Kamuoyunda “imar affı” olarak bilinen, imar barışının UNESCO’nun dünya mirası listesinde olan İstanbul’un tarihi yarımadasının yaklaşık yüzde 90’ınını da kapsadığı anlaşıldı. Hürriyet’ten Aysel Alp’ın haberine göre, ilgili bakanlıklar ve konunun uzmanlarıyla yaptığı görüşmeler sonucunda 12. yüzyılda yapılan Molla Zeyrek Camisi (eski Pantokrator Manastırı Kiliseleri) ve çevresi, Yedikule Surları ve zindanı (Kara Surları ve çevresi), Sultanahmet Bölgesinin yarısı, Küçük Ayasofya ile Acemoğlu Hamamı, tarihi sarnıçlar gibi UNESCO’nun koruma listesindeki bölgelerde silüeti bozan, hatta tarihi yapılara uzanan kaçaklar da imar barışına başvurduğu öğrenildi.
UNESCO, Türkiye’yi uyarırken, İstanbul Tarihi Alanlar Başkanı Halil Onur, sadece tarihi yarımadanın değil UNESCO’nun koruma listesindeki tüm yerlerin barış dışına çıkarılması gerektiğini söyledi. İstanbul Otelciler Odası Başkanı, eski AK Parti Milletvekili Ahmet Yaşar ise tarihi bölgede olmamalarına rağmen barıştan yararlanamayan bine yakın otel sahibi adına Cumhurbaşkanlığına başvurduklarını söyledi.

İstisna olmalıydı

Haziran ayında yürürlüğe giren imar barışı, İstanbul Boğazı öngörünüm bölgesi ile yasada koordinatları belirtilen tarihi yarımada ve Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı hariç Türkiye genelinde ruhsata aykırı tüm yapılar, devletle barışma olanağı buldu. Hürriyet’in sorularını yanıtlayan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yetkilileri, İstanbul’da tescilli binaların affa girerken, tescilli olmayanların ise af kapsamı dışında kaldığını belirttiler. 650 yıllık Acemoğlu Hamamının üzerine yapılan Celal Ağa Konağının imar barışı için başvurduğunu, Küçük Ayasofya ve çevresinin barışa dahil olduğunu belirten yetkililer, “Bu sınırları çizmek yerine Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına girmeyen ve silüeti bozmayan yapılar da barıştan yararlanmalı” dediler. Uzmanlar ise Mimar Sinan’ın yaptığı Gazi Ahmet Paşa Camisi, Topkapı Sarayı surları içindeki Tekfur Sarayı, bin 600 yıllık Bukoleon Sarayı, Fatih Camisi, Cerrahpaşa Camisi, Hekimoğlu Ali Paşa Camisi, Haliç’e bakan silüet, Marmaray’a bakan yamaçlardaki silüetler, Fener Rum Kilisesi (Kırmızı Mektep) çevresinin de barış kapsamında olduğuna dikkat çektiler.

Bergama Efes işgal altında

İstanbul Şehir Plancıları Odası Başkanı Tayfun Kahraman ise imar barışıyla Bergama, Efes dahil Türkiye genelinde doğal, tarihi, kültürel SİT alanları üzerindeki kaçak yapıların yasal hale getirildiğini savundu. Kahraman, 31 Ekim’de başvuru süresi dolacak olan imar barışının tarihi ve kültürel sit alanlarının harap edilme riskini daha da artırdığını belirterek, “Koruma kurullarının bütün kararları bu yasa değişikliğiyle yerle bir oldu, boşa çıktı. Bunun hemen düzeltilmesi gerekir” dedi.

4 parçadan 2’si hiç yok!

UNESCO Dünya Miras Listesi’ne giren İstanbul’un Tarihi Alanları Topkapı Sarayı; Ayasofya ve Sultanahmet Camisi’nin de yer aldığı kentsel ve arkeolojik sit alanı; Zeyrek Camisi ve Çevresi Koruma Alanı ile İstanbul Kara Surları olmak üzere toplam 4 bölgede, 2 bin 156 hektarı kapsıyor. Ancak İmar Barışı Yasasının af dışında tuttuğu koordinatlar içinde geçmişi 8 bin yıl önceye uzanan Molla Zeyrek Camisi (eski Pantokrator Manastırı Kiliseleri) ile halk arasında Yedikule Surları ve zindanı olarak bilinen Kara Surları hiç yer almadı. Sultanahmet ve Süleymaniye koruma bölgesinin ise bir kısmı af kapsamı dışında, bir kısmı da af alanı içinde yer aldı. Uzmanlar, böylece UNESCO’nun sınırlarını çizdiği tarihi yarımadanın yüzde 90’ının affa girerken, sadece yüzde 10’unun girmediğini hesapladılar.

