Büyükelçi Kapucu, Türkiye-Türkmenistan ilişkilerini ve geçen hafta yapılan Hazar Anlaşması’nın önemini AA muhabirine değerlendirdi.

Kazakistan’ın Aktau kentinde düzenlenen 5. Hazar Ülkeleri Devlet Başkanları Zirvesi’nde Rusya, İran, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan tarafından imzalanan Hazar Denizi’nin hukuki statüsüyle ilgili anlaşmanın, 20 yıldan fazla süren hem teknik hem siyasi çeşitli toplantıların sonucunda imzalandığını hatırlatan Kapucu, beklenmedik bir şekilde, enerji de dahil olmak üzere Hazar’ın statüsü konusunu çözdüklerini ifade etti. Bunun önemli bir gelişme olduğunu dile getiren Kapucu, böylelikle bölge ülkelerinin sürekli gündeme gelen bir konuyu olumsuz gündemlerinden çıkardığını söyledi.

Bölgede bir enerji denklemi olduğuna işaret eden Kapucu, “Anlaşmadaki 12. maddede boru hatlarının ilgili ülkeler tarafından uzlaşmaya varıldığı takdirde, uluslararası kriterdeki çevre koşullarını ihlal etmeyecek şekilde geçirilebileceği konusunda açık bir hüküm var. Zaten buna bir engel yoktu ama anlaşmanın beş ülke tarafından imzalanması konuyu açıklığa kavuşturdu.” ifadelerini kullandı.

Anlaşmanın hukuki açıdan netlik sağladığının altını çizen Kapucu, “Ülkelerin karasuları, sınırları, ortak alanları netleştirilmiş ve böylece bu konularda tartışmaların ortaya çıkması engellenmiş oldu.” diye konuştu.

Türkmenistan’ın enerji kaynakları

Büyükelçi Kapucu, şu anda Türkmenistan’ın esas müşterisinin Çin olduğunu ifade etti. Türkmenistan’ın, doğalgazını Afganistan üzerinden Pakistan ve Hindistan’a taşıyacak TAPI (Türkmenistan, Afganistan, Pakistan, Hindistan) doğalgaz boru hattı projesiyle de enerji arz güvenliğini sağlamaya çalıştığını anlatan Kapucu, Aşkabat yönetiminin tek bir ülkeye bağımlı olmak yerine birçok pazara erişebilme yönünde iradesi olduğunu dile getirdi.

Ülkede gaz kaynaklarının doğu sınırına yakın olduğunu, Hazar’ın ise batıda kaldığını vurgulayan Kapucu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türkmenistan zamanında bunun için gerekli yatırımları zaten yaptı. Oradan 700-800 kilometrelik bir boru hattıyla gazı Hazar kıyısına kadar getirdi. Orada ciddi bir potansiyel yarattı. Batı’ya gaz satmak istediği takdirde oradaki gaz yataklarından gazı Hazar kıyısına taşımak için yeterli altyapıyı sağladı. Bu da ciddi maliyeti olan bir projeydi. Bu da Türkmen hükümetinin vizyonunu gösteriyor.”

Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) projesinin de Türkiye ve Azerbaycan’a faydalı olacağı kadar, Batı’nın da gaz alımını çeşitlendirmesi açısından son derece stratejik bir proje olduğunu belirten Kapucu, Türkmenistan’ın buraya katılmasının bu hattın önemini daha da artıracağını ifade etti.

Kapucu, “İlgili ülkeler anlaşırsa hem Türkiye olarak Türkmenistan’dan gaz alabiliriz hem de bizim üzerimizden gazı Avrupa ülkelerine gönderebiliriz. Bu projeleri biz destekliyoruz.” dedi.

Enerji ve ulaştırma stratejik iş birliği alanları

Türkiye ile Türkmenistan arasındaki mevcut iş birliklerine değinen Kapucu, enerji ve ulaştırmanın stratejik iş birliği alanları olduğuna dikkati çekti. Kapucu, Çin’in öncülüğünde süregelen İpek Yolu projesiyle orta koridorun güçlendirilmesi konusunun ve bunun Türkmenistan’dan geçiyor olmasının önemine değindi.

