Ekspertiz raporu diğer adıyla değerleme raporu gayrimenkul ve otomobil sektöründe bir bilirkişi raporu anlamına gelmektedir. Eksper uzman demek olup eksper raporu ise uzman raporu demektir. Ekspertiz de bir uzman tarafından hazırlanan değerlendirme raporları için kullanılır. Bu uzman raporu emlak, kredi hatta sigortacılık konularının yanı sıra gayrimenkul sektöründe ve otomobil sektöründe sıkça kullanılan bir rapor olup bu raporun asıl amacı alıcıya/tüketiciye alınan taşınırın/taşınmazın/hizmetin durumu hakkında önden bilgi vermektir. Bu yazıda iki sektörün ekspertiz raporları hukuken değerlendirilecektir.

Gayrimenkul sektöründe ekspertiz raporu; bir taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi amacı ile bağımsız ve tarafsız olarak değerleme işlemine tabi tutulması demektir. Özellikle konut kredisi başvurularında sıkça karşılaşılan ekspertiz raporu ile taşınmaz gerçek değeri farklı kriterlerin değerlendirilmesi ile ortaya konulur. Bir taşınmazın değerini belirleyen pek çok faktör bulunmaktadır, bunlar; tapu takyidatları, imar durumu, taşınmazın bulunduğu bölgesinin değeri, taşınmazın yeri, taşınmazın konumu, kendi bölgesindeki taşınmazlardan farkları gibi pek çok detay olarak nitelendirilebilmektedir.

Ekspertiz raporu nedir?

Peki gayrimenkulü değerlendiren ve taşınmazda bir ayıp olmadığını değerlendiren raporda neler yer almalıdır?

1. Taşınmazın alanı,
2. Alanın fiziksel özellikleri,
3. Konumu (merkeze uzaklığı vs.)
4. Cephesi,
5. İnşaat seviyesi, (bitirilmediyse ne kadarının tamamlandığı)
6. Muhitin ulaşımı,
7. Bahçe ve otopark varsa konumları
8. İnşaat kalitesi,
9. Yakındaki sosyal imkanlar,
10. Civardaki benzer taşınmazların satış değerleri,
11. Varsa havuz gibi dekoratif ve peyzaj değerleri,

İnceleme yapılmalı

Bir değerlendirme raporu hazırlamak için öncelikle yasal kurum gerekli incelemeyi gerçekleştirmek zorundadır. Taşınmazın imar durumu ve tapu kaydı gibi bilgileri belediyelerden ve tapu ve kadastro müdürlüklerinden edinir. Akabinde taşınmazın bu yasal kurum incelemelerinde elde ettiği bilgilerle, fiziksel inceleme sırasında elde ettiği bilgilerin karşılaştırılması ve harmanlanması olayı gerçekleşmektedir. Hemen ardından taşınmazın bulunduğu bölgedeki diğer yapılardan farkları analiz edilir ve son olarak bunlar da rapora eklenerek başka bir değerlendirme uzmanına yönlendirilir.

Kanun var

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca bankalar ve kredi veren finansal kuruluşlar tarafından tüketiciye sunulan ürün veya hizmetlerde faiz dışında alınacak her türlü ücret, komisyon ve masraf türleri ile bunlara ilişkin usul ve esasların Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından düzenlenen Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik , ekspertiz ücretinin kimin ödeyeceği konusunda bir açıklık getirmiştir.

Ücreti krediye dahil edilmeli

Bu yönetmeliğe göre; taşınır ve taşınmazlara ilişkin rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınmaktadır. Gayrimenkul değerleme raporlarında tüketiciden ekspertiz raporu alınmamalı, bankadan gönderilen ekspertiz ücretini yine bankadan almalıdır. Tüketicinin zararının artmaması açısından ise bankaya ödenen kredi tutarının içinde ekspertiz ücreti de dahil edilmeli, ekstra bir masraf olarak alınmamalıdır.

