Uğurel, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yenilenebilir enerji konusunda Türkiye olarak bir atılım dönemi içinde olduklarını, yapılacak birkaç düzenlemeyle dünyanın en büyük güneş enerjisi oyuncularından biri haline gelinebileceğini ifade etti.

Halen Türkiye’nin güneşten sıcak su elde etme konusunda dünyada ilk üç içinde yer aldığını, elektrik elde etme konusunda ise ilk 20’de dahi yer bulamadığını aktaran Uğurel, güneş enerjisi santrallerinde maliyetlerin hızla gerilemesinin bir fırsat olduğunu dile getirdi.

Güneşin bedava ve sınırsız olduğuna dikkati çeken Uğurel, şöyle konuştu:

“Güneş enerjisi bundan 10 yıl önce hem Türkiye’nin hem de dünyanın en pahalı enerjisiydi. 2018 Ekim ayı rakamlarına göre en ucuz elektrik üretim yöntemi haline geldi. 1 megavatlık güneş santralini ortalama 800 bin dolara çıkarıyorsunuz. Bu rakam 2006 yılında 5 milyon dolardı. 2023 yılında bunun 400 bin dolar seviyesine kadar ineceği tahmin ediliyor.

Bundan yaklaşık 5 yıl önce birkaç megavat üretimimiz vardı. 2018 Ekim itibarıyla yüzde 99’u lisansız olmak üzere 4 bin 700 megavata ulaştık. Muhtemelen bu yıl sonunda 5 bin megavat gibi gayet iyi bir rakama ulaşacağız. Ama bizim en büyük beklentimiz bu yatırımların sürdürülebilir olması ve aynı tempoda devam etmesi.”

Mahsuplaşma düzenlemesi çıkmak üzere

Türkiye’nin güneş enerjisi ekipmanı üretme konusunda da son dönemde ilerlediğini, kablo, konstrüksiyon ve montaj konusunda talebin üzerinde bir yatırım yapıldığını ifade eden Uğurel, sektörün asıl dönüşümünü çatılara güneş paneli kurulmasının önünü açan yasal düzenlemelerin devreye girmesiyle yapacağına işaret etti.

Özellikle elektrik faturalarındaki artışın vatandaşın dikkatini çatı üzeri güneş panellerine yönlendirdiğine vurgu yapan Uğurel, şöyle konuştu:

“Çatılara güneş paneli kurulması konusunda mahsuplaşma imkanı getiren düzenlemeyi bekliyoruz. Vatandaş İzmir’deki bir yazlığının çatısına güneş paneli koydu. İki ay yaşadı sonra diğer evine döndü. Fazla enerjiyi ne yapacak ? Biz istiyoruz ki vatandaş tüketmediği ve güneşten ürettiği bu elektriği, ödediği elektrik faturalarından düşürsün. Bunun adına da mahsuplaşma diyoruz. Bununla ilgili mevzuatı uzun bir süredir tüm sektör heyecanla bekliyor. Antalya’daki Enerji Zirvesi’nde tüm yetkililerle görüşme şansı bulduk. ‘Eli kulağında’ diyorlar. Dolasıyla bu mevzuat da çıktığı zaman her birimizin bir güneş yatırımcısı olma şansı doğacak.”

En gözde vaat

Güneş enerjisi santrallerine son dönemde özellikle yerel yöneticilerin ilgisinde önemli artış görüldüğünü ifade eden Uğurel, yaklaşan yerel seçimlerde de güneş yatırımlarının seçim bildirgelerine girmesini beklediklerini belirtti.

“Bence yerel seçimde bir belediye başkanı adayının söyleyebileceği en güzel söz, ‘beni seçerseniz belediyemizin elektriğinin yüzde 25’i güneşten gelecek’ benzeri bir vaattir” diyen Uğurel, yenilenebilir enerji bilincinin artık toplumda da karşılığını bulduğunu anlattı.

Ateş Uğurel, kentsel dönüşüm kapsamında yapılan yeni binalara da güneş santrali kurma şartı getirilmesini tavsiye ettiklerini belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

“Depreme dayanaksız binalar yıkılıyor ve yeni binalar yapılıyor. Güneş enerjisi için çok büyük bir fırsat. Tek cümlelik mevzuat değişikliği inanılmaz bir kapasite oluşturabilir. ‘Ruhsat alacak her bina, çatısına en az 2-3 kilovat güneş santrali kurmak zorundadır’ diye bir madde koysanız bunun müteahhide yükü bina maliyetinin yüzde 1’ini geçmez. Masraf içinde kaybolur gider. Ama apartman sayısını 2-3 kilovatlarla çarptığınızda Türkiye’de bir anda bugüne kadar kurulan güneş enerjisi santrali kadar kapasiteyi bir anda eklemiş oluruz.”

AA

Türkiye güneş enerjisi kapasitesinin tüm ülkelerin tersi bir yönde gelişim gösterdiğini ifade eden Uğurel, ilk olarak 600 megavatlık lisanslı güneş enerjisi santrali yapılarak en büyük kapasiteden başlandığını ve sonrasında kapasitelerin küçülerek çatı uygulamalarına geçildiğini anlattı.

