İnşaat malzemesi sektörünün çatı kuruluşu Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) tarafından hazırlanan “Şubat 2023 Sektör Raporu” açıklandı. Rapora göre inşaat malzemeleri sanayi üretimi son çeyrekte geçen yılın son çeyreğine göre yüzde 3,4 azaldı. Buna rağmen yılın tamamında inşaat malzemeleri sanayi üretimi geçen yıla göre 0,2 yükseldi. İnşaat sektörü ise 2022 yılı dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2,0 büyüyerek son 5 çeyrekte yaşanan düşüşü sonlandırdı.

Diğer sektörlerdeki zayıflamaya karşın inşaat sektöründe yaşanan büyüme, daha çok baz etkisi ile gerçekleşti. Ancak, sınırlı oranda gerçekleşen iyileşmenin dinamiklerindeki kırılganlıkların devam ettiği belirtildi.

İnşaat malzemeleri sanayisinde 14 alt sektörde üretim arttı

Türkiye İMSAD Şubat 2023 Sektör Raporu’na göre, inşaat malzemeleri sanayi üretimi 2022 yılı ilk çeyrekte yüzde 4,4, ikinci çeyrekte ise yüzde 2,1 oranında artış gösterdi.

Üçüncü çeyreğin tüm aylarında düşüş gösteren ve yüzde 3,3 gerileyen üretim, yılın dördüncü çeyreğinde ise yüzde 3,4 daraldı. Yılın ikinci yarısında görülen daralma, dış talepteki yavaşlamadan kaynaklandı. Rapora göre 2022’de 14 alt sektörde üretim bir önceki yıla göre artarken, 8 alt sektörde geriledi.

Üretimin en çok artış gösterdiği sektör yüzde 19,8 ile seramik kaplama malzemeleri olurken, en büyük düşüş ise 12,7 ile tuğla kiremit alanında yaşandı. Plastik inşaat malzemeleri yüzde 18,5, elektrikli aydınlatma ekipmanları yüzde 14,1, inşaat boya ve vernikleri yüzde 13,2, seramik sağlık gereçleri yüzde 13 büyüme gösterdi. Demir çelik inşaat ürünleri yüzde 12,2, demir çelik radyatörler yüzde 11,1, kilit ve donanım eşyaları üretimi yüzde 8,2 ve çimento üretimi yüzde 4,6 geriledi.

Deprem bölgesinin yeniden onarımı için 46 milyar dolar gerekiyor

6 Şubat 2023’te merkez üssü Kahramanmaraş olan ve 11 ilde büyük yıkımlara neden olan depremlerin etkilerine de yer verilen raporda; bölgede gerçekleştirilecek imar faaliyetlerinin 46 milyar dolarlık bir maliyet meydana getirdiği vurgulandı. Buna göre, ilk sırada yıkılan ve ağır hasar nedeniyle kullanılamayacak durumdaki 550 bin dairenin yeniden yapılması için 28,9 milyar dolar ve bu binaların alt yapısı için 5,6 milyar dolar harcama yapılması öngörüldü.

Orta ve az hasarlı konutların onarımı ve güçlendirmeleri için 2,6 milyar dolar harcama yapılması beklenirken, ticari binaların yapım ve onarımı için 3,4 milyar dolar ve kamu binalarının yapım ve onarımı için de 2,5 milyar dolar harcama hesaplandı. Alt yapı onarımı ve yenilenmesi için 3,0 milyar dolar bir harcama gerekirken, 11 ildeki güncel hasara göre hesaplanan yeniden imar harcamalarının toplamı 46 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

11 ildeki imara faaliyetleri inşaat malzemelerinde ilave talep yarattı

Rapora göre, 11 ilde hedeflenen imar faaliyetleri inşaat malzemelerine yönelik yüksek bir ilave talep yarattı. Bu çerçevede inşaat malzemelerinin yurtiçi pazarda kullanımının ihracatta yavaşlamaya yol açabileceği belirtildi. Deprem bölgesindeki 11 ilde toplam 13,5 milyon nüfusun büyük bölümü depremden doğrudan etkilendi. Etkilenen nüfusun yine bir bölümü diğer kentlere göç ederken, bu göçü alan illerde konut fiyatları ve konut kiralarında artışlar yaşandı.

Öte yandan 2015-2022 dönem verilerinden faydalanılarak hazırlanan rapora göre; 2022 yılında 11 ilde alınan yapı ruhsatları büyüklüklerinin 12 bin 049 bina, 22,54 milyon metrekare yüzölçümü, 100 bin 565 daire ve 87,20 milyar TL inşaat bedeli olduğu belirtildi. 2022 yılında 11 ilde alınan yapı izinleri büyüklüklerinin ise 10 bin 962 bina, 19,95 milyon metrekare yüzölçümü, 81 bin 616 daire ve 62,46 milyar TL inşaat bedeli olduğu saptandı.

Rapordaki tesbitler

2022 yılı ilk çeyreğinde yüzde 4,4 artış gösteren inşaat malzemeleri sanayi üretimi, ikinci çeyreğin ilk ayı olan nisanda yüzde 2,8, mayısta yüzde 3,5 büyüdü. Haziran ayında ise inşaat malzemeleri sanayi üretiminde değişiklik yaşanmadı. Böylece ikinci çeyrekte üretim artışı yüzde 2,1 oranında gerçekleşti.

Uzun resmi tatiller nedeniyle çalışma gün sayısının önemli ölçüde azaldığı temmuz ayında ise üretim, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7,3 geriledi. Böylece üretim, 2022 yılında ilk kez aylık olarak düştü. İnşaat malzemelerine yönelik iç talep temmuz ayında zayıflarken dış talepte de yavaşlama belirginleşmeye başladı.

2022 yılında üretim alt sektörlerde farklı değişimler gösterdi. Yılın ilk yedi ayında 12 alt sektörde üretim geçen yıla göre artarken, 10 alt sektörde düştü.

Yılın ilk yedi ayında en yüksek üretim artışı yüzde 31,5 ile seramik kaplama malzemelerinde, yüzde 21,1 ile birleştirilmiş parke ve yer döşemelerinde, yüzde 19,9 ile plastik inşaat malzemelerinde ve yüzde 18,4 ile seramik sağlık gereçlerinde gerçekleşti. Düz cam ve yalıtım camı üretimi yüzde 15,6, demir çelikten çubuk ve profiller üretimi yüzde 11,7 yükseldi. Buna karşın yılın ilk yedi aylık döneminde tuğla ve kiremit üretiminde yüzde 16,9, demir çelik radyatörler üretiminde yüzde 14,7 ve çimento ve betondan eşyalar üretiminde ise yüzde 7,5 gerileme kaydedildi.

