Yabancı yatırımcıların 2025 ve 2024 ilk 3 ay itibariyle Türkiye’de gerçekleştirdikleri tüm gayrimenkul cinsinden alımları mercek altına alan EVA Gayrimenkul Değerleme, alan bazında 2025 yılının ilk 3 ayı itibariyle 2024 yılının aynı dönemine kıyasla metrekare bazında %38, işlem sayısında ise %21 düşüş olduğunu belirledi.

EVA Gayrimenkul Değerleme, yabancı yatırımcıların 2024 yılı ilk 3 ay verileri ile 2025 yılı aynı döneminde Türkiye’de gerçekleştirdikleri gayrimenkul alımlarını inceledi. Tapu yabancı işler daire başkanlığı verilerine göre; 2024 yılı ilk 3 ay sonunda 471 bin 116 metrekare olan yabancıların gayrimenkul edinimleri 2025 yılı aynı döneminde yüzde 38 azalarak 291 bin 893 metrekare oldu.

TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde, yabancılara toplam 4 bin 578 adet konut satıldı

Konut satışı özelinde TÜİK tarafından açıklanan verilere göre; adet bazında, 2025 ilk 3 ayı itibariyle Türkiye genelinde, toplam 4 bin 578 adet konut satıldı. 2024 yılının aynı dönemine göre 2025 yılı 1.çeyrekte yüzde 19,47 düşüş görüldü. Yabancılara satılan konutların toplam konut satışları içindeki oranı 2024 yılı ilk 3 ay sonu itibariyle yüzde 2,03 iken bu oran 2025 yılı aynı döneminde yüzde %1,36 ya düştü.

Gayrimenkulde yüzölçümü bazında Almanya, satış adedi olarak Rusya Federasyonu ilk sırada

2025 yılı ilk 3 ay itibariyle, yabancıların Türkiye genelindeki toplam hisseye isabet eden yüzölçümü bazında tüm gayrimenkul yatırımları incelediğinde, yüzölçümü bazında ilk sırada Almanya yer alıyor. Almanya’yı İngiltere, Irak, Azerbaycan, Ukrayna, Afganistan, Rusya Federasyonu, İran, Kazakistan ve Çin takip ediyor.

Rusya Federasyonu ilk sırada

2025 yılı ilk 3 ay itibariyle Türkiye genelinde yabancılara yapılan toplam gayrimenkul satış adetinde ise geçtiğimiz sene de ilk sırada yer alan Rusya Federasyonu ilk sırayı aldı. Rusya Federasyonu’nu İran, Almanya, Ukrayna, Irak, Azerbaycan, Çin, Afganistan, Kazakistan ve İngiltere takip etti.

Gayrimenkul yatırımında yabancı satış adeti bazında İstanbul, Antalya ve Mersin ilk üçte

Tüm gayrimenkul cinsinden en çok tercih edilen illerde toplam hisseye isabet eden yüzölçümü bazında 2025 yılı ilk 3 ay itibariyle yabancıların gayrimenkul yatırımlarında en çok tercih ettiği il İstanbul olurken, İstanbul ilini sırası ile Bursa, Mersin, Yalova, Antalya, Sakarya, Muğla, İzmir, Ankara ve Kocaeli izledi.

Tüm gayrimenkul cinsinden 2024 yılı ilk 3 ay itibariyle en çok tercih edilen illerde satış adeti bazında ise ilk sırayı İstanbul aldı. İstanbul ilini sırası ile Muğla, Antalya, Sakarya, Aydın, Yalova, İzmir, Bursa, Mersin ve Ankara izledi.

Yabancı gayrimenkul yatırımlarında Körfez ülkelerinin payı %21’e düştü.

Yabancı gayrimenkul yatırımlarında önemli bir ağırlığa sahip olan Körfez ülkelerinin, 2024 yılı ilk 3 ayında 284 bin 840 m² büyüklüğündeki tüm gayrimenkul cinsinde metrekare bazında yaptıkları yatırımlar 2025 yılı aynı döneminde yüzde 60 oranında azalarak 114 bin 169 m²’ye düşmüştür. Ayrıca, toplam yabancı yatırımlarının içinde Körfez ülkelerinin durumunu değerlendiren EVA Gayrimenkul Değerleme, 2024 yılı ilk 3 ayında metrekare bazında toplam yabancı yatırım içinde payı %60 olan Körfez ülkelerinin 2025 senenin aynı dönemindeki payının %39’a düştüğünü ortaya koyuyor.

İstanbul’da yabancılara yapılan gayrimenkul satışlarında m2 bazında 2024 yılının aynı dönemine göre 2025’de %54’lük düşüş yaşandı

Yabancı yatırımcıların 2025 yılı ilk 3 ay sonunda ve 2024 yılı aynı döneminde İstanbul’da gerçekleştirdikleri gayrimenkul alımlarımda ise, Tapu Yabancı İşler Daire Başkanlığı verilerine göre; 2024 yılı ilk 3 ayında 60 bin 600 metrekare olan yabancıların gayrimenkul edinimleri 2025 yılı aynı döneminde yüzde 54 azalarak 28 bin 71 metrekare oldu.

İstanbul’da Yabancılara Konut satışında İran birinciliği aldı

2025 yılı ilk 3 ay sonu itibariyle, yabancıların toplam adet bazında İstanbul genelindeki tüm gayrimenkul yatırımlarında, ilk sırada İran yer alıyor. Toplam adet bazında İran’ı Çin, Irak, Azerbaycan, Afganistan, Rusya Federasyonu, Suudi Arabistan, Filistin, İsrail ve Mısır takip ediyor.

İstanbul’da Yabancılara Konut satışında 2024 yılının aynı dönemine göre 2025 yılında adet bazında yüzde 13’lük düşüş yaşandı

Konut satış adedi özelinde ise Tapu Yabancı İşler Daire Başkanlığı’ndan alınan verilere göre yabancılara adet bazında, 2025 ilk 3 ayında İstanbul genelinde, toplam 2 bin 268 adet konut satıldı. Bu rakamla, 2024 yılının aynı dönemine göre yüzde 13’lük bir düşüş görüldü.

