İki kurum arasındaki görüşmeler tamamlandı. Topkapı Sarayı’nın devri için Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bekleniyor.

Hürriyet gazetesinden Ömer Erbil’in haberine göre, geçtiğimiz hafta Milli Saraylar İdaresi Başkanı Yasin Yıldız yanında bir heyetle Topkapı Sarayı’nı gezdi. Devir teslimin nasıl gerçekleşeceği Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri ile konuşuldu.

Topkapı Sarayı Müze yetkililerinin, hem personelin özlük hakları hem de Milli Saraylar’ın bütçesinin yüksek olması nedeniyle devirden memnuniyetinin dile getirildiği haberde, Eski Topkapı Sarayı Müze Başkanı Prof. İlber Ortaylı’nın değerlendirmesi şöyle aktarıldı:

“Bana göre hayırlı bir iş olmuştur. Topkapı Sarayı bakımı oldukça masraflı bir yerdir. Kültür Bakanlığı’nın bütçesi buna yetmemektedir. Görev yaptığım yıllardan biliyorum. Milli Saraylar bu konuda daha güçlüdür ve Cumhurbaşkanımızın himayesindedir. Milli Saraylar gibi bir kurum varken Topkapı Sarayı bu kurumun dışında tutulması doğru değildi. Belki müze ziyaretçileri de Vatikan gibi sınırlı hale getirilir.”

Topkapı Sarayı Müzesi’nde 365 personel, 50’ye yakın da alanında uzman isimler bulunuyor.

İstanbul’da, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı tarihi yapılarda da deprem riskini azaltmak için çalışmalar yürütülüyor.

Fatih Sultan Mehmet’ten itibaren Sultan Abdülmecid’e kadar yaklaşık 400 yıl Osmanlı Devleti’nin idare, eğitim ve sanat merkezi olarak kullanılan aynı zamanda padişahın ikametgahı olan Topkapı Sarayı, dünya mimarlık tarihinin bugüne kadar ayakta kalmış en önemli anıtları arasında bulunan, mimarisi, ihtişamı, büyüklüğü ve işlevselliği yönünden sanat dünyasında önemli bir yer teşkil eden Ayasofya Camisi, çeşitli medeniyetlere ait bir milyonu aşkın esere ev sahipliği yapan, dünyanın en büyük müzeleri arasında yer alan İstanbul Arkeoloji Müzeleri…

Türkiye’nin göz bebeği bu tarihi yapıların da aralarında bulunduğu 176 tarihi eser, yürütülen projelerle hem depreme karşı güçlendiriliyor hem de yılların yorgunluğundan arındırılıyor.

Topkapı Sarayı Müzesi’ndeki bakım, tamir ve restorasyon çalışması için 300 milyon liralık bütçe ayrılırken, burada bulunan 30’a yakın yapı da elden geçirildi.

Büyük çaplı bir restorasyon ve güçlendirme çalışmasının yürütüldüğü Ayasofya Camisi için ayrılan bütçe ise 30 milyon lira.

“Büyük bir bakım çalışmasına şahit oluyoruz”

İstanbul Kültür ve Turizm Müdürü Coşkun Yılmaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İstanbul’un tarihi eser sayısı ve niteliği itibarıyla dünyanın en zengin ve en muhteşem şehirlerinden biri olduğunu dile getirdi.

İstanbul’daki tarihi eser sayısının 40 bin olduğunu, bu eserlerin bakımının da devlet tarafından çok özenli şekilde yapıldığını anlatan Yılmaz, bu eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, farklı resmi kurumlar ve özel kuruluşlara bağlı olduğunu aktardı.

Her kurumun, İstanbul’daki tarihi eserlerin bugün yaşanılır ve yarına taşınabilirliği konusunda önemli çalışmalar yaptığını belirten Yılmaz, sözlerine şöyle devam etti:

