Yabancıya konut satışının geçmişi ve dönemselleşmesi

Yabancıya konut satışı ile T.C pasaport vatandaşlığı uygulaması, Türkiye’de gayrimenkul ihracatını artırmak ve yabancı sermayeyi inşaat sektörüne yönlendirmek amacıyla başlatıldı. Uzman Remzi Atay’ın TÜİK verilerine dayanan çalışmasına göre süreç üç ana dönemde yaşandı:

1 milyon dolarlık dönem (Ocak 2017 – Eylül 2018):

12 Ocak 2017’de yürürlüğe giren uygulamada 1 milyon Amerikan doları değerinde ev alan yabancılar, konutu 3 yıl elde tutarlarsa Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı kazanabiliyordu. Bu dönemde 47.655 adet konut satıldı.

250 bin dolarlık dönem (Eylül 2018 – Mayıs 2022):

18 Eylül 2018’de T.C pasaport vatandaşlığı için gerekli konut bedeli 250 bin dolara düşürüldü. Konut, satın alındıktan sonra 36 ay satılamıyordu. Bu dönemde 209.095 adet konut yabancıya satıldı.

400 bin dolarlık dönem (Mayıs 2022 – Aralık 2025):

12 Mayıs 2022’den itibaren minimum değer 400 bin dolara yükseltildi, 36 aylık elde tutma süresi devam etti. Bu dönemde toplam 129.991 konut satışa ulaştı.

2026 Ocak ayında ise, bu kriterlerle 1.306 adet konut yabancıya satıldı.

GPPS’in önerileri: Yeni politika ve ihracat odaklı model

Bilge Özdemir, T.C pasaport vatandaşlığı yoluyla yabancıya konut satışında radikal değişiklikler öneriyor:

Kurumsal / Ticari firmalardan 1.el konut alımı zorunluluğu: Yabancıların ikinci el konut alarak vatandaşlık başvurusunda bulunmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Minimum 650 bin dolarlık konut alım şartı: Orta ve üst segment 1.el konut pazarına hareket kazandırılması amaçlanıyor.

1 konut = 1 vatandaşlık prensibi: Konut başına bir vatandaşlık hakkı verilerek talep odaklı denge sağlanacak.

10 yıl satılamaz şerhi: Konutun teslim ve fatura tarihinden itibaren 10 yıl satılamaz kaydı ile ikinci el pazar rekabeti ve kiralama alternatiflerinin düzenlenmesi hedefleniyor.

Özdemir, bu düzenlemelerin inşaat sektörü, proje geliştirme firmaları ve gayrimenkul ihracatının sürdürülebilirliği açısından kritik olduğunu vurguladı.

Şeffaf veri ve istatistik önerisi

GPPS, TÜİK ve TKGM’nin veri setlerinde aşağıdaki bilgilerin yer almasını öneriyor:

Ocak 2017’den sonraki 109 ayda yabancıya satılan toplam 384.048 adet konut üzerinden kaç T.C pasaport vatandaşlığı verildiği.

Her ay, 1.el yabancıya konut satışı ve vatandaşlık başvuru sayısı açıkça raporlanmalı ve sektörel değerlendirmelere dahil edilmeli.

Sektöre etkisi

Bu öneriler hayata geçerse, Türkiye gayrimenkul sektöründe yabancıya satışlar ihracat boyutuna taşınacak, yatırım odaklı 1.el konut talebi artacak ve ikinci el konut piyasasında fiyat istikrarı sağlanacak. Ayrıca, yabancı sermaye doğrudan inşaat ve proje geliştirme firmalarına yönlendirilecek, Türkiye ekonomisine katma değer yaratacak.

Emlaknews.com.tr