Gelecek nesillere temiz ve gelişmiş bir ülke, yaşanabilir bir dünya bırakmak amacıyla 2017 yılında Sıfır Atık Projesi başlatıldığını hatırlatan Kurum, projenin, bugün 10 bin kurum binasında uygulanmaya başlandığını, 2023 yılına kadar tüm ülkede Sıfır Atık Sisteminin kurulumunun tamamlanacağını ifade etti.

Kurum, uygulamanın 2023 yılında tamamen hayata geçirilmesiyle birlikte yıllık 20 milyar liralık bir ekonomik kazanç hedeflendiğini bildirdi.

Etkin bir atık toplama sisteminin oluşturulması ve sıfır atık projesi kapsamında gerekli altyapı ihtiyaçlarının temini için kaynak oluşturulmasına yönelik ekonomik araçlar üretilmesi hususunu içeren kanunun yürürlüğe girdiğini hatırlatan Kurum, başta içecek ambalajları olmak üzere ambalaj atıklarının etkin bir şekilde toplanabilmesi için zorunlu depozitoya tabi olmaları konularında düzenleme yapıldığını anımsattı.

Kurum, “Sıfır Atık uygulamasına geçen yerlere, sıfır atık yönetim sisteminin etkin bir şekilde uygulanması için teşvik düzenlemesi de öngörülmektedir. Geri kazanım imkanı düşük ve çevresel kirliliğe neden olan plastik poşetlerin kullanımının azaltılması amacıyla plastik alışveriş poşetlerinin tüketiciye ücretli verilmesi yönünde düzenleme yapılmaktadır. Plastik poşetlerin ücretlendirilmesi ile kaynakların verimli kullanılması ve ekonomiye kazanç sağlanması hedeflenmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.

2023 yılında evsel atık geri kazanım oranının en az yüzde 35 seviyesine çıkartılacağını dile getiren Kurum, 2002 yılında katı atık düzenli depolama tesisi sayısı sadece 15 iken, 2018 yılı Kasım ayı itibariyle 88’e ulaştığını; 2023 yılında tüm vatandaşların katı atık düzenli depolama hizmetine kavuşacağını kaydetti.

459 mavi bayraklı plaj

2002 yılında belediye nüfusunun yüzde 35’ine atıksu arıtma hizmeti verilirken, 2018 yılında bu oranın yüzde 85,5’e ulaştığını dile getiren Kurum, 2023 yılında ise hiçbir atık suyun arıtılmadan doğaya deşarj edilmeyeceğini belirtti.
Temiz denizlerin bir göstergesi olan mavi bayraklı plaj sayısının 2002 yılında 151 iken, 2018 yılında 459’e ulaştığını, bu alanda hedefin dünya birinciliği olduğunu kaydeden Kurum, 2002 yılında hiçbir limanda gemilerden atık alım hizmeti verilemezken, bugün 296 adet kıyı tesisinde gemilere atık alım hizmeti verildiğini bildirdi.

ÇED Yönetmeliğinin, Avrupa Birliği uyum çalışmaları ve ülke ihtiyaçları doğrultusunda revize edildiğini, sınır aşan hususlar hariç Avrupa Birliği ÇED Direktifi ile tam uyumlu hale getirildiğini ifade eden Kurum, “İklim değişikliği, insanlığın karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biri olarak uluslararası gündemde yer almaktadır. Türkiye olarak küresel ölçekte çözümün parçası olmak için sorumluluklarımızı yerine getiriyoruz. Nitekim, 21 Nisan 2016 tarihinde Paris Anlaşması’nı imzaladık. 2030 yılında sera gazı emisyonlarında yüzde 21’e kadar artıştan azaltım yapabileceğimizi Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekretaryasına bildirdik.” bilgisini verdi.

Kentsel dönüşüm

Millet Bahçelerinin 81 ile yaygınlaştırılmasına ilişkin çalışmaların devam ettiğini söyleyen Kurum, arazi ihtiyacı olan iç ve dış yatırımların önünü açacak Türkiye Mekansal Strateji Planı’nın çalışmalarına başlanıldığını söyledi.
Ülke genelinde 592 bin adet konut ve işyerini “Riskli Yapı” statüsünde yenilediklerini belirten Murat Kurum, bunlardan 442 bin adet bağımsız bölümün yıkımının sağlandığını kaydetti.

Kurum, “Tüm bu kentsel dönüşüm çalışmaları ile öncelikle şehirlerimizin afet risklerine karşı dayanıklı olması amaçlanmış, bununla birlikte kentlerimizin sosyal yapısını, kültürünü odak alarak, yatay mimariyi esas alacak planlama ve tasarım odaklı, kente değer katacak projeler oluşturulması amaçlanmaktadır.” değerlendirmesini yaptı.

“70 bine yakın bağımsız birim zarar gördü”

Kurum, şöyle konuştu:

“Bölücü terör örgütünün Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Diyarbakır Sur’da, Şırnak Merkez ve Cizre, Silopi ve İdil’de, Mardin Nusaybin’de ve Hakkari Yüksekova’da çıkardığı olaylar sonucu bu 7 ilçemizde yaklaşık 25 bini ağır hasarlı ve yıkık olmak üzere 70 bine yakın bağımsız birim zarar görmüştür. Zarar gören vatandaşlarımızın zararları karşılanmış, yeni konutlar yapılmış, altyapı yenilenmiş, bölgede yeni rekreasyon alanları yapılmış, sokak sağlıklaştırma projeleri ile bu kentlerimiz yeni bir çehreye kavuşturulmuştur.