Four Seasons da dahil edildi

Uzmanlar Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Can Yücel gibi şair ve yazarların yattığı Sultanahmet Cezaevi’nden Four Seasons otele çevrilen bölgenin de af kapsamında kaldığına dikkat çektiler. Four Seasons, birinci derece arkeolojik sit alanı olan yanı başındaki alana 60 oda ilave etmek üzere çelik ayaklar üzerinde yükselecek ilave binalar yapmayı planlamış; ancak Danıştay kararıyla bu durdurulmuştu. Geriye çelik ayaklar kalmıştı.

Oteller isyanda: Bizi de kapsama alın

Tarihi Yarımada’da günlük 150 bin turist ağırlayan ve sadece konaklamayla ekonomiye 15 milyon dolar katkı sağlayan yaklaşık bin otelin barıştan yararlanamadığını belirten Minel Otel’in sahibi Ali Ersoy, “Tarihi eser niteliğindeki oteller aftan yararlanırken, bizim gibi tarihi olmayanlar af kapsamında kalıyor. Devletin buna çözüm bulmasını istiyoruz” dedi. İstanbul Otelciler Odası Başkanı ve AK Parti eski Milletvekili Ahmet Yaşar da hem ilgili bakanlıklara hem de Cumhurbaşkanına aftan yararlanmak istediklerini özetle şöyle anlattı: “Sadece tarihi eser yönünden değerlendirerek, bölge olarak ele alınmışsa Türkiye’nin birçok bölgesinde tarihi eser olan yerler kanun kapsamı dahilindedir. Kapsam içine alınan mahallelerde tarihi eser daha çoktur. Örnek gerekirse Sultanahmet, Küçük Ayasofya ve Büyük Ayasofya Akbıyık Caddesi bölgeleri tamamen tarihi bölge olmasına rağmen, bire bir tarihi binalar dahil, kapsama alınarak yasal hale gelmiştir. Özellikle Sirkeci Hocapaşa Mahallesinin kapsam dışında bırakılmasının hiçbir gereği yoktur. Yüzlerce üyemizin mağdur olmaması için bu krokinin yeniden düzenlenmesini talep etmekteyiz. Bölgenin kapsam içine alınması halinde devlete ciddi ekonomik gelir sağlanacaktır. Bölge kapsam dışı bırakılmamış olsaydı; devletin kasasına girecek nakit para tahminimizce 5 milyar TL’yi aşacağı yönündedir.”

UNESCO listesi olmamalı

İstanbul Tarihi Alanlar Başkanı ve aynı zamanda Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Üyesi olan Halil Onur, Tarihi Yarımada’nın UNESCO’nun çizdiği sınırlar kapsamında tümden barış dışı kalması gerektiğini söyledi. Onur, konuyla ilgili olarak eylül ayında danışma kurulunu topladıklarını söyledi. Bu yanlıştan dönüleceği umudu içinde olduklarını belirten Onur, UNESCO’nun Türkiye’yi sözlü olarak uyardığını, kendilerinin de olası sıkıntıları ilgili kurumlarla paylaştıklarını anlattı. Onur, barışın yaratacağı olası sıkıntıların neler olabileceğine ilişkin şunları söyledi:

“Örneğin, kültür varlığına bir bina eklenmiş, yapı kullanım belgesi aldığında ne olacak? O eserin restorasyonu gündeme geldiğinde kaçak katı nasıl restore edeceğiz? Ben aynı zamanda Koruma Kurulu üyesiyim, kaçak kat önüme bu geldiğinde Kanun gereği yıkılmasını istemem gerekir. Ama vatandaş da o zaman ‘ben parasını ödedim, kaldırmam’ diyecek. O zaman ne yapacağız? Biz yasa çıkmadan ilgili kurumlara yazı yazdık. ‘Orası bir bütündür, orası burası ayrılamaz’ dedik. Danışma kurulunda da tüm üyeler sakıncaları dile getirdiler. Biz de ilgili kurumlarla paylaştık. Sehven yapılmış bir hata olarak düşünüyoruz. Kültürel Miras Etki Değerlendirme (KÜMED) çalışması yapılmadan, Tarihi Yarımada’ya getiri ve götürüleri hesaplanmadan bu tür oldubittiler olmamalı. Sadece Tarihi Yarımada değil UNESCO’nun Türkiye koruma listesinin tamamı barış dışına çıkarılmalı.”