İkinci el otolar için geçerli

Otomobil sektöründeki ekspertiz raporu; ise ikinci el arabalar için söz konusu olan bir rapordur. İkinci el bir otomobilin gözle görünen ya da görünmeyen arızalarını ortaya çıkaran rapora oto ekspertiz raporu denir. Bir nevi otomobilin sağlık muayenesi sonucudur. Ekspertiz raporu ile alacağınız otomobilin değerini, daha önce kaza yapıp yapmadığını, değişen ya da arızalı bir parçasının olup olmadığına bakarak değerlendirebilirsiniz. Böylece ekspertiz raporu alıcıya güven verir.

Ekspertiz raporu genel olarak aracın motoru ve motorla ilgili bilgi içermektedir. Ekspertiz raporu, Türk Standardları Enstitüsü tarafından belirlenen standarda göre verilen TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan işletmeler tarafından düzenlenmektedir. Raporda ikinci el motorlu kara taşıtının özellikleri, arıza ve hasar durumu ile kilometre bilgilerine yer verilir. Bir oto ekspertiz raporunda motorun yanı sıra otomobilin iç aksesuarları da kontrol edilmektedir. Aracın kaportasında, tamponunda ve bagajında bir problem olup olmadığı kontrol edilir. Aracın elektronik sistemleri incelenir. Hayati donanımlardan olan frenlerin durumu ve aşınma derecesine bakılır. Yine dışındaki boyanın orijinal mi olduğu yoksa sonradan mı yapıldığı kontrol edilir. Aracın dosyası kontrol edilerek daha önceden bir kaza yapıp yapmadığı, yetkili bir serviste parça değiştirip değiştirmediğine bakılır.

Alıcı otomobili almazsa ekspertiz ücretini öder

13.02.2018 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğe göre yetki belgesine sahip işletme tarafından ikinci el motorlu kara taşıtı satışından hemen önce ekspertiz raporu alınır ve raporun bir nüshası satış esnasında alıcıya teslim edilir. Ekspertiz raporunun ücreti, satış işleminin alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmemesi durumunda alıcı, diğer hallerde yetki belgesine sahip işletme tarafından ödenir.

Yine aynı yönetmeliğe göre; otomobillerde sekiz yaş veya yüz altmış bin kilometrenin üzerindeki ikinci el motorlu kara taşıtları için ekspertiz raporu alınması zorunlu değildir. Ancak ekspertiz raporunu düzenleyen kişiler ekspertiz raporundaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur. Bakanlık, ekspertiz raporunda yer verilecek diğer bilgileri, Türk Standartları Enstitüsü hizmet yeterlilik belgesi verilecek işletmelerde ve bu işletmelerde çalıştırılan kişilerde aranan nitelikleri, ekspertiz raporu düzenleyenlerin sorumluluklarını, hizmet yeterlilik belgesi ile ekspertiz raporu ücretinin üst sınırını ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile üst meslek kuruluşlarının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir.

Tehlikeli durumları ihtiva ediyor

Kılıç, şöyle devam etti:

Özellikle Maliye ve Hazine Bakanlığı tarafından desteklenen bu kampanyalarda ve ekonomik desteklerde vatandaşların düşük faizle kredi kullandırılması amaçlanmıştır. İki tarafın da yararlanabildiği bu sistemde kredi kullanımında fırsatçılığın doğması gibi tehlikeli durumlar da ortaya çıkabilmektedir. Buna bir örnek faiz oranlarının düşmesini fırsat bilen gayrimenkul sahiplerinin konut fiyatlarına zam yapmasıdır. Denetimsiz bir şekilde gayrimenkullerin fahiş fiyatlarda satılması, vatandaşlara Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) başta olmak üzere çeşitli kurumlara başvurarak şikâyette bulunmasına olanak vermektedir.

