Elmas’ın fikirleri şöyle:

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı veriye göre, 2022’nin haziran ayında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 11,7 artışla 150 bin 509 konut satışı gerçekleşti. Konut satışları Ocak-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 31,4 artışla 726 bin 398 olarak gerçekleşti. Haziran ayında bu yıl yüzde 31,4’lük artış olması, sektörün canlılığını hala koruduğunu, Konut Destek Paketleri’nin etkisinin hala devam ettiğini ve yüksek enflasyon döneminde parayı mala bağlama eğiliminin konut satışlarını kuvvetli tutmaya devam ettiğini gösteriyor. Bu etkinin temmuz ve ağustos aylarında da devam etmesinin satışları güçlendireceğini tahmin ediyoruz.

Kredili konut satışları artıyor

Konut edinme destek paketlerinin kredili konut satışları üzerindeki etkisi de devam ediyor. Geçen ay ipotekli konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 40,6 artış göstererek 40 bin 610’e ulaştı. Mayıs ayında bu rakam 29 bin 335 idi. Ocak-Haziran döneminde gerçekleşen kredili konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 63,5 artışla 170 bin 317 oldu. Detaylara baktığımızda ipotekli satışların toplam içerisindeki payı yüzde27.0 oldu. Bu son dönemin en yüksek rakamı ve konut kredisi kullanımındaki artışı teyit ediyor.

Bu rakamlardan anlıyoruz ki vatandaş, konuta erişimini kolaylaştıran uygulamaları bir fırsat olarak görüyor ve zaman kaybetmeden değerlendiriyor. Böylece halkımız barınma ihtiyacını karşılarken yüksek enflasyon döneminde birikimlerini koruyacak güvenli bir yatırım yapmış oluyor. KONUTDER olarak beklentimiz, Konut edinmeye yönelik destek paketleri benzeri uygulamalarla vatandaşın konuta erişiminin kolaylaştırılmasının sağlanmasıdır.

Birinci elde ilk konut kredi destek paketi konut edinimini artırdı

Türkiye genelinde birinci el konut satış sayısı, haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 11,6 artarak 44 bin 732 oldu. Birinci el satışların toplam içerisindeki payı ise yüzde29.7 ile son dönemin en yüksek düzeyinde. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı yüzde 29,7 olarak gerçekleşti. İlk el konut satışları Ocak-Haziran döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 42 artışla 412 bin 170 olarak gerçekleşti. Birinci el konut satışlarının, toplam konut satışlarının içindeki payı geçen aya göre yüzde 2,7 artış gösterdi. Böylece birinci el konut satışlarının (üretimden satışlar) toplam konut satışları içindeki payı bir ayda kendi içinde yüzde10 yükselmiş oldu.

Bu sonuca bakarak da hem üretim desteği hem de ilk konutunu alacaklara yönelik konut edinme destek paketlerinin özellikle İlk Evim Konut Finansman Paketi’nin etkisinin haziranda da artarak devam ettiğini söyleyebiliriz. BDDK’nın aldığı tedbirlerle de önümüzdeki dönemde üretimden gelen satış payının artacağını ön görmekteyiz.

Yabancıya satışın payı 5,7’ye yükseldi

Yabancılara yapılan konut satışları Haziran 2022’de bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 81,8 artarak 8 bin 630 oldu. Bu satışlarda Türk vatandaşlığına başvuru şartında alınacak gayrimenkul değerinin 250 bin dolardan 400 bin dolara yükseltilmiş olmasının etkisi büyük oldu. Yine Rusya – Ukrayna savaşı sonrası Rus vatandaşlarının konut talebindeki artışı haziran ayında yabancı satışını 8.630 rakamına çıkararak ülkeye nette yaklaşık 1.5 milyar dolarlık döviz girdisi sağladı.

Son 3 ayda ülke genelinde satılan konut sayısı 590 bin adedi bulurken, yılın 8 ayında ise bir milyon barajı aşıldı.

Ocak-ağustos döneminde pandemiye rağmen satışı gerçekleştirilen konut adedi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42,6 artışla 1 milyon 24 bin 534’e ulaştı. Bu dönemde ipotekli konut satışı yüzde 263,7 yükselerek 473 bin 144, diğer satış türleri ise yüzde 6,3 azalarak 551 bin 420 oldu.

Konut satış adedi 8 ayda bir milyonu aştı

Sekiz aylık süreçte ilk defa satılan konutlar yüzde 11,2 artarak 317 bin 832’yi bulurken, ikinci el konut satışları da yüzde 63,3 yükselişle 706 bin 702 olarak gerçekleşti.

“Düşük faiz bitmesine rağmen artış sürdü”

AA muhabirine açıklamalarda bulunan İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Yönetim Kurulu Başkanı Nazmi Durbakayım, kamu bankalarının ve Emlak Konut GYO’nun düşük faiz avantajının son bulmasıyla konut satışlarının tekrar düşüşe geçmesinin beklendiğini ancak konut üreticilerinin kendi bünyelerinde başlattıkları kampanyaların, bu beklentiyi tersine çevirdiğini söyledi.

Ağustos ayı satışlarının haziran-temmuz aylarındaki gücünü çok az kaybetmesine rağmen artış ivmesine devam ettiğini dile getiren Durbakayım, “Kamu bankalarının düşük faizi sonlandırdığı ağustosta dahi 170,4 bin konut satışı gerçekleşti.” dedi.

Durbakayım, faizler yükselse de konut üreticilerinin düşük oranı sürdürdüğünü kaydederek, konut ihtiyacı olanlara bir fırsat daha sunulduğunu anlattı.

“Satışlardaki rekor artış yıl sonu hedefini ileriye taşıyacak”

Akkuş Group Yönetim Kurulu Başkanı Abdülkadir Akkuş ise haziranda başlayan rekor artış trendinin ağustosu da etkisi altına aldığını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Adeta bir yatırımcı akını ile karşı karşıyayız. Destek paketinin yanı sıra, normalleşme süreciyle sosyal hayatın yeniden canlanmaya başlamasının da etkisi hayli büyük. Son üç ayda sektörümüzde satış trendi kemikleşti. Toplumun her kesiminden gelen bir taleple karşı karşıyayız. Bu talebi kredili satışlardaki artışta çok net görüyoruz. Ağustos ayında yüzde 122,6 oranında artan kredili satışlar, yatırımcı iştahının hız kesmeden sürdüğünün kanıtı niteliğinde.”

