Vatandaşın lehine

İstanbul Umum Emlak Komisyoncuları Esnaf Odası Başkanı Nizameddin Aşa, bu yıl üretici fiyat endeksindeki yükseliş nedeniyle kira artışlarının yüzde 19’a yaklaştığını anımsatarak, yapılacak düzenlemenin vatandaş lehine bir olduğunu söyledi. Aşa, “Haziran ayında ÜFE yüzde 19’a yakın, TÜFE yüzde 12. İkisi arasında yüzde 6’dan fazla büyük bir fark var. Ağustos ayında mal sahipleri ve kiracılar arasında sıkıntı yaşandı. Yapılan bu düzenleme kiracıların lehine olacak” dedi. Aşa, kira artışının ÜFE ile hesaplanmasının yaklaşık bir aylık kiranın cepte kalması anlamına geldiğini söyledi. Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Hacı Ali Taylan, taşınmaz değerleme sistemi konusunda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün çalışma yaptığını belirtirken, Ankara Tüm Emlakçılar Odası Başkanı Ahmet Rıfat Yetkin ise, kira artışına yönelik düzenlemenin vatandaşı koruyan bir adım olduğunu söyledi.

Hazal Ateş/Sabah

Son bir yıldır sürekli artan konut kredi faizleri, geçen ay yüzde 1,14’e yükselerek 18 ayın zirvesine çıktı. TÜİK’in açıkladığı konut satış istatistiklerine göre, geçen yılın ilk ayına göre 2018’in aynı döneminde yüzde 20,3 azalan ipotekli konut satışları 28 bin 678’e geriledi. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı ise yüzde 37,7’den yüzde 29,6’ya düştü. Gayrimenkul sektörü temsilcileri, konut satışlarının durağanlaşmaya başladığını ve faizlerin yüksek olması nedeniyle vatandaşların konut alımını ertelediğini belirtiyor.

“Vatandaşlar alımı erteliyor, kiraya yöneliyor”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, son bir yıl içinde konut satışlarının her ne kadar yüksek gibi görünse de istenildiği gibi gitmediğini söyledi.

Konut fiyatlarının bir yıldır çok az arttığını, önceki yüksek değerleme nedeniyle fiyatların hala çok yüksek olduğunu ifade eden Aşa, konutta kredi faizleri ve fiyatların yüksek olmasının satışları olumsuz etkilediğini kaydetti.

Aşa, “Konut kredisi faiz oranları çok yüksek. Son 2 yıldır İstanbul genelinde kiralar da ciddi oranda geriledi. Bu nedenle vatandaşlar, ‘Hem aylık hem de toplamda yüksek faiz ödeyeceğime bir süre kirada otururum, faizler düşünce ev alırım’ diye düşünüyor” şeklinde konuştu.

“Her zaman düşük faizden yanayız”

İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Yönetim Kurulu Başkanı Nazmi Durbakayım da halihazırda Türkiye’de faizlerin çok yüksek olduğunu belirterek, faizlerin artırılmasının üreticiyi zor durumda bırakacağını kaydetti.

Yüksek faizden tüketicinin de direkt etkileneceğini ifade eden Durbakayım, yüksek faizlerin projelerin durması manasına geleceğini söyledi.

Durbakayım, “Projelerin durması ve satışların yavaşlaması, toplam istihdamın yüzde 5-6’sını yapan inşaat sektörünün zora girmesi demek. Bu sektör, yüzlerce alt sektörü etkiliyor. Bizler her zaman düşük faizden yanayız. Düşük faiz, konut alacak tüketici ve konut satacak üreticinin lehine” diye konuştu.

“Banka kredili konut satışları 7 bin 315 azaldı”

Fuzul Grup Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Akbal ise geçen yılın ocak ayında 120 ay vadeli konut kredisi faiz oranının yüzde 0,95’lerde olduğunu, bu oranın 2018 başında yüzde 1,2’lere yaklaştığını bildirdi.

Ocak ayında geçen yılın aynı dönemine göre banka kredili ev satışının 7 bin 315 azaldığını ifade eden Akbal, bu durumun, markalı konut üreticilerini kendi kampanyalarını daha cazip hale getirmeye ittiğini söyledi.