İnşaat sektörü 2018 yılından bu yana yüzde 20 küçüldü

Mutlak büyüklüğü 2018 yılından bu yana daralan inşaat sektörü, çeyrek dönemlerdeki mevsimsel artışlar dışarıda bırakıldığında genel olarak küçüldü. Bu küçülme, doğal olarak yurtiçindeki inşaat malzemeleri pazarının da daralması anlamına geliyor.

TÜİK’in 2018 yılı başında GSYİH hesaplama yöntemini güncellemesi sonucu, GSYİH büyüklüğü reel olarak yüzde 10 kadar yukarı yönlü revize edilmişti. Bu güncelleme içinde en çok farklılaşan, öne çıkan sektör inşaat sektörü oldu. 1998 bazlı eski seride GSYİH içindeki payı 2015’te yüzde 4’ün biraz üzerinde olan inşaat sektörü, yeni seride yüzde 8’in üzerine yükseldi.

Büyüme verilerinde gerileme eğilimi var

İnşaat sektöründeki kayıt dışı kalan işlerin de sektör büyüklüğüne dahil edildiği şeklinde açıklanan yukarı yönlü güncellemenin tek başına dörtte birinden fazlası (yüzde 27,6) inşaat sektörünün üretim artışından kaynaklandı. İnşaat sektörü güncelleme yapılan tarihten bu yana açıklanan büyüme verileri içinde, ekonomik ve sektörel nedenlerin de etkisiyle gerileme eğilimi içinde bulunuyor. Ancak özellikle inşaat malzemeleri sanayisindeki aynı dönem üretim artışları ile karşılaştırılarak değerlendirildiğinde inşaat sektöründeki gerileme sahadaki gelişmelerden farklılık gösteriyor.

İnşaat sektörü 2019 yılındaki ekonomik dengeleme sürecinde ve 2020 yılı ilk yarısında pandemi etkileri ile daraldı. 2017 yılından bu yana geri kalan dönemlerde ise; 2020 yılı ikinci yarısı ve 2021 yılında faaliyetlerde artışlar yaşandı. Ancak bu artışlar büyüme verilerine yansımadı. 2018 yılının ilk yarısı ile 2022 yılı ilk yarısı TÜİK zincirleme endeks verileri karşılaştırıldığında, inşaat sektörünün yüzde 20 küçüldüğü görülüyor.

Yeni Orta Vadeli Program hedeflerine ulaşılmasında inşaat sektörünün rolü önemli

2023 yılı büyüme hedefini yüzde 5 olarak belirleyen Orta Vadeli Program’ın bu hedefine ulaşması için iç talebin daha çok katkısı gerekiyor. Öte yandan, küresel ekonomide yavaşlama ve resesyon koşulları söz konusu. 2023 yılında ihracatın büyümeye katkısı 0,8 puan olarak öngörülürken, 4,2 puanın iç talepten gelmesi bekleniyor. İç talebin önemli unsurlarından özel tüketim harcamalarının yüzde 3,9 büyüyeceği tahmin ediliyor. Bu beklentiler ışığında iç talebe dayalı büyümenin önemli bir unsuru olan inşaat sektörünün önümüzdeki dönemde desteklenmesi bekleniyor.

İnşaat sektöründe büyümeyi inşaat yatırımları ve harcamaları belirliyor. İnşaat yatırımları, kamu ve özel sektör sabit sermaye yatırımları içinde, makine ve teçhizat yatırımları ve maddi olmayan aktif yatırımları ile birlikte yer alıyor. Orta Vadeli Program’da ayrıntısı verilmeden kamu ve özel sektör yatırımlarındaki büyüme beklentilerine de yer verildi. Buna göre özel yatırım harcamalarının 2022 yılında yüzde 3,7, 2023 yılında ise yüzde 4,5 artması bekleniyor.

Ekonomik yavaşlama ve talep etkisi dikkate alındığında, özel sektörün makine ve teçhizat yatırımlarındaki büyümenin yüzde 3-4 arasında, inşaat yatırımlarındaki büyümenin ise yüzde 4-5 seviyelerinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Bu büyüme, durağan bir büyüme olarak görülürken yüksek maliyetler ve finansmana erişimdeki sıkışıklığın, özel sektörün inşaat yatırımlarını 2023 yılında sınırlaması bekleniyor. Nitekim 2022 yılı ilk yarısında alınan yapı ruhsatlarındaki yüzde 20 gerileme de 2023 yılında zayıf bir özel sektör inşaat harcamasını işaret ediyor.

Büyük ölçüde inşaat yatırımları olarak gerçekleşen, 2022 yılında yüzde 2,7 büyüyen kamu yatırım harcamalarının, programa göre 2023 yılında yüzde 1 artması hedefleniyor. Bu hedef, kamu yatırım harcamalarında önemli bir yavaşlama olacağına işaret ediyor. 2023 yılında kamu yatırımları büyüklüğü 315,8 milyar TL olarak hesaplanırken, kamu bütçesinin büyük bölümünün kur korumalı mevduat vb. gibi uygulamalara kaynak sağlama yönünde kullanılacağı tahmin ediliyor.

Öte yandan 2023 yılı yatırım programı hazırlıkları ile ilgili olarak yayınlanan genelgede programa yeni proje alınmayacağı açıklanırken, harcamaların devam eden projeler için yapılacağı vurgulandı. Bu durum önemli bir yatırım sınırlaması getirirken, en yüksek yatırım alanının da sağlık sektöründe olacağına işaret ediyor.

2023 yılında kamunun inşaat sektörüne destek sağlayabileceği en önemli proje olan; 500 bin konut, 50 bin işyeri ve arsayı kapsayan Sosyal Konut Projesi, 2028 yılı sonunda tamamlanacağından sektöre etkileri yıllara yayılarak hissedilecek. Bu süreçte TOKİ tarafından yaptırılacak olan bu konut ve işyerleri için finansman çok önemli olacak. Kamunun proje için ilk aşamada 16 milyar TL ayırdığı göz önünde bulundurulduğunda müteahhitlerin kendi finansman olanakları ile bu büyüklükteki inşaatı tamamlaması güç görünürken projenin oldukça yavaş ilerleyeceği tahmin ediliyor. Bu nedenlerle projenin 2023 yılında inşaat malzemeleri sanayine desteğinin sınırlı kalması bekleniyor.

İnşaat malzemesi sektörünün çatı kuruluşu Türkiye İMSAD, İnşaat Malzemeleri Sanayi Dış Ticaret Endeksi mart ayı sonuçlarını açıkladı. Buna göre, yüksek performansını sürdüren inşaat malzemeleri sanayisi, Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı yeni koşulların getirdiği ilave taleple birlikte mart ayında 3,33 milyar dolara ulaşarak endeksin ölçülmeye başlandığı 2013 yılından bu yana tarihin en yüksek aylık ihracatını gerçekleştirdi. Yıllık (son 12 aylık) ihracat ise mart ayı sonunda 33 milyar doları aştı ve yine endeksin ölçülmeye başlandığı 2013 yılından bu yana bir başka rekor olarak tarihe geçti. Devam eden savaşının ihracat üzerindeki olası etkilerinin önümüzdeki aylarda da görülmesi bekleniyor.