Habertürk

Cezayir’in başkentinde eski şehir olarak bilinen, Osmanlı dönemindeki önemli yerel yönetimlerden ve bugün UNESCO dünya kültür miraslarından olan Kasaba (Kasba) bölgesindeki Keçiova Camii’nin restorasyon danışmanı akademisyenler, TİKA desteğiyle tamamlanan onarım ve güçlendirme çalışmalarını AA muhabirine değerlendirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 4-5 Haziran 2013 tarihlerinde Cezayir’i ziyareti sırasında Türk-Osmanlı dönemine ait bazı tarihî eserlerin restorasyon çalışmalarına Türkiye’nin katkıda bulunması konusunda iki ülke arasında varılan mutabakatın ardından Keçiova Camii’nin 2014 yılının sonunda başlayan restorasyonu geçen yıl tamamlandı.

Cezayir Konut ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür Bakanlığı ve Din İşleri ve Vakıflar Bakanlığının dahli ve onayı ile TİKA tarafından Türkiye’den akademisyenlerin oluşturduğu bir bilim heyetinin danışmanlığında uygulamaya konan, Cezayirli mimar, arkeolog ve mühendislerin de nezaret ettiği onarım ve güçlendirme çalışmalarında yapıya ait önceki dönem izleri korundu.

“Keçiova Camii’nin restorasyonu Türkiye’nin alın akı”

Keçiova Camii’nin restorasyon danışmanlarından Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Mimarlık Fakültesi Mimarlık Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Nuran Kara Pilehvarian, 14. yüzyıldan kalma bir mescit olan yapının önce Barbaros Hayrettin Paşa tarafından genişletildiğini, 1672’de ve 1790’lı yıllarda genişletme ve onarım çalışmalarının ardından son halini almış bir cami olduğunu vurguladı.

Fransızların Cezayir’i işgalinin ardından 1832’de kilise statüsü verilen yapının, 1841-1842’de kilise olarak hizmet verdiğini hatırlatan Pilehvarian, “1840-1880 yılları arasında Fransız yönetimi tarafından kiliseye çevrilmesi konusunda epey çalışmalar yapılmış. En sonunda da cami, türbe alanı, hamam yıkılarak yerine günümüzdeki yapı inşa edilmiş.” dedi.

Yapının katedral olarak da kullanıldığını söyleyen Pilehvarian, şöyle devam etti:

“1962 yılında Cezayir bağımsızlığını kazanınca katedralin içine eski caminin mihrap duvarının bulunduğu yere bir mihrap duvarı inşa ederek ilk cuma namazını burada kılmışlar. Böylece Cezayir için bağımsızlığın simgesi bir yapı olmuş. 2006’ya kadar da cami olarak hizmet etmiş. 2006-2007 yıllarında Cezayir’deki depremden sonra bir takım statik sorunları olmuş. Önde ilave edilmiş kısımlarda, günümüzde minare olarak kullanılan kısımlarda çökme, yıkılma tehlikesi olduğu için yapıyı ibadete kapatmışlar.”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2013’teki Cezayir ziyareti sırasında bu yapıyı Cezayir’e kardeşlik göstergesi olarak restore etmeyi teklif ettiğini hatırlatan Pilehvarian, iki ülkenin 2013’te Keçiova Camii’nin restorasyonu için gerekli protokolleri imzaladığını belirtti.

Restorasyon ve güçlendirme projelerinin ve tarih araştırmaları yapılan caminin restorasyonunun 2014’te başladığını söyleyen Pilehvarian, “Çok şükür ki uygulamanın sonuna geldik. Restorasyon açısından uluslararası kriterlere uygun, Türkiye’nin alın akı işlerinden biri oldu.” dedi.

“UNESCO dünya mirası uzmanları restorasyon için teşekkür etti”

Caminin restorasyon danışmanı Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Can Binan, 21-23 Ocak tarihlerinde Cezayir Kültür Bakanlığı, Cezayir Valiliği ve UNESCO Dünya Mirası Ofisi tarafından, Cezayir’deki Kasaba bölgesinin rehabilitasyonuyla ilgili düzenlenen toplantıya dair izlenimlerini aktardı.

