EVA Gayrimenkul Değerleme A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı Özdil Şahin, Türkiye’de hızla değişen demografik yapının yaşlı bakım merkezleri ve bakım modelleri açısından kritik bir planlama ihtiyacını ortaya çıkardığını vurguladı.
Türkiye’de yaşlı bakım merkezleri yeni bir sektör haline geliyor
Türkiye İstatistik Kurumu verileri ve uzun vadeli nüfus projeksiyonlarının, önümüzdeki 20–30 yılın yalnızca sosyal değil aynı zamanda mekânsal ve yatırım odaklı büyük bir dönüşüm getireceğini gösterdiğini belirten Şahin, 2075 sonrası yaşlı nüfus oranının yüzde 30 seviyelerine yaklaşacağını ve mevcut kapasitenin bu ihtiyacın oldukça gerisinde kaldığını ifade etti.
1970’lerden itibaren hızlanan kırdan kente göçle birlikte geleneksel geniş aile yapısının yerini çekirdek ailelere bırakması, kent yaşamının artan maliyetleri ve kadın istihdamındaki yükseliş bu dönüşümü hızlandırdı. Bu sürecin en çarpıcı sonucu ise yaşlı bireylerin yalnızlaşması oldu. Günümüzde de devam eden bu eğilim, yaşlı bakımına yönelik yeni mekânsal çözümleri zorunlu hale getiriyor.
Türkiye’de ortalama yaşam süresi 78,1 yıl
Türkiye’de ortalama yaşam süresi erkeklerde 75,5, kadınlarda 80,7 yıl olurken genel ortalama 78,1 yıl seviyesinde bulunuyor. Avrupa’da bazı ülkelerde bu sürenin 84 yıla kadar çıkabilmesi, yaşlı nüfusun hem sayısal hem oransal artışını hızlandıran temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Yaşlı nüfus artıyor, çocuk nüfus geriliyor
TÜİK projeksiyonlarına göre doğurganlık oranlarındaki düşüşle birlikte 2075 sonrası Türkiye nüfusunun azalmaya başlaması bekleniyor. Son 15 yılda 0–14 yaş grubunun payı yüzde 25’ten yüzde 20’ye gerilerken, 65 yaş ve üzeri nüfusun payı yüzde 7’den yüzde 11’e yükseldi. Bu tablo, Türkiye’nin hızla yaşlanan ülkeler kategorisine yaklaştığını ortaya koyuyor.
2025’te nüfusun yüzde 21,5’i 55 yaş üstü
Mevzuata göre Türkiye’de 55 yaş ve üzeri bireyler bakım evlerinden yararlanabiliyor. 2025 itibarıyla bu yaş grubunun toplam nüfus içindeki payı yüzde 21,5 seviyesinde bulunuyor. Emeklilik yaşı olan 65 yaş baz alındığında ise oranların 2025’te yüzde 11,13, 2030’da yüzde 13,46, 2050’de yüzde 23,05 ve 2075 sonrası yüzde 30 seviyelerine ulaşması öngörülüyor.
Türkiye 2050’de Avrupa ortalamasına yaklaşacak
Özdil Şahin, OECD verilerine göre 2024’te dünyada en yüksek yaşlı nüfus oranının yüzde 29 ile Japonya’da, Avrupa’da ise yüzde 24 ile İtalya’da olduğunu hatırlattı. Türkiye’de 2024 itibarıyla yüzde 10,64 olan 65 yaş üstü oranının 2050’de yüzde 23’e çıkarak bugünkü Almanya ve Yunanistan seviyelerine yaklaşmasının beklendiğini söyledi.
Yaşlılar nerede yaşamak istiyor?
TÜİK araştırmasına göre 15 yaş üzeri bireylerin yüzde 27,5’i, 65 yaş üzerindekilerin ise yüzde 46’sı yaşlandığında çocuklarının yanında kalmak istiyor. Evde bakım talebi ise sırasıyla yüzde 30,7 ve yüzde 31,6 seviyesinde. Huzurevi tercihi yaş ilerledikçe azalıyor ancak uzun vadede evde bakım ve profesyonel bakım merkezlerine yönelimin artacağı öngörülüyor.
Mevcut kapasite yetersiz kalıyor
2023 itibarıyla Türkiye’de yaşlı bakım evlerinde 29.857 kişi hizmet alıyor. Bu sayı, 9,58 milyonluk 65 yaş üstü nüfusun yalnızca binde 3,1’ine karşılık geliyor. Aynı oranın korunması halinde 2050’de en az 67.352 kişilik kapasiteye ihtiyaç duyulacağı hesaplanıyor. Bu da mevcut kapasiteye ek minimum 38 bin kişilik yeni bakım alanı anlamına geliyor.
Yeni nesil yaşam alanları öne çıkıyor
Aile yapısı yaşlıların mümkün olduğunca evde veya aileye yakın bakım almasını teşvik etse de değişen yaşam tarzları, sosyal donatıları güçlü entegre bakım merkezlerine talebi artırıyor. Geriatri klinikleri, fizik tedavi üniteleri, termal olanaklar, yeşil alanlar içinde yatay mimariyle tasarlanmış yaşam alanları yeni dönemin öne çıkan konseptleri arasında yer alıyor.
Huzurevinden bakım köylerine dönüşüm
Dünyada farklı kuşakları bir araya getiren, kreşlerle entegre edilen bakım merkezleri dikkat çekiyor. Türkiye’de de restoran, spor alanları, hobi bahçeleri, yüzme havuzları, SPA ve sağlık ünitelerini içeren projeler yaygınlaşıyor. Bu dönüşümle birlikte klasik huzurevi anlayışının yerini daha sosyal ve aktif yaşam sunan “yaşlı bakım köyleri”nin alması bekleniyor.
Uluslararası yatırım ilgisi artıyor
Avrupa’daki yaşlı nüfus oranının yüksekliği, bakım ihtiyacının büyümesi ve Türkiye’nin maliyet avantajı ülkeyi uluslararası yatırımcılar açısından cazip hale getiriyor. Yabancı emeklilik fonlarının ilgisinin arttığı bu alanda, eğitimli personel ve güçlü hukuki altyapı ile büyük ölçekli projelerin hız kazanacağı öngörülüyor.
“Bugün planlanmazsa yarın yönetilemez”
Nüfusun yaşlanması bugün için kriz olarak görülmese de önümüzdeki 20 yıl içinde mutlaka çözüm gerektiren yapısal bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor. Doğru planlama ile Türkiye’nin yalnızca kendi ihtiyacını karşılayan değil, bölgesel bakım merkezi haline gelen bir ülke konumuna ulaşabileceği ifade ediliyor.
News
GENEL
GÜNDEM
GENEL
GENEL
GÜNDEM
AJANDA
GÜNDEM