Bileşik Endeks haziran ayında sınırlı ölçüde geriledi. Faaliyetlerdeki hareketlenme Bileşik Endeks’i desteklerken, güven ve beklentilerdeki zayıflama endekste düşüşe neden oldu. Mayıs ayı sonrası sınırlı ölçüde gerileme kaydeden Bileşik Endeks haziran ayında 0,05 puanlık düşüşle 74,76 puana indi.

Yüksek sezonun etkileri hissedildi

İnşaat malzemeleri sanayisinde yüksek mevsimin olumlu katkısı ve çalışma gün sayısının önceki aya göre artması faaliyetlerde önemli artışlara neden oldu. Bu dönemde iç ve dış talepte artışlar görülürken yüksek enflasyon ve maliyetlerin sınırlayıcı etkisi zayıf kaldı.

Mayıs ayında çalışma günü sayısının azalması ile durağanlaşan Faaliyet Endeksi haziran ayında sıçrama gösterdi. Yüksek sezonun da etkisiyle tüm faaliyet gruplarında artışlar yaşanırken, iç ve dış talepteki hareketlilik endekse büyük katkı sağladı. Yurtiçi satışların yanı sıra ihracat tarafında da yükseliş kaydedildi. Çalışma gün sayısındaki normalleşme ile birlikte artan iç ve dış talep, üretimde artışa yol açtı. Cirolar tarafında bir bölümü enflasyon kaynaklı yüksek artış görüldü. Olumsuz ekonomik gelişmelere rağmen iç ve dış talepteki hareketlilik ise sürüyor.

Güven Endeksi yılın ilk yarısında kırılgan ve zayıf kalmaya devam etti

Güven Endeksi haziran ayında da sınırlı düşüş göstererek bir önceki aya göre 0,63 puan azaldı. Böylece Güven Endeksi yılın ilk yarısı boyunca kırılgan ve zayıf kaldı. Faaliyetlerdeki hareketlenmeye rağmen yeni bir ekonomik model denenmesi, Rusya-Ukrayna savaşı ve ekonomik unsurlar nedeniyle güven kaybı sürdü. Ayrıca ihracat pazarlarında uzun süre sonra başlayan yavaşlama endişesi güveni zayıflatan nedenlerden biri oldu.

Bu dönemde Türkiye ekonomisine ilişkin güven seviyesinin sınırlı ölçüde gerilediği gözlendi. İnşaat sektöründe ve inşaat malzemeleri sanayisinde ise güven sınırlı düşüşler gösterdi. Yurtiçi pazarlarda güven seviyesi sınırlı ölçüde düşüş kaydetti. İhracat pazarlarına olan güven seviyesi de uzun süre sonra geriledi.

İhracat siparişleri uzun süre sonra ilk kez geriledi

Ekonomiye ait alt göstergeler gerilerken, sektöre ilişkin göstergelerde de düşüşler devam etti. İç ve dış siparişlerdeki düşüşler beklentileri zayıflattı. Beklenti Endeksi haziran ayında da düşüşünü sürdürerek bir önceki aya göre 1,1 puan geriledi.

Bu dönemde Türkiye ekonomisine ilişkin beklentilerde sınırlı düşüş oldu. Yüksek maliyetler, yüksek sezona rağmen iç pazar siparişlerini sınırladı. Önümüzdeki üç aya ilişkin alınan yurtiçi siparişler sınırlı ölçüde azaldı.

Gelecek üç aya ilişkin alınan ihracat siparişleri de uzun süre sonra ilk kez geriledi. İhracat pazarlarındaki yavaşlama hissedilmeye başlandı.

Önümüzdeki üç aya ilişkin üretim beklentisi özellikle iç ve dış talepteki düşüş ile zayıflayarak haziran ayında geriledi. Mevsimsellik ve faaliyetlerdeki hareketliliğe rağmen, yüksek enflasyon, maliyet artışları ile iç ve dış talepteki yavaşlama, beklentileri zayıflattı.