“Bir tarihçi olarak da şunu ifade etmek isterim; İstanbul’da son 10 yılda tarihi eserlere yönelik yapılan ihya faaliyetine baktığımızda, İstanbul tarihinde karşılaşmadığımız kadar büyük bir bakım çalışmasına şahit oluyoruz. Bu dönem, İstanbul’un tarihi eserlerini imar tarihi açısından ilk sırada yer alabilecek kadar çok çeşitlilik taşıyor. Bunda da öncelikle deprem riskine karşı tarihi eserleri koruma anlayışı uygulanıyor. Bu bağlamda Kültür ve Turizm Bakanlığı, 1999 depreminin risklerini ve sonuçlarını dikkate alarak, son 10 yılda kendisine bağlı tarihi eserlerin ihyası, güçlendirilmesi konusunda çok büyük atılım başlatmış bulunuyor. Bugün İstanbul’da 21 ünitede, 176 ayrı tarihi eserde güçlendirme ve bakım çalışması sürmektedir. Bu eserlerin her biri öncelikli olarak yerli ve yabancı uzmanlarla iş birliği yapılarak deprem karşısındaki durumları, taşıdığı riskler tespit edilmiş, bu riskler doğrultusunda bir sıralama yapılmış ve bu sıralama esas alınarak projelendirme, uygulama ve güçlendirme çalışmalarına başlanmıştır. Bu çerçevede eserler, tabanından çatısına varıncaya kadar bir bütünlük içinde elden geçirilmektedir.”

Dünyanın en büyük saray müzelerinden biri

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra, 3 Nisan 1924’te müze haline getirilen ve Cumhuriyet’in ilk müzesi olan Topkapı Sarayı Müzesi, yaklaşık 300 bin metrekarelik bir alanı kaplıyor.

Kara tarafından Fatih’in yaptırdığı Sur-i Sultani, deniz tarafından ise Doğu Roma surları ile şehirden ayrılan, mimari yapıları, koleksiyonları ve yaklaşık 300 bin arşiv belgesi ile dünyanın en büyük saray müzelerinden biri olan Topkapı Sarayı’nda Ağalar Camisi, Dış Hazine Bölümü, Meşkhane Bölümü, Seferli Koğuşu, Mutfaklar Bölümü (Matbah-ı Amire), Hazine Dairesi, Sur-i Sultani Surları Otluk Kapısı Bölümü güçlendirilerek restore edildi.

Hazine Bölümü’ne hassas cihazlarla ölçüm

Hazine Bölümü restorasyon ve güçlendirme çalışmaları kapsamında 2016 yılında yerleri tespit edilen 26 noktada sondaj çalışması yapıldı.

Otluk Kapısı güçlendirilecek

Topkapı Sarayı Sur-i Sultani Surları restorasyon ve çevre düzenleme çalışmaları kapsamında, Otluk Kapısı’nda dövme demir gergilerde kopma ve kesit incelmesi belirlendi.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Paleolitik, neolitik, kalkolitik, erken, orta ve geç bronz dönemi, Helen, Roma ve Bizans dönemine ait nadide eserleri barındıran İstanbul Arkeoloji Müzeleri de güçlendirme çalışmaları kapsamında, 2011 yılında ele alındı. Yapının güncel rölövesi alınarak bütün tetkik ve analizler yapıldı.

Kariye Müzesi’ne zemin etüdü

İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 2011’de onayladığı restorasyon projeleri doğrultusunda, Ayasofya Müzesi ve Bağlı Birimlerinin Bilimsel Danışma Heyeti’nin yönlendirmesiyle 2013’ten bugüne sürdürülen restorasyon çalışmaları kapsamında, Kariye Müzesi’nin yapısal olarak incelenmesine yönelik araştırma çalışmalarına öncelik verilerek, georadar ile geçmiş yapı kalıntı temelleri, çatlak ve boşluklar tespit edildi.

Kariye Müzesi’nin yapısal sistemini etkileyen zemin suyu sorunlarına yönelik, yapı çevresi drenaj sistemi kuruldu.

Yapıyı boydan boya geçen ana çatlağın izlenmesi için deprem izleme sisteminin kurulumu gerçekleştirildi. Çatlağın onarımına ilişkin bilim kurulunun yönlendirmesiyle yöntem karara bağlanacak.

Amerikan Bizans Enstitüsü tarafından 1945-1956 yılları arasında yürütülen çalışmalar kapsamında yapıya eklenen gergi sistemi etüt edilerek, gerekirse takviye edilmesi için
çalışmalara başlanacak.

Yapısal iyileştirme kararlarının sağlıklı bir şekilde alınması için kararlara temel oluşturacak araştırma ve ön etüt çalışmalarına devam ediliyor.

Yıldız Sarayına Marangozhane Yapısı

Yıldız Sarayı Has Bahçe duvarına komşu inşa edilen Marangozhane binası, ahşap konstrüksiyon olan taşıyıcı sisteminin çürüyen parçaları özgün malzemesine uygun bir teknikle yenilenerek güçlendirildi.

Dönemi içerisinde yükseltilen ancak kesiti itibariyle zayıflık gösteren duvarın zemin bağlantısı incelenerek, bir deprem hareketi esnasında göstereceği davranışa yönelik yapısal iyileştirme önerileri geliştirildi.

