Tüketici Fiyat Endeksi’nin( TÜFE) on iki aylık ortalaması baz alınarak belirlenen kira artış oranı Ocak ayı için yüzde 19,60 oldu. Ev sahiplerinin bu rakamların çok üzerinde artışlar talep ettiğine dikkat çeken Broker Sezgi Bilge gayrimenkulde asıl belirleyici faktörün arz talep dengesizliği olduğunu belirtti.

TÜFE, kira artışlarında kilit role sahip

TUİK tarafından açıklanan enflasyon rakamlarıyla birlikte kiraların resmi anlamda artış oranı ortaya çıktı. TÜFE’de 2021 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 13,58, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 36,08 artış oldu. On iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 19,60’lık bir artış gerçekleşti. Ancak sokaktaki verilere baktığımızda ev sahiplerinin kiralar konusunda çok daha yüksek artışlar talep ettiğini görüyoruz. Ev sahipleriyle sorun yaşamak istemeyen veya kış ortasında ev arayışına girmek istemeyenler ev sahipleriyle bir orta nokta bulmaya çalışırken resmi rakamları baz alarak kanuni haklarını arama yoluna gidenler de az değil.

Kirası 2500 TL olan ev için TÜFE’ye göre artış 490 TL

Ocak 2022’de kontratı biten bir ev için TÜFE rakamlarına göre yıllık artış rakamının 490 TL olması gerekiyor. Ancak ev sahipleri çok daha fazla rakam talep ettiği için anlaşmazlıklar çıkabiliyor. Bazı kiracılar ”kış ortasında aman huzurum kaçmasın” diyerek şartlarını zorlayarak ev sahibiyle ters düşmemeye çabalarken, çok sayıda konut için de ev sahibi ve kiracı arasında hukuki süreçler başlayabiliyor.

Konut fiyatları doları sadece çıkarken dikkate aldı

Gayrimenkul sektöründe satış fiyatları Aralık ayında dövizdeki dalgalanmanın sadece yukarı giden kısmını baz aldı. Dolardaki düşüş fiyatları çıktığı oranda indirmediği gibi fiyatlar yerinde saydı desek de yanlış olmaz. İstanbul’un lüks semtlerinde fiyat artışları hiç geri yönlü hareket göstermezken, orta ve alt gelir grubunun ikamet ettiği yerlerde az da olsa artışlarda gerileme görüldü. Bazı bölgelerde yüzde 70-80’e varan fiyat artışları olurken sektörde bu rakamların geri çekileceği yönünde bir beklenti şimdilik bulunmuyor. En azından yükseldiği oranda bir sert düşüş olmayacağı sektördeki herkesin hemfikir olduğu bir nokta diyebiliriz.

Bir çalışanın maaşının büyük bölümü kiraya gidiyor

Konut satış fiyatlarındaki artış doğal olarak kiralara da yansıyor. Ev sahibi evinin değerindeki artış oranını kira gelirinde de görmek istiyor, kiracı ise kanuni hakları ve kendi gerçeklerinden yola çıkarak kirasında astronomik oranlarda zam istemiyor. Mevcut kiracıların yanı sıra bir de yeni ev kiralayacak olanları düşünmek gerekiyor. Bu anlamda bakıldığında kiralar açısında sürdürülebilir olmayan bir tablo ortaya çıkıyor.

Tayin yeri olarak en son istenen yer İstanbul

Kamu veya özel sektör çalışanları açısından geçmişte görev yeri açısından arzulanan şehir olan İstanbul uzunca bir süredir listenin son sırasında yer alıyor. Bunda en büyük faktör kiraların yüksekliği. Öğretmenlik ve benzeri mesleklere yeni adım atan bir memurun veya çalışanın yalnız başına İstanbul’da ev kiralayabilmesi için maaşının yüzde 60-70’ini gözden çıkarması gerekebiliyor.

Yatırımcılar düşük metrekarelere yöneliyor

Sadece çalışanlar açısından değil öğrenciler için de önemli bir kiralık ev arayışı mevcut. Gayrimenkul yatırımı düşünenler bu anlamda düşük metrekareli konutlara yönelebiliyor. Öğrenci veya bekar çalışanların yaşayabileceği stüdyo veya 1+1 konutlar kira getirisi açısından yatırımcıyı cezbedebiliyor. Bu hedef kiracı kitlesi için İstanbul’un merkezinden ziyade Kurtköy, Pendik, Ballıca gibi bölgelere de yönelim var. Aylık bütçesinden kira tasarrufu etmek isteyen öğrenciler veya bekâr çalışanlar ulaşım süresi uzun olsa da kirası daha uygun yerleri tercih ediyor.

Ancak konut üretimi artarsa fiyatlar dengelenir

Gayrimenkulde fiyatların bu kadar hızlı yükselmesinin sebebi talebin çok olmasına karşın talebi karşılayabilecek arzın azlığı. Arz talep dengesi oturmadığı sürece kiralarda sert bir düşüş olmayacaktır. İnşaat sektöründe pandemiyle birlikte başlayan yavaşlama, malzeme fiyatlarındaki artış ve çeşitli imar problemleri nedeniyle durma noktasına gelmiş durumda. Yine de firmalar üretimi sürdürmek istiyor.