Türkiye İMSAD üyeleri ile nisan ayının ilk yarısında yapılan ve tüm alt sektörleri kapsayan ‘Covid-19 Salgınının İnşaat Malzemeleri Sanayisine Etkisi’ anketi sonuçlarına göre inşaat malzemesi sanayisinin yüzde 85’inin sipariş iptali ile karşılaştığı görüldü. Ankete göre iç pazarın yüzde 25,8’i yüksek oranda sipariş, iş, proje iptali yaşadı. Siparişlerde iptal yaşamayan inşaat malzemeleri üreticilerinin oranı ise yüzde 14,5 oldu.

En düşük ikinci seviye

İnşaat malzemesi sektörünün çatı kuruluşu Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) tarafından hazırlanan ‘Nisan 2020 Sektör Raporu’nda şu tespitler yer aldı: Covid-19 salgınından ilk etkilenen sektörlerden biri olan inşaat sektöründe, mevcut işler seviyesi ile alınan yeni işler seviyeleri nisan ayında sert şekilde düştü.

TÜİK inşaat sektörü güven endeksi 2020 yılına çok önemli bir artış ile başlamış sektörün güven endeksi yeni yılın ilk üç ayında 22,1 puan birden artmıştı. Ancak nisan ayında Covid-19 salgını etkisi ile TÜİK inşaat sektörü güven endeksinde çok sert bir gerileme yaşandı. Güven endeksi bir önceki aya göre 35,9 puan birden düştü. Güven endeksi son yıllardaki en düşük ikinci seviyesine indi.

Mevcut inşaat işleri seviyesi nisan ayında 36,4 puan düştü

İnşaat sektörü mevcut işler seviyesi kademeli ve istikrarlı bir artış eğilimine girmiş, yeni yılda da kış aylarındaki olumsuz mevsimsellik etkilerine rağmen artmıştı. Ancak nisan ayında mevcut işlerde Covid-19 salgını etkisi ile çok sert bir daralma yaşandı. TÜİK verilerine göre inşaat işleri mevcut seviyesi bir önceki aya göre 36,4 puan birden geriledi.

Yeni alınan inşaat işleri seviyesi 26,9 puan geriledi

İnşaat sektöründe alınan yeni iş siparişleri 2020 yılı ocak ayında 2018 kriz sonrası en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak Covid-19 salgınının olumsuz etkileri nedeniyle yeni alınan iş siparişleri TÜİK verilerine göre nisan ayında 26,9 puan geriledi. Böylece yeni alınan iş siparişleri tarihin en düşük seviyesine indi. Yeni alınan siparişler ve mevcut izolasyon koşulları içinde sektördeki işlerde önemli bir durgunluk yaşanması bekleniyor.

Talep yetersizliği faaliyetleri sınırladı

Covid-19 salgını inşaat sektöründeki faaliyetleri sınırlayan faktörler yarattı. Talep yetersizliği bunların başında geldi. Son dönemde iyileşme gösteren talepte nisan ayında sert bir bozulma yaşandı. Talep yetersizliği faktörünün yarattığı olumsuz etki 2019 yılında yaşanan talep durgunluğundaki seviyeye indi. Talepteki toparlanmanın Covid-19 salgınının seyrine bağlı olduğu görülüyor.

Daralma, malzeme siparişlerinde iptallere yol açtı

Covid-19 salgınının inşaat malzemeleri sanayi üzerindeki etkisi nisan ayında daha yoğun olarak hissedildi. Tüm iktisadi faaliyetlerde olduğu gibi inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisi de salgından giderek daha çok etkilenmeye başladı.

Yurtiçi ve yurtdışında hem mevcut siparişlerde iptaller yaşandı hem de yeni siparişlerde sert düşüşler görüldü. Yurtiçi ve yurtdışı siparişlerdeki iptaller inşaat malzemeleri sanayisinde yarı mamul ve nihai mamul stok birikimine yol açtı. İlave stoklar sanayi üzerine yeni stok finansmanı maliyetini de yükledi.

İnşaat malzemeleri sanayisinin yüzde 85’i sipariş iptalleri ile karşılaştı

Türkiye İMSAD üyeleri ile nisan ayının ilk yarısında yapılan ve inşaat malzemeleri sanayisinin tüm alt sektörlerini kapsayan “Covid-19 Salgınının İnşaat Malzemeleri Sanayisine Etkisi’ anketinde önemli bulgular ortaya çıktı.

