Türkiye ekonomisi aynı dönemde büyümesini sürdürürken, inşaat sektöründeki daralma dikkat çekti. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı M. Erdal Eren, sektörün büyüme ivmesindeki yavaşlamaya daha önce de dikkat çektiklerini belirterek, küçülmenin temelinde finansmana erişim güçlüğü, yüksek kredi maliyetleri, yatırım iştahındaki zayıflama ve yüksek maliyetlerin bulunduğunu ifade etti.

Deprem bölgesi ve kamu yatırımlarının desteği azaldı

Eren, 2023 ve sonraki yıllarda deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetleri ile kamu kaynaklı altyapı yatırımlarının inşaat sektörünü güçlü biçimde desteklediğini belirtti.

Ancak 2026 itibarıyla bu katkının önceki dönemlere kıyasla daha sınırlı hale geldiğini kaydeden Eren, kamu kaynaklı yatırımlardaki yavaşlamanın özel sektör inşaat faaliyetlerindeki ivme kaybını telafi edemediğini söyledi.

Sektörde özellikle kamu yatırımlarındaki ödenek kısıtlamalarının yanı sıra finansmana erişimin zorlaşması ve yüksek maliyetlerin baskı oluşturmaya devam ettiği belirtildi.

Yüksek finansman maliyeti yatırımları frenledi

TMB Başkanı Eren’e göre inşaat sektöründeki büyümenin tersine dönmesinde sıkı finansman koşulları ve yüksek kredi maliyetleri belirleyici oldu.

Özel sektör yatırımlarında da temkinli bir seyir izlendiğini ifade eden Eren, sektörün yeni projelere yönelme kapasitesinin finansman koşulları ve maliyet baskısı nedeniyle zayıfladığını vurguladı.

İnşaat sektörünün 14 çeyrek boyunca büyümesinde etkili olan kamu yatırımları ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin katkısının azalmasıyla birlikte, özel sektör tarafındaki yavaşlama daha belirgin hale geldi.

TMB’den yeniden büyüme için düzenleme çağrısı

Erdal Eren, sektörde devam eden sorunların çözülmesi halinde inşaat sektörünün yeniden pozitif büyüme sürecine dönebileceğini belirtti.

Eren, finansmana erişimin kolaylaştırılması, yüksek maliyet baskısının azaltılması ve kamu yatırımlarındaki ödenek kısıtlamalarının sektör üzerindeki etkilerinin giderilmesine yönelik düzenlemelerin, inşaat sektörünün yeniden büyümeye geçmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

İnşaat sektörünün yeniden pozitif büyümeye dönmesinin yalnızca müteahhitlik sektörü açısından değil, istihdam, sanayi, yapı malzemeleri, finans, gayrimenkul ve bağlı sektörler üzerinden Türkiye ekonomisinin genel büyümesine de katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.

Türkiye’nin önde gelen gayrimenkul geliştirme şirketlerinden Artaş İnşaat, İstanbul’da en yüksek kurumlar vergisi ödeyen şirketler arasında 90. sırada yer alarak ülke ekonomisine sağladığı katkıyı bir kez daha ortaya koydu.

İstanbul Defterdarlığı tarafından gerçekleştirilen değerlendirme kapsamında Artaş Holding Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Çetinsaya’ya, İstanbul Defterdarı Rıza Bilgiç tarafından teşekkür belgesi takdim edildi.

Yarım asırlık tecrübesiyle gayrimenkul, turizm, perakende, enerji ve GSYF alanlarında faaliyet gösteren Artaş Holding, geliştirdiği projelerin yanı sıra oluşturduğu istihdam, gerçekleştirdiği yatırımlar ve kamu maliyesine sunduğu katkılarla da Türkiye ekonomisinin büyümesine destek vermeyi sürdürüyor.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Artaş Holding Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Çetinsaya “İstanbul’da en yüksek kurumlar vergisi ödeyen şirketler arasında yer almaktan büyük gurur duyuyoruz. Bu anlamlı takdir, Artaş ailesi olarak üretime, yatırıma ve ülkemize duyduğumuz güvenin önemli bir göstergesidir. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da ülkemiz ekonomisine değer katmaya, sürdürülebilir büyümeyi desteklemeye ve faaliyetlerimizi aynı sorumluluk anlayışıyla sürdürmeye kararlılıkla devam edeceğiz.” dedi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; üretim yöntemiyle gayrisafi yurtiçi hasıla tahmini, 2017 yılının ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla %16,3 artarak 734 milyar 211 milyon TL oldu.

Gayrisafi yurtiçi hasılayı oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2017 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim değeri olarak; tarım sektörü %4,7, sanayi sektörü %6,3, inşaat sektörü %6,8 arttı. Ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetlerinin toplamından oluşan hizmetler sektörünün katma değeri ise %5,7 arttı.

Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 2017 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %6,5 arttı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre %2,1 arttı.

Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 4.3 azaldı

Yerleşik hanehalklarının ve hanehalkına hizmet eden kar amacı olmayan kuruluşların(HHKOK) toplam nihai tüketim harcamaları, 2017 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirleme hacim endeksi olarak %3,2 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları %4,3 azalırken, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise %9,5 arttı.

Mal ve hizmet ihracatı %10,5 mal ve hizmet ithalatı ise %2,3 arttı

Mal ve hizmet ihracatı, 2017 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirleme hacim endeksi olarak %10,5, ithalatı ise %2,3 arttı.

İşgücü ödemeleri yüzde 10.8 arttı

İşgücü ödemeleri, 2017 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %10,8, net işletme artığı/karma gelir %22,5 arttı.

İşgücü ödemelerinin gayrisafi katma değer içerisindeki payı %36,2 oldu.

İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla gayrisafi katma değer içerisindeki payı geçen yılın aynı döneminde %38,1 iken bu oran 2017 yılının ikinci çeyreğinde %36,2 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %45,5’ten %47,8’e yükseldi.

2016’da inşaat yüzde 4-5 büyür

Yurtiçinde belirsizliklerin ortadan kalkmasının sektör tarafından olumlu karşılandığı kaydedilen raporda 2016 yılında inşaat sektöründe büyümenin yüzde 4 – 5 aralığında seyredebileceği, süreçte finansman koşulları ve yatırım düzeyinin etkili olacağı ifade edildi.

Ekonomi Bakanlığı verilerine göre, 2016 yılının ilk çeyreğinde yurtdışında 1.1 milyar dolarlık sadece  17 yeni proje üstlenildiği vurgulanan rapora göre, yılın ilk 3 ayında Bahreyn, Nijerya, Suudi Arabistan, Irak ve Azerbaycan, Türk müteahhitlerinin en çok proje üstlendikleri ülkeler oldu. Analizde yurtdışında üstlenilen proje sayısında ve tutarındaki belirgin düşüşün ise büyük ölçüde Rusya, Libya ve Irak pazarlarındaki sorunlardan kaynaklandığı vurgulandı. Raporda şu değerlendirmelere yer verildi:

Rusya’da projeler askıya alınıyor

Türk müteahhitlerin yurtdışında en çok iş aldığı ülke olan Rusya’da başlamış olan projelerin sürecek. Buna karşılık imza aşamasında olan projelerin askıya alındığı ve kısa vadede yeni projeler alınamayacağı hem Rusya’da iş yapan firmalar, hem Ekonomi Bakanlığı, hem de Rus işverenlerce belirtiliyor.

Libya’ya dönüş gündemde

Libya’nın Ulusal Mutabakat Hükumeti Başbakanı Faiez Serrag, Türkiye’ye yaptığı ziyarette, Türk firmalarının Libya’daki yatırımlarını önemsediklerini ve yeni projenin hayata geçirilmesini arzu ettiklerini belirtmişti. Faiez Serrag “Türk firmalarının Libya’da yatırım yapmalarını bekliyoruz” demişti.

Irak’ta finansal darboğaz devam ediyor

Türk müteahhitlerin en faal olduğu pazarlardan biri olan Irak’ta finansal dar boğaz söz konusu. Hem Kuzey Irak’taki Kürdistan Bölgesi Yönetimi hem de Irak merkezi hükumeti, IŞİD terörü ve petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle ağır bir finansal dar boğazla karşı karşıya olduğundan projelerde sıkıntı yaşanıyor. Burada iş yapan pek çok firma hak edişlerini tahsil edemiyor. Sektör, yeni fırsatlar için, Sahra-altı Afrika ve Güney Amerika ülkelerindeki potansiyel yatırımları takip ediyor.

Konut satışları artıyor

Mart ayında Türkiye genelinde konut satışları 117 bin 205 adet olarak gerçekleşti. 2016 ilk çeyrekte satılan konut sayısı 2015’inilk çeyreğine göre yüzde 2,1 artışla 303 bin 464 adet oldu. İpotekli konut satışları ise yıllık bazda ocakta yüzde 19,9,  şubatta yüzde 17,6, martta yüzde 14,3 azaldı.

Sahibindex verilerinden yapılan derlemeye göre artışın en dikkat çekici olduğu bölge havalimanının inşa edildiği Arnavutköy oldu. İlçede konutların satış fiyatları 313 bin liraya çıktı. Konutların metrekare birim fiyatı 2 bin 200 lira ortalamasına gelen bölgede yıllık artış 24 oldu.  

Sarıyer'de yıllık artış yüzde 52

Sarıyer’de emlak fiyatları bir yılda yüzde 50 prim yaparak 10 bin lira bandına dayandı. Kira ortalaması geçtiğimiz yıla oranla yüzde 26 oranında artarak 4 bin lira oldu. İlçede satılık emlaklar da yüzde 52 artarak, ortalama 2 milyon 173 bin  liraya ulaştı. Metrekare bazında fiyatlar ise 9 bin 350 lira ortalamasını buldu.