2025 yılında yurt dışından gayrimenkul alımı için 2 milyar 675 milyon dolar ile rekor harcama yapan Türkiye’deki yatırımcılar, 2026’nın ilk aylarında da güçlü seyrini sürdürdü. Ancak mart ayında Körfez’de artan jeopolitik gerilimlerin ardından tablo tersine döndü.

Mart ayında yurt dışı gayrimenkul alımları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18 azalarak 187 milyon dolara, nisanda yüzde 19,4 düşüşle yine 187 milyon dolara, mayısta ise yüzde 40 gerileyerek 143 milyon dolara indi. Böylece mayıs ayındaki rakam son 29 ayın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Mart-mayıs döneminin tamamı değerlendirildiğinde ise Türk yatırımcıların yurt dışı gayrimenkul harcamaları yıllık bazda yüzde 26 azalarak 517 milyon dolara geriledi.

Yabancı yatırımcı Türkiye’de alımı artırdı

Aynı dönemde yabancı yatırımcıların Türkiye’de gerçekleştirdiği gayrimenkul yatırımları ise ters yönde hareket etti. Mart, nisan ve mayıs aylarında yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’den gayrimenkul edinimi için yaptığı ödemeler yıllık bazda yüzde 28,3 artarak 590 milyon dolara yükseldi.

Mart ayında yabancı alımları yüzde 62,4 artışla 242 milyon dolara çıkarken, nisanda 164 milyon dolar, mayısta ise 184 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Dokuz günlük Kurban Bayramı tatiline rağmen mayıs ayında da yükselişin sürmesi dikkat çekti.

Türkiye fiyat avantajıyla öne çıkıyor

Sektör temsilcileri, Körfez’de yaşanan jeopolitik risklerin özellikle Türk yatırımcıların Dubai başta olmak üzere yurt dışındaki satın alma kararlarını ertelemesine neden olduğunu değerlendiriyor. Bunun yanında son dönemde uygulanan ekonomi politikalarının ve finansal istikrarı güçlendirmeye yönelik adımların da yatırımcıların bir bölümünü yeniden yurt içindeki fırsatlara yönlendirdiği belirtiliyor.

Öte yandan yabancı yatırımcı açısından Türkiye’nin döviz bazında sunduğu fiyat avantajı, tamamlanmış ve hemen teslim edilebilen konut stokundaki artış ile rekabetçi satış fiyatları talebi destekleyen başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.

Sektör temsilcilerine göre son dönemde özellikle Körfez ülkeleri, Rusya, Azerbaycan ve Kazakistan kaynaklı yatırımcı ilgisinde belirgin artış yaşanırken, bürokratik süreçlerde sağlanan kolaylıklar da yabancı talebini destekleyen faktörler arasında yer alıyor.

Uğur Aslanhan-AA

Türkiye genelinde 81 ili kapsayan proje, sadece sosyal konut üretimi açısından değil, inşaat sektörü, gayrimenkul piyasası ve bağlı sanayi kolları açısından da önemli bir ekonomik hareketlilik oluşturacak. Uzmanlar, Cumhuriyet tarihinin en büyük konut üretim hamlelerinden biri olarak gösterilen projenin, konut arzını artırarak orta ve uzun vadede fiyat dengelenmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

Deprem bölgesinde bugüne kadar tamamlanan 455 bin konutluk yeniden inşa sürecinden elde edilen tecrübenin ülke geneline taşınacağını belirten Bakan Kurum, yeni dönemde 500 bin ilave konutun inşa edileceğini söyledi. Projenin tüm illerden gelen talepler doğrultusunda şekillendirildiğini ifade eden Kurum, kura süreçlerinin tamamlandığını ve inşaat çalışmalarının başladığını açıkladı.

2028 hedefi gayrimenkul sektörüne yön verecek

Sektör temsilcileri, 500 bin konutluk üretim hedefinin çimento, demir-çelik, seramik, cam, mobilya, beyaz eşya ve lojistik başta olmak üzere yüzlerce alt sektörü doğrudan etkileyeceğine dikkat çekiyor. Kamu destekli bu ölçekteki bir yatırımın, önümüzdeki yıllarda inşaat sektöründe kapasite kullanımını artırması ve yeni istihdam alanları oluşturması bekleniyor.

Bakan Kurum da projenin yaklaşık 250 farklı sektörü ilgilendirdiğini vurgulayarak, üretim zincirinin kesintisiz devam edeceğini ve ekonomik büyümeye önemli katkı sağlayacağını ifade etti. Uzmanlara göre bu durum, konut üretiminin yanı sıra sanayi yatırımlarını ve bölgesel ekonomik hareketliliği de destekleyebilir.

Dirençli şehirler ve yeni yaşam alanları oluşturulacak

Projede yalnızca konut üretimi değil, sosyal yaşam alanları da ön planda tutuluyor. Her 500 konut için bir mahalle konağı planlanırken, parklar, yeşil alanlar, çocuk oyun alanları, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim imkanları da yerleşim planlarının temel unsurları arasında bulunuyor.