Kendi bölgem olan Kadıköy’den örnek vermem gerekirse Fikirtepe’de daha önce verilmiş olan imarın geri çekilmesiyle yeni inşaatlar için hız kesildi. Sahil bandının üst kısmı için yükseklik sınırı geldi ama imarda yapılan iyileşme üretime yansımıştı. Şimdi inşaat firmalarının sahil bandının alt kısmındaki eski binaların yenilenmesi için imar durumunda bir değişiklik beklentisi var. Sadece Kadıköy için değil her bölge için üretim artarsa fiyatlar dengelenecektir.

Kira artış zam Mayıs 2018’de ne kadar olacak?

Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2018 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 2,60, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 8,03, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16,37 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 15,36 artış gösterdi. Yani, 1.000 TL kira ödeyen bir vatandaşın kirasına bu ay zam yapılacaksa kira bedeli 1.153,6 TL olacak.

Konutlar için kira artış oranı kira artışının yapılacağı aydan bir önceki ayın TÜİK tarafından açıklanan Yİ-ÜFE 12 aylık ortalamalara göre değişim oranına bakılarak hesaplanıyor. Ev sahibi kiraya bu oranda ya da bu oranın altında zam yapabiliyor. Ancak yasal olarak bu oranın üzerine çıkamıyor.

Son 1 yılda kira artış oranları nasıldı?

Son 1 yılda kira zammı oranları aslında git gide yükseliyor. Örneğin geçtiğimiz yıl Mayıs ayında bu oran yüzde 8,01 iken, Haziran 2017’de 9,02’ye çıkmıştı. Son bir yıllık oranlar şöyle:

Mayıs 2017 kira artış oranı: Yüzde 8,01
Haziran 2017 kira artış oranı: Yüzde 9,02
Temmuz 2017 kira artış oranı: Yüzde 9,98
Ağustos 2017 kira artış oranı: Yüzde 10,94
Eylül 2017 kira artış oranı: Yüzde 12,05
Ekim 2017 kira artış oranı: Yüzde 13,26
Kasım 2017 kira artış oranı: Yüzde 14,47
Aralık 2017 kira artış oranı: Yüzde 15,38
Ocak 2018 kira artış oranı: Yüzde 15,82
Şubat 2018 kira artış oranı: Yüzde 15,66
Mart 2018 kira artış oranı: Yüzde 15,50
Nisan 2018 kira artış oranı: Yüzde 15,35
Mayıs 2018 kira artış oranı: Yüzde 15,36

Hurriyetemlak.com

Tek haneye geriledi

Yıllık enflasyon ise temmuz ayında yüzde 10.9’dan yüzde 9.79 seviyesine indi. Böylece yıllık TÜFE, 6 ay sonra yeniden tek haneyi görmüş oldu.
Beklenti aylık %0.17, yıllık % 9.90 artış olmasıydı. Çekirdek TÜFE %9.20’den %9.60’ya yükseldi.

Tüketici fiyatları bazında temmuzda en yüksek fiyat artışı yüzde 86,67 ile PTT koli gönderme ücretinde olurken, en fazla fiyat düşüşü yüzde 39,66 ile karpuzda görüldü.

Tüketici fiyat endeksi (tüfe) aylık %0,15 arttı

TÜFE’de (2003=100) 2017 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre %0,15, bir önceki yılın Aralık ayına göre %6,05, bir önceki yılın aynı ayına göre %9,79 ve on iki aylık ortalamalara göre %9,44 artış gerçekleşti.

Aylık en yüksek artış %1,75 ile lokanta ve oteller grubunda oldu

Ana harcama grupları itibariyle 2017 yılı Temmuz ayında endekste yer alan gruplardan eğlence ve kültürde %1,36, ulaştırmada %1,13, eğitimde %1,05 ve ev eşyasında %0,63 artış gerçekleşti.

Aylık en fazla düşüş gösteren grup %3,51 ile giyim ve ayakkabı oldu

Ana harcama grupları itibariyle 2017 yılı Temmuz ayında endekste düşüş gösteren bir diğer grup ise %0,71 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu.

Yıllık en fazla artış %15,24 ile ulaştırma grubunda gerçekleşti

TÜFE’de, bir önceki yılın aynı ayına göre alkollü içecekler ve tütün %14,14, sağlık %11,89, eğlence ve kültür %11,22 ve lokanta ve oteller %10,84 ile artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır.

Aylık en yüksek artış %0,42 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari’de oldu

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzey’de bulunan 26 bölge içinde, bir önceki yılın Aralık ayına göre en yüksek artış %7,63 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde, bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış %11,68 ile TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) bölgesinde ve on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış %10,73 ile TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) bölgesinde gerçekleşti.

Temmuz 2017’de endekste kapsanan 414 maddeden; 63 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 271 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 80 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

Öncü göstergeler de düşüşe işaret etmişti

İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) İstanbul için hazırlanan 1995 bazlı ücretliler geçinme endeksi, Temmuz ayı için gıda fiyatlarında yüzde 0,67 düşüşe işaret etti.
Bir diğer gösterge olan TÜRK-İŞ verileri ise Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarının 2017 Temmuz yında bir önceki aya göre yüzde 0,71 düştüğüne işaret etti.

Yılın ilk yedi ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 4,57 oranında gerçekleşti. Gıda fiyatlarının önceki yılın aynı dönemine göre artış oranı yüzde 9,34 oldu.12 aylık ortalama artış oranı ise yüzde 5,54 olarak hesaplandı.