Rapora göre, pazarlardaki belirsizliklere rağmen Türkiye’ye yönelik ilave ihracat talebi mart ayında da sürdü. İhracat bu yıl miktar olarak yüksek seviyede gerçekleşse de geçen yıl mart ayının yüzde 3,7 altında kalarak 5,7 milyon ton oldu. Yıllık (son 12 aylık) ihracat ise miktar olarak 65,1 milyon tona çıktı. İnşaat malzemeleri sanayi ortalama yıllık ihracat birim fiyatı mart ayında geçen yılın mart ayına göre yüzde 41,5 oranında artarak, 0,41 dolar/kg’dan 0,58 dolar/kg seviyesine yükseldi. Böylece ihracat birim fiyatı yıllık ortalaması da 0,51 dolar/kg seviyesine çıktı.

2022 yılı mart ayında inşaat malzemeleri ithalatı, yükselen risklere karşın geçen yıla göre yüzde 15,7 artış kaydederek 943 milyon dolara ulaştı. Mart ayında 316 bin 957 ton ile 2018 yılı mayıs ayı sonrası en yüksek ithalat gerçekleşti. İnşaat malzemeleri sanayi ithalat birim fiyatı aylık ortalaması 3 dolar seviyesi yakınında kalarak mart ayında 2,98 dolar/kg oldu.

Alt sektörlerde yükselen ihracat birim fiyatları rekorları destekledi

İnşaat malzemeleri ihracat performansının alt sektörler itibarıyla geçen yılın mart ayına göre güçlendiği görüldü. Değer olarak gerçekleşen artışlar daha çok birim fiyatlardaki yükselişten kaynaklanırken, miktar olarak ise artışların yavaşlamaya başladığı izlendi.

Mart ayında sekiz alt ürün grubunun tamamında ihracat birim fiyatları küresel emtia ve nihai ürün fiyatlarındaki artışların da etkisiyle geçen yıla göre oldukça yükseldi. Demir çelik ürünlerin ortalama ihracat birim fiyatları geçen yılın mart ayına göre yüzde 28,4, mineral, taş ve toprak ürünlerin ortalama ihracat birim fiyatı yüzde 26,8 oranında arttı. Prefabrik ürünlerin ortalama ihracat birim fiyatı ise yüzde 48,5, ağaç ve ahşap ürünlerin yüzde 32,8 ve metal bazlı ürünlerin yüzde 35,7 oranında yükseldi.

Alt ürün gruplarından üçünde ihracat, miktar olarak geçen yılın mart ayına göre artış gösterdi. Miktar artışlarında geçen yılın ilk aylarında gerçekleşen artışların baz etkileri görülmeye başladı. Beş alt üründe ise miktar olarak gerileme yaşandı. 2022 yılı mart ayında ihracat artışları demir çelik ürünlerinde yüzde 17,1, metal bazlı ürünlerde yüzde 25,1 ve yalıtım malzemelerinde ise yüzde 44,6 oldu. Mineral, taş ve toprak ürünlerin ihracatı miktar olarak yüzde 10,8 oranında geriledi.

2022 yılının mart ayında sekiz alt ürün grubunun tamamında ihracat değer olarak önemli oranda yükseldi. En yüksek ihracat değer artışı yüzde 70 ile metal bazlı ürünlerde gerçekleşti. Demir çelik ürünlerinde yüzde 50,1, ağaç ve ahşap ürünlerinde yüzde 31,6, yalıtım malzemelerinde yüzde 46,7 ve prefabrik ürünlerde ise yüzde 26,5 oranında ihracat değeri arttı.

Türkiye sanayi ihracatı performansı mart ayında hızlandı

Yeni yıldan itibaren yükselen Türk sanayi mallarına yönelik ilave talebin bir sonucu olarak, mart ayında yüksek ihracat rakamlarına ulaşıldı. 2022 yılı mart ayında sanayi ürünleri ihracatı değer olarak 17,16 milyar dolara yükselerek aylık rekorunu kırdı. Türkiye toplam sanayi ürünleri ihracatı da miktar olarak 10,05 milyon ton ile önceki aylara göre mart ayında yükseliş kaydetti. Bu ayda ortalama ihracat birim fiyatları yüksekliğini koruyarak Rusya-Ukrayna savaşına rağmen ihracata katkısını sürdürdü.

Sanayi malı ihracatında ortalama birim fiyat 2021 yılı mart ayında 1,44 dolar/kg iken, 2022 yılı mart ayında 1,71 dolar/kg oldu. Birim fiyatların artışında küresel ölçekte emtia ve nihai ürün fiyatlarındaki artış belirleyici olurken, devam eden savaş, fiyatları yukarı yönlü baskılıyor. Rusya-Ukrayna savaşının sanayi malı ihracatına olası etkilerinin önümüzdeki aylarda görülebileceği değerlendiriliyor.

Dışa bağımlılıktan kurtulunmalı

Toplantının konuşmacısı Dr. Altay Atlı ise şunları söyledi: “Hem ticaret savaşları hem pandemide şunu gördük; ne kadar dışarıya bağımlı olursanız, şartlar olumsuz olduğunda o kadar tehdit altında kalıyorsunuz. Kendine yeterlilik ve çeşitlendirme öncelikli hedefimiz olmalı” dedi.

Türkiye İMSAD (Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği) tarafından 42’inci kez düzenlenen ‘Gündem Buluşmaları’, Demirdöküm’ün katkılarıyla 28 Nisan Çarşamba günü online olarak gerçekleştirildi. Açılışını Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Tayfun Küçükoğlu, moderatörlüğünü Türkiye İMSAD Başkan Vekili Ferdi Erdoğan’ın yaptığı ‘Pandemi Gölgesinde Küresel Ekonomi ve Çin’ başlıklı toplantı, inşaat malzemesi sanayicileri, iş dünyasından isimler ve sektör profesyonelleri tarafından ilgiyle takip edildi. Toplantının konuşmacısı Atlı Global Danışmanlık Kurucu Direktörü Dr. Altay Atlı, son gelişmeleri katılımcılarla paylaştı.

Yükselişi sürüyor

Konuşmasında Çin’in küresel ekonomideki yükselişine dikkat çeken Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Tayfun Küçükoğlu şunları söyledi: “2019’da Çin’in küresel ekonomideki payı yüzde 13,6’ydı. 2020’de Covid-19 nedeniyle küresel ekonomi 4,3 küçülürken, Çin 2,3 büyüme ile küresel ekonomideki payını yüzde 13,6’dan 14,5’e çıkardı. 2021’de ise bu payın yüzde 14,9’a yükselmesi bekleniyor.