Zemine çivilerle ankraj ve bağlayıcı tamir harçları uygulanarak duvarın güçlendirilmesi planlanıyor.

AA

1995 yılında 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edilen Sur-u Sultani içinde kalan Hasbahçe’nin 3. derece arkeolojik sit derecesine düşürülmesi önerisine, 4 Numaralı Koruma Kurulu 15 Eylül 2017 tarih 5845 sayılı kararında şöyle denilmişti:

“Fatih Belediye Başkanlığı Etüd Proje Müdürlüğü’nün 12.09.2017 tarihli yazısında mevcut sit derecelerini revize eden öneri paftanın Topkapı Sarayı Müzesi ve ilgili yapılarına ilişkin kısmının Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nce belirlenecek ihtiyaç ve programlar kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine; Sur-u Sultani ve kıyı kenar çizgisi arasında kalan mevcut kentsel sit ve tarihi sitin devamına; Sur-u Sultani ile Devlet Demiryolları hattı arasında kalan ve ekli paftada işaretli, kadim Topkapı Sarayı’nın Sepetçiler Kasrı ile Ahırkapı Feneri arasındaki Hasbahçe’sinin önemli kadim yapılarını (Sepetçiler Kasrı, Şevkiye Köşkü, İncili Köşk, Balıkhane Kasrı gibi) barındıran alanın 3. derece arkeolojik sit olarak değerlendirilmesi hususu kurulumuzca uygun mütalaa edilmekte olup, Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğü’nden görüş sorulmasına karar verildi.”

Yeni yapıya izin yok

Topkapı Sarayı Müze yetkililerinin karşı oy verdiği kararla Topkapı Sarayı’nda inşaat yapabilmesinin önü açılmıştı. Çünkü 2863 sayılı Kültür Varlıkları Koruma Yasası’na göre 1. derece arkeolojik sitlerde yapılaşma tamamen yasakken, 3. derece arkeolojik sit alanlarında müze denetimli inşaat izni veriliyor.

Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulu geçtiğimiz hafta çarşamba günü Ankara’da toplandı. Gündem maddelerinden biri de Topkapı Sarayı Hasbahçe’yi sit derecesini düşüren İstanbul 4 Numaralı Koruma Bölge Kurulu’nun kararıydı. Yüksek kurul sit derecesinin düşürülmesinin doğru olmadığı yönünde görüş birliğine vardı. Kurul 1995 yılında ilan edilen 1. derece arkeolojik sit kararının aynen korunması, Sur-u Sultani (Topkapı sarayı bahçesini çevreleyen sur duvarları) içinde müze ihtiyaçlarında kullanılmak şartıyla eski bilgi, belge, fotoğraf, gravürlerde yer alan ya da temellerine ulaşılan eski köşk, kasır ve sarayların yapılabileceğini karara bağladı.

İyi niyetle yola çıkmıştık

Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir: “Kararı memnuniyetle karşıladım. Büyük bir sorumluluktan kurtulmuş olduk. İyi niyetle yola çıkmıştık. Bu kararla hem Topkapı Sarayı korunmuş oldu hem de ihya edilecek ecdat yadigârı eserlerin önü açıldı. Kültür ve Turizm Bakanımıza teşekkür ediyorum. İncili Köşk ile ilgili çalışmalarımız devam ediyor. Diğer köşk ve kasırların ihyası için de çalışmaları bu kararla birlikte hızlandıracağız.”

Ömer Erbil/Hürriyet

Tamamlandığında ziyaretçiler daha çok alan görebilecek

Restorasyon çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü sarayın birçok bölümünde iskelelerin olduğu görüldü. Görüntülerde Topkapı Sarayı’nın binalarından avlu ve bahçelerine kadar birçok noktasında güçlendirme, restorasyon, peyzaj, teşhir ve tanzim çalışmaları sürdüğü görüldü. Asırlardır ayakta olan sarayın çeşitli bölümlerinde restorasyon çalışmaları sürerken bir yandan da Türkiye’den ve dünyadan çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor. Saraydaki restorasyon çalışmaları tamamlandığında ise ziyaretçilere kapalı olan birçok alan yerli ve yabancı vatandaşların ziyaretine açılacak.

300 milyon liralık bütçe ayrıldı

İstanbul Boğazı ve Haliç arasındaki tarihi İstanbul yarımadasının ucundaki Sarayburnu’nda bulunan sarayın havadan görüntüsü yıllarca Osmanlı Devleti’nin yönetim merkezi olan sarayın ihtişamını da gözler önüne serdi. Yaklaşık 300 milyon liraya mal olacak olan restorasyon projesinde yüzlerce işçi, restoratörler, akademisyenler, nakkaşlar, ve çeşitli bilim dallarındaki uzmanlar sarayı eski günlerine kavuşturmak için çalışıyor.