Kapucu, şunları söyledi:

“Eğer Hazar üzerinden bir lojistik hat sağlanacaksa, gerekli yatırımları Türkmenistan yaptı. Bizim de Bakü-Tiflis-Kars demiryolu projesini uzatma projelerimiz var. Dolayısıyla o güzergah bizim için stratejik öneme sahip. Türkmenistan için de öyle. Şu anda biraz gaz ve petrol satıyor. Dolayısıyla onlar da ihracat gelirlerini çeşitlendirmek isterler. Türkmenistan, zaten gerek liman gerek havaalanı yatırımı olsun ulaşım ağlarını başarıyla yaptı şu anda.

Türkmenistan’ın 26 trilyon metreküp kanıtlanmış gaz rezervi var. Yani neredeyse bizim 500 yıllık gazımıza eşit bir gaz rezervi var. Bu bile tek başına enerji alanındaki ilişkimizin ve potansiyel alışverişimizin ne kadar stratejik olduğunu gösteriyor. Ama enerji işi bir denklem meselesi. Tek ülkeden gazı almak diye bir şey yok dünyada. Dolayısıyla dengede yürütülmesi gereken bir şey.

Ticari ilişkilerde ise dünyadaki finansal kriz, gaz fiyatlarının düşmesi, Türkmenistan gelirlerinde azalma olması gibi konular nedeniyle biraz duraklama var.

Öte yandan, her ne kadar Rusya müteahhitlik hizmetleri açısından Türkiye için en önemli ülke diye bilinse de nüfusla ve gelirle karşılaştırıldığında esasında Türkmenistan, Türk müteahhitleri için dünyadaki en büyük pazar. Şu anda 51 milyar dolar civarında bitmiş projeler var. Enerji santralleri, altyapılar, köprüler, yollar, inşaat projeleri, havaalanı, olimpiyat tesisleri var.”

“Türk dizileriyle Türkçe öğreniyorlar”

Türkmenistan’da halkın büyük çoğunluğunun Türk dizileri izlediğini ve bu vasıtayla Türkçe öğrendiğini dile getiren Kapucu, sokakta konuştuğu insanların kendisinin Türk olduğunu öğrendiğinde gözlerinin parladığını ve bütün bunların kültürel olarak insanı kucakladığını kaydetti.

Gençlerin Türkiye’ye bakış açılarının çok olumlu olduğunu vurgulayan Kapucu, kendilerinin de kültürel programlarla bunu desteklemeye çalıştıklarını söyledi.

Kapucu, Türkiye’de çok sayıda Türkmen üniversite öğrencisi olduğunu belirterek “Türkmenistan’a döndüklerinde, Türk dostu olarak iki ülke arasında köprü oluşturuyorlar.” ifadelerini kullandı.

İki ülke arasında müzakereleri bitmek üzere olan 7-8 anlaşmanın olduğunu söyleyen Kapucu, bu anlaşmaların ilk üst düzey ziyarette imzalanmak üzere neredeyse hazır olduğunu bildirdi.

Kapucu, gelecek dönem için Türkiye’den Orta Asya’ya üst düzey ziyaret beklentisi olduğunu ifade ederek bunun yanı sıra Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan Devlet Başkanları Zirvesi’nin Türkmenistan’da yapılacağını duyurdu.

FETÖ ile mücadele

Türkmenistan’da Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) okullarının 2010-2011’de kapatıldığını, dolayısıyla ülkede FETÖ varlığından söz edilemeyeceğini dile getiren Kapucu, Türkmen hükümetine verdiği destek için teşekkür etti.

Türkmenistan’ın Türkler için ata yurdu olduğunu belirten Kapucu, şöyle devam etti:

“İlişkilerimizin temelini oluşturan kültür, dil, din birliği ve ortak coğrafyamız var. Büyük Selçuklu İmparatorluğu Hükümdarı Alparslan’ın mezarı olması, ata yurdumuzun orası olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla ilişkilerimizin temeli çok sağlam. Çok mutlu ve huzurluyuz. Böyle bir altyapı ve sağlam bir temel olduktan sonra, o temelin üzerine ilişki geliştirmek çok kolay. Yemekten kilim desenlerine, türkülerine kadar kültürler arasında çok benzerlik var. Yabancı hissetmediğimiz ve yakınlık duyduğumuz bir kültür var.