Çin, Covid-19 sürecini farklı fazlarda, farklı etkilerde ve farklı disiplinlerde yaşayarak dikkatleri çekti. Bu süreçte ikinci önemli etkinin ise RCEP (Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık) olduğunu söyleyebiliriz. 8 yıldır üstünde çalışılan, 15 ülkenin, 2,2 milyar nüfusun ve küresel ekonominin yüzde 30’unun katılım gösterdiği ve 15 Kasım 2020’de imzalanarak devreye giren dünyanın en geniş kapsamlı ekonomik iş birliği hareketinin bölgenin en büyük gücü olan Çin’in gelişmesine nasıl etki edeceği merak ediliyor. Bizler de bu konuları değerlendirerek gelecekteki olası gelişmelerin ülkemize etkilerini önceden görme çabası içindeyiz.”

Çeşitlendirme formülü: Çin+1

Ülkelerin mümkün olduğunca kendine yeterli hale gelmesinin çok önemli olduğunun altını çizen Dr. Altay Atlı, “Hem ticaret savaşları hem pandemide şunu gördük; ne kadar dışarıya bağımlı olursanız, şartlar olumsuz olduğunda o kadar tehdit altında kalıyorsunuz. Tabii ki yüzde 100 kendine yeterlilik söz konusu olamaz, çeşitlendirmek önemli. Peki, çeşitlendirme için nereye yönelmeliyiz? Bunlardan biri; Çin+1. Çin toparlanmasını gayet başarılı sürdürüyor, küresel tedarik zincirindeki yerini koruyacaktır. Ama çeşitlendirmek önemli olduğu için firmalar Çin+1 diyecek” dedi.

‘Silah haline getirilmiş karşılıklı bağımlılık’

Uluslararası ilişkiler literatüründe yeni bir kavramın konuşulduğunu vurgulayan Dr. Altay Atlı, “Bu kavram; ‘Silah haline getirilmiş karşılıklı bağımlılık.’ Çünkü ben sana bağımlıysam, işler kötüye gittiğinde sen onu silah olarak kullanıyorsun. Diğer yandan son dönemde sayıca artan birçok büyük anlaşma gördük. RCEP bunların en önemlisi. Onun dışında Brexit’in devamına tanık olduk, AB ile Çin arasında bir yatırım anlaşması yapıldığını gördük” diye konuştu.

Çin, 2020 Nisan’da pandemi öncesi üretimi yakaladı

Çin ekonomisinin pandemi performansını değerlendiren Dr. Altay Atlı, şunları söyledi: “Pandemi başladığında sanayi üretimi düştü, fabrikalar kapandı. Ancak 2020’nin nisan-mayıs aylarında fabrika üretimleri pandemi öncesini yakaladı, yatırımlar ağustos gibi, perakende satışlar da eylülde toparlandı. İlk çeyrekte yüzde 6,5 civarında bir daralma söz konusuydu, ikinci çeyrekte pozitif rakamlar gelmeye başladı ve Çin yılın toplamını yüzde 2,3’lük büyüme ile kapattı. Çin ekonomisi çok büyük bir aktör. Ayrıca Çin dünyanın en fazla ithalat yapan ikinci ülkesi. Ara mamulleri ham maddeleri ithal ediyor. Çin’deki fabrika üretimi artıyorsa bu birçok ülkeyi etkiliyor. Bütün bunların etkilerini de net bir şekilde yaşadık.”

2 bin dolar olan konteyner navlun ücreti 8 bin dolara çıktı

Küresel tedarik zincirine de değinen Dr. Altay Atlı, “Şu an dünyada Asya-Pasifik bölgesi küresel tedarik zincirinin en çok yoğunlaştığı bölgelerin başında geliyor. Nihai bir ürünün üretimi, birçok farklı ülkeden gelecek ara parçalara bağlı. Sadece arz ve talep değil, aradaki nakliye imkanlarında da sıkıntılar yaşandı. Konteyner fiyatları yükseldi. Pandemi öncesinde Şangay’dan Avrupa’ya yaklaşık 2 bin dolar olan konteyner navlun ücreti 8 bin dolara kadar çıktı” dedi.

Yeni yaklaşımlar: “Evimize geri dönelim”

Dr. Altay Atlı, tedarik zincirine yönelik yeni yaklaşımları ise şöyle anlattı: “Günümüzde ‘Nearshoring’ tabiri kullanılıyor. Bu kadar fazla yayılmamak, bu zincirleri esnetmemek lazım. Biz yine tedarik zincirlerimizi kuralım ama yakın coğrafyamızda kuralım yaklaşımı var. Bir de ‘Reshoring’ tartışması söz konusu. Yani ‘Evimize geri dönelim. Maliyetler daha yüksek olabilir ama ülkemizde üretim yapalım.’ Bunun da başka avantajları var. Bu tartışmalar işin coğrafyasına yönelik.”

Çin’in teknolojide çok ciddi yatırım yaptığını belirten Dr. Altay Atlı şöyle devam etti: “Çin’in dünyada bir rekabet avantajı vardı; düşük maliyet. Yeni bir rekabet avantajını daha yüksek katma değer, daha yüksek teknoloji içeriği ile yapmaya çalışıyor. Çin eskiden başkasının tasarladığı cep telefonunu ucuza üretip, dünyaya satıyordu. Yeni yazmak istediği hikaye ise şu; artık kendi dizayn ettiğim, daha da geliştireceğim cep telefonunu üreteceğim.”

Dijital İpek Yolu hız kazanacak

Dr. Altay Atlı, Kuşak ve Yol’da ise birçok projenin sürdüğünü ifade ederek, “Türkiye’de büyük bir proje var şu anda; Hunutlu Termik Santral projesi. Pandemide durmadı, Çin’den yeni personel bile getirildi. Bence Kuşak ve Yol projesinin önceliği farklılaşacak. Geldiğimiz noktada daha farklı, dijital bağlantılar öne çıkacak. Dijital İpek Yolu adı altında sürdürülen girişimler hız kazanacak. Avrasya coğrafyasının iki ucunu sadece liman, deniz ve demiryolları ile bağlamak değil fiberoptikle, dijital bağlantılarla, dijital ticaretle bağlamak daha ön planda olacak. Sağlık İpek Yolu konusu da ciddi şekilde hız kazanıyor” dedi.

Yabancı yatırımcıların yüzde 67’si Avrupa’dan

Dr. Altay Atlı, sözlerini şöyle tamamladı: “Türkiye, küresel ekonominin önemli bir parçası. Kendine yeterlilik ve çeşitlendirme öncelikli hedefimiz olmalı. Asya’ya bakışımızı da çeşitlendirme olarak görüyorum. Türkiye’deki doğrudan yabancı yatırımcılara baktığımızda, yüzde 67’sinin Avrupa’dan, yüzde 4’ünün Asya-Pasifik’ten, bunun yüzde 1’inin de Çin’den olduğunu görüyoruz. Türkiye açısından Çin, Asya-Pasifik’teki etkisini artırmak için de uygun bir partnerdir.”