Fırsatçılık olabilir

Bu tip hususlarda 22.05.2015 tarihinde Resmi Gazete ’de yayımlanan Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği dikkate alınmalıdır. Çünkü konut veya otomobil sektöründe özellikle belli bir nakit akışı olmayan vatandaşlara kullandırılan krediler birer tüketici kredisi olup yapılan sözleşmeler bu yönetmelikte düzenlenmiştir. Bu yönetmelik vatandaşlara önerilen kredi kampanyalarında meydana gelebilecek fırsatçılığı da önlemekte ve yapılan usulsüzlüklere de cezai işlem uygulamaktadır. Buna göre yönetmelik kapsamında vatandaşların dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:

• Sözleşme öncesi bilgi formlarının; en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenmesine ve bir örneğinin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesine dikkat edilmelidir.
• Sözleşmede; kredinin türü, kredi sözleşmesinin süresi, ödeme planları, cayma hakkı gibi hukuken önemli unsurlara yer verilmeli ve tüketici bu konuda bilgilendirilmelidir. Çünkü bu bilgilendirme krediyi verenin veya kredi aracısının tüketiciye karşı kanunen kendisine yüklenen bir yükümlülüktür. Bu yükümlülük yerine getirilmediği takdirde tüketici konut veya otomobil için imzalamış olduğu sözleşmeden cayabilir.

Ondörtgün kuralı

• Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı süresi, sözleşmenin kurulduğu tarihte başlar. Ancak sözleşmenin bir örneğinin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verildiği tarihin sözleşmenin kurulduğu tarihten daha sonra olması durumunda, bu süre, tüketicinin sözleşmenin bir örneğini aldığı tarihten itibaren başlar.

Kredi başvurusu sadece şahsen yapılabilir

• Konut ve otomobil alımında, vatandaşlara yönelik yapılan düşük bütçeli kampanyalarda vatandaşların oldukça dikkat etmesi gerekmektedir zira bu alanda çok fazla dolandırıcılık yapılmaktadır. Genellikle dolandırma aşamasında vatandaşa konutu ya da otomobili alması için onun adına kredi çıkartabileceği vaadiyle para istendiğinde şunu bilmek gerekir: Kanunen kimse, vatandaşın kişisel bilgilerine sahip olsa dahi, onun adına kredi başvurusu yapamaz ve kredi çıkartamaz.

Bankalar da sorumlu

Bu durumda kredi veren bankaların da sorumluluğunun bulunduğunu bilmek gerekir. Veya üçüncü bir şahıs, bankaların vatandaş hakkında vereceği kredi kararını değiştiremez çünkü bankalar kredi verme kararı onaylarken vatandaşın sahip olduğu kredi kayıt bürosu raporuna ve gelirine bakmaktadır. Bu sebeple bu hususlar vatandaşların konut ya da otomobil alırken kredi kullanmaları durumunda dikkat etmesi gereken hususlar olup gayrimenkul dolandırıcılığına karşı kendilerini koruma altına almaları gerekmektedir.

• Vatandaşın konut/otomobil alacaksa kredi veren bankalar ve Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri gibi yetkili firmalar dışında kredi başvurusunda bulunmaması gerekmektedir. Kaldı ki kanunlar ve yargı mercileri sadece bu kuruluşların verdiği kredileri tanımaktadır.

Cazip teklifler şüphelidir

• Vatandaşın satın alacakları bölgedeki pazar analizinin doğru yapılarak bölgenin rayiç fiyatlarını doğru tespit edilmelidir. Firmaların peşin satışlarda yaptıkları yüksek indirimler ile fiyatların gerçekten cazip olup olmadığını anlamaları gerekmektedir.

• Diğer taraftan düşük faizli uzun vadeli banka konut kredisi imkânı sunan satış kampanyalarında firmalar müşterilerine daha düşük faizli konut kredisi kullandırabilmek için bankalara komisyon ödemektedirler. Bu ödenen komisyon maliyetinin de satış fiyatının üzerine ekleme yapılıp yapılmadığına da ayrıca dikkat edilmelidir.