Tüm Türkiye’de yabancılara satılan konutların toplam konut satışları içindeki oranı TÜİK verilerine göre, 2024 yılı ilk üç ay sonu itibariyle yüzde 2,03 iken bu oran 2025 yılı aynı döneminde yüzde 1,36’ya düştü.

İlçe tercihleri, Esenyurt, Beylikdüzü, Bağcılar

İstanbul’daki gayrimenkul edinimlerinde yabancılar tarafından adet bazında en çok tercih edilen ilçeler sırasıyla Esenyurt, Beylikdüzü, Bağcılar, Başakşehir, Küçükçekmece, Zeytinburnu, Şişli, Büyükçekmece, Avcılar ve Fatih ilk onda yer aldı.

İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye’nin daha fazla yabancı yatırımcılara ihtiyacı olduğunu belirten GABORAS Genel Müdür Yardımcısı Ruhi Konak, bu sebeple İngiltere’den gelen yatırımcıları Türkiye’de ağırlamış olmanın gururu ve mutluluğu içinde olduklarını söyledi. Gelen yatırımcılar arasında birçok sektörden iş insanlarının olduğunu belirten Konak, Türkiye’de yapmayı planladıkları yatırımlar kapsamında gayrimenkul, arazi, konaklama ve tesisler gibi geniş portföy seçenekleriyle yatırımcıların ihtiyaçlarını karşıladıklarını söyledi.

GABORAS Genel Müdür Yardımcısı Ruhi Konak: “Türkiye, Londralı yatırımcılar için cazip bir ülke”

GABORAS’ın Türkiye’de yatırım yapmak isteyen yabancı yatırımcılar için büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirten Ruhi Konak, platformun kolay kullanımı ve güvenlik unsurlarını temel alan teknik alt yapısıyla yatırımcılar için cazip hale geldiğini belirtti. Yatırımcıların Türkiye’de yapacağı gayrimenkul yatırımları hakkında bilgiler vererek GABORAS hizmetleri hakkında sunum yapan Konak; ‘’Türkiye son yıllarda yabancı yatırımcıların gözdesi haline geldi. Bu sebeple yabancı yatırımcılara odaklanan birçok gayrimenkul şirketi ortaya çıkmaya başladı. Ancak yabancı yatırımcıların Türkiye’deki yatırımlarını organize edebilecek güvenilir bir ortama ihtiyaçları var. GABORAS Türkiye’nin tamamına hizmet verebilen yapısı, güvenli bir platform oluşu ve yurtiçinde ve yurt dışında gerçekleştirdiği çözüm ortaklıkları ile yabancı yatırımcılara büyük fırsatlar sunuyor’’ diye konuştu.

GABORAS’tan İngiltere’ye özel hizmet

GABORAS Online ticaret platformunun halihazırda Türkiye genelinde www.gaboras.com.tr web adresi ve mobil uygulamasıyla hizmet verdiğini söyleyen Konak, İngiltere’de hizmet veren yeni bir web adresi oluşturduklarını belirtti.

“İngiltere ile ticari faaliyetlerimizi geliştirmek adına büyük adımlar atıyoruz. Bu kapsamda orada faaliyet gösteren AHG Investment firması ile çözüm ortaklığımız bulunuyor. Birlikte hem İngiltere’den Türkiye’ye yapılacak yatırımların hem de Türkiye’den İngiltere’ye yapılacak olan yatırımların organize edilmesi hizmetlerini yürütüyoruz. Aynı zamanda yakın zamanda aktif hale getirdiğimiz İngiltere uzantılı www.gaboras.co.uk web adresimizle de GABORAS platformumuzu İngiltere’deki yatırımcılar için merkezi bir noktaya taşıyoruz’’ diye konuştu.

Konak, aynı zamanda GABORAS’ın web ve mobil tabanlı online platformunun Türkçe’nin yanı sıra İngilizce, Rusça ve Arapça dil seçenekleriyle de hizmet verdiğini belirtti.

“Türkiye’yi dünya gayrimenkul piyasasının ve finansmanının merkezi yapacağız”

GABORAS’ın sektörel olarak ülkeye kazandırdığı üç temel olduğunu belirten Konak; Bunlardan ilki dijital teknoloji ve akıllı kontratlar ile gayrimenkul ticaretine güvenlik sağlayarak gayrimenkulleri geniş kitleler için menkul yatırım boyutuna taşımak. Diğer bir temel de Türkiye Gayrimenkul Piyasasını uluslararası yatırım için güvenli kılarak Türkiye’nin gayrimenkul değerini ve likiditesini hak ettiği noktaya taşımak ve son olarak uygun ülkelerde GABORAS Gayrimenkul Piyasası kurarak Türkiye’yi Dünya Gayrimenkul Piyasasının ve finansmanının merkezi kılmak’’ diye konuştu.

“Gayrimenkul ticareti anlaşmazlıklarını çözüyoruz”

GABORAS’ın kurmuş olduğu gayrimenkul ticaretinin online platformu ile sektörün hızlı, kolay ve güvenli gayrimenkul ticareti yakaladığını belirten Konak, ‘’Gayrimenkul sektöründe alıcı, satıcı, kiralayan, kiraya veren, özel taleplerde bulunan, aracı ve temsilci olarak yer alan tüm gerçek ve tüzel kişi veya kuruluşlar, bugün ilk kez gayrimenkul ile ilgili tüm işlemlerini tek bir noktadan ve kapsamlı olarak yürütebiliyor” dedi.

Tüm bu ticari faaliyetlerin yürütülme süreçlerinde oluşabilecek herhangi bir anlaşmazlık durumunu önlemek adına taraflara gayrimenkul ticaret sigortası yaparak koruma altına aldıklarını belirten Konak, ‘’Kurmuş olduğumuz Gayrimenkul İhtisas Arabuluculuk ve Tahkim Merkezimiz ile de taraflar arasında oluşan herhangi bir ihtilaf durumunun çözümü için hukuki destek veriyoruz. Böylece kurulacak olan hakem heyetiyle uzun süren ve çözüme kavuşması zorlaşan gayrimenkul ticareti anlaşmazlıklarının da kısa süre içerisinde çözüme kavuşmasını sağlıyoruz ‘’ diye belirtti.