Gerek yerli gerekse de yabancı yatırımcılardan gelen talep karşısında stok erime hızının da arttığını dile getiren Akkuş, mevcut projelerin satışlarının çok hızlı ilerlediğini söyledi.

Sektörün yeni konut ihtiyacının planlanandan çok daha önce oluşacağını dile getiren Akkuş, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Pandemi nedeniyle ötelenen projelerin çok daha erken yatırımcıyla buluşacağını söyleyebiliriz. İnşaat firmaları mevcut projelerin satışlarına devam ederken öte yandan yeni proje geliştirme ve arazi arayışı içerisinde. Yatırımcı beklentisini doğru okuyan projelerle yeni bir dönem bizi bekliyor. Rakamlar, yılın son 4 ayında yerli ve yabancı yatırımcı taleplerindeki artışın hız kesmeden süreceğini gösteriyor. Satışlardaki rekor artış trendi ile yılı hedeflenenin üstünde bir rakamla kapatacağız.”

“İnşaat sektöründe çalışan kişi sayısı haziranda 150 bin arttı”

Coldwell Banker Türkiye Ülke Başkanı Gökhan Taş da 8 ayda banka kredili satışlarda yüzde 263’lük artışın söz konusu olduğunu belirterek, “Bu da aslında bekleyen talebin harekete geçtiğini bize söylüyor. Dolayısıyla konut kredi faizinin yüzde 1’in altında seyretmesi en az 200 sektörü harekete geçiriyor, ticareti canlandırıyor.” dedi.

Taş, faizlerin tekrar yüzde 1’in üzerine çıkmaya başladığını kaydederek, bunun alıcıları psikolojik olarak beklemeye geçirdiğini söyledi.

Fuzul Grup Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Akbal ise “Haziranda başlayan kampanyalar sektörü öyle canlandırdı ki ivme sürekliliğini koruyor. Nitekim performanslarda da 3-4 kat artış yaşanmış durumda.” dedi.

Sadece inşaat sektöründe haziranda çalışan kişi sayısının 150 bin civarında arttığını ile getiren Akbal, birçok alanda rekorların görüldüğünü bildirdi.

Akbal, “Bu rekorlar aslında gayrimenkulde bekleyen talebin harekete geçtiğini görüyoruz. İpotekli konut satışında rekora gidiyoruz ülke olarak. Ancak faizlerin yüzde 1’in altında kalması önemli.” ifadelerini kullandı.

“Yıl sonu satış beklentisi 1,4 milyon adet”

Nef İcra Kurulu Üyesi Selçuk Çelik de ağustos istatistiklerinin konuttaki artış ivmesinin sürdüğünü gösterdiğini belirterek, konut kredilerindeki artışın ivmeyi biraz yavaşlattığını söyledi.

Sekiz ayda toplam konut satışının bir milyon adedin üzerine çıktığını dile getiren Çelik, “Biz de Nef olarak ağustosta 214 Milyon lira ciro elde ettik.” dedi.

Bu dönemde Nef Çekmeköy, Nef Sancaktepe, İnistanbul Konsept ve Nef Reserve Yalıkavak projelerinde teslimlerin sürdüğünü aktaran Çelik, “Son 3 aydaki satış performansımız sonucu Nef olarak yıl sonu hedefimizi yükseltmeyi planlıyoruz. Türkiye, büyük ihtimalle, yıl sonunda 1,4 milyonun üzerinde konut satışıyla Avrupa lideri olacak.” açıklamasında bulundu.

“Ertelenen yatırım planlarının satışa dönüştüğü bir trend oluştu”

Bahaş Holding Üst Yöneticisi (CEO) Abdüssamet Bahadır ise sektöre kazandırılan destek paketiyle pandeminin etkisinden hızla çıkmayı başardıklarını söyledi.

Destek paketinin, toplumun her kesiminden yatırımcıyı harekete geçirdiğini dile getiren Bahadır, “Yerli ve yabancı yatırımcının ertelediği yatırım planlarının satışa dönüştüğü bir trend oluştu. Pandemi nedeniyle beklemeye geçerek finans kaynağını garanti altına alan yatırımcılar, dönemin koşullarını doğru okudu. Artan yatırımcı ilgisi, mevcut konutlardaki stokların hızla erimesini de beraberinde getiriyor. Konut üreticilerinin satış ofislerinde yaşanan hareketlilik, genel merkezlerinde de ciddi bir trafik oluşturdu. Önümüzdeki 2 yılın projelerinin hızla olgunlaşma süreci başladı. Yatırımcı açısından ertelenen yatırım planlarının satışa dönüştüğü trend, konut geliştiriciler açısından ertelenen yatırımların hayata geçtiği bir trendi zorunlu kılacak. “değerlendirmesinde bulundu.

Uğur Aslanhan-AA

25 milyar liralık kaynak

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Altın Emlak Genel Müdürü Mustafa Hakan Özelmacıklı “Avantajlı konut finansmanı ile 100 bini geçen düşük maliyetli konut kredisi tahsisi ve 25 milyar liralık bir finansmanın sektöre aktarılması sektörde yeniden canlanmayı sağladı. 200’ü aşkın sektörü etkileyen inşaat sektöründeki bu canlanma TÜİK güven endeksi verilerine de olumlu yansıdı. Nisan 2020 itibarıyla tasfiye olunacak alacak oranı en yüksek olan sektör yüzde 10,7 ile inşaat sektörü olmuştu. Kısa zamanda diğer bankalar açısından da riskler azalmış olacak” dedi.

İlanlara bakarak fiyat belirlenemez

Sadece mevcut ilanlara bakarak gayrimenkuller için satış fiyatı belirlenmesinin hatalı olduğunu belirten Altın Emlak Genel Müdürü “Mal sahipleri unutmamalıdır ki, ilan sitelerinde görülen satış fiyatları hala satılamamış taşınmazlara aittir. Yayınlanan ilanlardan satışa dönme oranı %10’un altındadır. Burada doğru pazarlama değerinin belirlemek için birçok kriteri incelemek gerekiyor.

