Faize duyarlılık arttı

AKP dönemiyle birlikte halkın ev sahibi olma yönteminin konut kredileri olduğu biliniyor. Daha önce konut kooperatifleri veya emekli ikramiyeleriyle ev sahibi olan kesimler, son yıllarda giderek yaygınlaşan biçimde konut kredileriyle ev sahibi oluyor.

Kooperatif yöntemiyle veya emekli ikramiyesiyle ev sahibi olmak ise artık nadiren rastlanan bir durum. Piyasaya pompalanan konut kredileri nedeniyle konut fiyatlarının yükselmesi nedeniyle emekli ikramiyeleri ev almaya yetmiyor. Bu nedenle ücretli kesimler için artık ev sahibi olmanın neredeyse tek yolu konut kredileri.

Ancak faizlerin yüksek seyretmesi konut kredilerine olan talebi ve dolayısıyla inşaat sektörünü olumsuz etkiliyor. Böylece inşaat gibi büyük bir sektör faize eskisinden çok daha duyarlı hale geliyor. Faizler yükseldiğinde hem borçlarını yapılandırmak zorunda oldukları için hem de konut talebi azaldığı için müteahhitler zor duruma düşüyor.

İpotekliler satılmıyor

Türkiye de yüzde 19’luk politika faizi ile bu alanda OECD ülkeleri içinde en yüksek faize sahip ülke konumunda. Bu durum konut sektörüne de darbe vuruyor. TÜİK’in verileri de durumu doğrular nitelikte. Geçen yıl ocak-nisan 146 bin 387 ipotekli konut satışının gerçekleştiği ülkede bu yılın aynı dönemindeki ipotekli konut satışı adedi 64 bin 730. Önceki yıla göre ipotekli konut satışlarındaki azalma yüzde 56.

İlk el ev alan yok

Üstelik satılan ipotekli konutların çoğu da müteahhitlerden satın alınan sıfır konutlar değil, ikinci el konutlar. Ocak-Nisan döneminde satılan 64 bin 730 ipotekli konutun sadece 17 bin 799 adedi ilk el konut. Bu haliyle verilerin yayımlanmaya başladığı 2013’ten bu yana ilk el ipotekli konut satışının daha kötü olduğu bir dönem daha yok. Daha önce politika faizinin yüzde 8 gibi düşük seviyede olduğu 2017’nin ilk 4 ayında ilk el ipotekli konut satışı 71 bin 309’a kadar çıkmıştı.

Ancak ilk el ipotekli konut satışının bu denli düşmesinin en önemli nedeni yüksek faizler olsa da tek nedeni bu değil. Daha önce politika faizinin yüzde 24 olduğu 2019’un ilk 4 ayında ilk el ipotekli konut satışı 24 bin 853 adet olarak gerçekleşmişti. Bu haliyle politika faizinin 5 puan daha düşük olduğu 2021’in aynı döneminde bu sayıya ulaşılamadı. Bu gelişmede pandeminin yarattığı teknik zorluklar ve faiz düşük de olsa alım gücünü yitiren geniş halk kesimleri bulunuyor.

Ozan Gündoğdu-Birgün

İstanbul önde gidiyor

Ocak ayında en çok konut araması yapılan il yüzde 24 ile İstanbul olurken, ortalama satış fiyatlarında bir önceki aya göre en çok artış yüzde 4 ile Aydın’da gözlemlendi. Satılık konut arama trendi 2019 yılı ortalaması yüzde 51 iken, pandemi dönemi olmasına rağmen 2020 yılında bu trend yüzde 66’ya yükseldi. Satılık konut arama trendi Ocak 2021’de de yüzde 66 ile devam ediyor. Ayrıca, kış mevsimine rağmen pandeminin etkisiyle yazlık bölgelerdeki konut aramaları devam ederken, Kuşadası, Alanya ve Bodrum ilçeleri en çok konut araması yapılan 10 ilçe arasında yer aldı.