Türkiye’nin markalı konutlarını sunuluyor

Türkiye’nin ilk ve tek 365 gün açık, 40’tan fazla markalı proje ve yatırım fırsatını tek çatı altına toplayan Property Expo İstanbul’u ziyaret eden Sulayem, burada Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki ikili ilişkilere ve Türk ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sulayem, Türkiye’deki şirketlerle sürekli irtibat halinde olduklarını kaydederek, “Türkiye pazarı ile daha fazla iş birliği yapmak için buradayız. Türk ekonomisi son 20 yılda büyük değişimler yaşadı. Önceki yıllarda Türkiye ile BAE arasında birtakım tıkanıklıklar yaşanmış olabilir ancak ilişkiler şu anda çok daha iyi.” diye konuştu.

Türk gayrimenkul sektörüne ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Sulayem, “Türk gayrimenkul ürünlerine yatırım yapmamak, buradaki fırsatı değerlendirmemek çok zor. Türkiye hem tarihi hem doğal güzellikleri hem konumu itibarıyla önde gelen ülkelerden. Burada gayrimenkul yatırım fırsatlarını değerlendirmeli.” diye konuştu.

Ahmet Sultan Bin Sulayem, Türkiye’den 444 şirketin DMCC serbest bölgesinde faaliyet gösterdiğini belirterek, başka Türk şirketler ile de irtibat halinde olduklarını da sözlerine ekledi.

‘Yabancıya konut satışından bu yıl 13-15 milyar dolarlık gelir bekliyoruz’

Property Expo Yönetim Kurulu Başkanı Haşim Süngü ise 2021’in yabancıya konut satışı açısından çok güzel geçtiğini ve yüzde 43’ü aşan artışla 60 bin adede yaklaştığını söyledi. Süngü, geçen yıl yabancıya konut satışından 10 milyar dolarlık gelir elde edildiğini hatırlatarak, “Bu yıl 70-80 bin adet aralığında yabancıya konut satışı ve bu satışlardan 13-15 milyar dolarlık gelir bekliyoruz.” diye konuştu.

Türkiye’nin yabancıya konut satışında henüz istenilen seviyede olmadığını dile getiren Süngü, son yıllarda konut alanların çok karlı çıktığını, bunları takip eden yeni yatırımcıların olacağını bildirdi. Süngü, şu anda Pakistan ve İran Pazarlarının yükselişte olduğunu, savaş nedeniyle Rusya ve Ukrayna’dan konut yatırımlarının artmasını beklediklerini ifade ederek, Avrupa ve ABD’de yaşayan yabancılardan ciddi talep olduğunu anlattı. Süngü, yabancıya satıştaki artış sonrası Property Expo İstanbul’u hayata geçirdiklerini kaydederek, “İstanbul şovrumumuzda kentteki 40-50 markalı projeyi tek çatı altında buluşturduk. İçeride banka, hukuk bürosu gibi yabancıların konut alırken ihtiyaç duyacakları ne varsa tek çatı altında topladık.” diyerek sözlerini noktaladı.

2019’de zirve yaptı

Mütekabiliyet yasasının çıktığı 2012 yılından bugüne yabancıya gayrimenkul satışı artarak devam ettiğini belirten Keleş, Son on yılda olduğu gibi 2019 yılında da yabancıların gayrimenkul alımları arttı. Yabancıların satın aldığı 45 bin 483 adet konut yabancıya satışta tarihin en yüksek yılı olarak kayıtlara geçti ve gerçekleşen döviz girişi 4.8 milyar dolara yükseldiğini ifade etti.

Cari açığın finansmanında önemli katkı sunuyor

Geçen yıl küresel ekonomide görülen tüm zorluklara ve olumsuz etkenlere rağmen özellikle ihracatta kaydedilen olumlu performansın sonucunda İhracat 2019 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2,04 artarak 180 milyar 468 milyon dolar, ithalat ise yüzde 9 azalarak 210 milyar 394 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2019 yılı genelinde dış ticaret açığı ise bir önceki yıla göre yüzde 44,9 azalarak 29 milyar 926 milyon dolar olarak gerçekleşti. Türkiye’de ihracat dışında döviz getirisinde potansiyeli en yüksek ürünlerinden birisinin gayrimenkul olduğunu ifade eden Keleş, geçtiğimiz yıl yabancıya gayrimenkul satışı ile 4,8 milyar dolarlık net döviz girdisine bakarsak 2019 yılında dış ticaret açığını kapatmadaki katkısının yüzde %16 ya yükseldiğini belirtti.

Katkısı tüm ekonomiye olacak

Keleş, Türkiye’den konut alan yabancıların diğer sektörlere de sağlayacağı faydalar ile bu sektör geniş bir alana hitap etmektedir. Gayrimenkul satın alan yabancılar evi ile ilgili alışverişini burada yapacak olmasının yanı sıra, çocuğunu Türkiye’de okutacak, tedavisini Türkiye’de olacak, ticaretini Türkiye ile yapacaktır. Gayrimenkul sektörü ülkemizin dış finansman ihtiyacına sadece geçtiğimiz yıl konut ve işyeri satarak 4 milyar 800 milyon dolarlık pozitif katkı sağlamaktadır.

Türkiye’nin cari açığı azaltarak yönetilebilir bir düzeye çekebilmesi için gayrimenkul sektör ününde katkıda bulunması amacıyla hükümet tarafından orta ve uzun vadeli yeni teşvik programları hazırlanması gerektiğini belirten Keleş, hükümetin yabancının konut edinimindeki teşviklerinin genişletmesi, yabancıya satışın döviz kazandırıcı hizmetler ticareti kapsamına alınması ve yabancıya ev satan şirketlere ihracatçılar gibi fuar, reklam, tanıtım ve pazarlama desteği verilmesi ile birlikte sektörün daha hızlı büyüyeceğini ifade etti.