Bölgenin yeniden imar ve ihyası çalışmalarımız tüm hızıyla devam etmektedir. Bu kapsamda bölgede 25 bine yakın yeni konut ve ticarethane yapılmıştır. Bölgenin sosyal ve kültürel yapısı dikkate alınarak çalışmalar yürütülmüştür. Özellikle tarihi bir değere sahip olan Diyarbakır Suriçi’nde çalışmalar büyük bir hassasiyetle yürütülmüş ve yürütülmektedir.”

Tarım arazilerinin kiralanması

2B arazilerinin satışı kapsamında 748 bin hak sahibi tapularına kavuştuğunu bildiren Kurum, satışı yapılan 531 bin taşınmazın toplam satış bedelinin 11 milyar TL olduğunu, bu tutarın bugüne kadar 7 milyar 800 milyon TL’lik bölümünün tahsil edildiğini söyledi.

Hazineye ait tarım arazilerinin satışında ise 57 bin hak sahibinin tapularına kavuştuğunu aktaran Kurum, “Çiftçilerimizin tarımsal üretim destekleri gibi sözleşmeye bağlı haklardan yararlanması ve sözleşmesiz kullanımdan kaynaklanan ihtilafların giderilmesi amacıyla Hazineye ait tarım arazilerinin ecrimisil bedelinin yarısı üzerinden doğrudan kullanıcılarına kiralanmasına ilişkin düzenlemeyi hayata geçirdik. Başvurularda yüzde yüzde 82 oranında bir başarı elde ettik. Başvuruları değerlendirmeye başladık ve gerekli şartları taşıyan 3 bin vatandaşımızın kiralama işlemlerini tamamladık. Bu kapsamda 180 bin çiftçimiz başvuruda bulunmuştur. Kiralama işlemlerine ilişkin gerekli çalışmalara başladık.” dedi.

Kurum, ülke genelinde kadastro çalışmalarının yüzde 99 oranında bitirildiğini ve tamamlanma aşamasında olduğunu kaydetti.

AA

Bakanlıktan alınan bilgiye göre, Bakanlığın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde 2017’de hayata geçirdiği Sıfır Atık Projesi’nin ülke çapında duyurulması, yaygınlaştırılması, halkın bu yönde bilinçlendirilmesi, çalışmaların daha etkin, sistemli yürütülmesi ve tüm Türkiye’de uygulanması için yapılan çalışmalar devam ediyor.

Projenin uygulamaya geçirilmesinden itibaren ana hizmet binasında elde edilen 18 aylık değerlendirilebilir atık verileri Bakanlık tarafından paylaşıldı. Buna göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ana hizmet binasında projenin başladığı günden bu yana 200 ton değerlendirilebilir atık, kaynağında ayrı toplanarak ekonomiye kazandırıldı.

2 bin 57 ağaç kesilmekten kurtarıldı

Proje ile şu ana kadar 120,8 ton kağıt-kartonun geri kazanımı sağlanarak 2 bin 57 ağacın kesilmesinin önüne geçilmiş oldu.

Ayrıca 45,3 ton plastik atığın geri dönüşümüyle de 733 varil petrolün kullanımından da tasarruf edildi. 8 ton cam atık ve 10,3 ton metal atığın dönüşümüyle toplam 23 ton ham maddeden tasarruf elde edilirken, 7,2 ton organik atıktan 3,2 ton kompost (bitki atıklarından yapılan gübre) üretildi.

Projeyle Bakanlık binasından çıkan 3,6 ton yemek artığı da sokak hayvanları için barınaklara gönderildi.

Öte yandan 3 bin 610 litre bitkisel atık yağın geri dönüşümüyle aynı oranda biyodizel, 1455 litre atık motor yağının dönüşümüyle 909 litre madeni yağ ile 249 ton elektronik atığın dönüşümüyle 75 kilogram değerli metal ekonomiye kazandırıldı.

Elde edilen kazanımlar sonucunda da 762 bin 918 kilovatsaat enerji, 3 bin 388 metreküp su, 1381 metreküp depolama alanının tasarrufu sağlandı, sera gazı salınımı ise 24,4 ton azaltıldı.

AA

Taslakta, Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne ilişkin planlanan genel ilkeler, görev, yetki ve yükümlülükler ile sıfır atık belgesi verilmesine ilişkin esas ve kriterlerin belirlenmesi, başvuruların alınması ve değerlendirilmesine yönelik esaslar yer alıyor. Buna göre, Sıfır Atık Sistemi’nde kaynakların verimli kullanılmasının yanı sıra atık oluşumunun kaçınılmaz olması durumunda atıkların kaynağında ayrı biriktirilmesi, geçici depolama alanına taşınması ve geçici depolanması sırasında risk oluşturmayacak, çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek yöntemlerin kullanılması öngörülüyor.

Sıfır Atık’a kimler, ne zaman geçecek?

Taslakta, kurum ve kuruluşların Sıfır Atık Sistemi’ne geçişine ilişkin planlanan takvime de yer verildi.

Buna göre, yönetmelik uygulamaya geçerse başta belediyeler olmak üzere terminaller (havalimanı, liman, marina, otogar, tren garı), alışveriş merkezleri, organize sanayi bölgeleri, bin ve üzerinde çalışanı olan kamu kurum ve kuruluşları, 100’den fazla öğrencisi olan eğitim kurumları (okullar, üniversiteler, yurtlar), 100’den fazla çalışanı olan iş yerleri, sanayi kuruluşları, 4 ve 5 yıldızlı oteller ile 50 ve üzeri yatak kapasitesine sahip sağlık kuruluşları 2019’da Sıfır Atık Sistemi’ne geçecek ve Sıfır Atık Belgesi alma zorunluluğu getirilecek.

