Özel bankalar konut kredisi vermekten kaçıyor

Hüseyin Belibağlı — Sun, 23 May 2021 11:31:34 +0000

18 yıllık AKP iktidarı tarafından büyümenin motoru olarak görülen inşaat sektörü uzun süredir zorda. 2018 yılında inşaat sektöründe başlayan kriz, özellikle sektörün içindeki en büyük paya sahip olan konut piyasasını etkiledi. Bu süreçte ise inşaat sektörüne sahip çıkan, kamu bankaları oldu. Sektörün elinde biriken konutlar kamu bankalarının dağıttığı kredilerle satıldı. Toplam konut kredileri içerisinde kamu bankalarının payı sürekli artarken özel bankaların payı azaldı.

Kamu bankalarının payı patladı

2015 yılında 134 milyar 883 bin lirayı bulan toplam konut kredilerinin yalnızca 42,9 milyarlık kısmı kamu bankaları tarafından sağlanıyordu. Ancak yıllar içinde bu tablo tersine döndü. Özellikle salgın döneminde dağıtılan ucuz krediler konut sektörünü canlandırdı. Bu yılın mayıs ayı itibarıyla konut kredilerinin toplamı 275 milyar 390 bin lirayı buldu. Ancak dağıtılan bu krediler içerisindeki en büyük pay kamu bankalarının oldu. 12 Mayıs haftası itibarıyla toplam konut kredileri içerisinde kamu banklarının payı 178,7 milyar lirayı buldu. Başka bir ifadeyle çekilen her 100 liralık kredinin 65’i kamu bankaları tarafından dağıtılmış durumda. 2015’te ise çekilen konut kredilerinin yüzde 32’yi kamu bankaları tarafından sağlanıyordu.

Özel bankalar soteye yattı, vurgun zamanını bekliyor

Son 5 yılda konut kredileri yüzde 104 artarken özel bankaların verdiği konut kredileri yüzde 2,6 azaldı. Aynı dönemde kamu bankaları tarafından dağıtılan konut kredisi miktarı ise yüzde 257,7 arttı İnşaat sektörü 2018 yılında yaşanan Rahip Brunson kriziyle birlikte adeta çöküşe geçti. Bu dönemden itibaren sektörün tek beklentisi düşük faizlerle ellerindeki konutları, binaları çıkarmak, yine düşük faizlerle borçlarını ödemek oldu. 2018 yılından bu yana ise özel bankalar konut kredisi vermeyi kesti.

Öte yandan yüksek borçluluğu görmezden gelen ekonomi politikaları, özellikle konutta yurttaşlara borç dağıtmaya devam etti. 14 aydır ülkenin etkisi altında olduğu koronavirüs salgını nedeniyle açıklanan ekonomi paketlerinde ucuz konut kredileri ile konut satışları patladı. Bu süreçte kamu bankaları zarara girme pahasına kredi vermeye zorlandı. Geçen yılın yaz aylarında yapılan bu kampanyalar nedeniyle konut satışları rekor kırdı. Kampanyalar bittikten sonra ise konut kredisi faizleri uçuşa geçti. Sıfır konutlarda yüzde 0.64, ikinci el konutlarda ise yüzde 0.74 olarak belirlenen faiz oranları, kampanyaların bitmesiyle zirveye çıktı. Özel bankalar risk durumuna karşı işini sağlama alırken kamu bankaları konut kredisi vermeye devam etti.

Havva Gümüşkaya-Birgün

Özel bankalar da konut kredisi faiz indirimlerine hız verdi

Hüseyin Belibağlı — Wed, 28 Aug 2019 09:12:01 +0000

Merkez Bankası’nın repo faiz indirimi sonrası kamu bankalarının konut kredisi faiz oranlarında indirime gitmesi ile hızlanan faiz indirim trendi özel bankaların da faiz indirimleri ile hız kazandı. Kamu bankaları ise konut kredisi için büyük bir indirime imza atarak Ağustos başından itibaren faiz oranlarını %1’in altına düşürdü.

Özel bankalar yaklaşık bir aydır arka arkaya konut kredisi faiz oranlarında indirimler gerçekleştirse de kamu bankalarının seviyesini yakalayamadı.

Merkez Bankası geçtiğimiz hafta aldığı kararla bankaların zorunlu karşılık oranı ve zorunlu karşılıklara ödenen faiz/nema uygulamalarında değişikliğe gitti. Karar bankaların zorunlu karşılık oranlarının belirlenmesine kredi büyümesi şartı getirdi. Karar sonrası kredi kullandırımı yoğun olan bankalar kredi oranları düşük olan bankalara göre çok daha düşük faizle likiditeye erişebilecek.

Söz konusu durum uluslararası piyasalarda birçok ekonomist ve uzman tarafından haksız rekabet oluşturduğu ve bankalara dayatma uyguladığı gerekçesiyle eleştirilse de karar uygulanmaya başladı.

Karar sonrası yüksek mevduat faizi verip kredi kullandırımı düşük olan bankalar zorunlu karşılıklar tarafından zorlanmaya başladı. Kredi kullandırımı artırıp zorunlu karşılık faizlerini düşürmek isteyen özel bankalar arka arkaya konut kredisi faizlerinde sert indirimler gerçekleştirmeye başladı.

Tamamında indirim bekleniyor

Karar ardından Garanti BBVA, Kuveyt Türk Katılım Bankası, QNB Finansbank, İNG, Akbank, Anadolubank, Türkiye Finans Katılım Bankası konut kredisi faiz oranlarını düşürdü. İlerleyen günlerde kredi kullandırım rekabetinin artması ve diğer bankalarla beraber tüm özel bankaların kredi faiz oranlarını daha da düşürmesi bekleniyor.

Araştırmalara göre bankaların konut kredisi faiz oranları ortalaması 28 Ağustos itibariyle %1.68’e geriledi. En düşük konut kredisi faiz oranı kamu bankalarının kampanyası kapsamında uygulanan %0.99 faiz oranı olurken, özel bankalar da ise bu seviye dün itibariyle %1.29’a düştü.

Konut kredisi hesaplama

28 Ağustos itibariyle en uygun konut kredisi faiz oranı üzerinden 100.000 TL tutarda konut kredisi hesaplama yapıldığında kredinin 15 yıl vadede aylık taksitleri 1.200 TL oluyor. Kredinin toplam geri ödemesi ise yaklaşık 215.000 TL’ ye denk geliyor.