Devlet başkanları da iletişim içindeler. Üst düzey ziyaret olursa Türkiye’nin Türkmenistan’la ilişkileri çok daha hızlı bir şekilde önümüzdeki yıllara taşınır.”

AA

Aslan payı Türk firmalarının

Ülkedeki bu yenilenme operasyonunda aslan payını ise Türk firmaları alıyor. 491 bin km karelik (Türkiye’nin yüzde 65’i) büyüklüğüne karşın sadece 5.3 milyon nüfusu bulunan Türkmenistan, son 10 yılda Türk şirketlerine 33 milyar dolarlık iş imkanı sağladı. Hürriyet’in haberine göre; dönemsel olarak 20 bin ila 40 bin arasında insanımızın çalıştığı firmalardan biri de Polimeks. 33 milyar dolarlık yenilenme işlerinin 11 milyar dolarlık bölümünü 134 proje ile Polimeks Holding gerçekleştirdi.

Olimpiyat tesisi

Son olarak 5 milyar dolara mal olan Aşkabat’taki olimpiyat kompleksini yapan Polimeks, Erol Tabanca, Cem Siyahi ve Abdullah Gözener tarafından 1995’teki kuruluşundan beri Türkmenistan’da faaliyet gösteriyor. Polimeks Yönetim Kurulu Başkanı Erol Tabanca, “Biz buraya sadece para kazanmak için gelmedik. 22 yıldır Türkmenistan’da yaşıyoruz, evimiz barkımız burada. Böyle olduğu için de Türkmen halkını anlayabiliyoruz. Bizden beklentilerini biliyoruz. Bu da doğru adımlar atmamızı sağlıyor. Bazı iş adamlarının yaptığı gibi, kendimiz Türkiye’de yaşayıp buraya sadece adamlarımızı gönderseydik kesinlikle bu kadar başarılı olamazdık” dedi. Tabanca, sadece Türkmenistan’da yaptıkları işlerle dünya devlerinden biri haline gelmelerinin bu ülkenin potansiyeli hakkında önemli bir veri olduğuna dikkat çekerek, şöyle devam etti: “Türkmenistan dünyanın en büyük doğalgaz ve pamuk üreticilerinden biri. Son derece zengin kaynakları bulunuyor. Biz burada sadece inşaatla ilgileniyoruz. Ancak tahmin edileceği üzere Türk iş adamlarının para kazanabileceği çok farklı sektörler bulunuyor. Ben ve ortaklarım, Türkmenistan’da yatırım yapmak isteyen tüm iş adamlarına her türlü bilgi ve desteği vermeye hazırız.”

Ülkenin artan yerli ve yabancı yolcu trafiğini karşılamak üzere Polimeksin geliştirdiği havalimanı projesi 2 milyar 250 milyon mal oldu. Yılda 14 milyon yolcuyu IATA Class A hizmet standartlarında ağırlama kapasitesi olan havalimanı Polimeks’in bugüne dek hayata geçirdiği en büyük projelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Projenin inşasını üstlenen Polimeks’in Yönetim Kurulu Başkanı Erol Tabanca, “Bölgenin yeni prestij ve cazibe noktası olacak” ifadesini kullandı.

Yeni havaalanı Türkmenistan’ın milli sembollerinden olan şahin kuşundan ve Oğuz Han’dan esinlenerek tasarlandı. Toplam 12 milyon metrekarelik bir alanı olan havalimanı kompleksinde yılda 200 bin ton yük kapasiteli kargo terminali, 3.000 araç kapasiteli açık ve kapalı yolcu otoparkları, 3 uçak kapasiteli uçak bakım hangarı, catering binası, yeni yakıt ikmal tesisleri ve itfaiye binaları olmak üzere bir havalimanında olması gereken tüm tesisleri fazlasıyla bünyesinde bulunduruyor. Toplam 408 bin 46 metrekare kapalı alanı olan havalimanında günümüzün en büyük yolcu kapasiteli Airbus A380 ve Boeing B747-8 uçaklarının iniş kalkış yapabileceği, 7 bin 840 metre uzunluğunda Code F kapasiteli ve CAT III yeni bir pist, paralel taksi yolu ve apronlar inşa edildi.