Bunun yanı sıra 500 ile 1000 arası çalışanı bulunan kamu kurum ve kuruluşları, 100 ve daha az öğrencisi olan eğitim kurumları (okullar, üniversiteler, yurtlar) 100 ve daha az çalışanı olan iş yerleri, sanayi kuruluşları, hızlı yemek (fast food) işletmeleri, turizm işletme belgesine sahip yerler (restoranlar dahil) 2020’de, 500’den az çalışanı olan kamu kurum ve kuruluşları 2021’den itibaren sisteme dahil olacak ve belge alacak.

Belirtilen tarih öncesinde belge almak isteyenler ile diğer yerler ise talep etmeleri halinde Sıfır Atık Belge müracaatında bulunabilecek.

Sıfır Atık’ta belediyelere büyük sorumluluk

Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ni uygulayan büyükşehir ilçe belediyeleri, il ve ilçe belediyeleri atıkların toplanması veya toplattırılmasından ve bu doğrultuda toplama altyapısının oluşturulmasından sorumlu tutulacak. Bu nedenle taslakta belirtilen ön şartların yerine getirilmesi gerekecek.

Belediyelere, Bakanlığın belirlemiş olduğu esaslara uygun ve her 250 bin nüfusa bir adet olacak şekilde birinci sınıf atık getirme merkezi kurma şartı konulacak.

En az ikili toplama sistemi kapsamında atıkların ayrı biriktirilmesi için oluşan atık miktarını karşılayacak kapasiteye sahip olacak şekilde 400 bin ve üzeri nüfusa sahip belediyelerde her 100 konut veya her 400 metrede, 100 bin-400 bin arası nüfusa sahip belediyelerde her 150 konut veya her 500 metrede, 100 bin ve altında nüfusa sahip belediyelerde ise her 200 konuta veya her 600 metrede en az birer set halinde biriktirme ekipmanı yerleştirilecek.

Ayrıca her 10 mahalleye 1 adet mobil atık getirme merkezi yerleştirilmesi de ön şartlar arasında yer alıyor.

Ancak 6360 sayılı Kanun ile köyden mahalle olan yerler için bu durum her 20 mahalleye 1 mobil atık getirme merkezi yerleştirilmesi şeklinde olacak.

Belediyelerce sokaklara, caddelere de ihtiyaca göre atık cam kumbaraları yerleştirilecek. Konutlardan atıkların toplanması veya toplattırılması, bunun için gerekli poşet veya ekipmanı da temin edecek.

Belediyeler ayrıca atık pil, bitkisel atık yağ, atık elektrikli ve elektronik eşya ile diğer atıkların atık üreticisi tarafından, toplama noktalarına, Atık Getirme Merkezlerine veya çevre lisanslı atık işleme tesislerine gönderilmesi hususunda gerekli bilgilendirmeleri yapacak.

Geri kazanılabilir tüm atıkların toplanması amacıyla bu atıklara yönelik toplama günleri belirleyerek, toplama programı hakkında halkın bilgilendirilmesi ve bu program çerçevesinde atıkların toplanması veya toplatılmasını da sağlayacak olan belediyelerin, sınırları genelinde uygulanan Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne ilişkin verileri de kayıt altına alma sorumluluğu olacak.

Öte yandan biyobozunur atıkların ayrı toplanarak geri kazanımı konusunda gerekli çalışmalar ve sıfır atık yönetim sisteminin uygulanması konusunda farkındalık ve bilinçlendirme çalışmaları da belediyelerce yapılacak.

Taslağa göre puanlama kriterleri ve Sıfır Atık Belge seviyeleri de “gümüş”, “altın” ve “platin” olarak belirlenecek.

Belediyelerin puan tablosu, sıfır atık yönetim sistemine geçilmeden önceki yılın verisi esas alınarak hesaplanacak.

Buna göre, düzenli depolama/yakmaya giden atık miktarındaki azalma oranı yüzde 0-20 arasındaysa belge seviyesi,”Gümüş”, yüzde 21-50 arasındaysa “Altın”, yüzde 51-90 arasında ise “Platin” olacak.

Konutlara belge yok

Konutlar belediyenin Sıfır Atık Yönetim Sistemi içerisinde değerlendirilecek, ayrıca Sıfır Atık Belgesi düzenlenemeyecek. Kağıt-karton, cam, metal, plastik ve kompozit türü geri kazanılabilir atıklar ile diğer atıklar farklı poşet veya ekipmanda biriktirilecek ve ayrı olarak toplanacak.

Sistem kapsamında poşet veya ekipmanlarda geri kazanılabilir atıklar için “mavi”, kompostlanabilir atıklar için “kahverengi”, cam atıkları için “yeşil” ve diğer atıklar için “gri” renk ekipman veya işaretleme kullanılacak.

Öte yandan Sıfır Atık Belgesi’ne sahip yerler il müdürlükleri tarafından 2 yılda bir denetlenecek. Ayrıca kamu kurum/kuruluşları ve ilgili sektör temsilcilerinden oluşacak “Sıfır Atık Koordinasyon Kurulu” oluşturulacak. Kurul, yılda en az bir kere Bakanlığın belirleyeceği gündemle Bakanlık temsilcisinin başkanlığında toplanacak ve yönetmelik doğrultusunda yürütülen çalışmaları ve uygulamaları değerlendirerek tavsiye kararları alacak.

“Belediyelerimize önemli görevler düşüyor”

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Sıfır Atık Projesi’nin hayata geçmesiyle önemli kazanımlar elde edildiğini vurguladı.

Projeyi, yayımlanacak olan Sıfır Atık Yönetmeliği ile bütün ülkeye yaymayı hedeflediklerini belirten Kurum, “Bu noktada belediyelerimize önemli görevler düşüyor. Sıfır Atık Projesi’ni başarıya götürecek en önemli konu, yerel yönetimlerin projeyi sahiplenmeleridir.” dedi.

