Türkiye’deki, özellikle İstanbul’daki nüfusun sürekli ve hızlı olarak artış göstermesi ve kentleşme oranının yükselmesiyle vatandaşın beklentileri farklılaştı ve özellikle beyaz yakalılar arazi yatırımını tercih etmeye başladı. Zira insanlar, doğru lokasyonda ve doğru zamanda alınmış bir arsa veya arazinin; sürekli dalgalanan ekonomik kondisyonlar içerisinde kısa, orta ve uzun vadede en fazla getiriye sahip enstrüman olduğuna dair bilinç kazandı.

Varlık kendini koruyor

2019 verilerini incelediğimizde, yıllardır var olan ve gittikçe yaygınlaşan arazi yatırım trendinin 2020’de sona ermesi veya önem yitirmeye başlaması gibi bir durum söz konusu olamayacağını bariz bir şekilde görüyoruz; çünkü geçtiğimiz sene boyunca, yatırım alternatiflerinin tümü arazi yatırımının gerisinde kaldı. 2019’da Altın %33,39, dolar %12,5, euro %10,36, Borsa ise %25.37 değer kazandı. Bunlarla beraber yatırım fonlarının değeri %22,59, bireysel emeklilik fonları da %28,76 oranında değer yükseltti.

Altın, araziye karşı en güçlü yatırım alternatifi olmasına rağmen o bile kazanç getirisi noktasında oldukça zayıf kaldı. Dolar yatırımı yapan vatandaşların parası ise enflasyon nedeniyle eridi.

Peki arazi yatırımını tercih edenler ne kadar kazandı?

Daha önce belirttiğimiz gibi, doğru lokasyona doğru zamanda yatırım yapmak oldukça önemli. 2019’da doğru arazi yatırımı yapan vatandaşlar; Kütahya, Eskişehir, Bilecik, Sakarya, Kocaeli gibi devletin büyük projeler yaptığı, organize sanayi bölgelerinin kurulduğu lokasyonlardan %50, hatta bazı yerlerden %100 kâr etti.

Biz RE/MAX 7TEPE olarak, tüm ülke genelini analiz ediyor; devletin planladığı büyük projeleri sürekli olarak takip ediyor, güvenilir ve kâr getirecek doğru yatırım bölgelerini bularak yatırımcılarımıza aldırmak ve daha sonra da sattırmak koşulu ile kazandırmayı hedefliyoruz. Arazi yatırımı yapmaya karar veren yatırımcıların bilmesi gereken en önemli şey ise, bu yatırımın uzun süreli bir yatırım olduğu ve minimum beş sene boyunca bekletilmesi gerektiğidir.

Ünlü yazar Mark Twain’in de dediği gibi: “Toprak alın, onu üretmiyorlar!

Daha çok borçlanacaklar

BETAM’ın araştırma asistanı Furkan Kavuncu, dar gelirlilerin ücretlerini doğrudan tüketime ayırırken enflasyondan çok etkilendiğini söylüyor. Kavuncu, “Konut ve gıda temel ihtiyaç olduğu için yerini değiştiremiyor. Yoksul enflasyondan her zaman olduğu gibi zenginden daha çok etkileniyor. Enflasyonist baskı arttıkça yoksul kesim borçlanmaya gidecek” dedi.

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezimin (BETAM) araştırmasına göre; Nisan 2017-Nisan 2019 döneminde gıda fiyatlarındaki yüksek artışa rağmen zengin ve yoksul enflasyonları arasında çarpıcı bir fark oluşmadı. Dolayısıyla, farklı alanlarda olsa da, zengin de yoksul da enflasyonun etkilerini gündelik yaşantısında hissediyor. Bunun temel sebebi ise yoksul kesimin gıda, alkolsüz içecekler ve barınma harcamalarındaki yüksek artıştan olumsuz etkilenmesi, zengin kesimin ise ulaştırma fiyatları başta olmak üzere eğlence, kültür, eğitim, mobilya, giyim gibi lüks kabul edilen harcama kalemlerinde maruz kaldığı artıştan etkilenmesi.

Petrol zengini etkiledi

2017 yılı Hanehalkı Bütçe Anketi sonuçlarına göre ise, en yoksul kesim bütçesinin yüzde 3’ünü gıda kalemine, yüzde 39’unu konut kalemine ayırıyor. En zengin kesim için bu kalemler sırasıyla yüzde 13 ve yüzde 18 düzeyinde. Ancak zengin kesim, bütçesinin yüzde 29’unu ulaştırma harcamalarına ayırırken, yoksul kesim için bu oran sadece yüzde 5. İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden Prof. Cem Başlevent’e göre bu durum uluslararası petrol fiyatlarındaki yükseliş kaynaklı olarak ulaştırma harcamalarında zengin enflasyonunu olumsuz etkiledi.