Gayrimenkulde çarklar durmaz

Tapu türünden, arsa payına, imar durumundan, taşınmazın özelliklerine kadar değere etki eden çok sayıda faktör var. Gayrimenkul piyasasında yapılan son satışları ve o bölge rayiçlerini en iyi emlak danışmanları bilir. Gerek satıcılar gerekse alıcılar emlak danışmanları ile istişare etmeden taşınmaz alımı veya satımına karar vermemelidir” şeklinde konuştu.

Fiyat artışları kaçınılmaz

Avantajlı krediler ile sektöre verilen bu desteğin finansmanı kolaylaştırdığını talebi artırdığını ifade eden Altın Emlak Genel Müdürü “Konut kredilerindeki uzun vade ve düşük faiz oranları sonucu artan talep, arzın sınırlı olduğu yerlerde fiyatları yukarı yönde artırmaya devam ediyor.

Son dört yılda mevduat faizinden daha az kazandıran ve yatırımcısını üzen gayrimenkul sektöründe şimdi büyük adımlar ile sıçramalar yaşanıyor. Sadece son bir ayda krediye uygun olan konutlarda, ortalama %10’a yakın bir artış olduğunu söyleyebiliriz. Bu durum yakın zamanda kira artışlarını da tetikleyecek. Bu dönemde gayrimenkule yatırım yapalar, son dört yıldır diğer yatırım araçlarından daha yüksek karlar sağlayan yatırımcılar” dedi.

Konut satış fiyatlarında %0,9, kiralarda ise %0,4 artış

Mart ayında Türkiye genelinde konut satış fiyatları %0,9, kiralar ise %0,4 artış gösterdi. 1. çeyrekte ise satış fiyatları %2,8; kiralar %1,3 artış gösterdi. Mart ayı sonu itibarı ile Türkiye genelinde ortalama konut metrekare satış fiyatı 2.269 TL, konut yatırımının geri dönüş süresi 17 yıl.

Fiyatlar yükseliş eğiliminde

TÜİK’in Şubat ayı gayrimenkul verilerini değerlendiren Endeksa.com Kurucu Ortağı ve Genel Müdürü Görkem Öğüt,  2020 yılının ilk üç ayına bakıldığında konut satış adetlerinin geçen sene aynı döneme göre yüzde 33 arttığını açıklayarak, “Aralık ayından itibaren konut satış adetlerine bakıldığında sektörün oldukça olumlu seyrettiği görülüyordu. Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgının etkilerini Mart ayının ortasından itibaren ülkemizde görmeye başladık. Mart ayında daha önceden başlayan işlemlerin tamamlandığını dolayısıyla konut satış adetlerinin çok fazla düşmediğini görüyoruz. Biz de Endeksa olarak bu süreçte iş ortaklarımıza elimizden geldiğince destek olmaya devam ediyoruz” dedi.

Sektör, süreç bitince hızla toparlanacak

Nisan ayında adetlerde düşüş beklediklerini belirten Öğüt, pek çok sektör gibi gayrimenkul sektörünün de salgından etkilendiğini fakat içinde bulunulan süreç bitince birikmiş taleplerin de ekleneceğini, dolayısıyla sektörün hızla toparlanacağını sözlerine ekledi.

2020 yılı 1. Çeyrekte toplam 341.031 adet konut satışı gerçekleşti

TUİK verilerine göre, Türkiye genelinde konut satışları 2020 Mart ayında bir önceki aya göre %8,5 düşüş, geçen yılın aynı ayına göre ise %3,4 oranında artarak 108.670 oldu. 2020 yılı 1. Çeyrekte toplam 341.031 adet konut satışı gerçekleşmiş oldu. Bu rakam geçen çeyreğin %29,4 altında, 2019 yılı 1. Çeyreğinin ise %33 üstünde.

En yüksek pay İstanbul’un

Mart ayında konut satışlarında %18,3 ile en yüksek payı İstanbul aldı. İstanbul’u %11,4 pay ile Ankara, %6,6 pay ile İzmir, %4,9 pay ile Antalya, %3,5 pay ile Bursa izledi. En fazla konut satışı olan illerdeki değer değişimi incelendiğinde en yüksek artışın Antalya’da olduğu görülüyor. Endeksa verilerine göre İstanbul’da konut satış fiyatlarında %2,3 artış, Ankara’da %1,0 artış, İzmir’de %4,8 artış, Antalya’da %7,8, Bursa’da ise %1,8 artış görüldü. Mart sonu itibarı ile ortalama konut metrekare satış fiyatı İstanbul’da 3.651 TL, Ankara’da 1.823 TL, İzmir’de 2.985 TL, Antalya’da 2.419 TL, Bursa’da ise 2.119 TL.

129.299 İpotekli konut satıldı

2020 Mart ayında ipotekli konut satışları bir önceki aya göre %0,9 düşüş; geçen yılın aynı ayına göre ise %90,4 oranında artış gösterdi ve 43.329 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı %39,9 olarak gerçekleşti. 2020 yılı 1. çeyreğinde toplam 129.299 adet ipotekli konut satışı gerçekleşmiş oldu.

Yabancılara satış azaldı

Yabancılara yapılan konut satışları bir önceki aya göre %24,2; geçen yılın aynı ayına göre ise %3,0 azalarak 3.036 oldu. Mart ayında Türkiye’den en fazla konut alan yabancı ülke uyrukları sırasıyla İran, Irak, Rusya Federasyonu, Afganistan ve Filistin oldu.

İpotekli konut satışları 2019 Eylül ayında 57 bin 811 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre %410,2 oranında artış göstererek 57 bin 811 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı %39,4 olarak gerçekleşti. İpotekli satışlarda İstanbul 8 bin 719 konut satışı ve %15,1 pay ile ilk sırayı aldı. Toplam konut satışları içerisinde ipotekli satış payının en yüksek olduğu il %60,1 ile Artvin oldu.

