AA’nın haberine göre, bu alışverişlerin senet ile yaptığını belirten Kolçak, faiz ödemek istemeyen veya bu konuda hassasiyeti olan bazı vatandaşların son dönemde müteahhit veya inşaat şirketinden senetle konut almaya yöneldiğini anlattı. Senetle satışın beraberinde ciddi riskleri getirdiğini ifade eden Kolçak, vatandaşların mağdur olmamak veya dolandırılmamak için çok dikkatli olması gerektiğini vurguladı.

‘Müteahhit teminat göstermeli’

Maket üzerinden senetle konut almak isteyen tüketicinin inşaat şirketinin güvenilirliğini sorgulaması gerektiğini belirten Kolçak, 6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun maketten konut satışlarını düzenlediğini ancak kanunun piyasada tam olarak uygulanmadığını öne sürdü.
İnşaat şirketinin tamamlama sigortası veya hak ediş, banka teminatı gibi inşaatın yapılamaması durumunda tüketiciyi garanti altına alan teminatlardan birini vermesi gerektiğini kaydeden Kolçak, buna karşılık uygulamada sadece bağlı kredinin kullanıldığını söyledi.

‘Önce ruhsatı sorgulayın’

Tüketicinin konut alacağı inşaat şirketinden yapı ruhsatının olup olmadığını öğrenmesi gerektiğini de dile getiren Kolcak, banka kredisi kullanılmaması ve senetle şirkete borçlanılması durumunda bankanın söz konusu projeye kredi veriyor olmasının büyük önem taşıdığı uyarısında bulunarak “Kredi kullanılmayacak olsa da bankanın kredi vermediği konut projelerinden uzak durulması gerekir” dedi.

‘Doğru senet tüketiciyi teminata alır’

Hatice Kolçak’ın verdiği bilgiye göre, senetle borçlanma yapılırken mutlaka senetler nama yazılı olması gerekiyor. Ayrıca her taksit için ayrı ayrı senet yapılmalı. Doğru senet yaparak da tüketicinin kendini teminata alabileceğini ifade eden Kolçak “Müteahhidin inşaatı bitirememesi durumunda nama yazılı olan senetler ödenmeyebilir ancak emri havalesine yazılı olanlar piyasada üçüncü kişiler tarafından kullanılacağı için tüketici ödemek zorunda kalacaktır” dedi.

‘Krediye uygun değilse senet yapıyor’

Gayrimenkul Hukuk Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel de Türkiye’de kredi puanı düşük olan ya da faize girmek istemeyenlerin senetle konut alımına yönlendirdiğini belirterek, senetle konut alımlarında müteahhidin iflası, projeyi bir başkasına devretmesi veya kötü niyetli olması halinde tüketicilerin konutlarını alamaması gibi durumların ortaya çıktığını anlattı.

Kredibilitesi düşük olan ya da henüz krediye hazır olmayan gayrimenkullerin senetle satıldığını anlatan Yüksel, “Evi satan müteahhit, bu senetleri bankadan kredi için kullanabilir veya üçüncü bir kişiye devredebilir. Bu, kötü niyetli devir de olabilir.

‘Senet üzerine açıklama yazın’

Bu ihtimallerde tüketicinin mağdur olmaması için senetlerin üzerine bir metin yazılması gerekiyor. ‘Senetler, şu gayrimenkulün, paftanın, parselin satışının teminatıdır’ gibi bir yazı yazılabilir” uyarısında bulundu. Böylece gayrimenkulü devralmayan tüketicinin, senet kime geçerse geçsin bu senede itiraz hakkı doğduğunu söyleyen Yüksel, ikinci tercih olarak da Ticaret Kanunu’na göre senedin ciro edilemeyeceği kaydı konulabileceğini söyledi.

‘Tapu kaydına satış vaadi yapıldığını yazdırın’

Yüksel bu durumda da daireyi satan, eğer teslim etmezse senedi başkasına da ciro edemeyeceği için alıcının bu senedi ödemek zorunda kalmayacağını ve senet icraya konursa da ödememek için karşı dava açabileceğini anlattı.

Yüksel, vatandaşın mağdur olmaması için dairenin tapu kaydına satışın vadeli yapıldığı ve “şu senetlerle ödeneceğinin” yazılmasının önemli olduğunu, söz konusu ibarenin tapuya müteahhit ile anlaşılarak konulabildiğini söyledi.