Belediyelerin atıkların kaynağında ayrı toplanması için vatandaşlara gerekli altyapıyı sağlamakla yükümlü olduğunun altını çizen Kurum, şunları kaydetti:

“Artık belediyelerimizin sadece evsel atıkları toplaması ve düzenli depolaması yetmez. Belediyelerimizin kağıt-karton, plastik, metal cam gibi geri kazanılabilir atıklar için ayrı bir toplama sistemi kurmaları gerekmektedir. Hazırladığımız yönetmeliğe göre belediyelerimiz bundan sonra ikili toplama sistemi ile atıkları ayrı toplamak için hizmet verecekler. Bu uygulamayı hayata geçirmeleri için belediyelere 2019 yılı sonuna kadar süre verdik. Belediyelerimizin uygulamalarını yakından takip edeceğiz.”

AA

Kurum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan himayelerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından uygulanan Sıfır Atık Projesi kapsamında Beştepe Millet Kültür ve Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Sıfır Atık Zirvesi”ne katıldı.

“Güçlü Ekonomi ve Yeşil Bir Doğa İçin” temasıyla düzenlenen zirvenin hayırlı olması temennisinde bulunan Kurum, projenin 1 yıllık geçmişinin, gelinen aşamanın, alınan neticenin ve projenin geleceğinin konuşulacağını bildirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde 1994 yılında başlayan Çevre Seferberliğine değinen Kurum, şöyle konuştu:

“AK Parti iktidarlarıyla birlikte ülkemiz çöp dağlarından ve patlamalardan, kirli hava nedeniyle gazetelerin promosyon olarak dağıttığı maskelerden, çöplerini ayrıştıran, dönüştüren ve hatta çöpünden enerji üreten tesisleri yaparak çok farklı bir sürece gelmiş durumdadır. Yine ülkemiz, çöplerini gelişi güzel depolayan belediyeler döneminden sıyrılmış, ileri teknoloji düzenli depolamaya geçmiş bir ülkedir. Türkiye, ‘dikkat kolibasili’ manşetleriyle sabaha uyanan bir ülke olmaktan çıkmış, uluslararası ödüllü plajları ve tertemiz sahilleriyle adeta turizmin başkenti haline gelmiştir.”

Doğal kaynakların giderek tükenmekte olduğunu ifade eden Kurum, 50 yıl öncesine göre bugün kişi başına enerji tüketiminin 3, hammadde kullanımının da 2 katına çıktığını vurguladı.

Bu hızlı artışın durdurulamaması halinde daha yüksek rakamlar görüleceğine işaret eden Kurum, sadece alışkanlıkların değiştirilerek, hep birlikte bu sorunun çözebileceğini dile getirdi.

“Plastik poşet doğaya 100 yılda karışabiliyor”

Dünya Bankası raporlarına göre yılda 1,3 milyar ton olan evsel atık miktarının 2025’te, 2,2 milyar tona ulaşmasının beklendiğini aktaran Kurum, “Ülkemizde de benzer artışları görmek mümkün. 1995 yılında oluşan evsel atık miktarı 17 milyon ton iken 2015 yılına gelindiğinde evsel atık miktarının 31 milyon tona ulaştığı görülmektedir. 2023 yılında ise bu rakamın yaklaşık 38 milyon tona çıkacağı öngörülmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.

Kurum, atık su arıtma tesisi, mavi bayraklı plajlar, gemilerden atık alım hizmeti, katı atık düzenli depolama tesisleri gibi hizmetlerin detaylarını paylaşarak, “Çevre konusunda son dönemde yaptığımız çalışmalarla atığı öncelikli bir sorun olmaktan çıkarttık. Ve atığı hammadde ve yeni ürünlere dönüşecek bir kaynak olarak görmeye başladık.” diye konuştu.

Bakanlık olarak, daha önce atıkların yönetimi konusundaki çalışmaları gözden geçirdiklerini anlatan Kurum, tespitlerle bu noktada neler yapabileceğini değerlendirip çözümler ürettiklerini, Sıfır Atık Projesinin de böyle ortaya çıktığını söyledi.

Sıfır atık nedir?

Murat Kurum, sıfır atığı, “Olabildiğince az tüketmek ve az atık oluşturmak, oluşan atıkları kaynağında ayrı biriktirmek ve toplamak, ayrı toplanan atıkları geri kazanım yapmak, organik atıkları kompost ve gübre olarak kullanmak düzenli depolamaya ve yakmaya hiç atık göndermemek.” olarak tanımladı.

Konuşmasında “Neden sıfır atık?” sorusuna da yanıt veren Kurum, şöyle devam etti:

“Bilinçli üretim ve tüketimi sağlayarak, doğal kaynakları koruyarak israfı önlemek için, döngüsel ekonomi çerçevesinde atıkları hammadde olarak kullanarak, yeni iş imkanları oluşturmak ve gelişmiş ülkelerle rekabet edebilmek için, çevre ve insan sağlığını koruyarak, kirlilik giderlerini azaltarak çevreye verilen zararları gidermek için, vatandaşlarımızın duyarlılıklarını arttırarak, daha çevre dostu yaşam tarzına sahip olmak için Sıfır Atık sistemini uygulamaya koyduk.”

Projenin geçen yıl Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde ve Bakanlık hizmet binasında başlatıldığını aktaran Kurum, “Daha sonra çığ gibi büyüyen bu hareket bugün artık 7 bin 162 kamu kuruluşunda uygulanır hale geldi. Amacımız sıfır atık sistemini tüm Türkiye’ye yaygınlaştırmaktır.” şeklinde konuştu.