Diğer satış türleri sonucunda 89 092 konut el değiştirdi

Diğer konut satışları Türkiye genelinde bir önceki yılın aynı ayına göre %23,2 oranında azalarak 89 bin 092 oldu. Diğer konut satışlarında İstanbul 14 bin 546 konut satışı ve %16,3 pay ile ilk sıraya yerleşti. İstanbul’daki toplam konut satışları içinde diğer satışların payı %62,5 oldu. Ankara 7 818 diğer konut satışı ile ikinci sırada yer aldı. Ankara’yı 4 bin 849 konut satışı ile İzmir izledi. Diğer konut satışının en az olduğu il 11 konut ile Ardahan oldu.

Konut satışlarında 51 bin 393 konut ilk defa satıldı

Türkiye genelinde ilk defa satılan konut sayısı bir önceki yılın aynı ayına göre %14,7 azalarak 51 bin 393 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk satışın payı %35 oldu. İlk satışlarda İstanbul 8 bin 347 konut satışı ve %16,2 ile en yüksek paya sahip olurken, İstanbul’u 3 bin 921 konut satışı ile Ankara ve 2 bin 887 konut satışı ile İzmir izledi.

İkinci el konut satışlarında 95 bin 510 konut el değiştirdi

Türkiye genelinde ikinci el konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre %42,3 artış göstererek 95 bin 510 oldu. İkinci el konut satışlarında da İstanbul 14 bin 918 konut satışı ve %15,6 pay ile ilk sıraya yerleşti. İstanbul’daki toplam konut satışları içinde ikinci el satışların payı %64,1 oldu. Ankara 10 bin 985 konut satışı ile ikinci sırada yer aldı. Ankara’yı 5 bin 943 konut satışı ile İzmir izledi.

Yabancılara 2019 yılı Eylül ayında 4 bin 177 konut satışı gerçekleşti

Yabancılara yapılan konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre %25,6 azalarak 4 bin 177 oldu. Yabancılara yapılan konut satışlarında, Eylül 2019’da ilk sırayı 1.924 konut satışı ile İstanbul aldı. İstanbul ilini sırasıyla 744 konut satışı ile Antalya, 239 konut satışı ile Ankara, 213 konut satışı ile Bursa ve 141 konut satışı ile Yalova izledi.

Ülke uyruklarına göre en çok konut satışı Irak vatandaşlarına yapıldı

Eylül ayında Irak vatandaşları Türkiye’den 781 konut satın aldı. Irak’ı sırasıyla, 489 konut ile İran, 248 konut ile Rusya Federasyonu, 214 konut ile Suudi Arabistan ve 191 konut ile Kuveyt izledi.

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu‘nun verilerine göre 2002’de 3 milyon olan kiracı sayısı, 2017 sonunda 6 milyonu aştı. Bu 15 yıllık sürede ev sahibi olanların sayısı ise sadece 1,2 milyon artarak 13,2 milyona ulaştı. Bu 15 yılda lojmanda yaşayanların sayısı ise 50 bin artışla 350 bine yaklaştı. Asıl ilginç veri ise ev sahibi olmayan ama kira ödemeyenlerin sayısındaki artış.

Potansiyel konut alıcısı nasıl davranıyor?

Nitekim 2002’de sayıları 1 milyon olan bu kitle, 2017 itibarıyla yaklaşık 3,5 kat artışla 3,5 milyona ulaşmış durumda. Yani her 100 kişinin 15’i babasının evinde oturuyor. Bu veri hem gelir adaletsizliğinin altını çiziyor hem de Türkiye’nin Gayrimenkul Platformu GYODER’in, araştırma ve stratejik planlama şirketi Akademetre işbirliği ile hazırladığı ‘Potansiyel Konut Alıcısı Büyüteç Altında-İstanbul Raporu ile uyuşuyor.

Nitekim, raporda Türkiye’de ev satın alan kitlenin yüzde 65’lik bölümünün hâlihazırda ev sahibi olduğuna, ikinci ve üçüncü evini aldığına dikkat çekilmişti. 3,5 milyon kişinin babasının evinde yaşadığını ortaya koyan TÜİK verileri aynı zamanda ülkemizde ev alma hayali kuran asıl kitlenin kiraya mahkum kaldığını da ortaya koyuyor.

Olumlu yönden bakıldığında ise bütün markalı konut üreticisi patronların dediği gibi Türkiye’de ev alıcısı kitlesi oldukça büyük. Fakat ulaşılabilir fiyatlar oluşmadığı için sağlanan tüm desteklere rağmen (KDV ve harç indirimi gibi) bu önemli kitle yaşamak istediği evin sadece hayalini kurabiliyor.

Türkiye’de son 15 yılda artan alım gücü ve banka finansmanına ulaşımda oluşan kolaylık evlerin yapısında da değişikliğe sebep olurken evlerin boyutları büyüdü. Yine TÜİK’in bir diğer verisine göre, 2002’de Türkiye’deki insanların önemli bir bölümü 3+1’lerde (yüzde 42) yaşıyordu, 2017 sonunda bu tablo da ironik bir değişim geçirmiş durumda. Artık Türkiye’deki insanların çoğu (yüzde 46) 4+1’lerde yaşıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, 2017 sonu itibariyle Türkiye’de yaklaşık 23 milyon hane bulunuyor. Bunun yaklaşık 11 milyonu 4+1 dairelerden oluşuyor. Türkiye’deki konut tiplerindeki eğilimleri değerlendiren gayrimenkul uzmanları, hane halkı sayısı azalırken evlerin büyümesindeki asıl neden olarak konut kredilerine ulaşımın artık geçmişe göre daha kolay olmasını gösteriyor.

2002’de aylık yüzde 3,4 seviyesinde olan konut kredi faiz oranlarının 2013’te yüzde 0,70’e gerilediğine dikkat çeken uzmanlar, “Bu sebeple insanlar artık emekli olmadan ev alabileceklerini anladı ve ev alabileceklerini gören aileler de mümkün mertebe daha büyük bir ev tercih etmeye başladı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verileri de bu eğilimin rakamsal resmidir” diyor.

Son yıllarda hane fert sayısındaki azalmaya karşılık hanelere bir yerine iki maaş girmeye başlamasının da büyük ev tercihlerine olumlu etki ettiğini vurgulayan uzmanlar, “2000’li yılların başında yılda 500 bin civarında konut satılırken şimdi bu rakamın yaklaşık üç katına yaklaşması bunun bir göstergesi” diyor.