Deprem riskine karşı dayanıklı yapılaşma hedefi doğrultusunda geliştirilen projede, afet toplanma alanları ve güvenli yaşam altyapıları da yer alacak. Böylece hem konut ihtiyacının karşılanması hem de şehirlerin afetlere karşı daha dirençli hale getirilmesi amaçlanıyor.

20 bin konut daha satışa çıkıyor

Öte yandan TOKİ tarafından 64 ilde yaklaşık 20 bin konutun satışa sunulacağı açıklandı. 2+1 ve 3+1 dairelerden oluşan projelerde fiyatlar 2,1 milyon liradan başlarken, taksit seçenekleri 18 bin lira seviyelerinden başlayacak.

Peşin ödeme yapanlara yüzde 25’e kadar indirim uygulanırken, farklı peşinat ve vade seçenekleriyle orta gelir grubunun konuta erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor. Başvuruların 15 Haziran’da başlayacağı satışlarda, konut sahibi olmayan vatandaşlara öncelik verilecek.

Konut arzı artarken yatırımcılar da izliyor

Türkiye’de son yıllarda yükselen konut fiyatları ve kira bedelleri, arz-talep dengesini gayrimenkul sektörünün en önemli gündem maddelerinden biri haline getirdi. Uzmanlar, kamu öncülüğünde gerçekleştirilen büyük ölçekli konut projelerinin piyasadaki arzı artırarak fiyat baskısını azaltabileceğini belirtiyor.

500 bin konutluk yeni hamle, bir yandan konut sahibi olmak isteyen milyonlarca vatandaş için yeni fırsatlar sunarken diğer yandan inşaat ve gayrimenkul sektöründe uzun vadeli yatırım planları yapan şirketler açısından da önemli bir büyüme alanı oluşturuyor. 2028’e kadar devam edecek üretim sürecinin, Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olan gayrimenkulde yeni bir yatırım döngüsü başlatabileceği değerlendiriliyor.

AA

AVM’lerde kira etkisi

COVID-19 salgını devam ederken gayrimenkul pazarında ortaya çıkan sonuçlar değerlendiriliyor. Beklendiği üzere doğrudan etkilenen fiziksel perakende pazarının bu dönemde zarar gördüğünü söylemek mümkün.

Türkiye’de alışveriş merkezlerinin fiilen kapanışının ardından, salgının yarattığı ekonomik zorlukları hafifletmek için alışveriş merkezleri sahipleri ile perakendeciler arasındaki kira ödemeleri konusunda, üzerinde durduğumuz “kirasız dönem’’ uygulamasının ön plana çıkarıldığı yeni düzenlemeler yoğun olarak gündeme gelmeye devam etmektedir. Sonuç olarak mevcut durumda belirtilenlere göre, büyük şehirlerdeki birincil projelerin de içinde bulunduğu bazı alışveriş merkezleri Nisan ayı için kira alınmamasına yönelik karar verdiklerini belirtmişlerdir.

Bununla beraber, Türkiye’nin önde gelen süpermarket perakendecileri, koronavirüs salgını nedeniyle e-ticaret alışverişinde hızla yükselen talep artışını karşılamak adına işe alımlarını artırmaya gitmiştir. Bunların yanı sıra, özellikle giyim ve ayakkabı perakende sektöründen olan birtakım yerli markalar, e-ticaret satışlarını personel ve müşteriler için riski en aza indirmek adına askıya almıştır.

Hazır ofisler öne çıkacak

Açık bir biçimde ofis pazarındaki en görünür etki, evden çalışma düzeninin süreç içinde yaygınlaşması ve olası daha uzun vadeli sosyal mesafe önlemleri ışığında, işyeri yoğunluğu ve çalışanların etrafında gerçekleşecektir. Kira ödemelerinin belirli bir süre için askıya alınması, perakende sektöründe ön plana çıktığı kadar olmasa da ofis pazarında da gündeme gelmektedir. Küresel salgının bir sonucu olarak esnek çalışma alanlarına olan talebin giderek artması beklenirken, paylaşımlı çalışma alanlarının daha uzun vadede ele alınması gerekmektedir.

Öte yandan sanayi ve lojistik pazarı, tedarik zincirlerindeki aksamalara rağmen diğer sektörlere göre daha az etkilenmiş olarak değerlendirilebilir. Türkiye’de faaliyet gösteren büyük çaplı otomotiv şirketlerin üretimlerini geçici olarak durdururken, e-ticaret ve online alışverişte görülen artışlar ile perakendecilerin acil talepleri doğrultusunda gerçekleşen depo ihtiyaçları lojistik pazarına bu anlamda hareketlilik kazandırmıştır.

Webtapu uygulamasında oran yüzde 25

Bununla birlikte, konut pazarı bu zorlayıcı pazar koşullarına adapte olmaya başlamış olup, webtapu uygulaması üzerinden tapu işlemlerinin yapılabildiği yeni sistem ile salgının etkisini artırdığı Mart ayının ikinci yarısında konut satışları, bir önceki ay kaydedilen toplam konut satışlarının yaklaşık %25’ine denk geldiği dikkate değer bir işlem hacmi gerçekleşmiştir.