Buna göre iç pazarın yüzde 25,8’i yüksek oranında sipariş, iş, proje iptalleri yaşadı. Sipariş iptali yaşamayan üreticilerin oranı yüzde 14,5 oldu. Sanayinin yaklaşık yüzde 85’i sipariş iptalleri ile karşılaştı. Yurtdışı tarafında ise daha yüksek oranda sipariş, iş ve proje iptalleri yaşandı. Sanayinin yüzde 46,8’i yurtdışından yüksek iptaller ile karşılaştı.

Covid-19, 2020 yılı satış bütçelerini olumsuz etkileyecek

Ankete göre Covid-19 salgını inşaat malzemeleri sanayisinde 2020 yılı satış bütçelerini olumsuz etkileyecek. Sanayicilerin yüzde 56,5’i 2020 yılında Covid-19 nedeniyle satış bütçelerinin yüzde 20 ve üzerinde daralabileceğini öngörüyor. Yüzde 30,6’sı salgın nedeniyle 2020 yılı satış bütçelerinde yüzde 10-20 arasında düşüş bekliyor. Yüzde 12,9’u ise 2020 yılı satış bütçelerinin yüzde 10’a kadar düşeceği beklentisi içinde. Salgının, 2020 yılı satış bütçesi üzerinde etkisi olmayacağını düşünen ise bulunmuyor.

İnşaat malzemeleri sanayisi iyileşme için yaz aylarını bekliyor

Nisan ayında online gerçekleşen “COVID-10/EKONOMİ-20” başlıklı Türkiye İMSAD Gündem Buluşmaları’nda ise katılımcılarla interaktif olarak yapılan ankete göre; inşaat sektöründe ve inşaat malzemeleri sanayisinin faaliyetlerinde toparlanma Covid-19 salgını ile mücadelede alınacak sonuçlara bağlı olacak. Bu çerçevede inşaat malzemeleri sanayisinin paydaşları salgının kontrol altına alınarak günlük vaka sayılarındaki düşüşün yaz aylarında gerçekleşeceğini düşünüyor.

İhracat pazarlarında ciddi ölçüde küçülme bekleniyor

Dünya ekonomisinde 2020 yılında yüzde 4,2’lik küçülme bekleniyor ve bu daralma bölgeler itibarıyla farklılıklar gösteriyor. Türkiye’nin en önemli inşaat malzemeleri ihracat pazarlarında yüksek daralmalar öngörülüyor. Gelişmiş ülkelerde daralma beklentisi yüzde 6,1, Euro bölgesinde yüzde 7,5, AB-27’de ise yüzde 7,1 seviyesinde. ABD’de yüzde 5,9, diğer gelişmiş ülkelerde ise yüzde 4,6 daralma beklentisi söz konusu. Gelişen ülkelerde, Çin ve Hindistan dışarıda bırakıldığında 2020 yılında yüzde 3,2 daralma bekleniyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin 2020 yılında yüzde 3,3 küçüleceği tahmin ediliyor. Sahra Afrika ülkelerinin de uzun yıllar sonra 2020 yılında yüzde 1,6 küçülmesi bekleniyor.

Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD)’nin, sektörün çatı kuruluşu olarak hazırladığı ‘Ağustos 2019 Sektör Raporu’nda şu tespitler yer aldı: İnşaat malzemeleri sanayi üretimi 2019 yılının Haziran ayında 2018 yılının Haziran ayına göre yüzde 21,2 daraldı. 2019 yılının ilk yarısında ise üretim yüzde 20,3 geriledi. Bu dönemde yaklaşık beşte birlik bir üretim kaybı ortaya çıktı. Bu gerilemede iç pazardaki keskin daralma etkili olmaya devam etti. İhracattaki miktar artışı ise üretim kaybını telafi edemedi.

