Aynı şehirde sıcaklık farkı 25 dereceyi bulabiliyor

Dr. Ilıcalı’ya göre kentlerde hissedilen aşırı sıcaklığın temel nedenlerinden biri “kentsel ısı adası” etkisi. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) ve NASA verilerine göre, hava sıcaklığının 38 derece olduğu bir günde yeşil alanların yüzeyi yaklaşık 40 derece, toprağın 46 derece, betonun 58 derece, asfaltın ise 65 dereceye kadar çıkabiliyor.

Bu durum, beton ve asfaltın gün boyunca depoladığı ısıyı gece boyunca geri vermesi nedeniyle şehirlerin özellikle gece saatlerinde serinleyememesine yol açıyor.

Avrupa’daki sıcak hava dalgası yeni iklim gerçeğini gösterdi

Avrupa, modern ölçüm tarihinin en şiddetli sıcak hava dalgalarından birini yaşarken, Almanya’da sıcaklıklar 41 derecenin üzerine, Fransa’da ise tarihi rekor seviyelere ulaştı. Dünya Sağlık Örgütü, sıcak hava dalgasının ilk günlerinde 1.300’den fazla kişinin sıcağa bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bilim insanları ise bu ölçekteki sıcaklıkların, insan kaynaklı sera gazı emisyonları olmadan yaşanmasının neredeyse mümkün olmadığını belirtiyor.

Türkiye’de sıcaklık rekorları kırılıyor

Türkiye de iklim değişikliğinin etkilerini daha sık yaşamaya başladı. 2025 yılında Şırnak’ın Silopi ilçesinde ölçülen 50,5 derece, Türkiye tarihinin en yüksek sıcaklığı olarak kayıtlara geçti.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2025 yılı, son 55 yılın en sıcak beşinci yılı olurken, ülke genelinde ortalama sıcaklık uzun yıllar ortalamasının 1,2 derece üzerine çıktı. Aynı yıl 1.000’den fazla aşırı hava olayı yaşanırken, kuraklık su kaynakları ve tarımsal üretim üzerinde ciddi baskı oluşturdu.

İstanbul’da riski artıran unsur nem ve betonlaşma

Dr. Ilıcalı, İstanbul’un sıcaklık açısından en kırılgan kentlerden biri olduğuna dikkat çekerek, yaz aylarında yüzde 70-80’e ulaşan nem oranının hissedilen sıcaklığı 40 derecenin üzerine taşıyabildiğini belirtti.

Yoğun yapılaşma ve azalan yeşil alanların da bu etkiyi güçlendirdiğini vurgulayan Ilıcalı, kentsel ısı adasının özellikle büyükşehirlerde yaşam kalitesini düşürdüğünü ifade etti.

Kentsel dönüşüm tarihi fırsat olabilir

Türkiye’de önümüzdeki yıllarda milyonlarca konutun yenileneceğini hatırlatan Dr. Ilıcalı, bu sürecin yalnızca bina yenileme değil, aynı zamanda iklim dirençli şehirler oluşturma fırsatı olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

İstanbul’da kişi başına düşen aktif yeşil alanın 6-7 metrekare seviyesinde olduğuna dikkat çeken Ilıcalı, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği 9 metrekarelik asgari seviyenin hâlâ yakalanamadığını belirtti.

Çözüm yeşil altyapı ve doğru şehir planlaması

Dr. Ilıcalı, çözümün yeni teknolojilerden çok doğru şehir planlamasında olduğunu vurguladı. Ağaçlandırmanın artırılması, geçirgen zeminlerin kullanılması, açık renkli yapı malzemelerinin tercih edilmesi ve enerji verimli binaların yaygınlaştırılmasının şehir sıcaklıklarını önemli ölçüde azaltabileceğini belirtti.

2023 yılında 806 şehri kapsayan uluslararası bir araştırmayı hatırlatan Ilıcalı, kentlerde ağaç örtüsünün artırılmasının yüzey sıcaklığını ortalama 1,5 derece düşürdüğünü, gölge ve buharlaşmanın etkisiyle hissedilen serinlemenin ise çok daha yüksek seviyelere ulaştığını ifade etti.

Bu ilkti…

Zirvenin açılış konuşmasını yapan İNDER Yönetim Kurulu Başkanı Engin Keçeli, etkinliğin bir başlangıç niteliği taşıdığını vurgulayarak, “Bugün burada bir etkinlikten öte, bir yaklaşımı, bir duruşu ve güçlü bir vizyonu başlatmak için bir aradayız. İNDER olarak 2026 yılını ‘İnsan Odaklı Dönüşüm Yılı’ ilan ettik ve bu anlayışla şekillendirdiğimiz ilk organizasyonu hayata geçirmenin heyecanını yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

“Kentsel gelişim, dönüşümün ötesinde yeni bir bakış gerektiriyor”

Zirvenin adının neden “Kentsel Gelişim” olarak belirlendiğini açıklayan Keçeli, kentsel dönüşüm ile kentsel gelişim arasındaki farkın altını çizdi. Keçeli, “Kentsel dönüşüm mevcut olanı iyileştirir; kentsel gelişim ise yeni olanı kurar. Bugün yapı yenilemeyle sınırlanan ve rantsal tartışmalarla daraltılan bir dönüşüm anlayışının ötesine geçmek zorundayız. Kent, sadece binalardan ibaret değildir; yaşanmak istenen, aidiyet kurulan ve değer verilen mekânlar bütünüdür” dedi.

