Ocak-haziran döneminde toplam gayrimenkul satışlarında yüzde 10’luk azalış görüldü. Söz konusu rakam geçen yılın ilk yarısında 1 milyon 358 bin 551 şeklindeydi.
Yılın ilk yarısında tapuda yapılan toplam işlem sayısı ise 8 milyon 559 bin 509 oldu. Bunun 6,3 milyonunu diğer işlemler, 1,2 milyonunu satış, 638 binini ipotek, 199 binini intikal, 50 binini düzeltme oluşturdu. Aynı zamanda kamulaştırma, ayırma, birleştirme gibi işlemler de gerçekleştirildi.

Bu işlemlerden elde edilen toplam tapu harcı miktarı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28,5 artarak 35 milyar 106 milyon liraya ulaştı. Bu rakamın 33,3 milyar lirası satışlardan, 433 milyon lirası diğer işlemlerden, 233 milyon lirası taksim işlemlerinden, 200 milyon lirası ise bağış işlemlerinden alınan harçlardan elde edildi.

Aylara göre baz alındığında harç gelirleri ocakta 5,2 milyar lira, şubatta 5,8 milyar lira, martta 6,3 milyar lira, nisanda 5,2 milyar lira, mayısta 7,3 milyar lira, haziranda ise 5,3 milyar lira oldu.

İstanbul işlem sayısı ve harç miktarında lider

Yılın ilk yarısında yapılan tapu işlemlerinde İstanbul başı çekti. Mega kentte ocak-haziran döneminde 760 bin 71 tapu işlemi yapılırken, bu işlemlerden 10 milyar 395 milyon liralık harç alındı. Böylece ülke genelinde alınan tapu harcının yüzde 29,6’sı İstanbul’da elde edildi.

İstanbul’u 518 bin işlem ve 3,3 milyar liralık tapu harcıyla Ankara, 377 bin işlem ve 2,4 milyar lirayla İzmir, 312 bin işlem ve 1,4 milyar lirayla Antalya takip etti.

Türkiye genelinde geçen yıl boyunca 18 milyon 285 bin 900 tapu işlemi yapılmış ve 60 milyar 59 milyon liralık harç geliri elde edilmişti.

Konut satışları geriledi, ipotekli satışlar dip yaptı

Ocak-haziran döneminde konut satışları yıllık bazda yüzde 3,7 azalışla 545 bin 74 olarak gerçekleşti. En çok konut satılan il 93 bin 52 adetle İstanbul oldu. Onu 47 bin 531 adetle Ankara, 30 bin 292 ile İzmir takip etti.

Yılın ilk yarısında yüksek faiz oranlarının etkisiyle ipotekli satışlar tarihin en düşük seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde ipotekli satışlar toplamın içerisinde yüzde 9,4 pay (51 bin 415 adet) aldı.

Söz konusu oran 2013 ve sonraki dönem baz alındığında en düşük yüzde 14,5 olarak geçen yıl kayıtlara geçerken, en yüksek paya yüzde 39,8 ile 2013’te ulaştı.

Uğur Aslanhan-AA

Yıl boyunca satışa konu olan 2,5 milyon gayrimenkulün yanı sıra tapuda bağış, ÖKBA (Ölünceye Kadar Bakma İşlemi), taksim, intikal, şahsi ipotek, zirai ipotek, konut ipoteği, şahsi ipotek terkini, zirai ipotek terkini, cins tahsisi, kamulaştırma ve diğer işlemler gerçekleştirildi.

Önceki yıl 10,7 milyar liraydı

Tapuda 2018 boyunca gerçekleştirilen söz konusu toplam 8,9 milyon işlemden elde edilen tapu harcı geliri ise 11 milyar 291 milyon liraya ulaştı. 2018’de tapu harcı geliri önceki yıla göre yüzde 5,58 arttı. Söz konusu rakam önceki yıl 10,7 milyar liraydı.

Tapudan elde edilen harç geliri son 2009’da 1,8 milyar lira, 2010’da 3,5 milyar lira, 2011’de 4,3 milyar lira, 2012’de 4,6 milyar lira, 2013’te 6,8 milyar lira, 2014’te 7,8 milyar lira, 2015’te 9,1 milyar lira ve 2016’da 10,1 milyar lira olarak gerçekleşti.

“Tapuda ekspertiz şartıyla harç geliri artacaktır”

Era Gayrimenkul Genel Müdürü Can Özatay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Türkiye’deki bütün ev, iş yeri ve arsaların gerçek değer haritasını çıkarmak için çalışmalara başladığını söyledi.

Söz konusu haritanın anlık olacağını ve düşüş ile yükselişleri anında yansıtacağını belirten Özatay, tapu kaydında bu değerin esas alınacağını bildirdi.

Özatay, 2022’de geçilmesi hedeflenen bu uygulama öncesi oluşacak vergi kaybını önlemek için de bakanlığın, bu yıl yürürlüğe almayı hedeflediği ara formülün bulunduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

“Bakanlığın bu formülü; değerleme şirketlerinden ekspertiz raporunu şart koşmayı öngörüyor. Aslında mart ayının başından itibaren yabancıya konut satışında da değerleme raporu zorunluluğu fiili olarak başladı. Gayrimenkul satışlarında ekspertiz şartı getiren bu formülün yabancının yanı sıra yerlide de uygulanması halinde inşaat sektöründeki kayıt dışılığın önüne geçilecek, tapu harcı artacak, Türkiye’nin marka değerinin yabancı yatırımcı nezdinde artırılması sağlanacaktır.”

“Tapu harcında verimlilik arttı”

Fuzul Grup Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Akbal da geçen yıl 2 milyon 500 bin tapunun el değiştirdiğini, bu satışlardan devletin kasasına 10,72 milyar lira girdiğini söyledi.

Akbal, 2009’da söz konusu rakamın 1,4 milyar lira olduğunu kaydederek, “Aslında gelinen noktada devletin tapu harcında verimliliği artırdığını görüyoruz. Ancak doğru değerlemeyle bu verim artırılabilir. Burada önemli olan ev sahipliği oranı.” dedi.

Her 100 kişinin 60’ının evinin bulunduğunu ifade eden Akbal, şunları kaydetti:

“Kiracı sayısı her geçen yıl artıyor. Burada elbette konut kredi faiz oranlarındaki yükselişin de payı var. Ancak ilk evini alan en azından tapu harcından muaf tutulsa sektörü de hareketlendirmek adına kıymetli bir adım atılmış olacaktır. Ayrıca bu, beklenen talebi de hareketlendireceği için devletin kasasına girecek para da eminim artacaktır.”

Uğur Aslanhan-AA