Turizmde ortaya çıkacak kayıp gayrimenkul ile telafi edilebilir?

Türkiye’de turizm gelir ve giderlerinin ülke ekonomisinin geneli açısından büyük bir yeri vardır. Ödemeler dengesi içerisinde turizmin payı, ülkenin yıllık ekonomik seyrini belirleyebilecek niteliktedir. Dünyada Corona virüsünün hızla yayılması turizmin de aralarında olduğu birçok sektörü olumsuz etkileyeceğini belirten Keleş, bu noktada 2020 yılında gayrimenkul sektöründe yabancıya gayrimenkul satışının çok daha büyük bir önem taşıdığını, gayrimenkul sektöründe yabancıya satışı sayesinde ülkeye döviz girişinin arttırılması için geniş kapsamlı teşvik çalışmaları yapılması gerektiğini belirtti.

E-ipotek kullanımı yaygınlaştı

Tapu işlemlerinde bürokrasinin ve kırtasiyeciliğin azaltılması amacıyla hizmete alınan e-ipotek uygulamasının kullanımı yaygınlaştı. Tapu işlemlerinde bürokrasinin ve kırtasiyeciliğin azaltılması amacıyla hizmete alınan e-ipotek uygulaması ile ipotek işlemleri tamamen elektronik ortamda yapılıyor. E-ipotek, krediye ulaşım hızlandığı gibi ekonomik hayata da önemli katkılar sağlıyor.

Altın Emlak Genel Müdürü Mustafa Hakan Özelmacıklı konuyla ilgili yaptığı açıklamada, tapu hizmetlerinde işlem süreçlerinin kısaltılması ile hem personel iş yükünün azaldığını hem de hızlı hizmet ile vatandaş memnuniyetinin sağladığını belirterek, “Son dönemde ipotek tesisi ve değişikliği taleplerinin elektronik imza ile yapılması sağlanmıştı.

Tapu müdürlükleri ile banka, kurum arasında ipotek işlemlerine yönelik belgelerin elden gönderilmesi usulü de ortadan kaldırılmıştı. Bu elektronik entegrasyon sayesinde ipotek işlemlerindeki maliyetler düştü. Vatandaşlara daha hızlı ve güvenli hizmet verme imkanı sağlandı. Nisan ayında 22 bin 461 adet ipotek işleminin tamamlandı.

İşlem sayılarında son veriler

Özelmacıklı sözlerine şöyle devam etti: “Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan rakamlara göre e-ipotek sistemi ile Nisan ayında 22 bin 461, Mayıs ayında ise 14 bin 916 adet ipotek işlemi tamamlanmış. Kamu kurum ve kuruluşları, bankalar, Kredi ve Kefalet Kooperatiflerince açılacak tüm kredilere karşılık teminat gösterilen gayrimenkullerin ipotek işlemleri, tarafların istemi halinde resmi senet tanzim edilmeksizin alacaklı ile borçlu ve varsa kefilleri arasında yapılan kredi veya borç sözleşmelerinin taşınmaz maliki veya vekili tarafından tek taraflı olarak tapu müdürlüklerine ibrazı halinde tapuya tescil edilmekte”.

İlk altı ayda 914 bin 670 satış yapıldı

2019 yılı ilk altı ayı işlem sayılarına ilişkin de bilgiler veren Özelmacıklı, “Ülkemiz genelinde ilk altı ayda toplamda 4 milyon 429 bin 572 tapu işlemi yapıldı. Bu işlemlerden de 4 milyar 018 milyon 715 bin 405 TL tapu harç geliri elde edildi. Bunlarda 914 bin 670 satış, 150 bin 806 intikal, 10 bin 355 taksim ve 4 bin 95 bağış işlemi yapıldı” şeklinde konuştu.

Bu ülkelerden Portekiz, yatırım yoluyla oturma izni ve vatandaşlık programı (Portugal Golden Visa) sayesinde, 2012’den beri 2,9 milyar avro değerinde gayrimenkul yatırımı aldı.

Yurt dışı yaşam, sağlık ve eğitim alanında danışmanlık hizmeti veren Yeni Bir Hayat Üst Yöneticisi (CEO) Şevki Akaydın, Portekiz Hükümeti’nin yatırım yoluyla oturma izni ve vatandaşlık programı sayesinde 2012’den beri 2,9 milyar avro değerinde gayrimenkul yatırımı aldığını kaydetti.

5 senede ömür boyu geçerli vatandaşlık

2012’de yasalaşan yatırım yoluyla oturma izni ve vatandaşlık programının yabancı yatırımcılara oturum izni, 5 senenin sonunda ömür boyu geçerli daimi oturma izni, 6 yılın sonunda ise vatandaş olma hakkı tanıdığı bilgisini veren Akaydın, bunun için 500 bin avro değerinde bir gayrimenkul alma kriteri bulunduğunu dile getirdi.

“Çin 3 bin 472 yatırımcı ile ilk sırada”

Şevki Akaydın, Portekiz’in sunduğu program sayesinde 31 Temmuz 2017 itibariyle 4 bin 945 yatırımcıdan 2,9 milyar avro gayrimenkul yatırımı aldığını bildirdi.

Birçok ulustan talep gören program özelinde oturma izni alan yatırımcılar sıralamasında Çin’in 3 bin 472 yatırımcı ile ilk sırada olduğunu aktaran Akaydın, “Brezilya 432 yatırımcı ile ikinci, Güney Afrika 201 yatırımcı ile üçüncü, Rusya 179 yatırımcı ile dördüncü, Lübnan da 103 yatırımcı ile beşinci sırada.” diye konuştu.

Akaydın, 2012’de 2 kişi ile başlayan programın 2013’te 434, 2014’te bin 467, 2015’te 707, 2016’da bin 354 ve 2017 Temmuz ayı sonu itibariyle de 981 yatırımcı olarak gerçekleştiğinin altını çizdi.

