27 bin mal sahibi ilan fiyatlarında artış yaptı

TÜGEM Başkanı Hakan Akdoğan, birkaç bölge dışında ellerinde gerçekten çok fazla konut stokunun söz konusu olmadığını belirterek, “Uzun zamandır piyasaya yeni arzlar yapılamamıştı. İnşaat ve işçi maliyetleri artmış, ruhsat sayısı azalmıştı. Geçen yıla göre yüzde 23,8 azalan yapı ruhsatı sayısı ve yüzde 32,2 azalan iskan sayımız var. Bu nedenle birkaç bölge dışında aslında elimizde gerçekten çok fazla konut stokumuz söz konusu değil. Haliyle bu biriken talep, 2. elde çözümler aramaya başladı. Son bir ayda 27 bin mal sahibi ilan fiyatlarında artış yaptı” dedi.

Bu durumu emlak işletmelerinin tedbirli olarak takip ettiklerinin de altını çizen Akdoğan, şöyle devam etti:

Emlak Danışanları, gerçekleşen satışlardan örnekler ile doğru değere ikna edebilmeli

“Yetkilendirme sözleşmesi ile satış yetkisi alan emlak işletmeleri, ilan fiyatlarında sözleşme kurallarına uymakla yükümlü, kendileri fiyat artıramaz, satıcılar da yetki süresi boyunca fiyat yükseltemezler. Bu nedenle profesyonel çalışan emlak işletmelerinin ilan bedellerinde yüksek artışlar söz konusu olmadı. Emlak danışmanları fahiş fiyatların önüne geçebilmeli. Malikleri yayında olan ilanlardan değil, gerçekleşen satışlardan örnekler ile doğru değere ikna edebilmeli.”

Çok yakın bir dönemde bu kredi imkanları bitebilir

Endeksa.com Kurucu Ortağı ve Genel Müdürü Görkem Öğüt de, çok yakın bir dönemde bu kredi imkanlarının bitebileceğini önemle vurgulayarak, “Bizler karar destek sistemlerinin özellikle bu dönemlerde daha çok kullanılmasını destekliyoruz. Gerek portföy alırken gerekse teklifler verilirken bunun önemini daha da çok hissediyoruz. Öncelikle satmak isteyenlere ilan fiyatlarına bakmaları yerine emlak işletmelerine danışmanlarını tavsiye ediyoruz. Bu dönem fırsat olarak görülmeli. Çok yakın bir dönemde bu kredi imkanları bitebilir.” dedi.

Öğüt, faizlerin düşmesiyle hızla canlanan gayrimenkul sektörüyle ilgili konut alacaklara ve satacaklara da önemli önerilerde bulundu:

Bu dönemde gayrimenkule yatırım yapan kazanacaktır

“Haziran ayı başı itibarı ile kamu bankaları tarafından sağlanan oldukça cazip konut kredisi koşulları ilanda olan 2. el gayrimenkullerin fiyatının artmasına sebep oldu. Yaptığımız analizlere göre bu artış oranının ortalama %6 seviyesinde olduğunu görüyoruz. Bu artış oranını değerlendirirken 2018 sonunda düşmeye başlayan konut fiyatlarının zaten Eylül 2019’dan beri artma eğiliminde olduğunun da göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünüyoruz.

Bu fırsat bir daha gelmeyebilir

Ev alacak olanlar için bu fırsatın bir daha gelmesi mümkün olamayabilir. Bu tarihi fırsatı kaçırmamalı, stoklar bitmeden acele etmeliler. Bu kampanya oranları, bu kredi vadeleri ve ödemesiz dönem avantajı ile tarihi bir fırsat ile ev sahibi olabilirler. Fiyatların en düşük, finansmanın ise en kolay olduğu bu dönemde gayrimenkule yatırım yapan kazanacaktır.

Malikleri fiyat artırmak yerine durumu değerlendirmeli

Malikleri gerek kira gelirleri, gerekse yatırım olarak diğer araçlar karşısındaki pozisyonları dikkate alındığında bu süre zarfında zarar gördüklerini düşünmekteler. Bu artış da bunun bir reaksiyonu olarak düşünülebilir fakat piyasa %6’lık ani bir değişikliği kaldıracak seviyede değil. Bunun için alım gücünün de aynı oranda iyileşmesi gerekiyor. Nitekim gelen tepkilerin de bu yönde olduğu görülüyor.

Gayrimenkullerini satmak isteyenlere bu dönemi fiyat artırmak için bir fırsat olarak görmekten ziyade elden çıkarmak için bir fırsat olarak görmelerini öneririz. Kamu bankaları tarafından sunulan koşulların sektör için çok önemli bir fırsat olduğuna ve tüm paydaşlar tarafından iyi değerlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.” dedi.

Yılın ilk üç çeyreğinde 2017’nin aynı dönemine göre cadde mağazaları ve ofis kiraları kura bağlı olarak yüzde 22’ye varan oranlarda gerilemişti. Gerilemenin aynı eğilimde sürdüğü dördüncü çeyrek rapor sonuçlarına göre, Türkiye genelindeki ofis kiraları döviz bazında ortalama yüzde 20 düşerken, perakende pazarında da yüzde 25 civarı bir azalma kaydedildi.

Yeni kiralamalardaki düşüş fiyatlara yansıyor

İstanbul’da dördüncü çeyrekte 92 bin 750 metrekare yeni ofis alanının pazara girdiği ve toplam arzın 6.18 milyon metrekareye yükseldiği belirtilen rapora göre; son çeyrekte gerçekleşen kiralama işlemleri bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,78 azalırken, geçtiğimiz çeyreğe göre yüzde 20.22 oranında düştü.