“340 bin metrekarelik alan, Topkapı Sarayı’nın gezi alanının içine dahil edilecek”

Saraydaki çalışmaların Topkapı Sarayı’nın Müze Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sabri Küçükaşcı, “Topkapı Sarayı şu anda tarihinin en büyük restorasyon çalışması içinde kurulduğu zaman yaklaşık 700 bin metrekare bir alan üzerine kurulmuş. Müze olduktan sonra bu alanın 80 bin metrekareye inmiş olduğu görülüyor. Şu anda yapılan restorasyon çalışmalarıyla eskiden kendisine ait olan alanların önemli bir kısmını yaklaşık 340 bin metrekarelik bir alan Topkapı Sarayı’nın gezi alanının içerisine dahil edilecek. Bu yaklaşık 10 hatta 15 senedir süren bir çalışmanın neticesinde mesela şu anda saray içerinde devam eden 27 tane iş var. Şöyle bir zorluğu var hem bunlar tarihi eser, bunların restorasyonu zor bir süreç, diğer taraftan Topkapı Sarayı şu anda Türkiye’nin ücretli müzelerinin içinde en çok ziyaretçiyi alan müze, ziyaretçilerin daha çok şey görmeleri için biz çaba gösteriyoruz” dedi.

“İlave ödenek gerekebilir”

Topkapı Sarayı’nın restorasyonu için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kültür ve Turizm Bakanı Numan Kurtulmuş’un çok hassas olduğunu dile getiren Küçükaşcı, “3’üncü Ahmet Kütüphanesi’nin restorasyon işi tamamlanmak üzere, yakın bir zamanda açılışı yapılacak. Mutfakların kalan kısmının açılışı yapılacak, Haremin içerisindeki Altın Yol’un açılışını yaptık. Birer yıllık süreçler içerisinde saraydaki çok geniş alanların ve daha önce ziyaret alanına dahil olmamış olan pek çok alanlarla birlikte sarayı ziyaret edilir hale getireceğiz, Şu anda devam eden işler için keşif bedelleri olarak toplam 300 milyon civarında ayrılmış bir bedel var. İnşaat ve restorasyon süreçleri ilerlediği zaman bir takım ilave ödenekler de gerekebilir” ifadelerini kullandı.

İncili Köşk’ün temeli üzerinde, gazetecilere açıklamalarda bulunan Fatih Belediye Başkanı Demir bugün çıkan habere yanıt olarak “Burada asla inşaat yapılması söz konusu değil. Burada koruma amaçlı imar planlarına aykırı bir taş bile koyamazsınız. Biz bunun arkasındayız.” dedi.

“İlgili haber maksadını fazlasıyla aştı”

Başkan Demir yapılan haberi sertçe eleştirerek; “İlgili haber maksadını fazlasıyla aştı” dedi. Demir, Anıtlar Kurulu’na önerdikleri yerin, banliyö hattıyla surların arasında bulunan dar alanı kapsadığını söyledi. İşte Demir’in açıklaması;

“Bu alan, gördüğünüz gibi de aynı zamanda metruk bir alan, sahipsiz bir alan. Bizim açımızdan dünyanın en güzel bir yeri ama güvenlik açısından, şehrin ve insanların güvenliği açısından da sıkıntılı bir alan burası. Sarai Sierra’nın da öldürüldüğü bir yer burası. Bir defa arkadaşlar; bizim önerimizde burası asla ve asla inşaata açılmayacak. İnşaata açılacak gibi herhangi bir algının oluşmasını gerektirekcek bir şey yok. Burada asla inşaat yapılması söz konusu değil. Burada Koruma Amaçlı İmar planlarına aykırı bir taş bile koyamazsınız. Biz bunun arkasındayız. Hedeflediğimiz nedir, bu öneriyle? Hedeflediğimiz, sözünü ettiğim bu alanda ecdat yadigarı tarihi eserlerimiz var. Birinci derece SİT arkeolojik alanlarda eserleri ihya etmeniz mümkün değil. Ancak kazı yaparsınız ve kazıda bulduklarınızı sergileme imkanı elde edersiniz ama burada şu anda üzerinde durduğumuz İncili Köşk ve Sarayburnu’na doğru devam ettiğimizde de Şevkiye Köşkü, Balıkçılar Kasrı ve Topkapı’ya ismini veren Topkapı Batarya Binası bulunmaktadır. Bunların hepsi Osmanlı eserleri, ecdat yadigarı tarihi eserlerdir. Bu öneriyi yapmaktaki temel amacımız, bu vesileyle bu tarihi eserlerin ihyası ve restorasyonu mümkün olacak ve bu kullanım açısından, güvenlik açısından sıkıntılı olan alanlar da turizme kazandırılacak.”

