Toplantı sonrası konuşan İBB Genel Sekreter Yardımcısı Orhan Demir, daha önce scooterların kullanıma ilişkin hiçbir yasal düzenleme olmadığının altını çizerek, “Ulaştırma Bakanlığı yeni bir scooter yönetmeliği hazırladı. Burada geçen yönerge de aslında İstanbul’da scooterın ne şekilde, nerelerde kullanılacağı veya kullanılamayacağı, hızları, nerelere park edileceği belirlendi” dedi.

İBB Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) toplantısı, 1453 Çırpıcı Sosyal Tesisleri’nde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Genel Sekreteri Can Akın Çağlar başkanlığında toplandı. Daha önce birkaç kere UKOME gündemine alınmasına rağmen bakanlığın yönetmelik çıkarmadığı için alt komisyona iletilen scooter yönergesi, bugün de UKOME gündemine alındı.

Karar oybirliği ile alındı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 14 Nisan 2021’de Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren elektrikli scooter yönetmeliği sonrasında İstanbul için hazırlanan e-scooter yönergesi, İBB UKOME toplantısında oybirliği ile kabul edildi. Toplantıdan sonra basın mensuplarına açıklamalarda bulunan İBB Genel Sekreter Yardımcısı Orhan Demir, daha önce scooterların kullanıma ilişkin hiçbir yasal düzenleme olmadığını söyledi.

Yeni yönetmelik

Ulaştırma Bakanlığı’nın yeni bir scooter yönetmeliği hazırladığını belirten Demir, “Bu yönetmenlik ilerde kullanılacak scooterların sayılarını belirlemek, kaç tane şirketin scooter işletebileceği, bunların ilçelere nasıl dağılacağı şeklinde ana esaslar yönetmelikte vardı. Fakat İstanbul’a özel yönerge, İstanbul’un hangi bölgelerinde kullanılabileceği, sayısının ne olacağı UKOME kararına bağlanmıştı. Burada geçen yönerge de aslında İstanbul’da scooterın ne şekilde, nerelerde kullanılacağı veya kullanılamayacağı belirlendi. Hızları belirlendi. Nerelere park edileceği belirlendi” dedi.

“En önemli kısmı denetleyici kuruluşu belli olması”

Yönergenin en önemli kısmının parkla ilgili düzenleme olduğunu belirten Demir, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Vatandaşımız yürürken kaldırımlarda gelişigüzel bırakılan scooterların yaya trafiğini, engellilerin, bebek arabalı insanların yaya yürüme engellerinin ortadan kalkacağını düşünüyorum. Park edecekleri yerler belirlenecek. Sadece orada park edecekler. Kimlerin ne şekilde kullanabileceği belirlenecek. En önemlisi ise sayıları belirlenecek. Kısıtlanabilecek Nerden kiralandığını, nereye bırakıldığını, nerelerde kullanıldığını hem bakanlık hem de İBB görebilecek. En önemli kısmı denetleyici kuruluşu belli olması.”

“İstanbul’da 75 bin civarında scooter olacak”

Bir gazetecinin, İstanbul’daki scooter sayısını sorması üzerine de Demir, “Kimse bilmiyor, 30 bin civarında olduğunun tahmin ediliyor. Dünya örneklerinde sayılar nüfusa göre belirleniyor. Bakanlığın çıkardığı yönetmelikte; şehirde yaşayan her 200 kişiye bir scooter oranı çıkmıştı. Biz de aynı oranı benimsedik. İstanbul’da 75 bin civarında scooter olacak. Scooter işletmek isteyen her bir şirkete bu sayısının en fazla 5’te biri verilecek. Başvuruları alırken de şartlar var. Herkes istediği gibi scooter işletemeyecek” yanıtını verdi.

İzin süresi, 2 yıl olacak

Yeni yönergeye göre, yetki belgesi sahipleri, paylaşımlı e-scooter izni almak için 15 Haziran-15 Temmuz tarihleri arasında İBB Ulaşım Daire Başkanlığı’na başvuracak. Firmalar, her bir scooter için durak yerlerini ve konumlarını belirtir krokiler sunulacak. Paylaşımlı e-scooter izin süresi, 2 yıl olacak.

Park yasağı noktaları belirlendi

E-scooterlara, bazı noktalar için park yasağı getirildi. Bu noktalar arasında; Cumhurbaşkanlığı binaları, askeri alanlar, emniyet birimleri, gümrük binaları, konsolosluklar, itfaiye alanları, sağlık kurumları, saray ve kasırlar, tarihi surlar ve kapılar yer alıyor.

Ücret tarifesi belli oldu

E-scooter paylaşım sistemi başlangıç ücreti 2 tam elektronik bilet ve dakika başı kullanım ücretleri 1 tam elektronik bileti geçemeyecek. Açılış ücreti 1 tam elektronik biletin 1/3 ünden, dakika başı kullanım ücreti ise 1 tam elektronik biletinden 1/6’sından düşük olamayacak. Bakanlık, paylaşımlı e-scooter kullanım ücreti ile ilgili taban ve/veya tavan ücret tarifesi uygulaması getirebilir.