• Vatandaş fahiş fiyatlardan dolayı eğer bir şekilde haksızlığa uğradığını düşünüyorsa; bir tüketici olarak Tüketiciyi Koruma Kanuna dayanarak Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurabilir ya da kanundaki belli haklarını kullanarak mahkemeye/savcılıklara başvurabilir. Fahiş fiyatları ise Ticaret Bakanlığı nezdinde yapacağı ihbar ile bildirerek denetim talep edebilir.

Kampanyadan istediğini elde edemeyen veya ayıplı bir şekilde konut/otomobil alan tüketicinin 6502 sayılı Tüketiciyi Koruma Kanunu’na göre seçimlik hakları bulunmaktadır. Bu hakları:

• Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme
• Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme
• Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme
• İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme.

İş yeri kira bedelleri

Birçok AVM için, kalabalık insan topluluklarını daha kolay bünyesinde barındırdığından ve salgın tehlikesini oluşturduğundan kapatılma veya saatlerini kısıtlama yoluna gidilmiştir. Oysaki kapatılan AVM’lerdeki işyerleri (restoran, cafe, mağaza vb.) iş yapamadığı için kira ödeyecek midir? Bu soruya mevzuata bakılarak 2 kelimeyle cevap verilebilir: Kira Sözleşmeleri.

Kira hukukuna ilişkin temel hususlar ile konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin kayıtlar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olup, kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

COVID-19 salgını nedeniyle, 26.03.2020 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 7226 sayılı Kanunun Geçici 2. maddesi ile 01.03.2020 tarihinden 30.06.2020 tarihine kadar işleyecek iş yeri kira bedelinin ödenememesinin kira sözleşmesinin feshi ve tahliye sebebi oluşturmayacağı düzenlenmiştir. Bu maddeye göre işyeri kiracıları, 30.06.2020 tarihine kadar kira bedelini ödeyemezlerse tahliye edilmeyeceklerdir. Bu düzenleme ile, kiralanan işyerinin çatılı veya çatısız olup olmadığına bakmaksızın tüm işyeri kiraları kapsam dahiline alınmıştır. Böylece sözleşmesine bakılmaksızın işyeri kiracıları süre bitimine kadar kira borçlarını erteleyebileceklerdir.

İşten çıkarılan çalışan ev kirasını ödeyemezse

Her ne kadar bu düzenleme işyerleri kiracılarını korusa da ev kiraları için aynı durum söz konusu değildir. Kira sözleşmesi devam ettiği sürece kiracı kirayı ödemekle yükümlüdür. Ev kiralarının ödenememesi Türk Borçlar Kanunu’nda yer alan aşırı ifa güçlüğüdür. Yani borcunu birtakım beklenmedik güçlüklerden dolayı zamanında ve yerinde ifa etmesinde zorluk çekilmesidir. İfa güçlüğü şöyle açıklanabilir:

Kira ödemekten kaçınılamaz

• Kiracı, aylık kira ücretinin salgın dönemi süresince indirilmesini talep edebilir. Burada, ödemesi gereken kira bedelini salgın nedeniyle ödeyemediğini ispat etmeli ve bu salgın dönemi etkisini sürdürdüğü süre için uyarlama talep edilebilir. Eğer ev sahibi zam yapmışsa, yapılan bu zamma karşı çıkarak bulunduğu yer mahkemesinde uyarlama davası açabilir. Bunun için önce ev sahibine zammı kabul etmediğine ve kira bedelinde uyarlama talep ettiğine ilişkin ihtarname gönderir. Uzlaşma sağlanamazsa uyarlama davasını açabilir. Ancak salgın sebebiyle kirasını ödeyemediğini ispatlaması gerekir. Eğer kiracı ekonomik olarak varlıklı ise kirasını ödemekten kaçınamaz.