Topkapı Sarayı’nın depolarında sergilenememiş binlerce tarihi eserin olduğuna işaret eden Demir, “Bunların da aslında sergilenecek turistik mekanlara ve müzelere ihtiyacı var. İşte biz burada bu öneriyle bir; buranın güvenliğini sağlamış olacağız, insanlar tarafından kullanılmasının önünün açılmasıyla. İki; ecdat yadigarı tarihi eserlerin restorasyonunu sağlamış olacağız. Üç; Topkapı Sarayı’nda bulunan bu tarihi eserlerin sergilenmesinin önü açılmış olacak.” ifadelerini kullandı.

Demir, önerinin son derece makul, mantıklı, turizm açısından da kültürel değerlerin ihyası ve bölgenin güvenliğinin sağlanması açısından önemli ve pratik bir öneri olduğunu da sözlerine ekledi.

AA

Topkapı Sarayı’nın Hasbahçe’si denetimli inşaata açılıyor

Arkeolog da imzaladı

Topkapı Sarayı’nı çepeçevre saran Sur-u Sultani’nin tamamı 1995 yılında Koruma Kurulu kararı ile 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edildi. 22 yıl sonra Fatih Belediyesi’nin talebi ile sitten düşürülmek istenen bölge, UNESCO Dünya Kültür Miras Alanı içinde kalıyor. Fatih Belediyesi Etüd Proje Müdürlüğü, mevcut sit derecelerini revize eden yeni bir öneri paftası ile eylül ayında Koruma Kurulu’na müracaat etti. Bu yeni teklife göre Topkapı Sarayı Müzesi’nde binaların bulunduğu alanlar 1. derece arkeolojik sit, birinci, ikinci ve üçüncü avlu, askeri depolar, eski matbaa okulunun bulunduğu alanlar ile demir yolu ve surların arasında kalan hasbahçenin ise 3. derece arkeolojik sit yapılması önerildi. 15 Eylül günü İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıkları Koruma Kurulu özel bir gündem ile Topkapı Sarayı’nı arkeolojik sitten çıkarılmasını görüştü. Müze yetkililerinin karşı çıktığı toplantıda hararetli tartışmalar yaşandı. Koruma Kurulu Başkanı Cem Eriş ile Fatih Belediyesi Başkan Yardımcısı Erhan Oflaz arkeolojik sit sınırının değişmesi yönünde görüş bildirdi. Kurulun arkeolog üyesi Prof. Dr. Şevket Dönmez de karara itiraz etmedi. Mimar üye Prof. Dr. Nazlı Ferah Akıncı karşı oy kullandı.

Uygun mütalaa edilmekte

İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıkları Koruma Kurulu’nun 15 Eylül 2017 tarih 5845 sayılı kararında şöyle denildi: “Fatih Belediye Başkanlığı Etüd Proje Müdürlüğü’nün 12.09.2017 tarihli yazısında mevcut sit derecelerini revize eden öneri paftanın Topkapı Sarayı Müzesi ve ilgili yapılarına ilişkin kısmının Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nce belirlenecek ihtiyaç ve programlar kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine; Sur-u Sultani ve kıyı kenar çizgisi arasında kalan mevcut kentsel sit ve tarihi sitin devamına; Sur-u Sultani ile Devlet Demiryolları hattı arasında kalan ve ekli paftada işaretli, kadim Topkapı Sarayı’nın Sepetçiler Kasrı ile Ahırkapı Feneri arasındaki hasbahçesinin önemli kadim yapılarını (Sepetçiler Kasrı, Şevkiye Köşkü, İncili Köşk, Balıkhane Kasrı gibi) barındıran alanın 3. derece arkeolojik sit olarak değerlendirilmesi hususu kurulumuzca uygun mütalaa edilmekte olup, Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğü’nden görüş sorulmasına karar verildi.’’