AA‘dan Uğur Aslanhan Tüketici Sorunları Derneği (TÜSODER) Emlak Komisyonu Başkanı Hatice Kolçak ile görüşerek araştırma haberine imza attı. Kolçak yaptığı sektör analizinde faiz oranlarının düştüğünü, kredi kullananların oranının arttığını ve orta gelirli ailelerin büyük bölümünün kredili satın alımlarda ikinci el konutları tercih ettiğini söyledi.

Faiz oranlarındaki düşüşü yeterli görmeyen Kolçak, “Projelerden konut alan tüketicilerin, inşaat şirketlerinin kendi bünyelerinde uzun vadeli senet ile yaptığı ödeme alternatiflerini tercih ediyor. Faiz ödemek istemeyen veya bu konuda hassasiyeti olan vatandaşların tercihi senetli alımlar oluyor. Oysa bu durum ciddi riskleri bünyesinde bulunduruyor. Tüketicinin zor duruma düşmemesi için çok dikkatli olunmalı.” diye konuştu.

“Tüketici inşaat şirketinin güvenilirliğini araştırmalı”

Kolçak, vatandaşları uyararak, “Senetle maket üzerinden alım yapmadan önce inşaat şirketinin güvenilirliği sorgulanmalı. Firmanın daha önce kaç projeyi nasıl teslim ettiğine bakılmalı. Hakkında şikayet olmuş mu? Devam eden davaları var mı? Tanınıyor mu? Alıcının bu soruların cevabını araması lazım.” diye konuştu.

6502 sayılı Tüketici Kanunu’nun maketten konut satışlarını düzenlediğini ancak kanunun piyasada tam olarak uygulanmadığını öne süren Kolçak, inşaat şirketinin tamamlama sigortası veya hak ediş, banka teminatı gibi inşaatın yapılamaması durumunda tüketiciyi garanti altına alan teminatlardan birini vermesi gerektiğini ancak uygulamada sadece bağlı kredinin kullanıldığını söyledi.

“Bankanın kredi vermediği projeden uzak durun”

TÜSODER Emlak Komisyonu Başkanı Kolçak, tüketicinin konut alacağı inşaat şirketinden yapı ruhsatının olup olmadığını öğrenmesi gerektiğini belirterek, banka kredisi kullanılmaması ve senetle şirkete borçlanılması durumunda bankanın söz konusu projeye kredi veriyor olmasının büyük önem taşıdığını ve bunun sorulması gerektiğini vurguladı.

Kolçak, şöyle devam etti:

“Kredi kullanılmayacak olsa da bankanın kredi vermediği konut projelerinden uzak durulması gerekir. Senetle borçlanma yapılırken mutlaka senetler nama yazılı olmalı ve her taksit için ayrı ayrı senet yapılmalıdır. Doğru senet yaparak da tüketici kendini teminata alabilir. Müteahhidin inşaatı bitirememesi durumunda nama yazılı olan senetler ödenmeyebilir ancak emri havalesine yazılı olanlar piyasada üçüncü kişiler tarafından kullanılacağı için tüketici ödemek zorunda kalacaktır.”

‘Kira yardımı için ikametgah isteniyor’

Yıkımı yapılacak riskli yapıda oturan hak sahiplerinin bazen evsiz kalma telaşıyla binasına risk raporu almadan ev kiraladığını ve hemen ikametgah adresini değiştirdiğini belirte Hatice Kolçak, bu işlem binaya risk raporu almadan önce yapıldığında devletin kira yardımından faydalanmanın mümkün olmadığını anlattı. Risk raporu ile beraber kira yardımı için istenen belgeler arasında ikametgah da bulunduğunu kaydeden Kolçak, “Tüketiciler mağduriyet yaşanmaması için ev kiralasalar dahi işlemleri bitirmeden ikametgahını taşımamalı” uyarısında bulundu. Binaya riskli raporu alır almaz yıkım işleminin gerçekleşmediğini hatırlatan Kolçak, taşınmak için vakit tanındığını ve bu nedenle tüketicilerin acele etmemesi gerektiğini dile getirdi.

‘Aceleci olmak fiyatı da yukarı çeker’

Öte yandan ev kiralama işlemini hızlandıran tüketicilerin, aceleci tavırları ile kiralık ev fiyatlarının da yükselmesine neden olabildiğini vurgulayan Kolçak, bazı uyanık ev sahiplerinin kiracının ısrarını görünce fiyatı artırabildiklerini söyledi. Kolçak “Hepsi ayı olmamakla birlikte bu durumu fırsat bilen bazı ev sahipleri, fiyatları artırıyor maalesef” dedi.