Türkiye, Avrupa+Çin formülünü değerlendirmeli

Pandemiyle beraber bölgeselleşmenin daha önemli hale geldiğini vurgulayan toplantının moderatörü Türkiye İMSAD Başkan Vekili Ferdi Erdoğan, Dr. Altay Atlı’nın konuşmasında, firmalara çeşitlendirme için önerdiği ‘Çin+1’ formülü ile ilgili “Bugün Türkiye hem ihracatı hem ithalatını ağırlıklı olarak Avrupa ile yapıyor. Türkiye şu an Avrupa+1 formülünü değerlendirmeli. Bu +1, Çin olabilir” dedi.

Boşanma Avukatı

Raporda, inşaat malzemeleri sanayi üretiminin ekim ayında bir önceki yılın ekim ayına göre yüzde 18,2 arttığı, bu yükselişte içeride mevcut inşaat işlerindeki canlanma ile özellikle dış pazarlardaki talep artışının etkili olduğu belirtildi.

Sürekli hazırlanıyor

İnşaat malzemesi sektörünün çatı kuruluşu Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) tarafından hazırlanan ‘Aralık 2020 Sektör Raporu’nda şu tespitler yer aldı: İnşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisi, Covid-19 salgını öncesi 2020 yılının ilk çeyreğini büyüme ile kapattı, ikinci çeyreğinde ise salgının etkileri ile daralma yaşadı.

Ekonomiye verilen destekler ve iktisadi faaliyetlere geri dönüşler sonucu üçüncü çeyrekte inşaat sektörü sekiz çeyrek sonra büyüme gösterdi. İnşaat malzemeleri sanayisinde de üretim ve ihracatta önemli bir artış gerçekleşti. Son çeyrekte büyümeler devam etti ancak yılın sonlarına doğru salgınının yurtiçi ve yurtdışında daha kuvvetli yaşanmaya başlanan ikinci dalgası sonucu işler yeniden yavaşlama eğilimine girdi.

Pandemi etkin olacak

Rapora göre sektörün ve malzeme sanayisinin 2021 yılı performansını belirleyecek ilk ana unsur, küresel ölçekte ve Türkiye’de pandeminin seyri olacak. Yaygın ve başarılı bir uygulama ile yılın ilk yarısından itibaren toplu bağışıklık kazanılmaya başlanması inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisini de olumlu etkileyecek. Salgının, yılın ikinci yarısı sonuna kadar tamamen kontrol altına alınması ile kısıtlamaların da büyük ölçüde kalkması sağlanmış olacak.

Hukukun üstünlüğüne vurgu

2021 yılında inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisinde belirleyici olacak diğer unsur ise ekonomide uygulanacak para politikası, ekonomi, hukuk, demokrasi alanında yapılacak reformlar olacak. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2021 yılının da önemli bir bölümünde yüksek politika faizini koruyacağı öngörülüyor. Buna bağlı olarak konut kredisi ve TL ticari kredi faiz oranlarının da yüksek kalması bekleniyor. Dolayısıyla sıkı para politikası ve yüksek faizlerin inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisinin 2021 yılı performansını sınırlaması söz konusu olacak.

İnşaat malzemesi sanayi üretimi ekim ayında yüzde 18,2 arttı

İnşaat malzemeleri sanayi üretimi 2020 yılı ilk çeyreğinde yüzde 8 büyüme gösterdi. Covid-19 salgını ile ortaya çıkan koşullar nedeniyle inşaat malzemeleri sanayi üretimi yılın ikinci çeyreğinde ise yüzde 8 düşüş göstermişti.

Yılın üçüncü çeyreğinde inşaat malzemeleri sanayi üretimi bu kez hızlı bir toparlanma içine girdi ve yüzde 17,1 arttı. Yılın son çeyreğinde yüksek üretim artışı devam etti. Ekim ayında üretim geçen yılın aynı ayına göre yüzde 18,2 artış gösterdi. Ekim ayındaki üretim artışında içeride mevcut inşaat işlerindeki canlanma ile özellikle dış pazarlardaki talep artışı etkili oldu.

2020 yılı ekim ayında 22 alt sektörün 21’inde üretim bir önceki yılın ekim ayına göre arttı. Ekim ayında 18 alt sektörde üretim aynı zamanda çift haneli ve yüksek oranlar ile gerçekleşti. En yüksek üretim artışı yüzde 53,9 ile birleştirilmiş parke yer döşemeleri sektöründe oldu. Kilit ve donanım eşyaları sektöründe üretim yüzde 46,1, çimento sektöründe yüzde 36,1, hazır beton sektöründe yüzde 33,7, seramik kaplama malzemelerinde yüzde 31,9, inşaat boya ve vernikleri sektöründe yüzde 30,6 yükseldi.

Ekim ayındaki üretim artışı ile 2020 yılı ocak-ekim döneminde inşaat malzemeleri sanayi üretimi artışı yüzde 7,2 olarak gerçekleşti. 22 alt sektörden 17’sinde üretim geçen yılın ocak-ekim dönemine göre arttı.

İnşaat sektörünün yurtiçinden kullandığı krediler yavaşlıyor

2020 yılında salgın nedeniyle uygulanan destek kredilerinden inşaat sektörü de önemli ölçüde yararlandı. İnşaat sektörü çok düşük faizler ile eylül ayı sonuna kadar toplam 49 milyar TL yeni kredi kullandı. Yeni kredi kullanımları inşaat sektörü ve müteahhitlik kesimini mali açıdan önemli ölçüde rahatlattı. Buna bağlı olarak faaliyetler de canlandı ve mevcut işlere hızlı bir geri dönüş yaşandı. Bu etki yılsonuna kadar sürdü. Ancak sıkı para politikası uygulaması ile kredi büyümesi de genel olarak yavaşlıyor.

2021 yılında yıllık genel kredi büyümesinin yüzde 15’te kalması bekleniyor. Buna bağlı olarak inşaat sektörünün kullandığı kredi büyümesi de yavaşlıyor. 2021 yılında kredi büyümesindeki yavaşlamanın sürmesi inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisinin performansını sınırlayabilir.

Sektörün güven endeksi aralık ayında 6,9 puan geriledi

İnşaat sektörü güven endeksi temmuz ayında yılın en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra izleyen aylarda kademeli bir gerileme gösterdi. İnşaat sektörü güven endeksi aralık ayında bir önceki aya göre 6,9 puan daha düşerek 65,9 puan olarak gerçekleşti. İnşaat sektörü güven endeksi aralık ayında ekonomik gelişmeler ve Covid-19 salgını ikinci dalgası nedeniyle daha kuvvetli bir aylık düşüş gösterdi. Mevsimsellik de güven endeksinin düşüşünde etkili oldu.