İflas varsa…

• İşten çıkarılan çalışan ev kirasını ödeyemezse veya kiracının çalıştığı iş yerinin resmi makamlarca kapatılması veya bizzat kendisi tarafından iş yerine artık müşteri gelmemesi, genel sağlık hali nedeniyle kapatmak istemesi halinde mücbir sebep halini kullanabilecek ve kira bedelinde indirim talebinde bulunabilecektir. Salgın nedeniyle kira borcunu ödeme durumu iflas etme, sürekli gelir kaybından mahrum kalma, işten çıkarılma gibi problemler yüzünden çekilmez bir hal alırsa kira sözleşmesi haklı nedenle tazminatsız bir şekilde feshedilebilir. Yine de feshedilmezse kiracı biriken kira borçlarını – eğer ödeyebilecek durumda olup da salgın sebebiyle erteliyorsa- süre bitiminde ödemek zorundadır. Aksi takdirde ev sahibi kira bedelini icraya koyarak isteyebilir.

• Konut kiracılarını korumayan bir düzenleme olsa da adli yargıda ve icrada sürelerin durması biraz kiracıların lehinedir. Kirasını ödeyemeyen kiracısına karşı ev sahibi icra takibi başlatmak istese de alınan tedbir kapsamında icra takibinde süreler durduğu için takibi başlatamamakta ve tahliyesini isteyememektedir.

E-ticaret, “satıcılar açısından” internetin insanlara ulaşma konusundaki sınırsız potansiyeli, maliyetleri düşürmede çok ciddi avantaj sağlaması, birçok ürünün tek tıklamayla görülebilmesine imkân vermesi gibi sebeplerle, “alıcılar bakımından” ise alışverişin hızı, kolaylığı gibi sebeplerle tercih ediliyor.

E-ticaret pazar payının gittikçe büyümesinin tüketiciye olumlu-olumsuz yansımalarını gözlemliyoruz. Oluşan boşlukların “mukayeseli hukuktan” da yararlanarak kapatılmasını ve nihai kullanıcının sorun yaşamasını önlemek hukukçular açısından önem taşıyor. İnternetten alışveriş yaparken nelere dikkat etmek gerekir, tüketici olarak haklarımız nelerdir bir avukat gözüyle mercek altına aldık…

E-ticaret hukuku dedikleri

E-ticaret hukuku, Türk hukukunda yeni doğmuş bir alandır. Bu alanı düzenleyen Kanun, ilgili birtakım kanunların yanında, 01.05.2015 tarihinde yürürlüğe giren 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanundur. Kanunun amacı, elektronik ticarete ilişkin esas ve usulleri düzenlemek, ticari iletişimi, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluklarını, elektronik iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmeler ile elektronik ticarete ilişkin bilgi verme yükümlülüklerini ve uygulanacak yaptırımları belirlemektir.

Taraflar karşı karşıya gelmez

Öncelikle e-ticaret kavramı; “tarafların fiziki olarak karşı karşıya gelmediği, elektronik ortamda yapılan her türlü çevrim içi iktisadi ve ticari faaliyet” olarak tanımlanmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken husus, elektronik ticaretten bahsedilebilmesi için ticari faaliyetlerin online olarak ve elektronik ortamda, yani internet üzerinden gerçekleştirilmesidir. Ancak kanun hangi sözleşmelerin e-ticaret sözleşmesi kapsamında olduğunu açıkça belirtmediğinden, elektronik ticaret kapsamında yapılan her türlü sözleşme e-ticaret sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır.

Aynı zamanda e-ticaret ilişkisindeki öğeler de belirlenmiştir. Hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı 6563 sayılı Kanunun 2. maddesinde tanımlanır. Buna göre hizmet sağlayıcı; elektronik ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişileri ifade ederken aracı hizmet sağlayıcı, başkalarına ait ticari faaliyetlerin yapılmasına imkân veren elektronik platformu oluşturan gerçek ya da tüzel kişilerdir. Tüm e-ticaret sistemi bu öğeler arasında oluşmakta, e-ticaret hukukuna ilişkin kanun ise bu öğeler arasında çıkabilecek uyuşmazlıkları düzenlemektedir.

