Borçlar Kanunu’na göre, sözleşmede farklı bir hüküm belirlenmemişse, konut kiraları Yİ-ÜFE’ye göre artırılıyor. Kira artırımında, önceki ayda gerçekleşen bir yıllık Yİ-ÜFE artışı dikkate alınıyor. Önceki yıllarda Yİ-ÜFE artışı, genellikle TÜFE’nin altında kalıyordu. Son iki yıldır, toptan eşya fiyatlarını gösteren YİÜFE, TÜFE’den daha fazla artıyor.

Mayıs ayında gerçekleşen enflasyon dolayısıyla makas son iki yıldır kiracılar aleyhine büyük ölçüde açıldı. Mayısta yıllık enflasyon TÜFE’de 2017 ve 2018’de sırasıyla yüzde 11.72 ve 12.15 olurken; Yİ-ÜFE’de yüzde 15.26 ve yüzde 20.16 olarak gerçekleşti. Bu nedenle, kira artışını haziran ayında yapmak zorunda kalanlar, son iki yılda toplam yüzde 34.5 oranında zamla karşı karşıya kaldı. Oysa son iki yılda mayıs ayı itibarıyla toplam TÜFE artışı yüzde 25.3 oldu. Makasın 9.2 puan açılması nedeniyle, kira artışını haziran ayında yapanlar, TÜFE’ye göre daha fazla kira ödeyecekler. Kirası bin lira olan vatandaş, aylık 92 liradan, yılda bin 104 lira daha fazla kira ödemek zorunda kalacak.

2018’de yıllık bazda TÜFE ve Yİ-ÜFE artışları (yüzde)

En düşük ortalama enflasyon ocak ve haziranda

2013’ten bu yana aylar itibarıyla ortalama yıllık enflasyon oranları (yüzde)

Ocak / 7.94
Şubat / 8.48
Mart / 8.70
Nisan / 9.18
Mayıs / 9.77
Haziran / 8.00
Temmuz / 8.22
Ağustos / 8.37
Eylül / 8.21
Ekim / 8.55
Kasım / 8.60
Aralık / 8.89

Şubat ve temmuz kiralamak için en ideal aylar

Kira artışlarından daha az etkilenmek için evin kiralandığı ay önem taşıyor. 2012 Temmuz’undan bu yana en düşük ortalama yıllık Yİ-ÜFE artışı yüzde 7.94 ile ocak ayında gerçekleşti. En yüksek artış ise yüzde 9.77 ile mayıs ayında oldu. Kira artışlarında bir önceki ay itibarıyla son bir yıllık enflasyon dikkate alındığı için, aylık bin liralık kirada şubat ayında kiralama yapan haziran ayına göre, 6 yıllık dönemde aylık 18.3 lira (yıllık 220 lira) daha az kira ödedi.

Ev tutmak için en uygun aylar şubat ve temmuz ayları oldu. Dönemsel olarak ise temmuz-ekim ayları kiracılara avantaj sağladı. Bir önceki yıl enflasyonun çok düşük çıktığı aylarda, baz etkisi nedeniyle ertesi yılın aynı ayında enflasyon oranı daha yüksek oluyor. Bu nedenle, enflasyonun çok düşük çıktığı ayları izleyen ayda ev kiralayanlar, ilerleyen yıllarda daha yüksek artış yapmak zorunda kalabiliyor.

12 aylık ortalama enflasyonu seçen daha az etkilendi

TÜİK, yıllık enflasyonun yanı sıra “12 aylık ortalama” enflasyon rakamlarını da yayımlıyor. Kira sözleşmesine, artışın “12 aylık ortalama Yİ-ÜFE” üzerinden yapılacağı yönünde hüküm koymak, önemli bir avantaj sağlıyor. Örneğin, bu yıl mayıs ayında yıllık Yİ-ÜFE artışı yüzde 20.16, geçen yılın aynı ayında yüzde 15.26 iken, “12 aylık ortalama Yİ-ÜFE” artışı sırasıyla yüzde 15.80 ve yüzde 9.02 olarak gerçekleşti. Ortalama enflasyonu seçenler, makastaki açılmadan daha az etkilendi.