Mevcut inşaat işleri seviyesi aralıkta 11,3 puan geriledi

İnşaat sektöründe mevcut işler seviyesi ağustos ayındaki zirvesi sonrası eylül ve ekim aylarında sınırlı ölçüde gerilemiş, kasım ayında gerileme hızlanmıştı. Mevcut işler seviyesi aralık ayında ise bir önceki aya göre 11,3 puan düştü. Böylece mevcut işler mevsimsellik etkisinin de başlaması ile düşüşe geçti. İnşaat sektörünün Covid-19 salgını ile yarım kalan işlerini büyük ölçüde tamamladığı görülüyor. Covid-19 salgını ikinci dalgası ve kış aylarına girilmesi nedeniyle mevcut işler seviyesinin kademeli olarak gerilemeye devam etmesi bekleniyor.

Yeni alınan inşaat işleri seviyesi 5,9 puan geriledi

İnşaat sektöründe alınan yeni iş siparişleri aralık ayında bir önceki aya göre 5,9 puan geriledi. Sektörde yeni iş siparişleri haziran ve temmuz aylarında önemli artış gösterdi, ağustos-kasım döneminde iş siparişlerinde doygunluk yaşanmaya başlandı. Aralık ayında ise yeni alınan işler seviyesi hissedilir bir aylık düşüş gösterdi. Tamamlanan işler sonrası yeni siparişlerin kış ayları sonrası ve Covid-19 salgını etkilerinin azalması ile birlikte yeniden artmaya başlaması bekleniyor.

Uzun yıllar yönetim kurullarında görev aldığı Türkiye İMSAD’da şimdi başkan olarak sektöre hizmet edeceğini belirten Tayfun Küçükoğlu, “İnşaat malzemesi endüstrisinin tüm gruplarını temsil eden Türkiye İMSAD olarak, sektörümüzün yurtiçi ve dışında yüksek gelişme potansiyeline inanıyoruz. Bu gelişimin istikrarlı ve sürdürülebilir olması adına faaliyetlerimizi geliştirmeye kararlıyız” dedi.

Türkiye İMSAD’ın, 37. Olağan Mali Genel Kurulu’nda 2020-2023 dönemini kapsayan 3 yıl için görev yapacak yönetim ve denetim kurulları belirlendi. Genel Kurul’un ardından yapılan yönetim kurulu toplantısında Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanlığına Betek Boya Genel Müdürü Tayfun Küçükoğlu seçildi.

“Sürdürülebilir büyüme sanayi üzerinden sağlanmalı”

Türkiye İMSAD 2017-2020 Dönemi Yönetim Kurulu Başkanı Ferdi Erdoğan, başkanlığı döneminde sürdürülen çalışmaları ve sektöre yönelik değerlendirmelerini paylaşarak, yeni yönetim kuruluna başarılar diledi. İnşaat malzemesi sanayisinin 2019 yılı toplam pazar büyüklüğünün 88 milyar dolar, iç pazar büyüklüğünün 66,5 milyar dolar, toplam ihracatın ise 21,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini belirten Ferdi Erdoğan, “2017-2019 arasında inşaat sektörü, inşaat malzemesi sektörü, kişi başı gelir, hatta ekonominin büyük bir kısmıyla ilgili verileri karşılaştırdığımızda 2011 yılına döndüğümüzü söyleyebiliriz. Ancak demografik nedenlerden dolayı ihtiyaçlar artmış vaziyette. Bu bakımdan ekonominin sürdürülebilir büyümesi mutlaka sanayi üzerinden sağlamalı” dedi.

“Ülkemize katkımızın önemi daha da artacak”

Önümüzdeki zorlu dönemde Türkiye İMSAD’ın sektörüne etkisinin daha önemli ve kritik olacağı bilinci ile yönetime aday olduklarını belirten Türkiye İMSAD’ın yeni Yönetim Kurulu Başkanı Tayfun Küçükoğlu “İnşaat malzemeleri sektörünün 36 yıllık çatı kuruluşu Türkiye İMSAD’ın üyeleri, yaptıkları yatırımlar, ticari faaliyetleri, yarattıkları istihdam ve dış ticaretteki başarılarıyla ülkemizin kalkınmasına yüksek katkı sağlıyor. Gelecek yıllarda bu katkımızın önemi daha da artacaktır” diye konuştu.

“Sektörde önemli bir rol ve sorumluluğa sahibiz”

Türkiye İMSAD’ın, inşaat malzemesi endüstrisinin tüm gruplarını temsil ettiğini vurgulayan Tayfun Küçükoğlu, sözlerine şöyle devam etti: “Türkiye İMSAD, sektörde önemli rol ve sorumluluğa sahiptir. Bugün 87 firma, 51 sektör temsilcisi dernek ve 3 üniversite üyemizle sektörü tek çatı altında toplamanın gururunu yaşıyoruz. Bugüne kadar Türkiye İMSAD; üye yapısı, komiteleri, çalışmaları ve etkinlikleri ile birçok sektöre örnek olmuş bir kurumdur. İnanıyorum ki, önümüzdeki dönemde de sektör içi artan koordinasyonumuz ile hep beraber sektörümüze daha yüksek fayda sağlayacağız. Biz sektörümüzün yurtiçi ve dışında yüksek gelişme potansiyeline inanıyoruz. Gelişimin istikrarlı ve sürdürülebilir olması adına faaliyetlerimizi geliştirmeye kararlıyız.”

“Odaklanmamız gereken konuları kolektif birikimimiz ile belirleyeceğiz”

Genel Kurul sonrası gerçekleşen Türkiye İMSAD Üye Buluşmaları toplantısının açılış konuşmasını gerçekleştiren Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Tayfun Küçükoğlu konuşmasında şu ifadelere yer verdi “Bir önceki dönemde yönetimde birlikte çalıştığımız arkadaşlarımızla yürüttüğümüz projelerimize, yeni dönemde de tüm hızıyla devam edeceğiz.

Sizlerden gelecek katkı ve öneriler ile yeni projeleri de hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Türkiye İMSAD ülkemiz gelişiminde lokomotif, sektörde önemli rol ve sorumluluğa sahiptir. Söz konusu bilinç ile 2020-2023 döneminin gelişen koşullarına tam uyum ile ülkemiz ve sektörümüz adına öncelikli olarak odaklanmamız gereken konuları kolektif birikimimiz ile belirleyeceğiz.”

Bileşik Endeks’te şu bilgiler yer aldı:

Kasım ayında inşaat malzemeleri sanayisinin faaliyetlerinde gerileme yaşanmasına rağmen güven ve beklentilerde görülen iyileşme Bileşik Endeks’i destekledi. Böylece Ağustos ayından sonra endekste başlayan artış üçüncü ayına girdi ve İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi Kasım ayında da artışına devam etti. Dip seviyelerden toparlanmasını sürdüren İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi Kasım ayında 0,16 puan arttı.