Portekiz hükümetinin teşvik politikaları arasında en çok öne çıkanın satın alınan gayrimenkulün konut ya da ticari olarak seçilebilmesi, 5 sene boyunca kiralanabilmesi ve 5 senenin sonunda daimi oturum hakkı alındıktan sonra satılabilmesi olduğuna dikkati çeken Akaydın, “Böylece yatırımcılar hem yatırımlarını 5 senenin sonunda geri alabiliyorlar hem de 5 sene boyunca kira geliri elde edebiliyorlar.” ifadelerini kullandı.

“Yatırımın yapıldığı ilk yılın sadece 7 günü Portekiz’de geçirilme şartı bulunuyor”

Yeni Bir Hayat CEO’su Akaydın, Portekiz’in son yıllarda gözde emlak yatırım noktalarından biri olmasının, her yıl 13 milyondan fazla turist ağırlamasının da payı büyük olduğunu söyledi.

Özellikle başkent Lizbon’un Urban Land Institute (ULI) ve PwC’nin Gayrimenkulde Gelişen Trendler Avrupa 2017 Raporu’na göre mevcut emlak yatırımları bakımından 7. sırada, gelişme öngörüleri bakımından da 8. sırada yer aldığını belirten Akaydın, Portekiz Ulusal İstatistik Kurumu’nun verilerine göre söz konusu ülkede 2016 yılında ev fiyatlarının 2015’e göre yüzde 7,1 artış gösterdiğini dile getirdi.

Sümeyye Dalkılınç-AA

Geçen yıl Türkiye’de ofis açan Londra merkezli Henley&Partners şirketi de bu konunun uzman şirketlerinden. Henley&Partners yönetici ortağı Hakan Çörtelek ve Türkiye Ofisi Koordinatörü Tolga Habalı’yla hem Türkiye’nin yeni vatandaşlık uygulamasını hem de yurtdışında yaşamayı seçen Türklerin son dönemdeki tercihlerini konuştuk.

“En çok ilgi çeken gayrimenkul yatırımı yoluyla vatandaşlık edinme”

Çörtelek, yeni düzenlemenin yabancıların gayrimenkul yatırımlarını arttırmaya yönelik olduğunun altını çizerken, Habalı da, “Doğrudan sermaye yatırımı, finansal yatırım, istihdam yaratacak yatırımlar, gayrimenkul yatırımı, farklı yatırım alanlarını cazip hale getirmek amacıyla düşünülerek hazırlandı. Ancak bu kategoriler açısından en ilgi çeken gayrimenkul yatırımı yoluyla vatandaşlık diyebiliriz. Türkiye’ye en çok ilgi Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt, Katar’dan oluyor” diyor.

Birinci Yunanistan

Çörtelek Türk vatandaşlarının da başka ülkelerden vatandaşlık aldıklarına ilişkin haberleri de abartılı bulduğuna dikkat çekerek “Ancak insanlarımızda alternatif bir oturum imkanı yaratma konusunda bir bilinçlenme ve bu yönde bir talepten söz etmek mümkün. Bu dünyanın birçok ülkesindeki eğilimden farklı değil. Türk vatandaşlarının yatırım yoluyla oturum alma konusunda en fazla başvuruda bulunduğu ülkeler arasında Yunanistan, Portekiz, Malta, İngiltere (Ankara Anlaşması’yla), ABD ve Kanada var” dedi. Habalı da Türkler için son dönemde en cazip olan ülkenin Yunanistan olduğunu söylüyor.

Yunanistan’ın “Enterprise Greece” sayfasındaki Nisan 2017 bilgilere göre, gayrimenkul yatırımı yoluyla oturum programına 1684 başvuru olmuş, bunun 701 tanesi Çin’den, 357’si Rusya’dan gelmiş. Türkiye’den son 4 ayda başvuruda yüzde 50 artış olduğu Yunanistan kaynaklarınca belirtiliyor.

2015-2017 verilere göre Türkiye’den en çok gayrimenkul edinen ülke vatandaşları:

Irak………………….. 8.909
Suudi Arabistan… 6.107
Kuveyt……………… 4.672
Katar……………….. 4.505
Rus…………………. 3.860
Azerbaycan……….1.758
Mısır………………….917

Son 3 sene toplamında ön plana çıkan ilk 3 ülke, 2017 yılı içinde en fazla alım yapan ülkeler olarak görünüyor.

Hürriyet

TÜİK verilerinin sadece tapu dairelerinde gerçekleşen konut satış sayılarını gösterdiğini dile getiren Özelmacıklı “Yabancılara satışta tapu devirlerinin gerçekleşmesi TÜİK verilerine yansımakta lakin bunun 3-4 katı kadar bir satış aslında sözleşmeli satışlardan oluşuyor. Sözleşmeli satışlar ise inşaat firmaları ve acenteler üzerinden gerçekleşiyor. Açıkçası Türkiye’de elimizde hangi illerde, hangi adetlerde satış gerçekleşiyor bu veriler mevcut değil” dedi.

“KDV uygulamasının müşteriye izahı zor”

Yabancılara satışlarda KDV muafiyetine de değinen Özelmacıklı “Düzenlemeye göre Türkiye’ye yerleşmeyen yabancı uyruklu kişiler ile çalışma veya oturma izni alarak 6 aydan daha fazla yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, bedelini yurt dışından getirilecek dövizle ödemeleri şartıyla, ilk aldıkları iş yeri ve konutta KDV ödemiyorlar. Konutlarda inşaat firmaları zaten satış rakamlarında KDV dahil olarak satış yapıyorlar. Arsa rayiç değeri birçok bölgede ve kentsel dönüşüm kapsamında KDV zaten yüzde 1. İşyerleri ise yabancılar tarafından ilgi çekmiyor. Önemli olan döviz girişini de sağlamak ise, 2. El satışlarda da yabancılara tapu harcı muafiyeti getirilebilir. Bu sayede üretilmiş konutlar ve işyerlerinin pazarlanması olumlu yansıyabilir” dedi.

