayı sürdürdüğünü gösteriyor. Konut kredileri 2017’nin 11 aylık döneminde yüzde 16,3 büyüdü. 2017 Kasım sonu itibariyle net kredi büyümesi 24,9 milyar TL olarak gerçekleşti. Konut sektörünün ekonomideki öneminden hareketle, devletin sektöre yönelik destekleyici kararlarının devam edeceği düşüncesindeyiz.

Kısa vadede yüksek enflasyon trendinin süreceğini, bunun TCMB’nin faizleri direkt ya da diğer müdahale seçenekleriyle yukarıya taşıyacak aksiyonları almasına neden olacağını tahmin ediyoruz. Bunlar faizlerin yukarı yönlü olma olasılığını güçlendiriyor.”

Levent Gökmen Demirciler-Ekonomist

Son bir ayda internetten yapılan konut araması, 240 ay vadeli kampanya haberlerinin yer aldığı son 10 günde hareketlendi. Emlakjet.com verilerine göre, ocak ayındaki satılık daire arama oranı, geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında yüzde 10 oranında, Aralık ayına göre kıyaslandığında ise yüzde 38 oranında yükseldi. Artışın önemli bir bölümü ise son 10 günde gerçekleşti.

Kampanya etkisi konut aramasında itici güç oldu

Konut alıcılarının kampanya haberlerine olan duyarlılığı, ayın son döneminde internet üzerinden daire aramalarına hemen yansıdı. Verilere göre, ocak ayındaki satılık daire arama oranı, geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında yüzde 10 oranında, Aralık ayına göre kıyaslandığında ise yüzde 38 oranında yükseldi.

Ocak ayında Aralık ayına göre satılık ve kiralık daire arama toplamında yüzde 44’lük bir artışın dikkat çektiğini Genel Müdür Gizem Moral Kunter, “Artışın önemli bir bölümü ise kampanyanın duyulduğu ocak ayının son haftasında gerçekleşti. Kampanyaların bu noktada alıcıların internet üzerinden konut aramasında itici bir güç olduğunu söyleyebiliriz. Ocak ayında kiralık daire aramasında artış oranı ise Aralık ayına göre % 55 oldu. Merkezi noktalarda son zamanlarda kiralarda yüzde 30’a varan oranda düşüşler olması, bu artış üzerinde etkili olmuş olabilir” dedi.

İpotekli satışların artması umut verici

TÜİK verilerine göre, 2016 Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla yüzde 1,9 gerileyerek 84 bin 556’ya düşen konut satışları, 2017 Ocak ayında ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 12,8 oranında artarak 95.389 oldu. Anayasa referandumu, ekonomik gündem, kış koşulları ve yarıyıl tatilinin yanı sıra aslında terörle başladığımız yılın bu ilk ayındaki yükselişi dikkat çekici olarak değerlendiren Kunter, tabloyu şöyle aktardı:

“İpotekli satışlarda da son 2 yıllık seyirde artış trendi göze çarpıyor. Ocak ayında ipotekli konut satışlarının bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 35,4 oranında artarak 35.993 olması, banka kredili satışın yükselme eğilimi açısından umut verici. Çünkü ipotekli satışların payı Ocak 2017’de yüzde 37,7 olurken, Ocak 2016’da bu pay sadece 31,4 olarak kaydedilmişti. Üstelik Ocak 2015’te ipotekli satışlar yüzde 19,9 azalarak 26.584’e kadar gerilemişti.

Diğer verilere bakıldığında ilk defa satılan konut sayısı ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 10,4 artarak 44.235 oldu ve toplam satışlar içinden yüzde 46,4 pay aldı. Türkiye genelinde ikinci el konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15 artarak 51.154 oldu. Markalı projelere ilgi artarken, bir yandan da ikinci elde alıcıların pazarlık gücünün halen yüksek seyrettiği söyleyebiliriz.”

Güngören ve Eyüp, 2017’nin ilk dikkat çekenleri

Ocak ayında kiralık dairede en çok aratılan ilk 5 ilçe Arnavutköy, Göngören, Üsküdar, Çatalca ve Fatih olarak sıralandı. En çok satılık dairede aranan ilçeler ise Güngören, Bayrampaşa, Esenyurt, Eyüp ve Başakşehir oldu.

Raylı sistem tetikliyor

Güngören her iki tarafta da aranan bir ilçe olmakla beraber, Eyüp’ün son zamanlarda sıralamalarda ilk 10’da giderek üst sıralara çıkmakta olan bir ilçe olduğu gözlemlendi.

Bu bölgelerden Eyüp’ün dikkat çekmesinde yeni ulaşım hatlarının devreye alınacak olmasının payı olduğunu belirten Kunter, “Mecidiyeköy Mahmutbey metro hattı, Eyüp-Bayrampaşa tramvay hattı, Eminönü-Eyüp-Alibeyköy (Haliç çevresi) tramvay hattı, İncirli-Edirnekapı-Gayrettepe metro hattı, Gayrettepe-Kemerburgaz 3. Havalimanı Raylı Sistemi, Eminönü-Fatih-Eyüp-Bayrampaşa metro hattı ve Vezneciler-Edirnekapı-Eyüp-Gaziosmanpaşa-Sultangazi metro hattı ile Eyüp’te ulaşım çok daha kolay hale gelecek” dedi.

Kunter, Zeytinburnu, Esenler, Bakırköy ve Bahçelievler’e komşu olan Güngören’in ise konumu nedeniyle özellikle Avrasya Tüneli etkisiyle değerlenmekte olan yerler arasına katıldığını, Tozkoparan bölgesindeki kentsel dönüşümle de bölgenin yenilenme etkisini de göz önünde bulundurmak gerektiğini kaydetti.