Binan, “Kasaba bölgesi konuşulacak olmasına rağmen, Cezayir Kültür Bakanı toplantının başında Türkiye Cumhuriyeti’nin TİKA koordinasyonuyla yapmış olduğu Cezayir’deki Keçiova Cami restorasyonuyla ilgili teşekkürlerini iletti. Bu restorasyon kapsamında ikili iş birliğinin çok verimli bir şekilde sürdüğünü söyledi. Ayrıca Cezayir Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü seviyesindeki başkanları tarafından da ayrıca teşekkür edildi. Türkiye’nin yürüttüğü ve tamamladığı bu restorasyon kapsamında 30’un üzerinde Cezayirli mimarlık öğrencisinin eğitim aldığı ve daha sonra Cezayir’deki diğer restorasyonlarda da görev almalarının mümkün olacağı vurgulandı. Bu, bizi özellikle gururlandırdı.” dedi.

Kasaba bölgesinde yapılan geziler kapsamında UNESCO uzmanlarının Keçiova Camii’ne de geldiğini ve burada yapılan restorasyon çalışmasının içeriğiyle ilgili bilgi aldığını belirten Binan, “Caminin altında, Fransız dönemi, koloni döneminin içinde yok edilmiş eski camiye ait kalıntıların sergilendiği özel bir bölüm vardı. Bununla ilgili ve yapılan müdahalenin içeriği, amacı ve temelleriyle ilgili bilgi verildi kendilerine. Oraya katılan UNESCO dünya mirası uzmanlarının hepsi tarafından teşekkür aldık. Kendileri yapılan bu çalışmanın oldukça kapsamlı ve zor olduğunun farkındalar. Bunun zor bir çalışma olduğunu belirttiler, bu şekilde bitirdiğimizden dolayı teşekkür ettiklerini söylediler.”

Binan, Türkiye’nin maddi, manevi ve akıl kaynaklarını ortaya koyarak Keçiova Camii’nde yaptığı çalışmanın UNESCO’nun dünya mirası uzmanları tarafından da kabul görmesinin gurur verici olduğunu vurguladı.

AA

Restorasyon çalışmaları, İstanbul 1. Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından, gayrimüslim ibadethanelerinin restorasyonu projesi kapsamında 2014’te başlatıldı. “Bir sur, bir cami ve bir kilise” projesiyle ilgili bilgi veren İstanbul 1. Vakıflar Bölge Müdürü Mürsel Sarı, restorasyonun aslına uygun yapıldığını, birçok eserin en ince ayrıntısına kadar onarıldığını belirtti.

Osmanlı kiremitleri

Kilisenin hemen yanındaki Mihrimah Sultan Camii’nin daha önce restore edildiğini kaydeden Sarı’nın verdiği bilgiye göre kilise, okul binası, papaz evi, çeşmesi ve bahçeyi çevreleyen duvarda restorasyon çalışması yapıldı. Restorasyon kapsamında kilise külliyesi aslına uygun hale getirildi, çevre düzenlemesi de yapıldı. Öncelikle çatının üst örtüsü kaldırıldı ve ahşap taşıyıcı sistemine ulaşıldı. Üst örtüde yer alan orijinal Osmanlı kiremiti olarak adlandırılan çatı kiremitleri yeniden üretilerek orijinal fotoğraftaki şekline getirildi. Kilise duvarlarında tespit edilen çatlaklar incelenerek, statik müdahalelere ilişkin analizler sonrası modellemesi yapıldı. Güçlendirme tamamlandı. Mikro enjeksiyon ile sıva sağlamlaştırma, tonoz kotunda bulunan kalem işi arka yüzeylerinde sağlamlaştırmalar yapıldı. Ahşaplar böceklemeye karşı ilaçlandı. Cephelerde, özgün karışımına uygun derz uygulaması yapıldı. Sökülmüş olan kadınlar mahfiline çıkış merdiveni yeniden yapılırken, tüm ahşap oturma sıraları da onarılarak cilalandı.

1834 tarihli kitabe tercüme edilecek

Drenaj yapılırken, kilisenin duvarının dibinde 2 kitabe bulundu. İlk kitabe, 18. yüzyıldaki eski binanın restorasyonundan kalma. 1726 tarihini taşıyan kitabenin ortasında haç motifi yer alıyor. İki yanda kısaltma yazılar bulunurken, en alt iki kısımda ise 1726 tarihi var.
Diğer kitabe ise bugünkü binanın yapılışı tarihi olan 1834’ü taşıyor. Bu kitabede kilise inşaatıyla ilgili başlangıç ve bitiş tarihleri, Hz. İsa’ya olan bağlılıkla ilgili ifadeler bulunuyor. Kitabede hem Latin hem de Osmanlıca rakamlar kullanılmış. Ancak harflerin bazı bölümleri yıprandığından tercümesi yapılacak.