Konuyla ilgili uzmanlar bir de uyarı yapıyor: “Dikkat ederseniz Haziran 2018’de ev satışı yüzde 22’nin üzerinde arttı. Bunda kamu bankaları çabasıyla konut kredi faiz oranlarının 0,98’e çekilmesinin etkisinin olduğu bir gerçek. Yani her şeye rağmen konut kredi faiz oranlarının yüzde 1’in altında kalması güçlü ev talebi için olmazsa olmaz.”

Arif Bayraktar – Bloomberg Businessweek

“Maliyetlerin altında konut satıyoruz”

Demir Grup Yönetim Kurulu Başkanı Hamit Demir: Yurt dışındaki olumsuzluklar, Türkiye’deki bazı olumsuz söylemler, faizlerin ve döviz kurunun yükselmesi ister istemez sektördeki satışları biraz durağanlaştırdı. Hükümetimizin sektöre kazandırdığı KDV ve tapu harcı indirimi ve sonra da faiz indirimiyle birlikte tekrar bir hareketin oluştuğunu gözlemliyoruz. Bu, hem konut alıcısını mutlu edecek hem de faiz oranındaki düşüş maliyetleri düşürecek bir etki yaratacak.

Tabi buna istinaden biz de nakit ve kredili alımlarında yüzde 20 indirim yaptık. Bunu, bazı medya kuruluşları “çok kar alıyorlar, kardan indirim yapıyorlar” şeklinde lanse etti. Biz kar etmiyoruz. Bilenler gelsin, kâğıdı kalemi eline alsın, böyle bir karı ispat etsinler o zaman ona göre bir söylem oluştururuz. Biz, bu sıkıntılı süreçte konut alıcısını mutlu etmek için maliyetlerin altında konut satıyoruz. Faizlerin yüksek seyretmesi ve dövizin istikrarsız bir şekilde yukarılara çıkması nedeniyle bu geçiş dönemine destek olmak istiyoruz. Taşın altına elimizi değil, gövdemizi koyuyoruz. O yüzden konut alıcısı tarafından yüzde 0.98 artı yüzde 20 artı KDV ve tapu indirimiyle birlikte ciddi talep olacak. Önümüzdeki dönemde oturumcusu da yatırımcısı da talep gösterecek, alan herkes mutlu olacaktır.

“Konut alıcısı için büyük fırsat”

Özyurtlar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Özyurt: Hükümetin önderlik ettiği kampanya ve destek süreci herkesi umutlandırdı Sektöre büyük ivme kazandıracak olan ve inşaat sektöründe yaşanan durgunluğun önüne geçmek için atılan adımlar konut satış rakamlarını çok yukarılara taşıyacak. Yüzde 18 KDV uygulanan konutta KDV yüzde 8’e çekildi, tapu harcı oranı da binde 20’den binde 15’e düşürüldü. Daha sonra yüzde 1.25-1.35 bandında olan kredi faizi 10 yıl vadede ve 500 bin liraya kadar olan kullanımda yüzde 0.98’e kadar çekildi. Tüm bu destek hamlelerinden sonra gayrimenkul sektörünün çatı örgütleri bir araya geldi ve kampanya kararı aldı. Peşin ve kredili alımda yüzde 20 indirim yapılacağı açıklandı. Peşinat da yüzde 5’e düştü. İNDER üyesi olarak biz de bu kampanyaya teslime hazır projelerimiz ‘Nlogo’ ve ‘1Coastal City’ projelerimiz ile dahil oluyoruz. Bu kampanya özellikle orta gelir grubunun da ev sahibi olmasının önünü açacak. 15 Haziran’a kadar elini çabuk tutan kazanır.

Desteklerle birlikte satışlar artacaktır

Kiler GYO Genel Müdürü Tarık Gürdil: Son olarak açıklanan konut satış rakamlarına baktığımızda Türkiye genelinde konut satışları 2018 Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,9 oranında azaldığını görüyoruz. Geçen yılın ilk aylarında artış gösteren konut satışları Şubat ve Mart aylarında sırası ile yüzde 5 ve yüzde 14 kayıp yaşamıştı. Bu düşüşte en önemli faktör; kredi faizlerinin yaklaşık 9 yılın zirvesi olan yüzde 1.25 seviyelerine çıkmasıydı. Aynı ivme bu yılın ilk aylarında da kredili konut talebinin hız kesmesiyle devam etti. Son olarak hükümetimizin gayrimenkul sektöründeki durgunluğu canlandırmak amacıyla aldığı önlemlerin sektör açısından bir dönüm noktası olacağına inanıyorum. Önce KDV ve tapu harcında indirim yapıldı ardından konut kredi faizi 0.98’e çekildi.

Hükümetimizin desteğiyle gayrimenkul sektörü temsilcileri bir araya gelerek indirim kararı aldık. 1 ay boyunca yüzde 5 peşinatla 120 aya kadar 0,98 vade ve yüzde 20 indirim yapılacak. Ev sahibi olmak isteyenlerin bu fırsatları
kaçırmaması gerektiğini düşünüyorum. Geçtiğimiz yıllarda yapılan 120 ay ve 240 ay vade kampanyası ile konut satışlarında ciddi artış yaşanmıştı. Bu yeni kampanya ile de yeni bir ivme yakalanacak.

Özellikle konut kredisi faiz oranlarının psikolojik sınır olan yüzde 1’in altına inmesi ile birlikte, bekleyen konut alıcıları harekete geçmeye başladı. Satış ofislerimize gelip fiyat ve taksit bilgisi alanların sayısı geçen aya göre şimdiden önemli oranlarda artış gösterdi. Gelemeyenler ise telefonla arayıp bilgi alıyor. Bu hareketliliğin satış rakamlarına yansıması halinde sektörümüz geçen yılın daha üzerinde bir büyüme hızına rahatlıkla ulaşabilir.

“Rekor satış rakamlarına ulaşacağız”

Bahaş Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Abdüssamet Bahadır: TÜİK rakamları, Türkiye genelinde konut satışlarının 2018 Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,9 oranında azaldığını söylese de bir önceki ayla kıyasladığımızda düşüş oranındaki azalmayı görebiliriz. 2018 Mart ayında Türkiye genelindeki, konut satışlarında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 14 oranında bir azalma olmuştu. Makas daralıyor, dört aydır düşüş gösteren konut satışları hükümetin liderliğinde başlatılan teşvik ve kampanya dönemiyle beraber yükselişe geçecek ve bizler de sektör olarak rekor satış rakamlarına ulaşacağız. Diğer taraftan yabancılar yine yüzümüzü güldürdü ve güldürmeye de devam edecek.