Yılın dördüncü çeyreği Aralık sonuçlarına göre, İstanbul Levent’te metrekare başına ve döviz bazında ofis kiraları 2017’nin aynı dönemine oranla yüzde 8,6 azalarak 32 dolara, Gayrettepe’de yüzde 9,1 düşüşle 20 dolara, Maslak’ta yüzde 32,1 düşüşle 19 dolara, İstanbul Anadolu Yakası’nda ise yüzde 4’lük düşüşle 24 dolara geriledi. Söz konusu rakamlar İzmir’de yüzde 7.1 azalışla 13 dolar olurken, Ankara’da yüzde 6.7 düşerek 14 dolar olarak hesaplandı.

Ofis pazarı ekonomik koşullara rağmen daralmadı

Rapora göre 4. çeyrekte, döviz kurlarındaki artış, yavaşlayan GSYH artışı ve yüksek enflasyon gibi ekonomide görülen olumsuzluklara rağmen 2018 yılında gerçekleşen kiralama işlemlerinin bir önceki yılın rakamlarına yakın seyretmesi sektörde beklenen talebin 2019 yılında da artmaya devam edeceği öngörüsünü ortaya çıkardı.

Bu durum ofis pazarının, zorlu ekonomik koşullara rağmen daralma göstermediğine işaret etti.  Türk Parası Kıymetini Koruma hakkında tebliğler ile yabancı kişiler için yapılan son istisnalar ve TÜFE artışı nedeniyle A sınıfı ofis pazarında ekonomik sorunların etkisi tahmin edilenden az hissediliyor. Ortaya çıkan bu tablo da fiyatların alıcı beklentilerine yaklaşabileceği sonucunu ortaya koydu.

Satılık gayrimenkullerin sayısı artacak

Artan satılık gayrimenkuller ile birlikte, yatırım faaliyetlerinin ivme kazanmaya devam edeceğinin öngörüldüğü rapora göre, dördüncü çeyrekte birincil perakende kiralarındaki metrekare fiyatları, Türkiye genelinde döviz bazında ortalama yüzde 25 civarında azaldı. Birincil perakende kiraları İstanbul’da geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 27.8 azalarak 140 dolara geriledi. İzmir’de yüzde 25 düşüşle 70 dolar, Ankara’da ise yüzde 21.7’lik düşüşle 90 dolar olarak gerçekleşti.

Rapor, ekonomide devam eden zorlu tabloya ve Türk lirasının uğradığı değer kaybına rağmen, kira sözleşmelerinin TL’ye dönüştürülmesini öngören tebliğlerle sözleşmelerin büyük ölçekte TÜFE artışı ile Türk lirasına dönüştürülmesi ve Kasım ve Aralık aylarında görülen enflasyon düşüşüyle perakendecilerin kısmen de olsa nefes alacağına işaret ediyor.

Satılık ve özellikle acil satılık gayrimenkullerin artacağının öngörüldüğü rapora göre, önümüzdeki dönemde perakende sektörünün büyümesinde mağaza alternatifleri ve mal sahiplerinin yatırım katkılarının belirleyici unsurlar olacağına işaret edildi. Bunun sonucu olarak da yatırımcı odağından bakıldığında artan satılık gayrimenkuller ile birlikte yatırım faaliyetlerinin de ivme kazanacağı belirtildi.

Türkiye bölgenin lojistik merkezi haline gelebilir

Sanayi ve lojistik yatırım işlemleri temel olarak arazi satın alımları nedeniyle 2018’in son çeyreğinde sınırlı sayıda kaldı. Rapora göre, 4. çeyrekte birincil endüstriyel kiralar İstanbul’da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4.2 düşerek 5.75 dolar oldu. Ankara’da ise bu rakam yüzde 7.1 azalarak 3.25 dolar olarak hesaplandı.

İhracat ve ithalat rakamlarında gözlenen olumlu tablo ekonomistleri 2019 yılına dair daha umutlu bir bakış açısına yöneltirken, ekonomik veriler dış ticaret açığının Kasım’da bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 89,8 daraldığını ortaya koydu. Rapora göre; 2018 sonu itibariyle kurdaki yüksek dalgalanma ve enflasyonun çift haneli seviyelerde devam ettiği ekonomik koşulların ardından, arsa fiyatlarının, döviz cinsinden düşmesi ve kiralar üzerindeki yükselen baskının devam etmesi bekleniyor.

Bununla birlikte, yeni İpek Yolu projesinin de dahil olduğu küresel ticaret rotalarının doğuya kaydığı ve ayrıca Türk Akımı Doğalgaz Boru Hattı vb. projeler ile birlikte bölgenin enerji koridoru haline gelmesi ile bu dönemde Türkiye’nin bir lojistik merkezine dönüşmesinin mümkün olduğu öngörülüyor. Bunun sonucunda da yeni fırsatlar sunacak olan demiryolu taşımacılığı başta olmak üzere Türkiye’nin doğusunda yer alan kentlerdeki lojistik inşaat çalışmaları da dahil olmak üzere yeni yatırımların ivme kazanacağı göz önünde tutuluyor.

Bunun yanı sıra rapor, küresel e-ticaret şirketlerinin Türkiye pazarına girerek, burada stratejik yatırımlar yaptığı bu dönemde, artan perakende ve elektronik ticaret satışları hem nitelikli depolara hem de kentsel lojistik çözümlerine yönelik talebin daha da artacağını öngörüyor.