TÜFE, kasımda geçen yılın aralık ayına göre yüzde 11,16, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 12,98 yükseldi. Yİ-ÜFE ise Aralık 2016’ya göre yüzde 13,91, Kasım 2016’ya kıyasla da yüzde 17,30 arttı.

Konutta yüzde 1,25 artış yaşandı

TÜFE’de, kasımda bir önceki aya göre yüzde 1,49, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 11,16, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 12,98 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 10,87 artış oldu.

Ana harcama grupları itibarıyla kasımda, aylık bazda en yüksek artış yüzde 3,77 ile giyim ve ayakkabı grubunda görüldü. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 2,11, ulaştırmada yüzde 2,01, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 1,84 ve konutta yüzde 1,25 artış yaşandı.
Kasımda endekste aylık bazda en az artış 0,01 ile alkollü içecekler ve tütünde gerçekleşti.

En yüksek artış ulaştırmada gerçekleşti

TÜFE’de yıllık bazda en yüksek artış yüzde 18,56 ile ulaştırma grubunda gerçekleşti. Bu grubu, gıda ve alkolsüz içecekler (yüzde 15,78), çeşitli mal ve hizmetler (yüzde 13,39), ev eşyası (yüzde 12,85) ve sağlık (yüzde 12,38) izledi.

Geçen ay endekste kapsanan 414 maddeden 47’sinin ortalama fiyatlarında değişim olmazken 295’inin ortalama fiyatlarında artış, 72’sinin ortalama fiyatlarında ise düşüş görüldü.

Yİ-ÜFE yüzde 15,38 yükseldi

Yİ-ÜFE, geçen ay ekime göre yüzde 2,02, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 13,91, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 17,30 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 15,38 yükseldi.

Kasımda, sanayideki dört sektörün ekim ayına göre değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 2,70, imalat sanayi sektöründe yüzde 2,41, su sektöründe yüzde 0,93 artış, elektrik ve gaz sektöründe ise yüzde 3,73 düşüş olarak gerçekleşti.

Geçen ay ekime göre en fazla artış gösteren alt sektörler yüzde 11,72 ile kok ve rafine petrol ürünleri, yüzde 8,12 ile ham petrol ve doğalgaz, yüzde 4,67 ile ana metaller oldu. Buna karşılık endekslerdeki en fazla gerileme yüzde 3,73 ile elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı, yüzde 0,08 ile diğer ulaşım araçları alt sektörlerinde yaşandı.

Ana sanayi grupları sınıflamasına göre kasımda aylık ve yıllık en fazla artış ise ara mallarında gerçekleşti.

Fiyatlar en fazla “Van, Muş, Bitlis, Hakkari”de arttı

Kasımda yıllık bazda fiyatlar ülke genelinde yüzde 12,98 artış kaydetti.

İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması 2. Düzeyde bulunan 26 bölge içinde en yüksek artış, aylık bazda yüzde 2,62 ile “Şanlıurfa, Diyarbakır” bölgesinde, geçen yılın aralık ayına göre en yüksek artış yüzde 12,33 ile “Van, Muş, Bitlis, Hakkari”, “Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye” bölgelerinde ve 12 aylık ortalamalara göre en yüksek artış yüzde 12,42 ile “Zonguldak, Karabük, Bartın” bölgesinde gerçekleşti.

Geçen yılın aynı ayına göre en yüksek artış yüzde 14,38 ile “Van, Muş, Bitlis, Hakkari” bölgesinde kaydedildi. Bunu yüzde 14,36 ile “Konya, Karaman” bölgesi izledi. En az fiyat artışı ise yüzde 11,74 ile “Ankara” bölgesinde oldu. Ankara bölgesini, yüzde 12,52 ile “Kastamonu, Çankırı, Sinop” takip etti.

Zam şampiyonu domates oldu

Tüketici fiyatları bazında kasımda en yüksek fiyat artışı yüzde 45,29 ile domateste görülürken, en fazla fiyat düşüşü yüzde 19,95 ile karnabaharda oldu.

AA