Akbal, sektörün sürdürülebilirliği açısından bankaların elini taşın altına koyması gerektiğini belirterek, “Çünkü ülkemizde barınma ihtiyacı henüz yeterli seviyede değil. Bu nedenle her yıl konut satışı ve yapı ruhsatı adedinde rekor kırılıyor. Biz ekonomiye lokomotif olan sektörümüzü canlı tutmak için her türlü adımı atıyoruz. Bankalardan da benzer tutumu bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

“Faizlerin düşmesi tüm ekonomiye can suyu olur”

Nef İcra Kurulu Başkanı Erden Timur, önceki yıl kamu bankalarının başlattığı düşük faiz kampanyalarının yanı sıra hükümetin getirdiği teşviklerin sektörün 2 yıl üst üste satış rekoru kırmasında ciddi etkisi olduğunu vurguladı.
Bu yıl hem faiz oranlarının yükseldiğini hem de bazı teşviklerin süresinin dolduğunu aktaran Timur, ipotekli konut satış adedinin yüzde 20,3 düşmesinin bunun bir göstergesi olduğunu kaydetti.

Timur, inşaatın 200 alt sektörü etkilediğini belirterek, “Bu anlamda faizlerin düşmesi sadece bizim sektörümüze değil, tüm ekonomiye can suyu olur. Ayrıca ertelenmiş konut talebini hareketlendirir. Maliyetler her geçen gün artıyor ancak bizler elimizi taşın altına koyarak bunu fiyatlara yansıtmıyoruz. Konut satışları için bankalar da olumlu adım atmalı” diye konuştu.

AA

Konut sektörünün temsilcileri konuya ilişkin yaptıkları açıklamada, bu desteğin alt gelirli için önemli olduğunu, bu kimselerin konut alırken bir nebze de olsa söz konusu destekle rahatlayabileceğini bildirdi. İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Yönetim Kurulu Başkanı Nazmi Durbakayım, vatandaşı ev sahibi yapacak her teşvikin arkasında olduklarını belirterek, devletin verdiği destek desteğin öneminden bahsetti.

Durbakayım, geçen yıl 1 milyon 400 bin gibi konut satış rakamının devletin sunduğu vergi indirimi, damga vergisi, KDV teşviki gibi kolaylıklarla yakalandığını kaydederek, “Devletin verdiği teşviki artırması tabii ki güzel fakat mevcut konut fiyatları göz önüne alındığında 20-25 bin liralık destekle birlikte konut fiyatlarını ucuzlatacak teşviklerin daha iyi olacağını düşünüyoruz” dedi.

Vatandaşın mali bütçesini uzun vadede zorlamayacak teşviklerin konut satışlarını artıracağını dile getiren Durbakayım, “Bu düzenleme daha çok alt gelirli grubun Anadolu’dan ev satın alımında faydalı olur. Ancak İstanbul, İzmir gibi kentlerde çok getirisi olmaz” dedi.

“Umut verici bir gelişme”

Demir İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Hamit Demir, bu düzenlemenin orta ve yüksek gelir gruplarına faydası olmayacağını belirterek alt gelir grupları için sevindirici olduğunu, söz konusu teşvikin bu kimselerin ev alırken kısmen de olsa rahat edeceğini vurguladı.

Bu düzenlemenin durgunluğa tek başına çare olmayacağını dile getiren Demir, konut kredisi faiz oranlarının yüzde 1’in altına inmesi gerektiğini, konut satışlarının bu sayede tekrar hareketleneceğini, durgunluğun aşılacağını anlattı.
Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Melih Tavukçuoğlu, daha önce ilgili bakanlığın yaptığı açıklamaya göre, Ekim 2017’de 14 bankada mevcut konut hesabı sayısının sadece 11 bin 348 olduğunu, bunun yetersiz kaldığını söyledi.

Tavukçuoğlu, “Katkı payı ve oranında artışa gidilmesi umut verici bir gelişme. Ancak 2018 yılında konut satışlarını canlı tutabilmek için lüks konuttan vazgeçilip ucuz konut üretimine ağırlık verilmesi gerekiyor. TOKİ’nin yol gösterici olup, inşaat firmaları için de inşaat maliyetinin yüzde 60’ını oluşturan arsa fiyatlarının ucuzlamasıyla olabilir.” dedi.