Tasarruf oranları düşük

BETAM’ın araştırma asistanı Furkan Kavuncu ise dar gelirlilerin reel ücretlerini doğrudan tüketime ayırırken, enflasyon sonucunda kullanılabilir ücretlerinin çok etkilendiğine dikkat çekiyor. Kavuncu, “Konut ve gıda temel ihtiyaç olduğu için yerini çok değiştiremiyor. Zenginlerde ise enflasyon yükseldiğinde organik ürün veya lüks tüketim maddesi yerine daha düşük kaliteli başka bir ürüne geçiş mümkün. O yüzden enflasyondan yoksul her zaman olduğu gibi zenginden daha çok etkileniyor” dedi. Kavuncu’ya göre, enflasyonist baskının artması durumunda yoksul kesim borçlanmaya daha çok gidecek. Zira tasarruf oranları çok düşük.

Günboyu

TBMM Genel Kurulunda geçen hafta yasalaşan Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kira bedellerine ilişkin önemli bir düzenleme yapıldı.

Türk Borçlar Kanunu kapsamında Yİ-ÜFE’ye göre belirlenen kira artış oranları, artık TÜFE’deki 12 aylık ortalamalara göre hesaplanacak. 1 Ocak’tan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren düzenlemeyle, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak bedele ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında TÜFE’deki 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olacak. Buna göre, kira artış oranlarında yüzde 33,64 yerine yüzde 16,33 oranı baz alınacak.

Enflasyonun üstünde zamma önlem

Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Hacı Ali Taylan, AA muhabirine, yapılan değişikliğin olumlu bir adım olduğunu söyledi.

Taylan, “Yİ-ÜFE gibi TÜFE oranı da yüksek seyrediyor. Dolayısıyla kiracı ve ev sahipleri bu oranları uygulayamıyordu. Vatandaşın kira artışı için uyguladığı oran yüzde 10’lar seviyesinde. Arz-talep dengesi olduğu için arzda fazlalık var. Dolayısıyla geçen yıl kiraya verdiğimiz bir yeri, bu sene aynı fiyata veremiyoruz. Dolayısıyla enflasyon oranları zaten uygulanamıyordu, uygulanmasın da.” dedi.

Genelde kira artışlarında yüzde 10-15 oranlarının uygulandığını ifade eden Taylan, “Gelecek dönemde kira artışlarının bu oranları geçeceğini zannetmiyorum. Kiralamalarda kış ayları nedeniyle zaten durgunluk var, yaz döneminde daha yoğun olur.” diye konuştu.

“Toplumsal açıdan önemli”

Tüketici Başvuru Merkezi Genel Başkanı İbrahim Güllü de kira artışlarında TÜFE’nin dikkate alınmasına ilişkin düzenlenemeyi son derece olumlu karşıladıklarını belirtti.

Kirada 12 aylık ortalamaların baz alınması ve bunun aşılamayacak olmasının da tüketici, kiracı ve ev sahipleri açısından olumlu olduğunu ifade eden Güllü, şunları kaydetti:

“Enflasyon baz alınacağı için tüketici ya da kiracının enflasyona ezdirilmemesi söz konusu oluyor. Bu düzenlemeyle kira bedellerine enflasyonun üstünde zam yapılmasının önü kapatılmış oldu. Bu da vatandaşın bütçesine katkı sağlayacak. Ev sahipleri de yüksek artış talep edip alamama sıkıntısı yaşamayacak. Bu düzenleme, kira davalarındaki artışın da önüne geçecek. Adliyelerde, kira artışı ve kira bedellerinin ödenmemesine ilişkin çok sayıda dava var. Toplumsal açıdan da önemli bir düzenleme yapılmış oldu.”

Deniz Çiçek-AA

TÜFE, kasımda geçen yılın aralık ayına göre yüzde 11,16, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 12,98 yükseldi. Yİ-ÜFE ise Aralık 2016’ya göre yüzde 13,91, Kasım 2016’ya kıyasla da yüzde 17,30 arttı.

Konutta yüzde 1,25 artış yaşandı

TÜFE’de, kasımda bir önceki aya göre yüzde 1,49, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 11,16, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 12,98 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 10,87 artış oldu.

Ana harcama grupları itibarıyla kasımda, aylık bazda en yüksek artış yüzde 3,77 ile giyim ve ayakkabı grubunda görüldü. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 2,11, ulaştırmada yüzde 2,01, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 1,84 ve konutta yüzde 1,25 artış yaşandı.
Kasımda endekste aylık bazda en az artış 0,01 ile alkollü içecekler ve tütünde gerçekleşti.