Ortalama emlak fiyat artışında ocak ayının lideri Aydın

Ocak ayında Türkiye’de en çok konut araması yapılan 5 il sıralamasında İstanbul yüzde 24 ile açık ara lider olurken, onu yüzde 9 yüzde Ankara, yüzde 7 ile İzmir, yüzde 5 ile Antalya ve yüzde 4 ile Aydın izliyor. Ortalama satış fiyatlarında bir önceki aya göre ise Ocak ayında en yüksek artış yüzde 4 ile Aydın ilinde gözlemlendi. İstanbul ve Ankara’da yüzde 2, İzmir’de ise yüzde 1 artış yaşanan aylık satılık daire fiyat değişiminde, Aydın bir önceki aya göre yüzde 4 artış ile dikkat çekti. Antalya’da ise dikkate değer bir fiyat değişimi gözlemlenmedi.

Beylikdüzü’nde fiyatlar düştü, Bodrum ise fiyat artışı lideri

Verilere göre en çok konut araması yapılan ilçeler ise İstanbul 3 ilçesi ile yine önde. Tüm Türkiye’deki aramalar içerisinde, İstanbul’un Beylikdüzü ilçesi en çok konut araması yapılan ilçe olurken, Gaziantep’in Şahinbey ilçesi ise ikinci sırada yer alarak dikkat çekti. Bu iki ilçeyi, İstanbul Pendik, Muğla Bodrum ve İstanbul Esenyurt takip etti. En çok konut araması yapılan beş ilçede aylık satılık daire fiyat değişiminde ise Beylikdüzü ilçesinde yüzde 1’lik düşüş gözlemlenirken, en çok fiyat artışı ise yüzde 8 ile Bodrum’da tespit edildi.

Hayalimizdeki ev: Site içinde ve balkonlu!

Aylık 7,5 milyon ziyaretçinin gerçekleştirdiği aramalardan elde edilen bilgilere göre; kullanıcıların gözdesi site içindeki daireler. Konut arayanların yüzde 49’u site içinde yaşamayı tercih ederken, yüzde 21’i ise mahalle yaşamını tercih ediyor. Verilere göre 18-25 yaş arası gençler yüzde 32 ile mahalle içinde daire tercih oranında en yüksek grup olurken, müstakil ev tercih edenler ise ağırlıklı olarak (yüzde 41) 55 yaş üstü kullanıcılar. Diğer yandan, pandemi nedeniyle yaşanan kısıtlamaların etkisi ile ev arayanlar balkonlu (yüzde 65) ya da bahçeli ev (yüzde 35) tercih ediyor.

Nüfus hareketliliği patlayabilir

Dikkat çeken bir başka veri ise Türkiye içinde bir nüfus hareketliliği görünebileceğinin sinyal veriyor olması. Kullanıcıların yüzde 34’ü 2021 yılında başka bir şehre taşınabileceğini söyleyenlerken, uzmanlar bu durumun gerçekleşmesi halinde hareketliliğin en çok emlak sektörüne yansıyacağı görüşünde birleşiyor.

Pandemi dengeleri değiştirdi

Ocak ayı verilerini değerlendiren Emlakjet CEO’su Tolga İdikat, pandemi koşullarındaki devamlılığın etkisini konut aramalarında açıkça gözlemleyebildiklerini belirtirken, “Emlakjet üzerinden yapılan aramalardan elde ettiğimiz bilgiler doğrultusunda, pandeminin de etkisiyle kullanıcıların en çok site içinde ve balkonlu evlere rağbet ettiğini gördük. Dikkat çeken bir diğer veri ise, üç kullanıcıdan birinin 2021 yılında başka bir şehre taşınabileceğini söylemesi.

Elbette düşünmek ile yapmak farklı şeyler, ancak böyle bir durumun hayata geçmesi Türkiye’de önemli bir demografik hareketliliğin yaşanması demek. Böyle bir hareketliliğin de en çok emlak sektörünü etkileyeceği aşikâr. Diğer yandan 2020 yılında gözlemlediğimiz satılık evlere yönelim devam ediyor. Satılık konut arayanlar ise en çok sıfır konutlara yöneliyor. Bu nedenle 2021 yılında yeni konutlara ilginin daha da artacağını düşünüyoruz.” şeklinde konuştu.