Desteklerin olumlu etkisini görmeye başlayacağız

Kar Yapı Yönetim Kurulu Üyesi Şenol Üçüncü: Sektörümüz adına; “Piyasaya hareket katacak küçük destekler gerekiyor” demiştik. Tüm kesimler elini taşın altına koydu ve KDV indirimi ve tapu harçlarındaki düşüş sıçramanın ilk adımı oldu. Konut kredi faizlerinin psikolojik sınır olan yüzde 1’in altına düşmesi ve ardından gayrimenkul firmalarının başlattığı yüzde 20 indirim kampanyası bugüne kadar bekleyen talebin alıma dönüşmesinde büyük itici güç olacaktır. Alınan tedbirler, önümüzdeki dönemde konut satışlarına arttırıcı etki yapacak ve mayıs sonu itibariyle bu etkiyi rakamlarda da görmeye başlayacağız.

Yaz mevsimi hareketli ve bereketli geçecek

İkiel Grup Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Ekşi : Nisan ayı konut satış rakamlarına baktığımızda düşüş görsek de önceki aylarla kıyasladığımızda düşüş oranın azaldığını görüyoruz. Bu konut satışlarındaki kıpırdamayı gösteriyor. Bundan sonra düzenlenen kampanyalar ve verilen desteklerle beraber sektör daha da hareketlenecek, stoklar eriyecek ve satışlar istenen seviyeye gelecek. Bundan sonra hem konut alıcısı hem de konut üreticisi harekete geçecek, piyasa hareketlenecek. Yaz mevsimi konut sektörü açısından son derece hareketli ve bereketli geçecek diye düşünüyoruz. Doların yükselmesi, vatandaşlık almak için yatırım tutarının düşürülmesi ve bankaların faiz oranını 0,98’e çekmesi de etkenler arasında. Dolayısıyla yurt dışı satışları; tatilin başlaması ve yurtdışındaki vatandaşların Türkiye ziyareti ile birlikte önümüzdeki aylarda yabancı yatırımcı oranının daha da artmasını bekliyoruz.

“Bundan sonraki rakamlarda sıçrama göreceğiz”

İnsay Yapı Yönetim Kurulu Başkanı İhsan Çulhalık: 2018 Mart ayında Türkiye genelindeki, konut satışlarında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 14 oranında bir azalma olmuştu, bu rakamın nisan ayında yüzde 9,9’a gerilediğini
görüyoruz. Yıl başından bu yana düşüş trendinde olan konut satışları verilen teşvik ve desteklerden sonra artış trendine girecek. Hükümetin tapu harcı ve KDV oranlarını indirmesiyle başlayan ve bankaların da konut kredi faizlerini düşürme kararıyla süren hareketin meyvelerini mayıs ayı itibariyle görmeye başlayacağız. Buna ek olarak 15 Haziran’a kadar geçerli olacak gayrimenkul firmalarının uygulamaya aldığı konut fiyatlarında yüzde 20 indirim kampanyasıyla beraber rüzgar tersine dönecek. Kısacası bundan sonraki rakamlara baktığımızda yukarı yönlü ciddi sıçramalar göreceğiz.

Öte yandan, Türkiye genelinde konut satışları kasımda bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7,5 azalarak 122 bin 732 oldu.

AA muhabirine açıklamalarda bulunan Özyurtlar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Özyurt, yabancıya satışların bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 21,4 artarak 2 bin 152’ye yükseldiğini belirterek, kasımda Iraklıların 405, Suudi Arabistan vatandaşlarının ise 239 konut aldığını söyledi.

Özyurt, “Türkiye’den gayrimenkul almak isteyen yabancı, KDV ödemediği için Türkiye’deki yatırımlarını artırma yoluna gitti. Bu durum da ülkeye döviz girdisi sağladı ve hem Türk ekonomisi hem de gayrimenkul üreticilerinin önünü açıldı. Her zaman söylediğimiz gibi Türkiye yabancı yatırımcı için cazip pazar olmaya uzunca bir süre devam edecek.” dedi.

Demir İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Hamit Demir, yabancılara yapılan konut satışlarının artmasının yabancı yatırımcıların sektörüme ilgisini ve güvenini gösterdiğini vurguladı.

Demir, yurt içi satışlarında son iki ayda kısmi de olsa düşüş yaşandığını kaydederek, “Ancak yılın geneline baktığımızda gayrimenkul ve inşaat sektörü, yılın üçüncü çeyreğinde dünya ekonomileri arasında en hızlı büyüyen Türkiye ekonomisinin yükselen gücünü ortaya koyuyor. İnşaat yatırımlarında yılın ilk çeyreğinde yüzde 13,3, ikinci çeyreğinde yüzde 22,5, üçüncü çeyrekte yüzde 12 oranındaki artış, bunun bir göstergesini oluşturuyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“Yabancıya satış daha da artacaktır”

Cihan İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Ertuğrul Yavuz Pala, yabancıya konut satışının kasımda geçen yılın aynı ayına göre göre yüzde 21,4 artarak 2 bin 152 olduğunu belirterek, özellikle Irak ve Suudi Arabistan vatandaşlarının birbiriyle yarıştığını söyledi.

Bazen Irak bazense Suudi Arabistan’ın birinci sıraya yerleştiğini dile getiren Pala, onları Kuveyt, Rusya ve Afganistan’ın izlediğini bildirdi.

Pala, “Yabancıya satıştaki istikrarlı yükseliş, gayrimenkul sektörünün Türk ekonomisine katkısının ve yabancının ülkemize olan güveninin en önemli göstergesidir. Orta Doğu’ya en yakın bölgede en istikrarlı ve güvenilir ülke durumunda olan Türkiye’nin bu sonuca ciddi oranda katkısı olmuştur. Yabancılara yönelik genişletilmiş yasal düzenlemeler ve Eximbank’tan faydalanmasının önü açılması gibi desteklerle yabancıya konut satışının daha da artacağını düşünüyorum.” diye konuştu.