Faaliyetlerde gerileme yaşanırken ihracat artışı sürdü

İnşaat malzemeleri sanayisinde faaliyetler Kasım ayında toparlanmasına ara verdi. Eylül ve Ekim aylarındaki toparlanmanın ardından faaliyetlerde gerileme yaşandı. Mevcut inşaat işlerindeki azalma ve mevsimsellik ile azalan faaliyetlerde iç satışlar, üretim ve cirolarda gerileme yaşanmasına neden oldu. Ancak ihracat artışı sürdü.

Faaliyet Endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre 1,0 puan geriledi. Yurtiçi satışlarda Kasım ayında düşüş yaşandı, ihracat artışı ise yavaşlayarak sürdü. Üretimde de gerileme gerçekleşti. Cirolar Kasım ayında iç satışlardaki düşüş ve ihracat artışındaki yavaşlama ile düşüş gösterdi. Ekonomik koşullarda iyileşme ve mali göstergelerdeki istikrarın faaliyetler üzerindeki olumlu etkisi sadece iki ay sürdü. İnşaat sektöründeki yapısal sorunlar inşaat malzemeleri sanayisinin faaliyetlerini olumsuz etkilemeye devam ederken mevsimsellik etkileri de görülmeye başlandı.

Güven Endeksi’nde sınırlı artış devam etti

Kasım ayında Güven Endeksi dip seviyelerden yavaş bir toparlanma sürecine girdi. Faaliyetlerdeki gerilemeye rağmen sınırlı ve temkinli artışını sürdüren güven seviyesi, Kasım ayında bir önceki aya göre 0,61 puan arttı. Son aylarda kırılgan bir toparlanmanın yaşandığı Güven Endeksi’nde kalıcı artış için gerekli koşulların halen yeterince oluşmadığı görüldü. Türkiye ekonomisi, inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisine yönelik güvende de sınırlı artışlar gerçekleşti. Kasım ayında yurtiçi ve ihracat pazarlarında güvende yine önemli bir artış yaşandı. Güven Endeksi’nin tüm unsurlarına yayılan iyileşme işaretlerinin bulunduğu ancak iyileşmenin halen çok yavaş gerçekleştiği görüldü. İnşaat sektöründe yaşanan ve kendi dinamiklerinden kaynaklanan sorunlar da, güveni olumsuz etkilemeye devam etti.

Beklentilerde sınırlı artış yaşandı

Beklenti Endeksi’nde Kasım ayında da sınırlı bir artış yaşandı. Beklentiler faaliyetlerdeki gerilemeye rağmen artışını sürdürdü. İnşaat sektöründe yaşanan sıkıntılara ve risklerin tam olarak ortadan kalkmamış olmasına rağmen beklentilerde artış yaşanması olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi. Kasım ayında bir önceki aya göre 0,4 puan artan Beklenti Endeksi geçen yılın Kasım ayı beklentilerinin 8,1 puan altında gerçekleşti. Türkiye ekonomisine ilişkin beklentiler sınırlı ölçüde arttı. Önümüzdeki üç aya ilişkin alınan yurtiçi siparişlerde sınırlı bir düşüş yaşanırken, ihracat siparişleri Kasım ayında da artışını sürdürdü.

Önümüzdeki üç ayın üretim beklentisi ise düşüş gösterdi. Sektörde özellikle yurtiçi siparişlerdeki mevsimsel yavaşlama ile üretimde gerileme bekleniyor. Beklentilerde kademeli ve yavaş bir iyileşme eğilimi oluşurken, inşaat sektöründeki sorunlar beklentiler üzerinde sınırlayıcı etkiler yaratmaya devam etti. Ancak faaliyetlerdeki düşüşe rağmen Kasım ayı beklentilerinde görülen artış olumlu bulundu.

Sektör toparlanma eğiliminde

İnşaat malzemeleri sanayisi, son bir yılda yaşanan keskin düşüşlerin ardından toparlanma eğilimi içine girdi. Ancak toparlanma kademeli ve yavaş gerçekleşiyor. Kasım ayında faaliyetlerdeki düşüşe rağmen güven ve beklentilerde iyileşmenin sürmesi sektörü umutlandırdı.

Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Ferdi Erdoğan’ın açılış konuşması ile başlayacak toplantının özel konukları Koç Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Altay Atlı ile Türk Eximbank Genel Müdür Yardımcısı Enis Gültekin; ‘Asya-Pasifik Hattında Türkiye’, ‘İhracatta Yeni Yollar, Yeni Rotalar’, ‘2020’de İhracata Yönelik Destekler’ konularında değerlendirme ve önerilerini katılımcılarla paylaşacak.

Moderatörü Kerem Alkin

Moderatörlüğünü TİM Genel Sekreteri Prof. Dr. Kerem Alkin’in yapacağı ‘Gündem Buluşmaları’nda ayrıca Türkiye İMSAD Ekonomi Danışmanı Dr. Can Fuat Gürlesel, Türkiye ekonomisindeki son gelişmeler ve sektöre yönelik verilerin yanı sıra 2019 değerlendirmesi ve 2020 beklentilerini aktaracak.

19 Aralık 2019, Perşembe
08.00 Toplantı : 09.00
İstanbul Sanayi Odası (İSO), Odakule Meclis Toplantı Salonu

İhracat miktar, değer ve birim fiyat olarak yükselişte

‘İnşaat Malzemeleri Sanayi Dış Ticaret Endeksi’ Kasım 2018 Raporunda, şu veriler ve tespitler yer aldı: Kasım ayında ihracat, miktar olarak 3,21 milyon ton seviyesinde gerçekleşti. Böylece miktar bazında 2018 yılının en yüksek ikinci aylık ihracatı oldu. İhracat değer olarak ise Kasım ayında 1,92 milyar dolar seviyesine yükseldi ve 2013 yılından bu yana en yüksek üçüncü ihracat oldu. Ekim ayında 0,54 olan ihracat birim fiyatları, Kasım ayında 0,60 dolara yükseldi.

İthalat birim fiyat endeksi geriledi

İthalat Birim Fiyat Endeksi ise Kasım ayında önemli ölçüde gerilemesine rağmen yine de yüksek kaldı. İthalat Kasım ayında 222 bin ton olurken, 2013 yılından bu yana en düşük üçüncü aylık ithalat gerçekleşti. Kasım ayında 582 milyon dolara gerileyen ithalat, 59 ayın en düşük dördüncü seviyesi oldu. İthalat birim fiyatları Kasım ayında kilogram başına 2,62dolara indi. Ancak yine de geçen yılın Kasım ayı ithal birim fiyatının yüzde 10,1 üzerinde gerçekleşti.