E-ticaret platformunda dikkat edilmesi gerekilen hususlar…

Öncelikle Kanun, tüketicinden önce hizmet sağlayıcıya bazı yükümlülükler vermiştir. Bunlar; bilgi verme yükümlülüğü, siparişlere ilişkin özen ve dikkat gösterme yükümlülüğü, ticari elektronik iletilere ilişkin yükümlülükler ve kişisel verilerin korunması yükümlülüğüdür. Kanunda yer alan bu yükümlülükler arasında en önemlisi, “kişisel verilerin korunmasına ilişkin” yükümlülüktür çünkü bu yükümlülük aynı zamanda insan haklarına da girer. Hizmet sağlayıcı, kanun çerçevesinde yapmış olduğu işlemler nedeniyle elde ettiği kişisel verilerin saklanmasından ve güvenliğinden sorumludur. Kişisel verileri ilgili kişinin onayı olmaksızın üçüncü kişilere iletemez ve başka amaçlarla kullanamaz; zira bunun cezai yaptırımları vardır.

Tüketiciye gönderilen mesajlarda azalma görülüyor

Kanunla tüketicilere, kullanıcı onayı alınmadan elektronik gönderi yapılmasının yolu kapatılmıştır. Yani markalar ve e-ticaret firmaları, kullanıcıların onayını almadıkları sürece e-posta ve SMS yoluyla kullanıcılarına reklam amaçlı gönderimlerde artık bulunamamaktadır.

Büyük oranda uyulan bu karar ile tüketicilere gönderilen iletilerin sayısında büyük bir azalma gözlenmiştir. Burada kişisel verilerin korunmasından yola çıkılarak tüketicinin korunması amaçlanmıştır.

Gönderilen e-posta ve SMS gibi iletilere karşı kullanıcıların zaman ya da gerekçe belirtmeden reddetme hakkı bulunur. İzinsiz gönderilen iletiler dışında daha önce onay verilen ancak bir zaman sonra bu onaydan vazgeçilmek istenen durumlarda yasa, tüketicilerden yanadır ki buna benzer bir koruma Tüketiciyi Koruma Kanununda da bulunur.

E-ticaret yapan firmaların uyması gereken kurallar

E-Ticaret Kanunu hem tüketiciyi hem de e-ticaret ilişkisindeki firmaları korumaktadır. Ancak bu sistemde firmalar daha dikkatli olmak zorundadır çünkü cezai yaptırımları büyük olabilir. Söz konusu kanun, büyük ölçüde tüketici olan vatandaşı korumaktadır. Kuralları “satış öncesi” ve “satış sonrası” olarak ikiye ayırarak incelememiz daha doğru olur.

Satış öncesinde uyulması gereken kurallar

E-ticaret firmaları, kullanıcıların kolaylıkla ulaşabilecekleri şekilde ana sayfalarda, kendilerini tanıtan bilgilere yer vermek zorundadırlar. Merkez adresleri, iletişim numaraları, işletme adı ya da tescilli marka gibi bilgilere, ziyaretçiler tarafından kolaylıkla ana sayfadan ulaşılabilmelidir. Bu bir nevi, bilgilendirme yükümlülüğüne girer. Tüketici, internet sayfasından kimden alışveriş yaptığını bilmelidir.

Satış gerçekleşmeden önce, ürün veya hizmetle ilgili bilgi, satın almaktan vazgeçilmesi durumunda gereken şartlar ve uyuşmazlık yaşanması halinde yapılması gerekenler konusunda kullanıcıları bilgilendirmekle yükümlüdür. Toplam fiyat bilgisi ve ek masraflar da bu bilgilendirme zorunluluğunun içinde yer alır. Çünkü ilerleyen işlemlerde tüketicinin onayı istenecektir ve tüketici neye onay verdiğini bilmelidir.

E-ticaret sitesinin ara yüzünde, alınan ürün, ek masraflar, toplam bedel gibi bilgilerin yer aldığı sipariş özetine yer verilmelidir. Ayrıca bu sayfada, kullanıcının alışverişten vazgeçmesini ya da siparişini değiştirmesine imkân tanımak da firmaların uyması gereken kurallardandır.