Kontrollü imara açıldı

Topkapı Sarayı’nı çevreleyen surlara Sur-u Sultani deniliyor. Deniz tarafındaki surlar Gülhane ile başlayıp Ahırkapı Feneri’nin ilerisinde sonlanıyor. Surlar ile eski banliyo hattının geçtiği demiryolları arasında kalan bölüme de Hasbahçe deniliyor. Hasbahçe içinde Şevkiye Köşkü ve Balıkhane Kasrı’nın neredeyse temelleri bile kaybolmuş durumda. Sadece İncili Köşk’ün surlara dayanan bir kısmı ayakta kalmayı başardı. Demiryolu ile surlar arasında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait eski Deri ve Zührevi Hastalıklar Hastanesi, otopark ve Ulaştırma Bakanlığı’na ait Ahırkapı Feneri müştemilatı ile bahçesi bulunuyor. Bu alanların tamamı 1. derece arkeolojik sit alanı durumundaydı. İnşaat yapımına engel olan bu statü yeni kararla birlikte değiştirildi. Bu bölge 3. derece arkeolojik sit alanına düşürülerek kontrollü olarak imara açılmış oldu.

Müze sondajından sonra

2863 sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yasası sit alanlarını koruma yetkisini Koruma Yüksek Kurulu’na veriyor. Yüksek Kurul bu görevi ilke kararları ile yürütüyor. Arkeolojik sitlerin koruma ve kullanma koşulları da 658 sayılı ilke kararında belirtiliyor. Buna göre, ‘‘1. derece arkeolojik sit alanlarında kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmemesine, imar planlarında aynen korunacak sit alanı olarak belirlenmesine, bilimsel amaçlı kazıların dışında hiçbir kazı yapılamayacağına’’ deniliyor.

Aynı ilke kararında 3. derece arkeolojik sit alanları için ise şöyle deniliyor: ‘‘Bu alanlarda belediyesince veya valilikçe inşaat izni verilmeden önce, ilgili müze müdürlüğü uzmanları tarafından sondaj kazısı gerçekleştirilerek, sondaj sonuçlarına ilişkin raporun, kültür varlığının bulunması halinde varsa kazı başkanının görüşleri ile birlikte müze müdürlüğünce koruma kuruluna iletilip kurul kararı alındıktan sonra uygulamaya geçebileceğine..’’

Cihanı yönetmişlerdi

Fatih Sultan Mehmed’in 1453 yılında İstanbul’u fethetmesinden sonra 1478 yılında tamamlanan Topkapı Sarayı, Marmara Denizi, İstanbul Boğazı ve Haliç arasındaki tarihi İstanbul yarımadasının ucundaki Sarayburnu’nda bulunan Doğu Roma akropolü üzerinde 700.000 metrekarelik bir alan üzerine kuruldu. Fatih Sultan Mehmed’den itibaren Sultan Abdülmecid’e kadar yaklaşık 400 yıl süreyle imparatorluğun idare, eğitim ve sanat merkezi olarak kullanıldı, aynı zamanda padişahın evi oldu. 19. yüzyılın ortalarında hanedanın Dolmabahçe Sarayı’na taşınması ile terk edildi. Cumhuriyetinin kuruluşundan sonra, 3 Nisan 1924 yılında müze haline getirildi.

Tarihi tiyatro da orada

Bilindiği gibi Topkapı Sarayı eski Doğu Roma akropolü üzerine kuruldu. Sarayburnu’na bakan yamaçta eski tiyatronun olduğu ve hatta basamaklarının bile durduğu çeşitli kaynaklarda belirtiliyor. Tiyatronun olduğu tahmin edilen yer yeni kararla birlikte 3. derece arkeolojik sit alanına düşürülüyor.

Ömer Erbil/Hürriyet

Vali Şahin, restorasyon çalışmaları süren Ayasofya Camisi ile Topkapı Sarayı’nda incelemelerde bulundu. Önce Ayasofya’ya ardından da Topkapı Sarayı’na gelen Vali Şahin, İl Kültür ve Turizm Müdürü Coşkun Yılmaz ve yetkililerden bilgi aldı.

Ayasofya’nın en önemli ve en büyük restorasyonu

Yürütülen çalışmalar hakkında detaylı bilgi aldıktan sonra açıklamalarda bulunan Şahin, Ayasofya ile Topkapı Sarayı’nın ülke ve millet için çok önemli değerler olduğunu ifade ederek, “Bu toprakların, medeniyetin, kültürünü yansıtan eserler. Bunlara devlet olarak da millet olarak da gözümüz gibi bakıyoruz. Bundan hareketle Ayasofya’nın bugüne kadar gördüğü en önemli ve en büyük restorasyonlarından birini devletimiz gerçekleştiriyor. Osmanlı döneminde de ciddi bir restorasyon geçirmiş. Bakıldığında bin 500 yıllık eser, tarihi boyunca geçirmekte olduğu belki ikinci en büyük restorasyonunu gerçekleştiriliyor.” diye konuştu.