Bu desteğin büyük şehirlerde yetersiz kalacağını savunan Tavukçuoğlu, “Konut satışlarında hız kazanacağımız kısım, alt ve orta gelir grubu. Bu grubun da konut satın alabilmesi için konut kredisi ya da inşaat firmalarının uzun vadeli ödeme koşullarından oluşan kampanyalı satışlarından faydalanmaları gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Tapu harçlarında indirime gidilmesi olumlu”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, emlak piyasasına ilişkin her düzenlemenin ekonomiye katkısı olacağını belirterek, “Bu değişimin satışların artmasına az da olsa katkısı olacaktır. Ancak destek daha fazla olmalıydı” dedi.

Tapu harçlarında indirime gidilmesi teşvikinin sadece bu kapsamda alınan konutlarda değil tüm konut alımlarında geçerli olması gerektiğini dile getiren Aşa, “Gerçek değer beyanlarının önündeki en büyük engel yüksek gayrimenkul değer artış vergisi. Bir defaya mahsus gerçek beyan sağlanırsa ve harçlar düşerse devletin geliri artar ve insanlar gerçek değer üzerinden konutu alır.” şeklinde konuştu.

Aşa, alt gelir grubu için bu desteğin yanı sıra düşük konut kredisi imkanının sunulması gerektiğini sözlerine ekledi.

AA

Gayrimenkul sektörü temsilcileri, söz konusu gerilemede, banka kredi faizlerinin yükselmesi ve vatandaşların konut kredi başvurularının geri çevrilmesinin etkili olduğunu belirtti.

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, bankaların son dönemde “tabiri caizse yoğurdu üfleyerek yediğini”, kredi verme konusunda “çok cimri” davrandığını söyledi.

Aşa, bankaların şu anda değerleme uzmanlarının acil satış değeri olarak yazdığı fiyat üzerinden kredi verdiğini, bu yüzden ev sahibi olmak isteyen vatandaşların istediği rakamı bankadan alamadığını belirtti.

“Daha önce girilmeyen teknik konular gündeme geliyor”

Nizameddin Aşa, önceden dikkat edilmeyen hususların da çok irdelendiğini ifade ederek, “Daha önce aynı projeye kredi açan banka, aynı kredideki bir başka bağımsız bölüme çeşitli nedenlerle kredi vermiyor. ‘Bu projenin şuyu, buyu eksik’ deniliyor. Halbuki aynı banka bir yıl önce aynı projeye kredi vermiş.” şeklinde konuştu.

Bankaların kredi verirken özellikle 2010-2015 döneminde rahat davrandığını, son 2 yıldır ise ince eleyip sık dokuduğunu, daha önce girmedikleri teknik konulara baktığını belirten Aşa, “Başvuran tüketicide herhangi bir sorun olmamasına ve sıkıntı yaşanmayacağı öngörülmesine rağmen daha önce yüzde 100 olan kredi verme oranı şu anda yüzde 65’lere geriledi. Yani, kredi verilebilecek başvuruların 3’te biri reddediliyor.” dedi.

Aşa, tüketici ve emlakçılardan aldıkları bilgilere göre, başvuru reddinin dışında, değerin de düşük çıktığını vurguladı.

“Bankalar kredi miktarını önceki dönemlere göre çok düşük tutuyor”

Coldwell Banker Türkiye Başkanı Gökhan Taş da son dönemde bankaların konut kredisini “düşük oranlı olduğu” için vermediğini ve bankaların zarar iddiasında bulunduğunu söyledi.

Bankaların kredi vermemek için ellerinden geleni yaptığını iddia eden Taş, “Normalde 500 bin liralık bir eve 400 bin lira kredi çıkabilir. Banka, gelir durumunu baz alıyor ve ona göre kredi veriyor. Önceden kişinin yan gelir beyanı dikkate alınırdı, şimdi orada da zorluk çıkartılıyor.” diye konuştu.

Taş, son dönemde kredilerin tamamen resmi gelire göre, “katı” bir şekilde verildiğini belirterek, şunları kaydetti:

“2 yıl önce 5 bin lira gelirli bir vatandaşa aylık 2 bin 500 lira ödeme yapacak şekilde rahatça kredi verilirken, şu anda bu rakam bin 500 liraya düştü. Bankalar, önceden 100 lira veriyorsa şimdi 70 lira veriyor. Yani konut alacak tüketiciye sunabileceği kredinin yüzde 70’ini veriyor. Şu anda bankalar, konut kredisi verirken hem ciddi zorluklar çıkartıyor hem de kredi miktarını önceki dönemlere göre çok düşük tutuyor.”