Satış sonrasında uyulması gereken kurallar

Ön bilgilendirme kurallarına uyularak yapılan online alışverişlerin ardından siparişin alındığına dair bilgi mutlaka tüketiciye verilmelidir. SMS, telefon, e-posta gibi araçlardan birini kullanarak tekrar bilgi verilmesi de zorunludur.
Siparişin tamamlanmasının ardından onaylanan mesafeli sözleşme, elektronik ya da fiziki ortam aracılığıyla tüketiciye gönderilmelidir. Örneğin yıllık cirosu 5 milyon TL’yi aşan firmalar e-fatura uygulamasına geçmek konusunda zorunlu tutulurken daha az ciroya sahip e-ticaret firmaları, e-arşiv ve e-fatura uygulamalarını tercih edebilirler. Amaç tüketicinin sözleşmeye dayalı haklarını korurken firmaların da zarar görmemesini sağlamaktır.
Satış işleminin gerçekleştirilmesinin ardından, e-ticaret sitesinde belirtilen süre içerisinde ürün mutlaka tüketiciye teslim edilmelidir. Eğer herhangi bir teslim süresi belirtilmemişse sipariş tarihinden itibaren 30 gün içerisinde teslimat gerçekleştirilmelidir. Teslimat süresinin aşılması durumunda tüketici, sözleşmeyi feshederek yasal faiziyle birlikte ödediği bedeli geri talep edebilir.

Kurallara uyulmazsa gerçekleşecek olan yaptırımlar nelerdir?

6563 sayılı Kanunun 12. maddesinde bu kanun kapsamında getirilen yükümlülüklere uyulmaması halinde idari para cezası kesileceği ifade edilmiştir. Hizmet sağlayıcılar ya da aracı hizmet sağlayıcılara; bilgi verme, siparişle ilgili yükümlülüklere aykırı davranılması halinde bin TL’den 5 bin TL’ye kadar, bilgi verme ve onay alma yükümlülüklerine aykırı davranılması halinde bin TL’den 10 bin TL’ye kadar, ticari iletinin reddine uyma yükümlülüğüne aykırı davranılması halinde 2 bin TL’den 15 bin TL’ye kadar idari para cezası kesilmektedir.
Sadece cezai yaptırımlarla sınırlı değil, tüketiciye cayma hakkı verilerek aslında firmalar dolaylı olarak yaptırıma uğramışlardır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da mesafeli sözleşmelere ilişkin mevzuatta düzenlenmeyen hususlarda tüketici, ürün ve hizmetin satın alınmasının ardından 14 gün içerisinde sözleşmeden cayabilir. Bunu yaparken de herhangi bir sebep göstermesine ya da cezai bedel ödemesine gerek yoktur.
Cayma hakkını kullanmak isteyen tüketiciler, bu durumu e-ticaret sitesine bildirdikten sonra firmalar 14 gün içerisinde ücret ve kargo gibi bedelleri iade etmek zorundadır. Tüketiciler ise cayma hakkını kullandıklarını bildirmelerinin ardından 10 gün içerisinde ürünü, e-ticaret firmasına iletmelidirler. Aksi takdirde tüketici kanunda doğan hakkını kullanmamış olur.

Sonuç olarak, internetten ürün veya hizmet alım-satımı çok işlevli gözükse de kanunun belirtmiş olduğu gibi elektronik ticaretin gelişmesinin en önemli öğelerinden biri, bu ortamda gönderilen bilginin güvenliği konusudur. Kanunda belirtilen gerekli tedbirler sağlanmadan gerekli güven ortamı yaratılamayacak, dolayısıyla elektronik ticaret gelişemeyecektir.

Özellikle internet gibi açık sistemlerin kullanılması suretiyle yapılan elektronik işlemlerde tüketici ve diğer kullanıcılar açısından altyapıda yer alan ağ hizmetlerinin güvenliği, hukuki işlemlerin güvenli olması, hem işlemler hem de taraflar hakkındaki bilgilerin doğrulanması gerekmektedir. Bu yükümlülüklere uyulmadığı sürece iki taraf da zarar görebilir.