2019 yılının Haziran ayında 22 alt sektörden 22’sinde de üretim geçen yılın aynı ayına göre geriledi. 2019 yılının ilk yarısında ise 22 alt sektörün yine tamamında üretim bir önceki yılın ilk yarısına göre düştü. 2019 yılının ilk yarısında üretimde en yüksek gerilemenin yaşandığı üç sektör yüzde 47,2 ile hazır beton, yüzde 45,8 ile fırınlanmış kilden inşaat malzemeleri ve yüzde 31,4 ile birleştirilmiş parke ve yer döşemeleri oldu. Yılın ilk yarısında 2 sektörde üretim gerilemesi yüzde 40’ın, bir sektörde yüzde 30’un ve 7 sektörde ise yüzde 20’nin üzerinde gerçekleşti. Tek haneli gerileme yaşanan 2 sektör ise düz camlar ile soğutma ve havalandırma donanımları oldu.

Yeni alınan inşaat işleri seviyesinde 2,9 puan artış yaşandı

İnşaat sektöründe alınan yeni iş siparişleri 2019 yılı Temmuz ayında ilk kez aylık bazda artış gösterdikten sonra Ağustos ayında da bir önceki aya göre 2,9 puan birden yükseldi. Yeni alınan inşaat işlerinde sınırlı bir toparlanma görüldü ve dip seviyeden bir dönüş oldu. Ancak alınan yeni iş siparişleri seviyesinin halen çok düşük olduğu ve bu seviyenin inşaat sektöründe önümüzdeki çeyrek dönemlerde de daralma olacağına işaret ettiği görüldü.

İnşaat sektörü 2019 yılı ikinci çeyreğinde yüzde 12,7 küçüldü

İnşaat sektörü 2019 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 12,7 küçüldü. Böylece inşaat sektörü dört çeyrektir üst üste küçülürken en hızlı küçülme bu çeyrekte yaşandı. Çeyrek dönemler itibarıyla küçülmenin hızlandığı inşaat sektörü, hem kendi iç dinamiklerindeki bozulmalar hem de 2018 yılının ikinci yarısından itibaren yaşanan finansal dalgalanmalardan olumsuz etkilendi. Sektörde taleplerde, fiyatlarda ve müteahhitlerin mali yapılarında görülen sıkıntılar ikinci çeyrekte artarak sürdü. İnşaat sektörü performansı ekonomik büyümenin altında kalmaya devam etti. Ekonomi yeni yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,5 küçülürken gayrimenkul sektörü yüzde 2,8 büyüdü. Böylece yeni yılın ikinci çeyreğinde de yüzde 12,7 küçülen inşaat sektörü genel ekonominin oldukça altında bir performans gösterdi.

Yılın ilk yarısında alınan yapı ruhsatları alan bazında yüzde 60,1 azaldı

2019 ilk yarıyıl döneminde alınan toplam yapı ruhsatları alan bazında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 60,1 azalarak 30,50 milyon metrekare oldu. 2019 ilk yarıyıl döneminde alınan konut yapı ruhsatları alan bazında geçen senenin ilk yarısına göre yüzde 65,2 gerileyerek 19,16 milyon metrekare oldu.Konut dışı bina yapı ruhsatları ise aynı dönemde yüzde 46,7 düşerek 11,34 milyon metrekare olarak gerçekleşti.

Yılın ilk yarısında alınan yapı izinleri alan bazında yüzde 2,8 arttı

2019 yılının ilk yarısında alınan toplam yapı izinleri alan bazında geçen yılın ilk yarısına göre yüzde 2,8 artarak 80,11 milyon metrekare oldu. Yine bu yılın ilk yarısında alınan konut yapı izinleri alan bazında geçen senenin ilk yarısına göre yüzde 1,6 arttı ve 62,02 milyon metrekare oldu. Konut dışı bina yapı izinleri ise aynı dönemde yüzde 6,9 artarak 18,09 milyon metrekare olarak gerçekleşti.

İnşaat malzemeleri sanayisinde faaliyetler Temmuz ayında toparlandı. Yurtiçi satışlar 4 ay sonra artış gösterdi, ihracat artışı hızlandı. Yurtiçi satışlar ve ihracat uzun süre sonra birlikte arttı. Böylece faaliyetlerde genele yayılan dengeli bir toparlanma yaşandı. Ü

4 ayın ardından

Yurtiçi satışlar, ihracat, üretim ve cirolar uzun süre sonra birlikte artış gösterdi. Cirolar Temmuz ayında iç ve dış satışlardaki artışa bağlı olarak önemli ölçüde yükseldi. İnşaat malzemeleri sanayisinde faaliyetler uzun süreli dalgalanma ve zayıflamanın ardından dengeli şekilde toparlandı. Toparlanma önümüzdeki aylar için faaliyetlere ilişkin beklentileri de destekledi.