Uğurel, Almanya gibi ülkelerde çatı uygulamalarının 10-15 yıl öncesinde yaygınlaşmaya başladığını ve şu anda Çin’in bütün dünyadaki güneş panellerinin yüzde 85’ini ürettiğini dile getirerek, şöyle konuştu:

“Bu durumunun temelinde güneş panelinin perakende bir ürün haline gelmesi yatıyor. Perakende ürünün altın kuralı çok üretmek ve kar marjlarının düşük olmasıdır. Bunu Türkiye’de anlatmakta zorlanıyoruz. Şu anda hücre ithal edip güneş paneli üreten 30-35 şirket var. Bu üreticiler, Türkiye’nin 10 yıl boyunca kurduğu güneş enerjisi santralinin iki katını üretebiliyorlar şu anda. Bunlar nereye satacaklar? Artık kapasiteleri çok düşük olduğu için fiyatları yüzde 30-40 daha pahalı. 2-3 sene sonra Hanwha-Kalyon grubuyla da rakip olamayacaklar, çünkü eğer bir yerli ürün alınacaksa buranın üretimleri tercih edilecek.”

“Ticari mükellef değilseniz, hobi olarak yapılabilir”

Uğurel, Türkiye’de çatı uygulamaları konusuna Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının yanı sıra Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun dahil olduğunu ve dolayısıyla gerekli çalışmaların bu kurumlar tarafından yapılacağını aktardı.

Çatısına güneş paneli kuran kişinin ürettiği elektriği satabilme imkanı olması için mahsuplaşma sisteminin gelmesi gerektiğini aktaran Uğurel, “Şu anda ticari mükellef değilseniz, birey olarak çatınıza bir mini GES kurmanın hiçbir fizibilitesi yok. Hobi olarak yapılabilir, ancak o zaman amortisman hesabını da yapmazsınız. Mahsuplaşma konusunda da Maliye Bakanlığı devreye giriyor. Vergi devreye giriyor. Biz burada yıllık mahsuplaşma istiyoruz. Bu, sektörün en büyük problemi şu anda. ‘Yıl sonunda benim borcum varsa ödeyeyim, alacağım varsa da alayım. Bir sonraki seneye beyaz sayfayla başlayalım’ diyoruz. Dünyada da böyle ilerlemiş bu süreç” dedi.

“Teşvik istemiyoruz, serbest piyasada şekillensin”

Uğurel, çatı üstü GES uygulamalarında teşvik istemediklerini ve desteklerinin serbest piyasadaki elektrik fiyatı olması gerektiğini belirterek, şöyle devam ettti:

“Elektrik fiyatı ne kadar artarsa, bu işin cazibesi o kadar artacak. İnsanlar daha çok kendi tüketmek isteyecekler. Bu iş doğal yolla ama biraz yavaş gelişir. Devlet düzenleyici olarak olsun ama biz devleti de hissetmeyelim. Bizim tek muhatabımız dağıtım şirketi olsun diye düşünüyoruz. Teşvik olmazsa hiçbir tehlikemiz olmayacak bizim. Çünkü dünyada da nerede teşvik verilirse arkasından bir köstek gelmiş. Türkiye’deki yatırımcılar oyunun kuralı yarı yolda değişiyor diye çok şikayet ediyor ama teşviğin olduğu her yerde bu tehlike var. Serbest piyasa koşullarında çatı üstü GES pazarı büyüsün istiyoruz. Ondan sonra hatta güneş enerjisiyle ilgili herşey serbest piyasada şekillensin. Biz güneş enerjisi sektörü olarak serbest piyasanın gücüne inanıyoruz ve teşvik istemiyoruz.”

Çatısında elektrik üretebilen insanların artık birer enerji oyuncusu haline geleceğine ve sektörü bir süre sonra bireylerin yönlendirmeye başlayacağına dikkati çeken Uğurel, “Solarbaba olarak, diğer tüm sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve konunun uzmanı kişi ve şirketlerle birlikte ülkemizde çatı üstü GES pazarının açılması için büyük çaba harcıyoruz çünkü minimum 10 bin megavat gücünde bir potansiyele sahibiz. Bu da yaklaşık olarak 10-12 milyar dolarlık bir pazar büyüklüğüne denk geliyor.” diye konuştu.

“Kentsel dönüşümle güneşin kaderi değişir”

Güneş enerjisinin büyük ölçekli yatırım yapılacak bir kaynak olmadığını ve çatı uygulamalarıyla güneşin tabana yayılacağını dile getiren Uğurel, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda kentsel dönüşüm çatılarda GES kurulması için bir fırsat oluşturuyor. Bu fırsatı kaçırmamamız lazım. Kentsel dönüşüm mevzuatının içine eklenebilecek bir cümleyle güneşin kaderi değişir. ‘Yeni ruhsat alacak binaların çatısında örneğin 2 kilovat güneş paneli olması zorunludur veya metrekarenin yüzde 50’si güneş paneliyle kaplanacak.’ şeklindeki bir cümleyle her şey değişebilir. Türkiye’de bir bina bittikten sonra güneş paneli kurmak çok zor. Bina yapılırken güneş paneli yapılırsa, hesaplamalarımıza göre bu binanın maliyetini sadece yüzde 0,5 etkiler. Bu müteahhit için hiçbir şey. Müteahhit bunu apartmanını satarken bir reklam aracı olarak da kullanabilir. Güneş bu şekilde çok rahat entegre edilebilir.”

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması kapsamındaki desteklerin 2020’den sonra devam etmeyeceği kararını da anımsatan Uğurel, “Bunun yerine depolamaya destek verilebilir. Depolamada önderliği elektrikli araçlar üstlenecek, ikinci sırada ise yenilenebilir enerji kaynakları gelecek” ifadesini kullandı.

Solarbaba tarafından 9 Kasım’da Ankara’da güneş ve çatı pazarındaki gelişmelerin tartışılacağı bir çalıştay gerçekleştirilecek. Kar amacı gütmeyen bir şirket olarak 1996’da kurulan Solarbaba’nın sektörde 150 üyesi bulunuyor.

AA