ENR’nin listesine Türkiye’nin 1.si olarak girmişti

Uluslararası inşaat sektörü dergisi ENR’ın (Engineering News Record) yayınladığı “Dünyanın En Büyük Uluslararası 250 Müteahhidi” listesinde 2016 listesine Türkiye’den 1. sırada giren Polimeks, kuruluşundan bu yana birbirinden nitelikli toplam 134 projeye imza attı. Şirket, önemli yatırım fırsatlarına sahip olan Türkmenistan’da geliştirdiği anahtar teslim projelerinin yanı sıra sağladığı yüksek istihdam ve ekonomik fayda ile de sektörünün önemli oyuncuları arasında yer alıyor.

Şirketin Türkmenistan’da uzun vadeli yatırım ve projeler gerçekleştirdiğine işaret ederek sözlerine başlayan Polimeks Yönetim Kurulu Başkanı Erol Tabanca, yeni havaalanının pek çok ihtiyaca cevap verecek şekilde inşa edildiğini belirtti. Projenin maliyetinin yüksekliği ile dikkat çektiğini söyleyen Tabanca, “Yeni Aşkabat Uluslararası Havaalanı’nın 2.250 milyar dolara mal oldu. Zaten şirketimizin de yüzde 95’lik bölümünü Türkmenistan’da üstlendiğimiz projeler oluşturuyor.” şeklinde konuştu.

Tabanca, “Polimeks, 2015 yılında yaptığı toplam 362.870.451,65 ABD Doları tutarındaki ihracat ile, Türkiye’nin en çok ihracat yapan 29. Şirketi oldu. Son 5 yılda Türkmenistan’a gerçekleştirdiği ihracat hacmi ise 1.324.527.010,67 ABD dolarına ulaştı.” Dedi.

Tek kalemde en büyük Türk müteahhitlik projesi

Polimeks’in 21 yıl önce kurulduğunu hatırlatan Tabanca, “Türkmenistan’da 134 projeye imza attık. Bu ülkede iş yapan Türk firmaları arasında iş hacmi açısından ilk sırada yer alıyoruz. Aşkabat Uluslararası Havaalanı kompleksi ihalesini üç yıl önce Türk müteahhit şirketlerinin yurtdışında tek kalemde aldığı en büyük ihale olarak kazandık. Aşkabat Uluslararası Havalimanı, World Record Academy tarafından “En Büyük Kuş Formundaki Yapı” kategorisinde rekoru tescil edildi.
Son yıllardaki yatırım hamleleri ile ekonomik açıdan hızlı bir gelişim gösteren Türkmenistan, Türk müteahhitlik sektörü için önemli pazarların başında geliyor.

Rakamlarla Aşkabat Uluslararası Havaalanı

1. Havaalanında bulunan 463 bin 520 metrekare çim alana 114 futbol sahası yapılabilir.
2. 40 bin metrekare cephe camı ile 10 tane futbol sahası büyüklüğünde alan kaplanabilir.
3. Havaalanında kullanılan 280 bin 120 metrekare cephe ve 440 bin metrekare duvar ve yer kaplamaları ile Vatikan gibi küçük bir ülkenin yarıdan fazlası kaplanabilir.
4. Kullanılan 31 bin 828 metrekare parke ile dünyanın en büyük basketbol salonlarından biri olan Staples Center’ın zemini 76 kere kaplanabilir.
5. Havaalanı inşaatında kullanılan 24 bin ton çelik, Türkiye’nin ortalama aylık çelik ihracatının yüzde 1,64’üne denk gelmektedir. Bu çelik miktarı ile 10 bin ton ağırlığındaki Eiffel kulesinden 2,4 tane üretilebilmektedir.
6. 980 metre yürüyen bant ve 700 metre yürüyen merdiven toplamı olan 1.680 metre, 1.560 metre olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden daha uzundur.
7. Havaalanı inşaatında, 7 bin 580 tır ile 30 milyon 320 bin kilometre yol kat edilmiştir ve bu mesafe dünyanın çevresinde 756 tura eşdeğerdir.
8. Havaalanındaki bilgisayar sisteminde 6 trilyon fotoğraf saklanabilir.