Kentlere sahip çıkma bilincinin yalnızca yöneticilerin ya da uzmanların sorumluluğunda olmadığını belirten Keçeli, bu bilincin toplumun tüm kesimlerine yayılması gerektiğini vurguladı. “Bu sorumluluk bireylerin aktif katılımını gerektirir. Eğitimle, farkındalıkla ve kuşaktan kuşağa aktarılan güçlü bir şehir kültürüyle gelişir. Vatandaşlarımıza, yaşadıkları kentin yalnızca içinde bulunulan bir alan değil, korunması gereken ortak bir değer olduğunu anlatmalıyız. Aynı zamanda hukuksal haklar konusunda da açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirme yapılmalıdır” diye konuştu.

“Kentler mecbur kalınan değil, bilinçle tercih edilen alanlar olmalı”

Kentlerin yalnızca kullanıcılarıyla değil, onları tasarlayan ve inşa edenlerin vizyonuyla şekillendiğini ifade eden Engin Keçeli, artık “nereye gidiyoruz” sorusundan çok “nasıl bir kentte yaşamak istiyoruz” sorusunun sorulması gerektiğini söyledi. Keçeli, “Kentler mecbur kalınan değil; estetiği, düzeni, güven duygusu ve yaşam kalitesiyle bilinçli olarak tercih edilen alanlar olmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.

“Gerçek gelişim, bugünü onarırken yarını kurabilmektir”

Kentsel gelişimin yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyolojik bir süreç olduğuna dikkat çeken Keçeli, “Kentler betonla değil; insan ilişkileriyle, güven duygusuyla ve ortak yaşam kültürüyle var olur. Sağlam yapılar kadar sağlam toplumsal bağlar da inşa edilmelidir. Geleceğin kentlerini konuşurken, yalnızca bugünün değil yarının beklentilerini de öngörmek zorundayız. Bu da doğru mevzuat, nitelikli planlama, sürdürülebilir kaynak kullanımı ve güçlü kurumsal iş birlikleriyle mümkündür. Gerçek gelişim, bugünü onarırken yarını inşa edebilmektir” dedi.

“Kentler ortak akılla şekillenir”

Zirvenin, tüm paydaşların ortak akıl etrafında buluştuğu bir platform olarak kurgulandığını belirten Keçeli, bu diyaloğun tek bir etkinlikle sınırlı kalmaması temennisinde bulundu. “İnsanı merkeze alan, estetiği önemseyen ve sosyal dokuyu güçlendiren bir anlayışla geleceğin kentlerini birlikte inşa edebiliriz. Kentler tek başına inşa edilmez, ortak akılla şekillenir” ifadeleriyle konuşmasını tamamladı.

Açılışın ardından Polat Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat ve 61. Türkiye Hükümeti Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar katılımcılara hitap etti.

Gelişen şehirler, değişen toplum yapısı masaya yatırıldı

Zirvenin ilk paneli, “Gelişen Şehirler, Değişen İnsanlar: Sosyal Dokunun Kentsel Serüveni” başlığıyla düzenlendi. İNDER Yönetim Kurulu Üyesi Melda Koşar’ın moderatörlüğündeki panele; İTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şevkiye Şence Türk, BAU Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nilüfer Narlı, KONUTDER Başkanı Ziya Yılmaz ve Yüksek Mimar Murat Kader katıldı.

Zirvede ayrıca T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürü Sezayi Köse de bir sunum gerçekleştirdi.

Kentsel dönüşümün finansmanı tartışıldı

Günün ikinci paneli, “Kredi mi? Kaynak mı? Mucize mi? Kentsel Dönüşümün Finansı” başlığıyla İNDER 2. Başkanı Salih Kuzu’nun moderatörlüğünde yapıldı. Panele GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Neşecan Çekici, SPK Başkan Yardımcısı Uğur Yaylaönü, Garanti Mortgage Genel Müdürü Songül Yeşilçimenli ve Deniz Portföy Genel Müdürü Haldun Alperat katıldı.

Zirvenin dikkat çeken konuşmacılarından biri olan Açık Beyin Kurucu Başkanı ve Nörobilim Uzmanı Prof. Dr. Sinan Canan, şehirleşme, dijitalleşme ve yapay zekâ çağında insanın rolü üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Planlama, mevzuat ve gelecek perspektifi ele alındı

“Gelişen Kentlerde Plan, Mevzuat ve Gerçeklik” başlıklı panel, İNDER Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ayten Babaoğlu’nun moderatörlüğünde düzenlendi. Panelde Dr. Sinan Genim, Mimar İlhan Turan, Gayrimenkul Hukukçusu Av. Serkan Çakmaklı ve Quick Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Soner Tekbaş görüşlerini paylaştı.

Zirvenin son paneli “Geleceğin Kentlerini Okumak” başlığıyla, Kemal Sevgili’nin moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Panelde Prof. Dr. Süleyman Yücel Şenyurt, Alphan Manas, Eda Çaçtaş ve Baray Işık yer aldı.

Kentsel Gelişim Zirvesi, Ali Poyrazoğlu’nun sahne performansıyla sona erdi. Etkinliğin ana sponsorluğunu Garanti BBVA, sigorta sponsorluğunu Quick Sigorta, yaka kartı sponsorluğunu Deniz Portföy, öğle yemeği sponsorluğunu SAPA by Hydro, kahve sponsorluğunu ise Lineadecor üstlendi. Ege Seramik, Geberit, Işık Peyzaj, Kömmerling, Rehau, TKE Asansör ve TSM Global Sumitomo sürdürülebilirlik sponsoru olarak zirvede yer aldı.