Oyma ve kalem işleri

Kilisenin iç mekânında ise çok katmanlı muhdes yağlı boya ve çimento sıva raspaları yapıldı. Raspa çalışmasında yapıldığı dönemden günümüze kadar 4 döneme ilişkin kalem işine rastlandı. Kalem işi yüzeyleri, bulundukları yerlerde korunarak projelendirildi ve belgelendi. Sonra aslına uygun restorasyon yapıldı. Ahşap ikonaların üzerindeki oymalardaki eksikler de tamamlandı. Ahşap tavanların sadece kadınlar mahfili üzerinde bulunan çürük kısımları değiştirilerek, diğer kısımların yerinde onarımları yapıldı. Çevre düzenlemesiyle birlikte restorasyona 4 milyon TL harcandığı öğrenildi.

Habertürk

Kentin tarihi Harput mahallesinde bulunan ve 6 dönümlük alanda üç haftadır devam eden kazı, sondaj ve hafriyat çalışmalarıyla 1563 yılından kalma tarihi mahallede ev temelleri, duvar ve merdiven kalıntıları, duvar içerisinde takalar, kemer kaideleri, alçı duvar süslemeleri ile sırlı seramik parçalar ve sikkeler ortaya çıkarıldı.

Artuklu Hükümdarı Fahrettin Karaaslan tarafından Harput’ta 1227 yılında Ulu Cami’nin inşa edilmesinin ardından zamanla yerleşim yeri haline geldiği tahmin edilen Camii Kebir mahallesinin yaklaşık 450 yıllık bir tarihe ışık tutacağı ifade ediliyor.

“Harput’un UNESCO sürecine katkı sunacak”

KUDEB Başkanı Kadir Atıcı, kazı çalışmalarının ağustos ayı itibarıyla tamamlanarak tarihi mahallenin tamamen gün yüzüne çıkarılacağını söyledi.

Tarihi mahallenin gün yüzüne çıkarılmasının Elazığ Belediyesi ve Ankara Elazığ Tanıtım Vakfı’nın ortak girişimi sonucunda Harput’un UNESCO dünya kültür mirası listesine alınması noktasında yapılan başvuruya da önemli katkı sunacağını dile getiren Atıcı, şunları söyledi:

”Elazığ Belediyesi olarak bu alanda yapmış olduğumuz sondaj, kazı ve hafriyat çalışmalarından çıkan temel kalıntıları ve eserler dahilinde burada bir proje çalışması gerçekleştireceğiz. Bu alanın işlevlendirilmesi neticesinde Belediye Başkanımız Mücahit Yanılmaz’ın da birebir takip ettiği UNESCO sürecinde, Harput’un canlanmasında, turizm cazibe merkezi olmasında öneme haiz bir yerdir. Bu alanda yaptığımız sondaj çalışmasında toplam 15 sondaj yeri açtık. Bunların içerisinde evlerin temelleri, inişler, duvar takaları, küçük eserler dediğimiz seramik parçalarına ve bir takım sikkelere ulaşılmıştır.”

AA

Dev yapılar şehrin özelliğini yitirmesine yol açtı

UNESCO’dan yapılan yazılı açıklamada, Avusturya’nın başkenti Viyana’da inşa edilen ve yaklaşık 66 metrenin üzerindeki yeni yapıların, şehrin kendine has özelliğini yitirmesine ve evrensel değerini kaybetmesine yol açtığı belirtildi.

Açıklamada, Komite’nin bu kararı almasında, yeni inşa edilen Wien Mitte Alışveriş Merkezi, Heumarkt’a yapılan yüksek bina ve Viyana buz pateni sahasına inşa edilecek 66 metrelik yapının sebep olduğu kaydedildi.

AA

Bu zamana kadar 48’i restore edildi

AA’dan Ersin Turan’ın haberine göre 2009 yılından bugüne kadar 48 çeşme restore edildi. Açıklama yapan Safranbolu Belediye Başkanı Necdet Aksoy verdiği bilgide çeşmelerin yıllar içerisindeki kullanımla yıprandığını vurgulayarak, “51 çeşmenin restorasyonunu projesinde desteği Tarihi Kentler Birliği ve ÇEKÜL Vakfı’ndan sağladık. Yine restorasyon konusunda da şu anda Karabük Valimiz Mehmet Aktaş’ın desteklerini aldık. Valimiz 51 çeşmeye toplamda 450 milyon lira civarında kaynağı sağladı. Biz bu kaynakla da 51 çeşmenin restorasyonunu yapıp hem kullanıma sunacağız hem de gelecek nesillere bu çeşmelerin Safranbolu’da yaşamaları için devretmiş olacağız.” ifadesini kullandı.