Sıfır Atık Projesiyle neler kazanıldı

Sıfır Atık Projesi’nin hayata geçmesi ile önemli kazanımlar elde etmeye başladıklarının altını çizen Kurum, konuşmasına şöyle devam etti:

“Projenin hayata geçirildiği bir yılda 2, 2 milyon ton ambalaj atığı, 58 bin ton atık elektrikli ve elektronik eşya, 38 bin ton bitkisel ve 80 bin ton madeni atık yağ, 184 bin ton ömrünü tamamlamış lastiği kaynağında ayrı toplanarak geri kazandık ve bütün bunlardan sadece bir yıl içinde ekonomiye 3,5 milyar kaynak sağladık.”

Yönetmelik 2019’da devreye girecek

Projeyi başarıya götürecek en önemli konunun yerel yönetimlerin projeyi sahiplenmeleri olduğunu vurgulayan Kurum, belediyelerin sadece evsel atıkları toplaması ve düzenli depolamasının yetmeyeceğini kağıt-karton, plastik, metal cam gibi geri kazanabilir atıklar için de ayrı bir toplama sistemleri kurmaları gerektiğini ifade etti.

Bakan Kurum, 2019 yılı itibarıyla Sıfır Atık Yönetmeliğinin de devreye gireceğini anımsatarak, “Bu yönetmeliğe göre belediyelerimiz bundan sonra ikili toplama sistemine geçecek, atıkları ayrı toplamak için hizmet verecekler. Bu uygulamayı hayata geçirmeleri için belediyelere 2019 yılı sonuna kadar süre verdik. Belediyelerimizin uygulamalarını yakından takip ediyor ve destekliyor olacağız.” dedi.

Sıfır atık uygulamasını her anlamda güçlendirmek için önemli çevresel sorun oluşturan plastik poşetler konusunda da çalışmalar başlattıklarını anlatan Kurum, şunları kaydetti:

“1 Ocak 2019 tarihi itibarıyla plastik poşetleri ücretli hale getiriyor ve plastik poşet kullanımını azaltmayı hedefliyoruz. Şu an için yıllık kişi başı 440 olan plastik poşet kullanımını, 2019 yılı sonu itibarıyla 90’a, 2025 yılı sonu itibarıyla da 40 adete düşüreceğiz ve yıllık poşet kullanımımızı süreç içerisinde çok daha fazla azaltacağız.”

İçecek ambalajlarına depozito uygulanacak

Bakanlığın bir diğer çalışmasının da içecek ambalajlarına depozito uygulaması olduğunu hatırlatan Kurum, “Buna ilişkin yönetmeliklerimizi hazırlıyoruz. Böylece evsel atıklar içerisinde önemli bir miktar teşkil eden bu atıkların temiz, kaliteli ve etkin bir şekilde toplanmasını sağlıyor olacağız. Bunları başardığımızda 2023 yılında evsel atık geri kazanım oranımızı yüzde 35’e çıkarıyor olacağız. 2030 yılında ise bu atık oranı yüzde 60’a çıkararak, dünya da ilk 5 arasına girme hedefiyle çalışıyoruz.” diye konuştu.

Proje kapsamında 2023 yılında 100 bin kişiye doğrudan istihdam ve 20 milyar lira ekonomik kazanç sağlanacağını, İstanbul’un bir yıllık su ve elektrik ihtiyacına eşdeğer tasarruf edileceğini anlatan Kurum, iki Belgrat Ormanı kadar ağacın kesilmekten kurtarılacağını ve cari açığın da yüzde 8 oranında azaltılacağını dile getirdi.

Zirvede Birleşmiş Milletler Çevre Programı adına Akdeniz Eylem Planı (UNEP/MAP) İcra Direktörü Gaetano Leone de Sıfır Atık Projesinin çok önemli bir adım olduğunu belirterek, dünya genelinde bugüne kadar ortaya çıkan plastiğin sadece yüzde 9’unun geri dönüşüme gönderildiğine dikkati çekti.

Özellikle Akdeniz bölgesinde geri dönüşüm oranlarının düşük olduğunu ve çoğunluğu plastik olan atıklardan dolayı deniz kirliliğinde de artış meydana geldiğini anlatan Leone, denizlerde ortaya çıkan çöp ve kirlilik durumunu değerlendirerek, projenin bu kapsamda sağlayacağı yararlardan bahsetti.

Sıfır Atık Ödül Töreni

Zirvede gerçekleştirilen Sıfır Atık Ödül töreninde, sıfır atık duyarlılıkları nedeniyle Sürdürülebilirlik Politikaları ve Sıfır Atık Projesine Destek Ödülü Türk Hava Yollarına, Sıfır Atık- İyi Gelecek Ödülü Boğaziçi Üniversitesine, Sıfır Atık Sosyal Sorumluluk Ödülü TEMA Vakfına, Sıfır Atık Üretim Ödülü Sütaş’a, Sıfır Atık Yenilikçilik Ödülü İstanbul Büyükşehir Belediyesi İSBAK’a, Sıfır Atık Medya Ödülü TRT’ye verildi.

Geri dönüşümlü camdan üretilen ödüller sahiplerine Emine Erdoğan tarafından takdim edildi.

Emine Erdoğan’a FAO’dan ödül

Ödül töreninde ayrıca BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Orta Asya Alt Bölge Koordinatörü ve Türkiye Temsilcisi Viorel Gutu, Emine Erdoğan’a çevre duyarlılığı projeleri ve 17 Ekim Dünya Gıda Günü vesilesiyle verilen FAO’nun “Sıfır Atık, Sıfır Açlık” temalı ödülü takdim etti.

Bakan Murat Kurum da Emine Erdoğan’a Fatih Sultan Mehmet’in çevre fermanının yer aldığı tabloyu hediye etti.

