Unutulmaz tarihçinin annesi, uzun yıllar Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (DTCF) Rus Dili ve Edebiyatı bölümünde hocalık yaptı.

Türkçe, Almanca ve Rusça’nın konuşulduğu çok dilli bir aile ortamında büyüyen yazar, küçük yaşlarından itibaren ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça, orta seviyede Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca dillerini öğrendi.

İlber Ortaylı İkinci Dünya Savaşı sonrası, ailesiyle Türkiye’ye göç etti.

İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi’nde, lise eğitimini ise 1965’te Ankara Atatürk Lisesi’nde tamamlayan tarihçi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF) Yeniçağ Tarihi Bölümü’nden 1970’te mezun oldu. Ortaylı, üniversitede Halil İnalcık ve Şerif Mardin gibi alanında önemli akademisyenlerin öğrencisi oldu.

Ortaylı, Viyana Üniversitesinde Slav ve Doğu Avrupa dilleri alanında da öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık danışmanlığında tamamladı.

Paris, Berlin, Viyana, Moskova ve Roma’da seminerler verdi

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde (SBF) 1973’te asistan olarak göreve başlayan usta edebiyatçı, “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı tezi ile doktor ünvanını, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” çalışmasıyla 1979’da doçent, 1989’da ise profesör ünvanını aldı.

Ortaylı, Ankara Üniversitesi’nden 1983’te ayrılarak, Paris’te Ecole des Hauters Etudes, Berlin Feri Üniversitesi ve Princetion Üniversitesi’nde, Viyana, Moskova, Roma, Münih, Strasbourg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı, seminerler ve konferanslar verdi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde 16 ila 19. yüzyıl Osmanlı tarihi ve Rusya tarihi ile ilgili makaleler yayınladı.

ODTÜ’de 1988’de bir süre doçent olarak görev yapan başarılı tarihçi, aynı yıl SBF’deki görevine geri döndü. Ortaylı, 1989-2002 yıllarında Ankara Üniversitesi SBF İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı.

Galatasaray ve Bilkent üniversitelerinde konuk öğretim üyeliği yaptı

Galatasaray Üniversitesinde 2002’de konuk öğretim üyesi olarak görev yapan yazar, daha sonra Bilkent Üniversitesinde de konuk öğretim üyeliği yaptı.

Ortaylı, 2005’te Topkapı Sarayı Müzeler Müdürlüğü Başkanlığı görevine başladı ve 2012’de emekli olarak görevi Haluk Dursun’a devretti.

İlber Ortaylı’nın, 1981’de Ayşe Özdolay ile yaptığı evlilikten Tuna adını verdiği kızı dünyaya geldi. Çift, 18 yıllık evliliğin ardından 1999’da boşandı.

Bacağındaki iltihaplanma nedeniyle 5 Aralık 2025’te hastaneye kaldırılan Ortaylı, bir süre Koç Üniversitesi Hastanesinin yoğun bakım servisinde tedavi gördü. Ortaylı, bugün 78 yaşında hayatını kaybetti.

Eserleri

Ortaylı’nın Türk edebiyatına miras bıraktığı eserlerinden bazıları şunlar:

“Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu”, “İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı”, “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği”, “Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı”, “Türkiye İdare Tarihine Giriş”, “Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek 1-2”, “Avrupa ve Biz”, “Türkiye’nin Yakın Tarihi”, “Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023″, ” İlber Ortaylı Seyahatnamesi”, “İmparatorluğun Son Nefesi”, “Türklerin Tarihi, Orta Asya’nın Bozkırlarından Avrupa’nın Kapılarına”, “Türklerin Tarihi, Anadolu’nun Bozkırlarından Avrupa’nın İçlerine”, “İttihat ve Terakki”, “Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması”, “Bir Ömür Nasıl Yaşanır?”, “İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?”, “Avrupa ve Biz – Geçmişten Günümüze”, “Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi”, “Kuruluş: Cumhuriyet’e Giden Yol”.

Asya Setinay Karagül-AA