Hız sınırı var, reklam yasak

Yönergeye göre; elektrikli scooterın azami hızı 25 km/saat olacak. Sürüş güvenliğinin sağlanması için ayak basılan kısmı kaymaz özelliğe sahip kauçuk veya benzer dayanıklı malzemeden yapılacak. Ön ve arka yan kısımlarında reflektif uyarıcı alanlar-şeritler olacak. Her elektrikli scooterın üzerinde; ön, yan ve arka kısmında minimum yüksekliği 3,5 cm olan, harf ve rakamlardan oluşan, beyaz zemin üzerine siyah renkte, o araca özgün ayırt edici bir kod olacak. Yetki belgesi sahiplerinin alacağı kod yapısı paylaşımlı e-scooter izni alınması sonrasında, İBB Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından belirlenecek. Scooterlarda reklam unsuru bulunmayacak.

Kuzey Marmara Otoyolu için güzergahlar belirlendi

UKOME’de görüşülen konulardan biri de Kuzey Marmara Otoyolu’nu kullanacak ağır tonajlı araçların güzergahı belirlenmesi oldu. Oy birliği ile alınan karara göre, Tekirdağ istikametinden gelerek İstanbul’u transit geçip Kocaeli istikametine devam edecek ağır tonajlı yük araçları; Kınalı gişelerini kullanacak ve Kuzey Marmara Otoyolu’na girecek. Kocaeli istikametinde ise en erken Mecidiye gişelerinden çıkış yapacak. Kocaeli istikametinden gelip, İstanbul’u transit geçerek Tekirdağ istikametine seyredecek ağır tonajlı yük araçları en geç Mecidiye gişelerini kullanarak Kuzey Marmara Otoyolu’na girecek ve Tekirdağ istikametinde ise en erken Kınalı gişelerinden çıkış yapacak. Taşımanın başlangıç veya bitiş noktası İstanbul sınırları içerisinde ise araçlar Kuzey Marmara Otoyolu’na bağlanan en yakın gişelerden giriş veya çıkış yapacak.

Şehir içi için belge ibrazı zorunlu

Diğer yandan, İstanbul şehir içini kullanmak zorunda kalacak ağır tonajlı yük araçları ise güzergah izin belgesi, irsaliye, gümrük evrakları gibi belgelerini denetim ekiplerine ibraz etmeleri gerekecek.

Elektrikli araçların kullanım süresi uzatıldı

UKOME gündemine gelen diğer bir konu da Adalar’da toplu ulaşımda kullanılan elektrikli araçların kullanım süresi 31 Aralık 2021’e kadar uzatılması oldu. Bu karar da diğer görüşülen tüm kararlar gibi oybirliği ile alındı.

Fakat, dünyanın önemli merkezlerinin aksine elektrikli scooterların Türkiye’de yasal düzenlemesinin olmaması, bir takım güvenlik sorunlarını da beraberinde getiriyor.

TCDD de Çuf Çuf’layacak

Söz konusu düzenlemenin detayları belli oldu. Buna göre elektrikli scooterların azami hızı saatte 18 km olacak, scooterlar otoyol, şehirler arası yollar ve azami hız sınırı 50 km/s üzerinde olan kara yollarında kullanılamayacak. Kask, dizlik, reflektör, ceket gibi koruyucu ekipman kullanımı teşvik edilecek ve birden fazla kişi elektrikli scooter kullanamayacak. TCDD de Çuf Çuf isimli scooterlar ile sektöre girmeye hazırlanıyor.

Bu doğrultuda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonluğunda paylaşımlı elektrikli scooter firmaları ve ilgili kamu otoritelerinin katılımı ile Mikro Hareketlilik Ortak Akıl Toplantısı gerçekleştirildi.

Habertürk’ten Yiğitcan Yıldız’ın haberine göre toplantıda, elektrikli scooterların yasal düzenlemesi için esaslar belirlendi. Mevcut mevzuatlarda resmi tanımı olmayan elektrikli scooterları kimlerin kullanabileceği ve bu hizmeti vermek isteyenlerde ne gibi şartlar aranacağı masaya yatırıldı.

Türkiye’de 35 bin adet elektrikli scooter var

Dünyadaki toplam paylaşımlı elektrikli scooter sayısı 800 bin adedi bulurken, Türkiye’de ise bu sayı 35 bin adet olarak açıklanıyor. İstanbul, Ankara, İzmir, Eskişehir, Gaziantep, Yalova, Hatay, Bursa, Antalya, Mersin, Muğla, Kahramanmaraş ve Kocaeli Türkiye’de paylaşımlı elektrikli scooter kullanımının gerçekleştiği iller olarak öne çıkarken, Türkiye’de bugüne kadar yapılan toplam 10 milyon paylaşımlı elektrikli scooter yolculuğunda kat edilen mesafe 15 milyon kilometreyi buluyor.