Altın Emlak Genel Müdürü “2017 yılı Ocak ayında Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ev alan yabancıya vatandaşlık düzenlemesi henüz uygulanamıyor. Bu ilişkin tapu ve nüfus idarelerindeki yönetmelik çalışmaları ise hala sürüyor. Yasal düzenlemeler daha hızlı hataya geçirilmeli. Örneğin şu anda alınacak taşınmaz birden fazla olup olamayacağı, gayrimenkulün türü, rayiç değer mi yada tapu değerinin mi esas alınacağı gibi pek çok soru işareti çözüm bulabilmiş değil” dedi.

“Tapu işlemleri daha hızlı yapılabilmeli”

Şu an itibarı ile herhangi bir ilçede yüzde 10 sınırına yaklaşan bölge bulunmadığını ve askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kanunu kapsamındaki sorgulamaların tapu işlemleri sırasında vakit kaybına neden olduğunu belirten Altın Emlak Genel Müdürü Özelmacıklı, “Yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinim talepleri sırasında yerin askeri bölgelerde kalıp kalmadığına ilişkin yazışmalar yapılmakta. 05.05.2011 tarihinde yapılan işbirliği mutabakatında, illerde tespit çalışmalarının yapılması ve askeri makamlara sorulmaya gerek kalmaksızın işlemlerin gerçekleştirilmesinin uygun olacağı karara bağlanmıştı. Bu kapmamda ilk düzenleme ise geçen hafta 17.05.2017 tarihinde çıkartılabildi. Yapılan düzenleme ile 16 ilde artık sorgulama yapılmayacak. Bu iller Adıyaman, Aksaray, Aydın, Çankırı, Çorum, Isparta, Kahramanmaraş, Karabük, Kastamonu, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Samsun, Sinop, Uşak ve Yozgat.” Bu illerin hızlı bir şekilde artırılmasını da dile getiren Özelmacıklı, uygulamaların gecikmesi sektöre olumsuz etki ettiğini belirtti.

GYODER’in gayrimenkul sektörünün çatı örgütü olarak, sektördeki birçok önemli değişikliğin mimarı olduğunu ifade eden Aziz Torun, sektörde değişim sürmesi gerektiğini vurguladı. Sektörde bir finans modeli olarak kullanılan Sat-Yap modelinin sürdürülebilir olmadığını ifade eden Torun, bu yöntemin tek alternatif olmaktan çıkarılması için yeni finansman modelleri geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Son mevzuat değişiklikleri iyi değerlendirilmeli

Gayrimenkul sektörüne yönelik son mevzuat değişikliklerinin iyi değerlendirilmesi gerektiğini belirten Aziz Torun, “Türkiye’deki gayrimenkul yatırımları, Avrupa’ya göre çok daha fazla kazandıracak. 1 milyon dolarlık konut alan yabancı yatırımcıya vatandaşlık hakkı tanınması, sektörümüz adına önemli bir adım. Ancak bu oran, gelişmiş ülkelerde, bizim sunduğumuz rakamın altında. Bu rakamın aşağı çekilmesi, hatta oranların bölge bölge değişmesi sektörümüze ivme kazandıracaktır” dedi.

GYODER artık sektörün tamamını kucaklıyor

GYODER’de göreve geldiğinde ilk olarak GYODER’in yapısında değişiklik yaptıklarını anlatan Aziz Torun, “Adının açılımına ‘Gayrimenkul’ü eklediğimiz ‘Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği’ni, sektörün tamamını kucaklayan ‘geniş katılımlı’ bir yapıya kavuşturduk” diye konuştu. GYODER Yönetim Kurulu’nun yapısını değiştirdiklerini de anlatan Torun, şöyle devam etti:

“Yönetim Kurulu üyelerinin sayısını 15’ten 21’e çıkardık. Başkan Yardımcılarını, uzmanlık alanlarına göre İcraatçı Başkan Yardımcıları olarak görevlendirdik. GYODER Yüksek İstişare Kurulu’nu oluşturduk. En önemlisi de Yönetim Kurulu, İcra Kurulu ve Yüksek İstişare Kurulu’nda kadın sayısını artırdık. Bugün Yönetim Kurulu Üyelerinin 6’sı ve İcra Kurulumuzun 3 üyesi kadın yöneticilerden oluşuyor. Görev yaptığımız dönemde en büyük desteği kadınlardan aldık. Yönetim Kurulu Üyeleri, Komisyon Başkanları, hatta komisyonlarda görev alan tüm kadın çalışanlara gösterdikleri büyük özveriden dolayı teşekkür ediyorum.”

‘TBMM’yi onarıyoruz’

GYODER yönetimi ve üyeleri ile gayrimenkul sektöründe değişim gerçekleştirdiklerini ifade eden GYODER Başkanı Aziz Torun, “GYODER Yüksek İstişare Kurulu 15 Temmuz’un ardından çok önemli bir faaliyete imza attı. 1 Ağustos’ta aldığımız karar, Yüksek İstişare Kurulu’ndan çıkan bir karardı. Bu karar sonrasında talebimiz Meclis Başkanlığına iletildi. Meclis Başkanımızın da uygun görmesiyle bir protokol imzaladık. Sosyal sorumluluk bilinciyle, 15 Temmuz darbe girişimi sırasında hasar gören Türkiye Büyük Millet Meclisi‘nin onarımı için GYODER üyelerinden oluşan konsorsiyum ile hızlıca bir çalışma başlattık. GYODER üyesi 32 firma ile oluşturduğumuz ‘Milletin Meclisini Millet Yapar’ konsorsiyumu tarafından, Meclisimizin hasar gören bölümlerinde başlatılan onarım çalışmaları, bugün büyük bir özenle devam ediyor. Şimdiye kadar yaklaşık 30 milyon liralık bir harcama yapıdı” dedi.