En yüksek artış ulaştırmada gerçekleşti

TÜFE’de yıllık bazda en yüksek artış yüzde 18,56 ile ulaştırma grubunda gerçekleşti. Bu grubu, gıda ve alkolsüz içecekler (yüzde 15,78), çeşitli mal ve hizmetler (yüzde 13,39), ev eşyası (yüzde 12,85) ve sağlık (yüzde 12,38) izledi.

Geçen ay endekste kapsanan 414 maddeden 47’sinin ortalama fiyatlarında değişim olmazken 295’inin ortalama fiyatlarında artış, 72’sinin ortalama fiyatlarında ise düşüş görüldü.

Yİ-ÜFE yüzde 15,38 yükseldi

Yİ-ÜFE, geçen ay ekime göre yüzde 2,02, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 13,91, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 17,30 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 15,38 yükseldi.

Kasımda, sanayideki dört sektörün ekim ayına göre değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 2,70, imalat sanayi sektöründe yüzde 2,41, su sektöründe yüzde 0,93 artış, elektrik ve gaz sektöründe ise yüzde 3,73 düşüş olarak gerçekleşti.

Geçen ay ekime göre en fazla artış gösteren alt sektörler yüzde 11,72 ile kok ve rafine petrol ürünleri, yüzde 8,12 ile ham petrol ve doğalgaz, yüzde 4,67 ile ana metaller oldu. Buna karşılık endekslerdeki en fazla gerileme yüzde 3,73 ile elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı, yüzde 0,08 ile diğer ulaşım araçları alt sektörlerinde yaşandı.

Ana sanayi grupları sınıflamasına göre kasımda aylık ve yıllık en fazla artış ise ara mallarında gerçekleşti.

Fiyatlar en fazla “Van, Muş, Bitlis, Hakkari”de arttı

Kasımda yıllık bazda fiyatlar ülke genelinde yüzde 12,98 artış kaydetti.

İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması 2. Düzeyde bulunan 26 bölge içinde en yüksek artış, aylık bazda yüzde 2,62 ile “Şanlıurfa, Diyarbakır” bölgesinde, geçen yılın aralık ayına göre en yüksek artış yüzde 12,33 ile “Van, Muş, Bitlis, Hakkari”, “Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye” bölgelerinde ve 12 aylık ortalamalara göre en yüksek artış yüzde 12,42 ile “Zonguldak, Karabük, Bartın” bölgesinde gerçekleşti.

Geçen yılın aynı ayına göre en yüksek artış yüzde 14,38 ile “Van, Muş, Bitlis, Hakkari” bölgesinde kaydedildi. Bunu yüzde 14,36 ile “Konya, Karaman” bölgesi izledi. En az fiyat artışı ise yüzde 11,74 ile “Ankara” bölgesinde oldu. Ankara bölgesini, yüzde 12,52 ile “Kastamonu, Çankırı, Sinop” takip etti.

Zam şampiyonu domates oldu

Tüketici fiyatları bazında kasımda en yüksek fiyat artışı yüzde 45,29 ile domateste görülürken, en fazla fiyat düşüşü yüzde 19,95 ile karnabaharda oldu.

AA

Haluk Sur’un yazısı burada

Dumankaya İnşaat Yönetim Kurulu Başkan Vekili Barış Dumankaya enflasyonun, ülke genel ekonomi verileri açısından önemli bir gösterge olduğunu belirterek yükselişteki en büyük sebeplerden birinin gıdadaki fiyat artışları olduğunu söyledi. Dumankaya, ayrıca enflasyon ve faiz oranları ilişkisine ve enflasyonun para politikasına olan etkilerine de dikkat çekti. 

‘Merkez, faiz indirim sürecine devam edecek’

Tek haneli enflasyon yüzdesinin inşaat sektörü için önemli bir gider maliyeti olan girdi masraflarını da bir miktar sabitleyeceğini dile getiren Barış Dumankaya, bu durumun yatırım hamleleri açısından önemli olduğunu vurguladı. Dumankaya, Merkez Bankası’nın faiz indirim sürecini devam ettireceği tahmini dile getirdi.

Enflasyon rakamlarına göre hesaplanacak

Kentsel dönüşümde 2016 yılı için ödenecek kira yardımında net rakamlar, 2015 yılı enflasyon rakamlarının açıklanmasının ardından netleşecek. Kentsel dönüşümde kira yardımı, konut veya işyeri maliklerine 18 ay boyunca yapılıyor. Kiracılara ise iki aylık kira bedeli olarak taşınma masrafının karşılanması amacıyla yardım yapılıyor. Kira yardımı ödemelerinde riskli yapıda ikamet şartı aranıyor.