Kurallar getirildi

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu’nun liderlik ettiği toplantıda açıklanan düzenlemenin öne çıkan başlıkları şu şekilde sıralandı;

1) Elektrikli scooterların azami hızı saatte 18 km olacak.

2) Bu araçlar, otoyol, şehirler arası yollar ve azami hız sınırı 50 km/s üzerinde olan kara yollarında kullanılamayacak.

3) Elektrikli scooter kullananlarda 18 yaş sınırı aranacak. 16-18 yaş aralığındakilere ise M ve A1 ehliyetine sahip olmak koşulu ile izin verilecek.

4) Birden fazla kişi elektrikli scooter kullanamayacak.

5) Bu araçlarda kişisel eşya haricinde eşya/yük taşınamayacak.

6) Bu araçların yayaları ve dezavantajlı grupları (engelli/yaşlı) tehlikeye sokmasına izin verilmeyecek.

7) Elektrikli scooterların toplu taşıma araçları ile entegre olacak şekilde kullanımı sağlanacak.

8) Kask, dizlik, reflektör, ceket gibi koruyucu ekipman kullanımı teşvik edilecek.

9) Elektrikli scooterların belirli bölgelere yığılmasının önüne geçilecek.

10) Kamu düzenini bozmayacak ve gürültü kirliliği oluşturmayacak şekilde kullanım sağlanacak.

Ayrıca, elektrikli scooter tanımının kara yolları trafik kanununa ekleneceği de toplantıda ele alınan konulardan biri olurken, bu sayede trafik denetimlerinin gerçekleştirilebileceği belirtildi.

Yönetmeliğin esaslarının belirlendiği toplantıda, elektrikli scooterların şehir içi yollarda eğer bisiklet yolu yoksa sağ şeritten gidebilecekleri kaydedilirken, yapılan düzenleme ile birlikte trafik kurallarını ihlal eden elektrikli scooter kullanıcılarına trafik cezası uygulanabilmesinin önünün açıldığı da paylaşıldı

İlk ölümlü kaza Beşiktaş’ta

Türkiye’de de e-scooter’lara olan ilgi artıyor. Özellikle İstanbul’da bu araçları kullananların sayısı her geçen gün artıyor. Maalesef şubat ayında ilk ölümlü e-scooter kazası da İstanbul Beşiktaş’ta yaşandı. 16 yaşındaki Okan Yıldız yaşamını yitirdi. Hem bu kaza hem de e-scooter’ların iyice yaygınlaşması, yetkilileri yasal düzenleme için harekete geçirdi.

Yetki belgesi olmayan işletemeyecek

Toplantıda, paylaşımlı elektrikli scooter işletmeciliği yapan firmalar için belirlenen şartlar da açıklandı. Buna göre, Türkiye’de faaliyet izin belgesi almayan firma artık elektrikli scooter kiralayamayacak.

İzin belgesi almak için de firmalarda 500 bin TL sermaye, en az 2 bin adet elektrikli scootera sahip olma, internet sitesi ve mobil uygulama bulundurma, sunucuların Türkiye’de bulunması ve kalite belgesi gibi şartlar aranacak. Yerlilik oranı yüzde 30 olan firmalarda ise en az bin adet araç bulundurma şartı aranacak. Söz konusu şart için ilerleyen yıllarda yerlilik oranı yüzde 50’ye çıkarılacak.

Öte yandan, düzenleme ile paylaşımlı elektrikli scooter işletmelerinin tekelleşmesi, firmanın bir bölgede sahip olabileceği en fazla scooter sayısı ve yasaklı bölgeleri belirleme yetkisi UKOME veya İl Trafik Komisyonu’na veriliyor. Bu kapsamda, il nüfus kriterlerine göre, ‘bölgenin nüfusu/250’ toplam kapasitesini aşmayacak şekilde kullanım izni verilecek.

Üniversite ve havalimanı gibi yerlerde ise şehirler için alınacak izinler haricinde elektrikli scooter kullanımı serbest olacak ve bu araçların işletilebilmesine izin verilecek.

Öte yandan, elektrikli scooterların taslak yönetmeliğe ‘e-skuter’ olarak girmesi de dikkat çekti.

Bakan açıkladı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, TCDD’nin de elektrikli scooter geliştirdiğinin bilgisini paylaştı. ‘Çuf Çuf’ isimli elektrikli scooterların ilk etapta istasyonlarda hizmet vereceğini belirten Bakan Karaismailoğlu, elektrikli scooter için TCDD’nin yerli girişimlerden hizmet satın aldığını açıkladı.

Sirkeci Garı’ndaki toplantının ardından bir araya geldiğimiz Bakan Karaismailoğlu, bir dönem Türkiye pazarına gireceği konuşulan dünyanın büyük elektrikli scooter şirketleri ile ilgili de konuştu.

Sözcü