‘Gayrimenkul Türkiye’nin lokomotifi’

GYODER’in, ‘Gayrimenkul, Türkiye’nin lokomotif sektörüdür ve desteklenmelidir’ görüşünü kabul ettirdiğini ve buna yönelik uygulamalara imza attığını belirten Aziz Torun, “GYODER, sektörde kurumsallığı tanımladı. Doğru veri ve göstergeler sundu. Sağlıklı büyüme için ürün çeşitliliğini, özkaynağı güçlü ortaklıklar kurulması kurulması gerektiğini savundu.

‘Sektöre ivme kazandıran kampanyalar’

“GYODER olarak sektöre ‘İş Birliği-Güç Birliği’ kavramını getirdik. Bugün sektörde sevilerek kullanılan ‘Güç Birliği’ logomuz, güven ve itibarın sembolü oldu” diyen Aziz Torun, şöyle konuştu: “15 Temmuz darbe girişiminin ardından, ekonomik büyümeye destek olmak amacı ile başlattığımız ‘Gayrimenkulde Güç Birliği Daha Güçlü Türkiye’ kampanyası, 2016 yılının satış grafiğinde çok etkili oldu. Kampanya kapsamında 3 bine yakın konut ve yaklaşık 400 ofis satışı ile sektörde 2.6 milyar TL ciro elde edildi. Sağladığı bu birliktelik ve kısa sürede aldığımız rekor sonuç, ülke ve sektör tarihimize geçecek niteliktedir. ‘Güç Birliği’nin ikinci adımını, ‘20 yıl vade ve düşük faizli konut kredisi’ kampanyasıyla attık. Bu kampanya ile GYODER üyesi 41 firmanın 109 projesinde, ilk bir ayda toplam 2 bin konut ve 279 ofis satıldı, yaklaşık 2 milyar 100 milyon TL’lik ciro elde edildi.”

‘2017’nin belirleyicisi faiz oranları’

Gayrimenkul sektörünün, yakın dönemde ülke olarak yaşanan ekonomik, siyasi ve toplumsal olumsuzluklara rağmen yine de büyümesini sürdüren bir sektör olduğuna dikkat çeken Aziz Torun, “Türkiye gayrimenkul sektörü, üreten, vergi veren, 2 milyon kişiye istihdam sağlayan, 200’den fazla sektörü etkileyen ve dolayısı ile milyonlarca kişiye dokunan bir sektör. Toplam 1 milyon 341 bin 453 adet konut satışı ile 2015 rakamlarının aşılması, 2016 yılı için önemli bir gelişmedir. Tüm yaşananlara rağmen bu performansın yakalanması gayrimenkul sektörüne duyulan güvenin bir yansımasıdır. Faizlerde anormal bir artış söz konusu olmazsa 2017 yılında da, konut satış adetinin 2016 rakamlarına ulaşacağını öngörüyoruz. Bu yıl gayrimenkul satışlarını tetikleyen en önemli faktör, faiz oranları olacaktır. Bunu GYODER kampanyalarında da çok net bir şekilde gördük. Yıllık faiz oranlarının yüzde 10’un, günlük faiz oranlarının yüzde 1’in altında olması, sürdürülebilir satış grafiğini destekleyecektir” dedi.

‘Yabancıya vatandaşlığın şartları yeniden düzenlenmeli’

“Türkiye’deki gayrimenkul yatırımlarının, Avrupa’ya göre çok daha fazla kazandıracağının altını çizen Aziz Torun, “1 milyon dolarlık konut alan yabancı yatırımcıya vatandaşlık hakkı tanınması, sektörümüz adına önemli bir adım. Ancak bu oran, gelişmiş ülkelerde bizim sunduğumuz rakamın altında. Yabancı yatırımcının talebini artırmak için bu rakamın aşağı çekilmesi, hatta oranların bölge bölge değişmesi sektörümüze ivme kazandıracaktır. Vatandaşlık hakkının yanı sıra başka teşvikler de devreye girebilir. Oturma izni detaylarının da tanımlanması ve sürelerin uzatılması gibi düzenlemeler, sektörün elini daha çok güçlendirecektir” diye konuştu.

‘Yabancıya yaklaşık 4,5 milyar dolarlık satış, başarı değil’

Aziz Torun, şöyle devam etti:
“Yurtdışına satışlar için de son mevzuat değişikliklerini ve teşvikleri iyi değerlendirmemiz gerekiyor. Bazı ülkeler için enerji kaynakları nasıl bir zenginlikse, gayrimenkul sektörünün de ülkemiz için stratejik bir zenginlik olduğunu söyleyebiliriz. Bugüne kadar bu zenginliğimizi yeteri kadar değerlendirdiğimiz söylenemez. Yabancı yatırımcıya yılda yaklaşık 4.5 milyar dolarlık satış gerçekleştirmemiz, başarı olarak kabul edilemez. Bizim sadece Katar ile ilişkilerimizi geliştirerek bu rakamları aşma potansiyelimiz var. Yabancı bireysel ve kurumsal yatırımcının talep ve beklentilerini doğru okuyarak, bu beklentilere uygun farklı projeler üretmeliyiz. Yabancı yatırımcıları ülkemize çekmek 2017 yılı itibarıyla öncelikli gündemimiz olmalı. Mevcut satış rakamları daha yukarı taşınmalı. Bize düşen sektörde ürün çeşitliliğini artırmak ve Türkiye’nin istikrarlı ve güvenilir bir ülke olduğunu anlatmaktır.“

‘Gayrimenkul bir ihracat kalemi’

Yabancı yatırımcılara yapılan satışların hem sektör hem ülke için önemli olduğunun altını çizen Aziz Torun, “Gayrimenkulü, ülkemizin önemli bir ihracat kalemi olarak görmeliyiz. Biz, önce Türkiye, sonra bölge, sektör ve proje kavramını getirdik. Çok sayıda uluslararası fuara katılarak, sektör temsilcileri birlik olduk, yan yana bir duruş sergiledik. Türkiye gayrimenkul sektörünü temsil ederek ülkemizin tanıtımına katkıda bulunduk. Yabancıya satış düzenlemesi yapıldığında ilk çalışmamız, yabancıların yanlış yönlendirilmesini önlemek oldu. ‘How to buy property’ kitabıyla Türkiye’de yabancıların gayrimenkul sahibi olabilmesinin yollarını göstermeye çalıştık” dedi.