Törenin ardından Emine Erdoğan ve Bakan Kurum, ödül alan katılımcılarla hatıra fotoğrafı çektirdi.

Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in özel oturumuyla başlayan zirvenin öğleden sonraki oturumları, “Sıfır Atık İyi Uygulama Örnekleri”, “Sıfır Atık Uygulamalarının Sektöre Yansımaları” ve “Sıfır Atık Yönetiminin Sosyal Boyutu” başlıklı panellerle devam etti.

Zirvenin açılışına Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, belediye başkanları, kamu, yerel yönetimler, özel sektör, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile diğer ilgililer katıldı.

AA

Çevre ve Şehircilik Bakanlığının koordinasyonunda Emine Erdoğan’ın himayesinde geçen yıl hayata geçirilen Sıfır Atık Projesi’nin Türkiye ve dünyadaki mevcut durumu ile etkilerinin ele alınacağı, “Sıfır Atık Zirvesi”, 1 Kasım’da Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek.

Zirvede, Sıfır Atık Projesi’nin uygulamalarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar, ilgili paydaşlarla çok yönlü ele alınacak.

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, zirveye ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, geçen yıl haziran ayında projenin pilot uygulamasına Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ana binasında başlandığını hatırlattı.

Bu kapsamda atıkların ayrı toplanması için atık kumbaralarının yerleştirildiğini, atık geçici depolama alanı ve kompost tesisinin kurularak, tüm çalışanlara sıfır atık uygulamasına ilişkin eğitimler verildiğini anlatan Kurum, “Hayata geçirdiğimiz Sıfır Atık Projesi ile israfın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını amaçlıyoruz.” diye konuştu.

Projenin tasarı aşamasından itibaren Emine Erdoğan’ın himaye ve destekleriyle çalışmanın tüm Türkiye’de yaygınlaştırılmasının sağlandığını vurgulayan Kurum, “Kendilerinin Sıfır Atık’a olan ilgisi, projenin ilk yılında başarılı sonuçlar almamızda önemli rol oynadı. 1 Kasım’da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapacağımız Sıfır Atık Zirvesi ile de geride kalan dönem ve gelecekte yapacağımız çalışmaları, projeye kazandırmayı amaçladığımız ivmeyi her yönüyle ele alacağız.” ifadelerini kullandı.

Sıfır Atık Projesi’nin çevresel, ekonomik ve sosyal açılardan önemli etkilerinin bulunduğuna işaret eden Kurum, “Sıfır Atık uygulamasının tüm Türkiye’de yaşama geçirilmesiyle yıllık 12,5 milyar lira tutarında ekonomik kazanç hedefliyoruz. Ayrıca toplanan atıkların işlenmesi, geri kazanılması sonucu sanayimizde ve hizmet alanlarında gerçekleşecek yatırımlarla ciddi anlamda istihdam oluşmasını öngörüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

AA

İlbank’tan 6 milyar lira

Hükümet yaşanabilir mekanlar vizyonu kapsamında kentlerin temel altyapı projelerini bitirecek. İlbank A.Ş kaynaklarıyla yerel yönetimlerin altyapı projelerine yılda 6 milyar liralık finansman desteği sağlanacak. Belediyelerin içme suyu ve kanalizasyon projelerine kaynak sağlanması amacıyla başlatılan SUKAP Programı kapsamında 5 milyar liralık bütçe ayrılan 36 proje tamamlanacak.

Yeni Asır

Kurum, Ankara Büyükşehir Belediyesince, 16 ülkeden belediye başkanlarının katılımıyla başkentlerin kalkınması ve kent sorunlarına ortak çözümler üretilmesi amacıyla bir otelde düzenlenen Dünya İdari Kentler Birliği 1. Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, insan ile şehir arasındaki ilişkiyi doğru kurmak gerektiğini söyledi.

Kurum, insan ve şehir münasebetinin insan odaklı olmaması durumunda, şehirlerin insanların üzerine kara bulutlar gibi çökeceğini ifade ederek, “Yani asıl marifet, binalar yapmak değil, insanların kalbini ve ruhunu besleyecek, onlara huzur verecek şehirler kurmaktır. Bunun da sahadaki uygulayıcısı merkezi hükümetle birlikte belediye başkanlarımızdır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Birlik, kardeşliği ve dostluğu sürekli kılmalıdır”

Çarpık kentleşmeye izin vermenin, terörden daha fazla zarara neden olduğuna dikkati çeken Kurum, “Şehirlerin çarpık kentleşmeden bir an önce kurtulması gerekiyor. Ülke olarak geçtiğimiz 16 yılda bu konuda çok önemli adımlar attık. Eksikliklere rağmen Türkiye tarihinin en kapsamlı, sosyal yönü en güçlü, halkın her kesimine hitap eden şehirleşme hamlesi bu dönemde gerçekleştirildi.” ifadelerini kullandı.

Bakan Kurum, ülkeler yerine, şehirlerin ekonomik güç olduğu yeni bir dünyanın kurulduğuna ve ekonomik güç olarak şehirlerin bütçelerinin ülkelerle yarıştığına dikkati çekerek, dünya nüfusunun 2050 itibarıyla 9,7 milyara ulaşacağını, gelişmekte olan ülkelerde de nüfusun yüzde 60’ının şehir merkezlerinde yaşayacağını dile getirdi.
Bu büyüme ve nüfus hareketliliğinin alt ve üst yapıda da sorunları beraberinde getirdiğini anlatan Kurum, başkentlerin acilen çözüm getirilmesi gereken konu başlıklarının, “çöküntü alanlarının kentsel dönüşümü”, “yeni barınma olanakları”, “göç ve uyum”, “ulaşım ve altyapı”, “sosyal ve insani yardımlar” ile “çevre kirliliği ve iklim değişikliği” olduğunu söyledi.