Uzun süre sonra artış yaşandı

Güven Endeksi’nde Temmuz ayında yaşanan durağanlaşmanın sonraki dönemlere ilişkin toparlanma işaretleri olarak görülmesi gerektiği belirtilen raporda Güven Endeksi içinde yer alan Türkiye ekonomisine ilişkin güven uzun süre sonra ilk kez arttı. İnşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisine olan güvendeki gerileme ise durdu. Güven seviyesi Temmuz ayında bir önceki aya göre sadece 0,1 puan düştü.

Güven seviyesinde gerileme neredeyse durdu. Faaliyetlerdeki toparlanma güveni destekledi. Türkiye ekonomisine ilişkin güven dip seviyesinden geri döndü. Yurtiçi pazarlarda güven Temmuz ayında hızlı gerilemesine son verdi. İhracat pazarlarında ise güven Temmuz ayında önemli ölçüde artış gösterdi. Güven Endeksi daha önce olumsuz etkiler yaratan dış politik ve jeopolitik risklerin de ötelenmesi ile bu kez olumlu etkilendi. Ekonomideki belirsizlikler de azaldı. Faaliyetlerdeki toparlanma da güvene katkı sağladı.

Beklentilerde de uzun süre sonra bir iyimserlik ortaya çıktı

İnşaat Malzemeleri Sanayi Beklenti Endeksi Temmuz ayında oldukça sınırlı bir gerileme gösterdi. Beklentilerde de zayıflama oldukça yavaşladı. Özellikle Türkiye ekonomisine ilişkin beklentiler çok uzun süre sonra Temmuz ayında iyileşme gösterdi. Faaliyetlerdeki toparlanma da beklentileri destekledi.

Beklenti Endeksi Temmuz ayında bir önceki aya göre 0,2 puan düştü. İnşaat malzemeleri sanayisine ilişkin beklentiler Temmuz ayında durağanlaştı. Önümüzdeki üç aya ilişkin alınan yurtiçi siparişlerde sınırlı bir düşüş yaşandı. Önümüzdeki üç aya ilişkin alınan ihracat siparişleri ise Temmuz ayında hızlanan bir artış gösterdi. Önümüzdeki üç ayın üretim beklentisi de arttı. Sektör özellikle ihracat siparişlerine dayalı üretimde iyimserliğini sürdürüyor. Beklentileri olumsuz etkileyen siyasi ve dış politik riskler göreceli olarak azaldı. Yılın geri kalanında beklentilere daha çok ekonomide ve inşaat sektöründe atılacak adımların yön vereceği, mevcut beklentilerin bu konuda ihtiyatlı bir iyimserliği yansıttığı görüldü.

Güven ve beklentileri olumsuz etkileyen siyasi, dış politik ve jeopolitik risklerin azalması ve faaliyetlerde yaşanan toparlanma İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi’ndeki artışı destekledi. Bundan sonraki iyileşmenin daha çok ekonomide ve inşaat-konut sektöründe atılacak adımlara bağlı olacağı değerlendirildi.

Baran, yazılı açıklamasında, ekonomik faaliyetlerin itici gücü olan inşaat sektörünün, değişen yaşam tarzı ve gelişen ihtiyaçlara bağlı olarak dönüşüm geçirdiğini belirterek, son yıllarda gelişen yeni eğilimler doğrultusunda akıllı bina sistemleri, çevreci yapılar, modern yaşam alanları ve aktivite merkezlerinin, projelerin vazgeçilmezleri olduğunu, bu değişime paralel olarak da inşaat malzemelerinde talebin ithal ürünlere kayma gösterdiğini ifade etti.