“Ciddi bir emek sarf ediliyor”

İşlerin nasıl daha hızlanabileceğini yerinde görmek, kontrol etmek ve restorasyon çalışmasını yürüten kişilere moral vermek amacıyla incelemelerde bulunduğunu söyleyen Şahin, şöyle devam etti:

“Çok ciddi bir emek sarf ediliyor. Dikkatli bir çalışma yürütülüyor. Zaman zaman milimlik ölçeklerde çalışmalar yapılıyor. Buradaki gaye, bu eseri gelecek nesillere en sağlam şekliyle nasıl devredebiliriz. Daha yüzyıllarca insanlığa hizmet etmeye devam eder? Amaç budur. Ödenek noktasında bir sıkıntı çekmiyoruz. Devletimiz bu noktada çok ciddi destekler verdi, veriyor. Arzumuz bir an önce bu eserlerin her boyutuyla, insanımıza, insanlığa hizmet vermesi ve ziyaret etmek isteyenlere öncelikle ziyaret ihtiyaçlarının karşılanmasıdır.”

Topkapı Sarayı’nın da kurulduğu günden bugüne ciddi restorasyonlar geçirdiğini aktaran Şahin, yürütülmekte olan çalışmaların Ayasofya’da olduğu gibi en büyük restorasyon olduğunu dile getirdi.

AA

Topkapı Sarayı Müzesi’nin duvarlarında ve kubbelerinde büyük yarıklar oluştuğunun bir kaç ay önce gündeme gelmesiyle birlikte içinde Topkapı Hançeri, Kaşıkçı Elması, Nadir Şah Tahtı, Zümrüt Sorguç, Zümrütlü Maşrapa, Altın Miğfer, Hz. Osman’ın Kılıcı, Abanoz Taht gibi paha biçilmez eserlerin bulunduğu Fatih Köşkü çökme tehlikesi yaşadığı için ziyarete kapatılmıştı. Köşkün restorasyonu sırasında sıvaların raspalanması (soyulması) neticesinde ortaya çıkan durum uzman raporlarına şöyle yansımıştı: “Raspa sonrası ortaya çıkan deformasyonların büyüklüğü çatlak boyutunu aşarak ayrık ve yarık seviyelerine geldiği gözlemlenmiştir.”

Topkapı Sarayı denize yürüyor

Topkapı Sarayını çökme noktasına getiren duvarlarında ve kubbelerinde oluşan dev yarıkların sebebi belli oldu. Tarihi yapının zemininde Sarayburnu’na doğru bir kayma ve zemin sıvılaşması tespit edildi. Sarayda oluşan yarıkların zemindeki kaymanın etkisi ile meydana geldiği sonucuna varıldı.

Mega projeler Topkapı Sarayı’nı kaydırdı

Kültür ve Turizm Bakanlığı uzman raporlarından sonra tarihi yapının kurtarılması için çalışmalara başladı. Uzun yılların ihmali göz önüne alınarak makyaj tabir edilen geçici onarım yerine çatlak ve yarıkların sebebi araştırıldı. Bu amaçla gerek köşkün içine gerekse çevreye 26 sondaj kuyusu açarak içine sismik hareketliliği ölçen inklinometre propları ile delgilerin tabanına zemindeki boşluk suyu basınçlarını ölçen piyezometre yerleştirildi. Bu cihazlardan alınan veriler GPRS aracılığıyla bir veri bankasına aktarılacak. Yetkililer bu cihazların amacının bugün için değil sarayın uzun yıllar izlenebilmesi için yapıldığını belirtiyor.

Son iki yıldır deprem kaynaklı sismik hareketler, Marmaray ve Avrasya Tüneli gibi büyük projelerin oluşturduğu zemin titreşimlerinin kaymayı tetiklediği düşünülüyor. Ayrıca 1920’li yıllarda yapılan saray drenaj sisteminde yer yer tıkanmalar, körelme veya atık suyun deşarj edilememesinin de zemin sıvılaşmasını artırdığı tahmin ediliyor.

Uzun yıllardan bu yana kayma var

Metodolojik olarak sorunun tespitine yönelik çatlakların oluşmasında zeminsel etkilerin ağır bastığı görüldü. Yakın zamanda bölgede oluşan istinat duvarlarının yıkılma sebebinin de bu olduğu sonucuna varıldı. Tarihi yapının statik güçlendirme yöntemi belirlendi.