“Konut stoku erime trendine girdi”

İnsay Yapı Yönetim Kurulu Başkanı İhsan Çulhalık, kampanya ve desteklerin etkisini eylül ve ekim konut satışlarında gördüklerini belirterek, satış rakamlarının kendilerine konut stokunun erime trendine girdiğini gösterdiğini söyledi.

Kampanya ve teşviklerin sona ermesinin ardından ise satış rakamlarının normal seviyeye geldiğini dile getiren Çulhalık, “Yabancıya olan satışlar yüz güldürüyor. Bunun önümüzdeki dönemde de artacağını düşünüyoruz. Gönlümüzden geçen; daha uzun süre geçerli olacak yeni destek ve teşviklerle konut satışlarında rekor denebilecek satışları yakalamak.” şeklinde konuştu.

Yapıen İnşaat Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Celal Koçer, gayrimenkule yapılan yatırımın her zaman kazandırmaya devam edeceğini kaydederek, gayrimenkulün, hem yerli hem de yabancı yatırımcı için yine en iyi yatırım aracı olacağını aktardı.

Koçer, ancak yatırımların hız kesmemesi için ekonominin lokomotifi olan inşaat sektörünün devlet tarafından desteklenmeye devam edilmesi gerektiğini vurguladı.

“Yabancıya satış gelecek yıl da devam edecek”

Bahaş Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Abdüssamet Bahadır, yabancıya satışlardaki artışın çok sevindirici olduğunu dile getirerek, “Önümüzdeki yıl bunun daha da artarak devam edeceğini düşünüyoruz. Çünkü, Türkiye halen yabacılar için en güvenli liman.” diye konuştu.

Sektörün bu yıl da büyümesini sürdürdüğünü aktaran Bahadır, bundan sonra da yatırımların, istihdamın ve üretimin artarak devam edeceğini sözlerine ekledi.

AA

Kilit nasıl açılacak?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) rakamlarına bakacak olursak, konut satışlarında rekor kırılıyor. Çok güzel. Piyasa oyuncularıyla yaptığımız özel sohbetlerde ise tersi bir tablodan bahsediliyor. Hangisi doğru? Açıkçası anlamakta zorlanıyorum. İyi de kilit nasıl açılacak, resmi verilerle piyasa oyuncularının ifadeleri birbiriyle nasıl örtüşecek?

İnşaat, emlak geliştirme sektörü, son 15 yılın en dinamik, en hızlı büyüyen sektörü. Son 10 yılda verilen ticari ve konut için imar izni rakamının 1.3 milyar metrekare olduğunu anımsatırım. Yine yapılan hesaba göre Türkiye genelinde ortalama satış fiyatı metrekare başına bin 500 dolar. İnşaat maliyetinin de 500 dolar olduğunu hesaplanıyor. Hesabın devamını getirmek size bağlı…

Reel gelirler, son 8-9 yıllık süreçte geriledi. Satın alma gücüyle, ekonomideki büyüme arasında uyum olamadı maalesef. Ayrıca, özellikle İstanbul’da arsa arzındaki sıkıntılar, merkez ve merkeze yakın bölgelerde bulunan projelerdeki metrekare fiyatlarını yukarıya taşıdı.

Gerek Avrupa gerek Anadolu Yakası’nda, merkeze yakın bölgelerde yeni projelerde konut birim fiyatları 8 bin liradan başlayarak 15-16 bin liraya kadar yükselebiliyor. Yani, iki çocuklu bir ailenin yaşayacağı konutun fiyatı 1.5-2 milyon lirayı bulabiliyor.
Günü, saati gittikçe yaklaşan deprem olgusu, İstanbul’da yaşayanları daha güvenli, yeni teknolojiyle yapılmış konutlara yöneltiyor. Tabii arz ve talep, fiyatta anlaşabilirse!

TÜlK’in rakamlarına rağmen ne müteahhit kesimi memnun ne de yeni konuta geçmek isteyen, kendi evinin sahibi olmak isteyen vatandaşlar. Tabii, bu gruba yatırım amaçlı alım yapmak isteyenleri de katabiliriz.

Sorumuz basit, kilit nasıl açılacak?

Hem oturmak için konut almak isteyenler, hem de yatırım amaçlı konut alacak olanlar için bu soru geçerli. Gelirdeki reel düşüş nedeniyle bedeli düşük konutlara daha fazla ilgi var. Müteahhitler de metrekare birim fiyatı 6 bin liranın altında olan konutlara daha çok ilgi olduğunu söylüyor.

İstanbul’un çeperinde yer alan bölgelerde ‘uygun’, ‘makul’, ‘ucuz’ fiyat kavramlarıyla örtüşen projeleri araştırdı.ğımızda ortaya 50 proje çıktı. Bunların nitelik, özellik ve bölgelerine tablo olarak yer verdik.

Bir projede, bölgede fiyatların uygun olup olmadığını nasıl anlayacağız? Dünyada en geçerli yöntem, amortisman süresidir. Yani, bir yılda elde edilecek kira gelirinin, konuta ödenen bedelle karşılaştırılmasıdır. Gayrimenkul fonu kuran şirketler, ofis yatırımlarında bu süreyi maksimum 15 yıl olarak kabul ediyor.

Konut için bu süre İstanbul’da 20 yıldan başlayarak 40 yıla kadar çıkabiliyor. Bu süreleri nereden mi bulacaksınız?

Ekonomist

Üretim yöntemiyle gayrisafi yurt içi hasıla tahmini ise aynı dönemde cari fiyatlarla yüzde 14,3 yükselerek, 641 milyar 584 milyon lira olarak belirlendi.
Bu yılın ilk çeyreğinde iktisadi faaliyet kollarına göre cari fiyatlarla en yüksek büyüme hızı, yüzde 35,5 ile “finans ve sigorta faaliyetleri” sektöründe kaydedildi. Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün büyüme hızı yüzde 10,2, inşaat sektörünün ise yüzde 10,7 olarak belirlendi.

TÜİK tarafından açıklanan verileri inşaat sektörü umut verici şeklinde yorumladı.