“600 milyon dolar düzeyinde ithalat gerçekleştiriliyor”

Özellikle lüks konutlarda, armatür başta olmak üzere ithal tesisat malzemesi ile ithal ankastre ürünler kullanıldığına dikkati çeken Baran, Türkiye’nin inşaat sektöründe olduğu gibi inşaat malzemeleri sektöründe de ileri bir seviyeyi yakaladığı halde ihtiyaçların ithalat yoluyla temin edilmesinin ülke üreticisine haksızlık olduğunu kaydetti.

Türkiye’nin inşaat malzemelerinin tümünü üretebilen, ihracat yapabilen bir ülke olduğunu vurgulayan Baran, “Bir inşaatın yapımında kullanılan ürünlerin yüzde 100’üne yakınını ülkemizde üretebiliyoruz hatta üretmekle kalmıyor, ihracat yapıyoruz. Buna rağmen ahşap kaplama, duvar kağıdı armatür ve vana ile soğutma ısıtma cihazlarında ithalat ağırlıklı bir dış ticaretimiz var. Örneğin sadece armatür ve vanada 1 miyar dolar düzeyinde üretim yapılabilirken, 600 milyon dolar düzeyinde ithalat gerçekleştiriliyor.” ifadelerini kullandı.

İthalatı yapılan inşaat malzemelerinin yüksek katma değerli ürünler olduğuna da işaret eden Baran, “Biz kilogram, metre ya da metrekare olarak daha yüksek mal satıyoruz ancak orta-düşük ve orta teknoloji seviyesinde. İthal ettiğimiz malın da miktarı düşük ancak orta-yüksek ve ileri teknoloji sınıfında.” değerlendirmesinde bulundu.

“Gençlere iş kapısı olur”

Baran, özellikle 200’ü aşkın sektörü hareketlendiren inşaat sektörünün alt dallarında kalite-maliyet optimizasyonu sağlayacak ürün yelpazesinin tüketici istatistikleri doğrultusunda geliştirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Yerli malı kullanımını artırmak için ithalatın önüne geçilecek şekilde Ar-Ge ve inovasyon ağırlıklı üretim programını uygulamak gerektiğini bildiren Baran, şunları kaydetti:

“Önümüzdeki yıllarda yıkılıp yapılması planlanan yaklaşık 7 milyon konutta yerli malı inşaat malzemesi kullanmak, ülke ekonomisine fayda sağlayacağı gibi, gençlerimize de iş kapısı olur. Bu konuda gerek bürokrasiye gerekse inşaat sektörüne hizmet veren iş adamlarına ve sivil toplum kuruluşlarına iş düşüyor. Yerli ürün kullanılması konusunda konut ve işyeri satın alacaklara da görev düşüyor. Geleceğimizi düşünüyorsak üreteni, vergi vereni kollamamız gerekiyor. Bu yüzden konut ve işyeri satın alacak vatandaşımıza da sesleniyorum lütfen satın aldığınız binalarda yerli ürün kullanılmış olmasına dikkat edin.”

Yeni mağaza kampanya ile açıldı

Mobilya, inşaat malzemesi, beyaz eşya, elektronik ürünler, ev dekorasyonu ürünleri, bahçe ürünleri gibi kadar binlerce çeşidi mağazalarında müşterilerine sunan Tekzen, 1315 metrekarelik alanda hizmet verecek olan yeni Alanya mağazanın açılışında Tekzen Kart sahiplerine özel bir kampanya da düzenlendi. Bir çok ürünün indirimli olaraksatışa sunulduğu kampanya 18 Eylül’e kadar sürecek.

‘Mağaza sayısını 117’ye çıkaracağız’

Tekzen Genel Müdürü Onur Mertoğlu, müşterilerinin taleplerini dinlemelerinin ve beklentilerini iyi okumanın, başarılarındaki en önemli faktör olduğunu belirterek Tekzen olarak büyümelerini tüm hızıyla sürdürdüklerini söyledi. Bu yıl yüzde 28 büyüme hedeflediklerini kaydeden Mertoğlu, mağaza sayısını da yıl sonuna kadar 113’den 117’ye çıkaracaklarını açıkladı. Mertoğlu öte yandan var olan mağazaları da daha ferah alışveriş ortamı sunmak için yenilemeye devam edeceklerini sözlerine ekledi.