Kaymanın uzun yıllar içinde gerçekleştiği, bunda Topkapı Sarayı drenaj sisteminin eski olmasının ve sistemin yer yer çalışmamasının zemindeki sıvılaşmayı artırdığı düşünülüyor.

Zemin etüt ve tasarım şirketi tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda oluşan ön inceleme raporuna göre zemindeki bu kaymanın önüne geçebilmek için Fatih Köşkü ile aynı aks üzerinde bulunan Mecidiye Köşkü, Sarayın Mutfak bölümlerinin etrafı ile yamaçta bulunan istinat duvarının güçlendirilmesi için çelik kazık çakma önerisi yapıldı.

Jeoradar yöntemi ile zeminin altınında kalıntılar tespit edildi. Bu kalıntıların tarihi kaynaklardan da bilindiği üzere Roma dönemi akropolü olduğu düşünülüyor. Fore kazık uygulaması yapılması halinde kalıntıların büyük zarar göreceği, betonun zemin altında birçok noktaya ulaşarak kalıntılarda dönüşü olmayan tahribata neden olacağından çelik kazık yöntemi önerildi. Çelik kazıklar 1-1,5 metre aralıklarla ve jeoradar sonuçları göz önüne alınarak kalıntılara zarar vermeyecek şekilde yerleştirilmesi planlandı.

Zemin sıvılaşması önem arz eder

Saray’ın zemininde kaymanın yanı sıra zemin sıvılaşması da tespit edildi. Yeraltı su seviyesi altındaki tabakaların mukavemetlerini kaybederek, katı yerine viskoz sıvı gibi davranmaya başlamasına zemin sıvılaşması deniyor. Bir anlamda zemindeki toprağın suya doyması olarak nitelendirilen zemin sıvılaşması taşıma gücünü kaybettiğinde yapıda hasara yol açan, önemli ölçüde oturma ve dönmelere neden oluyor.

Yapının ağırlığı büyük değilse taşıma gücünün zayıflaması büyük oturmalar ortaya çıkarmıyor ama sıvılaşma artıkça ve önlem alınmadığında oluşacak kayma binayı da yerinden oynatıyor ya da binada çatlak, yarık gibi hasarlar oluşturuyor. İstinat duvarının arkasındaki zemin sıvılaştığı zaman yatay zemin basıncı önemli derecede artış gösteriyor. Nitekim Gülhane parkındaki istinat duvarı ile Konyalı restorandaki istinat duvarlarının göçmesi bu sebebe bağlanıyor. Saray’ın avlusunda oluşan obruk benzeri çökmenin de drenaj sisteminin eskiyerek o bölgede zemin sıvılaşmasına neden olmasından kaynaklandığı belirtiliyor.

Toplam 80 oda

Sokağı 10 yıllığına kiralayan Keskin Group Yönetim Kurulu Başkanı Recep Ercan Keskin, 50 milyon dolar yatırım yaptıkları sokaktaki tarihi Yeşil Ev’in de yenilendiğini belirtti. İlk olarak 2 Mayıs’ta Yeşil Ev Restoran’ın açılacağı bilgisini veren Korutürk, toplamda 7 restoranın açılacağını söyledi. Konaklar için Hilton ile anlaşıldığını açıklayan Keskin, sokak içinde 80 oda, bir spa merkezinin olacağını anlattı.

‘Yabancı turist Ayasofya’dan vazgeçmez’

Ağustos başında sokağın tam olarak devreye gireceğini ifade eden Keskin, tanıtım için yurtdışında anlaşmaya çalıştıkları ajansların Türkiye’de patlayan bombalar nedeniyle görüşmeleri ertelediklerini vurguladı. Ertelemenin algı operasyonu olduğunu söyleyen Keskin, olayların geçici olduğunu ve yabancı turistlerin Ayasofya’dan vazgeçemeyeceklerini belirtti. Keskin, uygulanan yüksek rakamlardan bahsederek 7 yıldızlı hizmeti uygun fiyata sunacaklarının altını çizdi.

Ayasofya Konakları

Hilton ile anlaşılsa da otellerde Hilton tabelasının bulunmayacağını ifade eden Keskin, konak isimlerinin Ayasofya Konakları olacağını söyledi. Sokaktaki çalışmaların Amerikalı mimar Martin Lawrence Bullard ile yapıldığını belirten Keskin, restoran ve otellerde organik ürünlerin kullanılacağını açıkladı. Keskin, Anadolu insanını kazandıracaklarına parmak basarak yerel tatların tüketiciye sunulacağını sözlerine ekledi.