İnşaat sektörü büyümeye devam edecek

İbrahim Babacan / Babacan Holding Yönetim Kurulu Başkanı: TÜİK’in açıkladığı veriler açıkça gösteriyor ki büyüme beklenenden daha iyi. Bu yılın ilk çeyreğinde cari fiyatlarla en yüksek büyüme hızı yüzde 35,5 ile finans ve sigorta faaliyetleri sektöründe kaydedildiğini görüyoruz. Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektöründe büyüme hızı yüzde 10,2, inşaat sektöründe yüzde 10,7 olarak devam ediyor. Yerli ve yabancı yatırımcı gözünde gayrimenkul hala en güvenilir liman olarak görülüyor. Devlet teşviki ile gelen faiz indirimleri, konut sahibi olmayı kolaylaştıran uzun vadeli kampanyalar, yabancı yatırımcılara tanınan vatandaşlık hakkı, tapu harçları ve damga vergisinde sağlanan indirimler sektörün büyümesini sağlıyor. Ülke ekonomimiz ve inşaat sektörü açısından yılın devamında da aynı büyümenin devam edeceğini öngörüyoruz.

Sektör hız kesmeden büyüyor

Sefa Öztürk /Sefa İnşaat Yönetim Kurulu Üyesi: Ekonominin lokomotifi olarak görülen inşaat sektörü TÜİK tarafından açıklanan son verilerle göre büyümeye devam ediyor. Türkiye ekonomisi yüzde 5 büyüdü, inşaat sektöründe büyümenin de yüzde 10,7 olduğunu görüyoruz. Hükümetin uygulamaya koyduğu teşvik ve desteklerle ekonominin çarkları dönmeye devam ediyor. Sektörün büyümesini sürdürmesi, yapılan yatırımların hız kesmeden artması için devlet tarafından inşaat sektörünün desteklenmeye devam etmesi gerekiyor. Önemli olan bu rakamların sürdürülebilir olması. Bizler sektör temsilcileri olarak üzerimize düşen görevi yapmaya devam edeceğiz, yatırımlarımızı ara vermeden sürdüreceğiz.

İstihdamın artması için yatırıma devam

Haydar Yamaç / Yamaç Yapı Yönetim Kurulu Başkanı: Ekonomi iç ve dış dinamiklerden kaynaklanan dalgalanmalardan etkilense de ülkemiz ve sektörümüz için hepimiz üstümüze düşeni yapmaya devam etmeliyiz. TÜİK tarafından açıklanan son verilere göre inşaat sektörü yüzde 10,7 büyüme gerçekleştirdi. Bu veriler ülke ekonomimizin lokomotifi olarak nitelendirilen inşaat sektörü açısından oldukça sevindirici. Sektör açısından yıl boyunca büyüme devam edecektir. Yatırımların durmaması, istihdamın artması için sektör temsilcileri olarak çalışmalarımızı artırmamız gerekiyor.

İnşaatta hareketlilik sürecek

Mahmut Başyazıcıoğlu / Başyazıcı Grubu Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı: Türkiye’nin büyümedeki lokomotif sektörü olan inşaat, büyümesine hız kesmeden devam ediyor. İnşaat sektöründeki hareketlilik Türkiye’nin genel büyüme trendine de yansımış durumda. TÜİK’in son açıkladığı yıllık %5 büyüme oranının beklentilerin üzerinde gelişmesinin de, bunun en sağlam kanıtı olduğunu düşünüyorum. Umut verici olarak adlandırabileceğimiz bu oranı detaylı incelediğimizde, sanayi üretiminin %5,3, tarım üretiminin %3,2 ve inşaat sektörünün %3,7 yükseldiğini görüyoruz. Özellikle konuta yönelik talepte yaşanan bu artışı aynı zamanda konut ihtiyacının da bir göstergesi olarak okuyabiliriz. Ayrıca bu veriler bize devlet teşviki ile gelen faiz indirimleri ve hayata geçirilen yeni kampanyalar sonucu ivme kazanan inşaat sektörünün büyümesini arttırarak devam ettireceğini de göstermektedir. Dolayısıyla güven veren ülke ekonomisi ile yatırımcılar tekrar harekete geçmiş oldu.

Büyümenin lokomotifi ihracat

Özhan Atalay/ERA Türkiye Genel Müdürü: Türkiye ekonomisi 2017’nin ilk çeyreğinde % 5,3 büyüyerek son dönemin rekoruna imza attı. Büyümenin ağırlık noktasının ihracat olduğunu görüyoruz. Aynı dönemdeki ihracatımızın % 10,6 arttığını ancak ithalatın artmadığını da görüyoruz. Geçen yıl sonuna kadar sürekli yükselen döviz kurlarının ekonomide yaratması gereken en önemli olumlu fark bu idi.

Son yıllarda Türk Lirasının oldukça yükselmesi sonucu ülke ekonomisinin dışa bağımlılığı artmış ve ülke neredeyse her şeyini ithal eder duruma gelmişti. Gerek tarım, gerekse imalat sanayi, aşırı değerli TL nedeni ile güç durumda kalmış, sanayi yatırımları tökezlemiş, ekonomiyi ağırlıklı olarak inşaat sektörü finanse etmişti.

Bu sarmalın şu anda kırılmaya başladığını görüyoruz. Büyümenin diğer bir etkeni ise ekonomide alınan önlemler ile tüketimin artması oldu. Beyaz eşya, mobilya ve otomotiv de yapılan vergi indirimleri talebi patlattı. Bunu geçici bir pansuman etkisi olarak ta düşünebiliriz, yatırım mallarındaki bu artışın sürekli olmasını beklememeliyiz ancak büyümenin devam edeceğini öngörüyorum. İhracattaki artış trendi devam edecektir. Yeni döviz kurları seviyesi, turizmi de yeniden cazip hale getirmiştir. Geçen yıl ülkemizde yaşanan terör saldırıları sonrası turizm de yaşanan gerilemenin de seyrini yeniden yükselmeye çevirdiğini ön görürsek bu durum inşaat sektörünü de yeniden hareketlendirecektir. Türkiye ekonomisine de yaradı. İhracat ilk çeyrekte yüzde 10.6 arttı ve büyümeye 2.39 puanlık katkı yaptı. Bu neredeyse büyümenin yarısı. İthalat artışı ise çok sınırlı kaldı.