‘Sektörde değişim sürmeli’

‘KDV muafiyeti, tapu harcında indirim, damga vergisi, yabancı yatırımcıya vatandaşlık hakkı, GYO’lara ilişkin yeni tebliğ, Gayrimenkul Sertifikası’ gibi teşviklerin hem sektör temsilcileri hem tüketici tarafından iyi değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan GYODER Başkanı Aziz Torun, “Sektörümüze yönelik en fazla mevzuat değişikliği bizim dönemimizde yapıldı” dedi. Aziz Torun, sektörün geleceğine yönelik görüş ve önerilerini şöyle aktardı: “Sektörde değişim sürmeli. Finansman modeli olarak kullanılan Sat-Yap modeli sürdürülebilir olmadığı için tek alternatif olmaktan çıkarılmalı, Yap-İşlet-Sat modeli ve yeni finansman modelleri geliştirilmeli. Marka ülke, marka şehir ve marka proje stratejilerimiz olmalı. Ülkemizin ve şehirlerimizin algısını güçlü şekilde oluşturabilirsek, sektörümüzün algısını da buna paralel yükseltebiliriz. İstanbul’u, Ege’yi, Akdeniz’i, Karadeniz’i farklı özellikleri ile ön plana çıkarmalıyız.“

Kesinleşmiş İmar Planlarının kazanılmış hak olarak kabul edilmesi gerektiğini ifade eden Aziz Torun, “Halihazırdaki imar durumuna güvenerek arsa yatırımı yapan yatırımcılar, her an değiştirilebilecek bir imar durumu belirsizliğine maruz kalmamalı” dedi.

‘Kapsamlı imar reformu şart’

Aziz Torun, imar reformu ile kapsamlı planlama yapılması gerektiğini belirterek, “Başta büyükşehirlerimiz olmak üzere, kentsel dönüşüm sürecini kapsamlı bir imar reformu ile planlamalıyız. Şehirlerimizin geleceğini talep ve ihtiyaçları göre planlayıp geliştirmeli, değiştirmeli ve dönüştürmeliyiz” diye konuştu.

Gayrimenkulün, sadece konut ve AVM’yi değil, diğer projeleri da kapsamadığını kaydeden Aziz Torun, “Biz gayrimenkul sektörünü yalnızca konut yapıp satmak olarak görmüyoruz. Sağlıklı ve kalıcı bir büyüme için daha kapsamlı ve planlı çalışmalara ve ürün çeşitlendirmesine gitmemiz gerekiyor. Havaalanları, köprüler, hastaneler, yurtlar, öğrenci ve yaşlı evleri, lojistik merkezleri, ofisler, sağlık turizmine hizmet eden yapılar da aslında birer gayrimenkul yatırımı. Dolayısı ile yalnızca konut üretip satmak ile gayrimenkul sektörünü büyütmemiz mümkün değil. Sektör olarak bu kısır döngüden çıkmamız, gayrimenkulün geniş ve bütüncül alanını görmemiz gerekiyor. Gayrimenkulde çeşitlendirmeyi bir an önce hayata geçirmeliyiz. Satışta sürdürülebilirlik için talepleri iyi analiz etmeli, hatta bölgelere göre değerlendirme yapmalıyız. Sermaye Piyasasında sektör için yeni bir finansal kaynak olarak Gayrimenkul Sertifikası, Gayrimenkul Yatırım Fonları ve Altyapı GYO’larını daha etkin bir şekilde değerlendirmeli, sektörün ihtiyaç duyduğu yabancı fonların Türkiye’ye gelmesinin yolunu açmalıyız” şeklinde konuştu.

‘Sosyolojik ve psikolojik boyutu var’

Seba İnşaat Yönetim Kurulu Üyesi Engin Keçeli, İstanbul’da lüks konut satışlarında durgunluk yaşandığını belirterek “Yabancıyı çekerken içerden adam kaçırdık” dedi. Hürriyet’ten Gülistan Alagöz’ün haberine göre, hükümetin bu konuya da odaklanması gerektiğini ifade eden Keçeli, “Konu bir tek yatırım değil, sosyolojik, psikolojik boyutu var. Araplara ev satacağız derken İstanbul’daki adamı Londra’ya kaçırıyoruz” diye konuştu.

‘Tüftürk ve Tv8’in bir blok aldı’

Seba İnşaat’ın İstanbul Cendere’de hayata geçirdiği Seba Office Boulevard projesinin satışlarında sona yaklaşıldığını kaydeden Keçeli, projeden ofis alan kişi ve kuruluşlar hakkında da bilgi verdi. Tüftürk ve Tv8’in bir blok aldığını açıklayan Keçeli, Mesut Yılmaz ve TÜSİAD Başkanı Erol Bilecik’in de 1000 metrekare tam ofis katı aldığını söyledi.
Yine aynı bölgede 202 dairelik Seba Flats projesine başlamak üzere olduklarını kaydeden Keçeli, 2 bloklu projede metrekare satış fiyatının 11 bin TL’den başladığını söyledi.

‘Ihlamur’da istimlak bedeli bekliyoruz’

Seba İnşaat’ın Beşiktaş Ihlamur Parkı’na yapacağı projeden vazgeçtiğini de açıklayan Engin Keçeli, “Biz ek bir imar hakkı istemeden ruhsata başvurduk. Bakanlık burası park olsun dedi. Zaten parkta bir yapılaşma üzerinde hiç çalışmadık” açıklamasında bulundu. Bu projede 5 kaçak yapı ve oto yıkama alanını yıkıp, 5 katlı bir bina yapma planıyla yola çıktıklarını kaydeden Keçeli, “Şimdi istimlak bedelinin verilmesini bekliyoruz. Bu bedel yaklaşık 120 milyon TL” dedi.