Kanal İstanbul’da örnek şehir kurulacak

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemiyle yeni dönemin kararların çok daha hızlı eyleme dönüştüğü, vesayet odaklarının ortadan kalktığı, halk ile devlet arasındaki bağların çok daha kuvvetlendiği, millet iradesinin önünde hiçbir engelin kalmadığı, icraat ve hizmet odaklı bir dönem olacağını belirten Kurum, bu süreçte 100 günlük eylem planının hazırlandığını ve bunun içerisinde bakanlık olarak 39 eylemlerinin bulunduğunu anlattı. Kurum, bunların başında Kanal İstanbul Projesi’nin geldiğini ve bunun İstanbul’un en büyük projesi olacağını dile getirerek, şöyle konuştu:

“Bu proje sadece yerel ölçekte değil, dünya ölçeğinde bir proje olacak. Marmara Denizi ile Karadeniz’i bağlayan kanal, 43 kilometre uzunluğunda olacak ve bu kanalın iki tarafında örnek şehirler kuracağız. Bunu Güney Kore yaptı. Biz de İstanbul’a ülkemize bu tarihi mirasa yakışır örnek bir şehir kuracağız. Gerçekten şehircilik anlamında alt yapısıyla üst yapısıyla her şeyin içinde barındırıldığı bir şehir olması noktasında çalışmalarımız olacak. Bu proje aynı zamanda İstanbul Boğazı’na da alternatif bir proje olacak.”

Başkente 2 milyon metrekare daha yeşil alan

Millet Bahçeleri projesine de değinen Kurum, buralardan her yaştan insanın yararlanabileceğini, sosyal yaşam alanlarının bulunduğu sağlıklı yaşam ve sporla ilgili her türlü projenin içinde yer alacağını söyledi.

Kurum, “İlk etapta 100 günde 33 ilimizde yapıyoruz ama yerel seçime kadar 81 ile Millet Bahçesi yapma noktasında çalışmalarımız var. Şu anki projelendirdiğimiz Millet Bahçesi büyüklüğü yaklaşık 21 milyon metrekare. Ankara’daki Millet Bahçesi’nin büyüklüğü ise yaklaşık 2 milyon metrekare. Bu Millet Bahçeleri ile Ankara’daki yeşil alan miktarını yaklaşık yüzde 6 artırıyoruz. Bu çok önemli bir oran.” değerlendirmesini yaptı.

İstanbul’da Atatürk Havalimanı’nın yerine de Millet Bahçesi yapılacağını hatırlatan Kurum, böylece İstanbul’da kişi başına düşen yeşil alan miktarının da yüzde 10 artacağını kaydetti.

Sıfır Atık Projesiyle yıllık 12 milyar kaynak tasarrufu

Bakan Kurum, Sıfır Atık Projesi’nin de 100 günlük eylem planında yer aldığını dile getirerek, “Hedefimiz sıfır atık üreten bir Türkiye ve çevremizi bir anne şefkatiyle koruyarak kalkınmak. Bu hedefe sadece evimizin önünü temiz tutarak değil, havamızı, toprağımızı, suyumuzu koruyarak değil, atıklarımızı dönüştürerek ulaşabileceğimize inanıyoruz. 2023’e kadar sıfır atık sistemini tüm Türkiye’de uygulamaya geçireceğiz ve bu sayede yıllık 12 milyar lira kaynak tasarrufu sağlamış olacağız.” diye konuştu.

İklim değişikliğine ilişkin de stratejik eylem planı çıkaracaklarını belirten Kurum, şunları söyledi:

“Bu eylem planıyla önümüzdeki süreçte iklim değişikliğinden kaynaklı şehirlerimizin alt yapısını ve üst yapısını yeniden gözden geçireceğiz. İklim değişikliğinden kaynaklı felaketlerin şehirlerimize daha az zarar vermesi noktasında çalışmalarımızı tüm belediyelerimizle el birliği içerisinde yapacağız. Tüm dünya belediyelerinin bu iş birliğini bu toplantıda sağlamaları gerektiğini düşünüyorum.

Türkiye, iklim değişikliği ve dünyanın kirletilmesi konusunda çevreye en zarar veren ülkelerden biridir. Buna rağmen ülkemiz iklim değişikliği ile mücadelede üzerine düşen görevden çok daha fazlasını, tüm kararlılığıyla ortaya koymuştur.”

“Türkiye’de altyapı belediyeciliği bitmiştir”

Türkiye Belediyeler Birliği ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin de “insanı merkeze alan bir yerel yönetim anlayışının” önemini vurgulayarak, “Artık Türkiye’de yeraltı belediyeciliği, altyapı belediyeciliği bitmiştir. Artık Türkiye’de sosyal belediyecilik, yetim, yoksul, yaşlı, mağdur, muhtacın hayat bulduğu bir belediyecilik yükselen değerdir.” şeklinde konuştu.

Şahin, kültürel ve gönül belediyeciliğinin de yükselen değerlerden olduğunu söyledi.

Birliğin 2018-2020 dönem başkanlığını yürüten Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Tuna da konuşmasında, genel kurula ev sahipliği yapmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Dünyada ve bölgede yaşanan sorunlara değinen Tuna, dünyanın önemli başkentlerinin temsilcileri olarak dostluk ve iş birliği için bir araya geldiklerini söyledi.