İnşaat malzemeleri, toplam sanayi ihracatının sürükleyicisi oldu

Türkiye sanayi ürünleri ihracatı miktar endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre sınırlı ölçüde geriledi. İhracat miktar endeksi geçen yılın Kasım ayının ise yüzde 34,2 üzerinde gerçekleşti. İnşaat malzemeleri dışı sanayi ihracatı miktar endeksi ise Kasım ayında yükseldi. Endeks geçen yılın Kasım ayının da yüzde 48 üzerine çıktı. İnşaat malzemeleri sanayi ihracatı miktar endeksi ise Kasım ayında bir önceki aya göre geriledi. Böylece endeks geçen yılın Kasım ayının yüzde 19,2 üzerinde gerçekleşti.

Türkiye sanayi ürünleri ihracat birim fiyatı 2017 yılı Kasım ayında 1,97 dolar iken 2018 Kasım ayında 1,63 dolar oldu. İnşaat malzemeleri sanayi dışı sanayi ihracat birim fiyatları ise 2017 yılı Kasım ayında 3,20 dolar olurken 2018 Kasım ayında 2,40 dolar olarak gerçekleşti. İnşaat malzemeleri sanayi ihracat birim fiyatı da 2017 yılı Kasım ayında 0,63 dolar iken 2018 Kasım ayında 0,60 dolara indi.

İhracatta tüm alt sektörler yüksek performans gösterdi

2018 yılı Kasım ayında 8 alt ürün grubundan ikisinin ihracat birim fiyatları geçen yılın Kasım ayına göre arttı. Demir çelik bazlı ürünler ile kimyasallar hariç diğer ürünlerin ihracat birim fiyatları geçen yılın Kasım ayına göre geriledi. Kasım ayında kimyasallar ihracat birim fiyat artışı yüzde 19,5 olarak gerçekleşti. En yüksek gerileme ise yüzde 17,1 ile prefabrik yapılarda yaşandı.

2018 yılı Kasım ayında 8 alt ürün grubunun 6’sının ihracatı miktar olarak geçen yılın Kasım ayına göre arttı. Geçen yılın Kasım ayına göre, ihracatı miktar olarak gerileyen 2 alt sektör kimyasallar ve prefabrik yapılar oldu. Kasım ayında en yüksek ihracat miktar artışı yüzde 28,0 ile mineral ürünlerde gerçekleşti. En düşük miktar artışı ise yüzde 11,4 ile demir çelik bazlı ürünlerde oldu.

2018 yılı Kasım ayında 8 alt ürün grubunun 7’sinde ihracat değer olarak geçen yılın Kasım ayına göre arttı. Kasım ayında en yüksek ihracat değer artışı yüzde 19,9 ile yalıtım malzemelerinde gerçekleşti. En düşük değer artışı ise yüzde 4,8 ile elektrikli teçhizat ürünlerinde yaşandı. Değer olarak ihracatın gerilediği alt sektör ise prefabrik yapılar oldu.

Bileşik Endeks’te şu bilgiler yer aldı:

İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi, Kasım ayında gerilemeye devam etti. Bir önceki aya göre 1,82 puan düşen Endeks, 83,81 puan seviyesine indi. İnşaat sektöründe yaşanan talep ve finansman sorunları, inşaat malzemeleri sanayisini giderek daha çok etkilemeye başladı. Buna bağlı olarak, güven ve beklentilerde zayıflamanın sürdüğü inşaat malzemeleri sanayisinin, tedarik ve satış zincirinde de sıkıntılar yaşanmaya başlandı.

İhracat hariç diğer faaliyetlerde gerileme yaşandı

İnşaat malzemeleri sanayisinde faaliyetler Kasım ayında da küçülmesini sürdürdü. Böylece gerileme dördüncü ayına taşındı. Faaliyetlerde gerilemenin ana nedeni müteahhitlik ve inşaat sektöründe artan sıkıntıların yarattığı iç talepteki keskin daralma oldu. Faaliyet Endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre 3,2 puan düştü.

İhracat hariç diğer faaliyetlerde kuvvetli gerilemeler ortaya çıktı. Kasım ayındaki gerileme Ekim ayına göre daha fazla oldu. Yurtiçi satışlar Kasım ayında hızlanarak geriledi. İhracat artışı ise Kasım ayında durdu. Yurtdışı satış fiyatlarında ise gerileme arttı. İnşaat sektörünün mevsimsel olarak durağanlaştığı bir döneme girilmesi nedeniyle, önümüzdeki birkaç ayın, inşaat malzemeleri sanayi faaliyetleri için sıkıntılı geçeceği öngörülüyor.

Güven Endeksi, iç pazardaki daralmaya daha duyarlı hale geldi

Kasım ayında da devam eden Güven Endeksi’ndeki gerilemede, inşaat sektöründe yaşanan daralmalar etkili oldu. İnşaat malzemeleri sanayisinin kendi tedarik ve satış zinciri içindeki güven de azalmaya başladı. Kasım ayında faaliyetlerdeki gerilemenin hızlanarak sürmesi de güveni olumsuz etkiledi ve güven seviyesi bir önceki aya göre 1,5 puan düştü. Kasım ayında güven seviyesi, 15,3 puan fark ile geçen yılın Kasım ayı güven seviyesinin çok altında kaldı.

Türkiye ekonomisi, inşaat sektörü ve inşaat malzemeleri sanayisine ilişkin güven kaybı yavaşlayarak da olsa Kasım ayında sürdü. Yurtiçi pazarlarda Kasım ayında da güven kaybı gerçekleşti. İhracat pazarlarında ise güven Kasım ayında durağanlaştı. Güven Endeksi’nin hassasiyeti giderek iç pazardaki gelişmelere yöneldi. Bu nedenle güven seviyelerinde iyileşme için iç pazarda iyileştirici ve güven artırıcı adımlara ihtiyaç duyulduğu görülüyor.

Beklenti Endeksi’nde yaşanan gerileme sekizinci ayına ulaştı

Faaliyetlerdeki daralmanın sürmesi ve güven kaybı beklentileri, sektörü olumsuz etkilemeye devam ediyor. Beklentiler daha çok inşaat sektörüne ve iç pazardaki daralmaya ilişkin endişeler nedeniyle düşüyor. Beklenti Endeksi, Kasım ayında bir önceki aya göre 2,2 puan geriledi. Böylece son 8 ayda beklentilerde toplam 18,7 puan gerileme yaşandı. Bu gerileme ile birlikte Kasım ayı beklenti seviyesi geçen yılın aynı döneminin beklenti seviyesinin 15,5 puan altına indi.

İnşaat malzemeleri sanayisine ilişkin beklentilerde gerileme, Kasım ayında da devam ederek sekizinci ayına ulaştı. Önümüzdeki üç aya ilişkin alınan yurtiçi siparişlerde düşüş devam etti. Yine gelecek üç aya ilişkin ihracat siparişleri de Kasım ayında durağanlaştı. Üretim, yatırım ve istihdam beklentileri ise gerileme göstermeye devam etti.