“Çatışma yerine dayanışmayı, rekabet yerine iş birliğini, sömürü yerine paylaşmayı hedefleyen kentlerin temsilcileri olarak gayretlerimizi sürekli hale getirecek bir birlik kuruyoruz.” diyen Tuna, yapacakları faaliyetlerle tüm dünyanın dikkatini çekeceklerini ve her yıl artan üye sayısıyla tüm dünyayı kapsayan bir birlik olacaklarını bildirdi.

Birliğin başkentler arasında yakın ve etkin bir iş birliği platformu oluşturacağını ifade eden Tuna, genel kurulun ardından başkanlarla yapacakları yuvarlak masa toplantısında “akıllı şehir ve kentsel dönüşüm” konularında görüş alışverişinde bulunacaklarını kaydetti.

Segong Belediye Başkanı Choon-hee Lee’nin de bir konuşma yaptığı genel kurula, birlik üyesi belediye başkanlarının yanı sıra akademisyenler ve bürokratlar da katıldı.

Konuşmaların ardından Başkan Tuna, Bakan Kurum’a hediye takdim etti ve katılımcı belediye başkanlarıyla hatıra fotoğrafı çektirildi.

Bakanlıktan alınan bilgiye göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde 2017’de hayata geçirdiği Sıfır Atık Projesi’nin ülke çapında duyurulması, yaygınlaştırılması, halkın bu yönde bilinçlendirilmesi, çalışmaların daha etkin, sistemli yürütülmesi ve tüm Türkiye’de uygulanması için yapılan çalışmalar devam ediyor.

Projenin uygulamaya geçmesinden itibaren Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ana hizmet binasında elde edilen 14 aylık veriler paylaşıldı.

Buna göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ana hizmet binasında projenin başladığı günden bu yana 160 ton değerlendirilebilir atık, kaynağında ayrı toplanarak ekonomiye kazandırıldı.

Proje ile şu ana kadar 103 ton kağıt-karton tekrar kullanıma kazandırılarak, bin 751 ağacın kesilmesi önlendi, 33 ton plastik atığın geri dönüşümüyle de 538 varil petrolün kullanımından tasarruf edildi.

Ayrıca 6 ton cam atık, 6,5 ton metal atık, 5,6 ton organik atık, 2,3 ton yemek artığı, 2 bin 960 litre bitkisel atık yağın geri dönüşümü sağlandı.

Elde edilen kazanımlar sonucunda da 8,4 ton hammadde, 617 bin 267 kiloWatt saat enerji, 2 bin 884 metreküp su, bin 45 metreküp depolama alanının tasarrufu sağlandı, 20,3 ton sera gazı salınımı azaltıldı.

İlk kez Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde hayata geçirildi

Proje ilk olarak Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve bakanlık ana hizmet binasında faaliyete geçirildi. Ardından Emine Erdoğan’ın başkanlığında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Sıfır Atık Bilgilendirme ve Değerlendirme Toplantısı’yla Belediyelerde Sıfır Atık uygulaması konusunda yapılan çalışmalar hız kazandı.

Proje haziran ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi ve TRT’de de hayata geçilirken, 81 ildeki Çevre ve Şehircilik Müdürlükleri, Karaman, Burdur-Bucak, Trabzon-Hayrat, Şırnak ve Ankara’daki 25 belediye ve bir çok özel sektör kuruluşunda da sistemin en yakın zamanda kurulması yönündeki çalışmalar devam ediyor.

AA

Projeyi tüm kurumlara yaygınlaştırmak istediklerini aktaran Öztürk, bu kapsamda alışveriş merkezleri ve havalimanlarında da çalışma yürüttüklerini ifade etti.

Öztürk, bakanlıklarından şu anda atık çıkmadığını belirterek, “Her türlü maddeyi geri kazanıyoruz. Atıklar başka sektörlerde hammadde olarak kullanılıyor. Suyun, toprağın ve havanın kirletilmesi de önlenmiş oluyor. Sera gazı ve karbondioksit salınımı azaltılıyor.” diye konuştu.

“AVM ve havalimanlarına ‘yeşil’ statüsü vereceğiz”

AVM’lerden çıkan değerlendirilebilen atıkların kaynaktan toplanması ve başka bir sektörde hammadde olarak kullanılmasını sağlayacaklarını anlatan Öztürk, şöyle devam etti:

“Sıfır Atık Projesi’ni yaygınlaştırmak için bir sistem geliştiriyoruz. Belirlenen şartları yerine getiren AVM ve havalimanlarına bu kapsamda ‘yeşil’ statüsü vereceğiz. Yaklaşık bir ay içerisinde AVM’lere ‘Siz de bu projeyi devreye sokun’ diyeceğiz. Arkadaşlarımız şu anda çalışıyor. Yaklaşık bir ay içerisinde AVM yönetimlerini Ankara’ya çağıracağız çünkü AVM’lerde ciddi anlamda ambalaj atıkları çıkıyor. Yemekhaneler ve fast food’lar var. Buralarda ciddi şekilde kızartma yağları kullanılıyor. Onların da ayrı toplanması sağlanacak ve biodizel üretimi yapılacak.”

“AB ülkeleri arasında orta sıralarda yer alıyoruz”

Türkiye’de her yıl yaklaşık 10 milyar liralık geri dönüşüm ekonomisi oluştuğuna dikkati çeken Öztürk, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yalnızca ambalajla ilgili değil, diğer sektörlerde de yani demir çelik, hayvan gübresi, kompos üretimi de dahil bunların hepsini hesapladığımızda ortaya ciddi bir ekonomik veri çıkıyor. Ana hedefimiz, Avrupa Birliği direktifleri çerçevesinde biyobozunur dediğimiz yemek, sebze, park ve bahçe atıklarının çöp alanına gitmesini, çevreye zarar vermesini engellemektir. Bu noktada da AB ülkeleri arasında orta sıralarda yer alıyoruz.”