“Alım yapmak için faiz oranlarının düşük olması esas”

Özyurtlar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Özyurt ise bankaların vatandaştan ziyade sektörü riskli gördüğünü, ayrıca diğerlerine göre düşük faizli olan konut kredisini uzun süreli vermek istemediğini söyledi.

Sektörün çözüm olarak kendi bünyesinde vadelendirme yaptığını belirten Özyurt, hükümetin, zaman zaman çözüm odaklı tedbirler aldığını ancak bu tedbirlerin kalıcı olması gerektiğini kaydetti.

Özyurt, ekonomide çarkların hızlanmasının ve canlılık sağlanmasının her sektör gibi inşaatı da direkt etkilediğini dile getirerek, “Örneğin sektör, vergi ve harç indirimini kapsayan tedbirler paketinden olumlu etkilendi. Bizler bu konuda kalıcı çözüm üretilmesinden yanayız.

Biz durursak 250 sektörün işi bozulur. Faiz tarafında da tedbirler alınmalı. Çünkü alım yapmak için faiz oranlarının düşük olması esas.” diye konuştu.

“Bankalardan dönen başvurular son dönemde yüzde 30’lara çıktı”

Cihan İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Ertuğrul Yavuz Pala, bankalardan dönen başvuruların son dönemde yüzde 30’lara çıktığını belirterek, “Bu değerlendirmeler hangi kriterlerle yapılıyor, bilemiyoruz. Ancak vatandaş banka ile karşı karşıya kalmak istemiyor. Bir sorun yaşadığında bankayla başa çıkamama endişesiyle hareket ediyor.” dedi.

Pala, müteahhitin öz sermayesi ile büyük montanlı konutları bitirmesinin mümkün olmadığını, bu durumda satıştan gelecek kaynağın büyük önem taşıdığını, bu nedenle kendilerinin uzun vadeli kredi açamadığını söyledi.

“Satışlarımızı yüzde 15 olumsuz etkiliyor”

216 Yapı Yönetim Kurulu Başkanı Bilent Dündar da son dönemde bankaların kredi verme konusunda zorluk çıkardığını belirterek, şu görüşleri dile getirdi:

“Bankaların bireylere verdiği kredilerin faiz oranları, şirketlere verdiği kredilere göre daha düşük. Yüksekten alıp düşük orandan vermek istemeyen bankalar zorluk çıkartıyor. Bankaların konut kredilerinde zorluk çıkarması satışlarımızı yüzde 15 olumsuz etkiliyor. Ancak sektörü başlı başına etkileyen konu, kredilerde zorluk çıkarılması değil. Başka ciddi sorunlar da var.”

Piyasada son dönemde durağanlık olduğunu, gelecek yıl ise hareketlilik beklediklerini ifade eden Dündar, Avrupa ve ABD’deki düşük konut kredi faizlerine işaret ederek, Türkiye’de de faizlerin düşmesi gerektiğini söyledi.

“Konut kredisinde borcunu ödeyemeyenler yüzde 1 bile değil”

Bahaş Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Abdüssamet Bahadır ise borcuna sadık olan Türk halkının en çok konut kredisi ödemelerinde hassas davrandığını ifade ederek, “Konut borcunu ödeyemeyenlerin oranı yüzde 1 bile değildir. Konut alacak olanların kredi başvurularının olumsuz olması, konut yapan üreticiyi de olumsuz etkiliyor.” şeklinde konuştu.

İnşaatın finansmanını temin etmek için satışın da olması gerektiğini ve konut sahibi olmak isteyenler için kendi bünyelerinde vadelendirme yaptıklarını belirten Bahadır, “Kredilerde yaşanan bu sıkıntının sektöre olumsuz yansımaması için tedbir alınması gerekir.” dedi.

AA

Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkci’nin her önüne gelenin emlak dükkanı açması ve konut ticareti yapmasının önüne geçileceğini, böylece suistimallerin önleneceğini belirterek, ikinci el konut ticareti yapacak kişilerde aranacak şartlar ve niteliklerin belirleneceğini, bu işi yapanlara sertifika verileceğini duyurması, sektörde memnuniyetle karşılandı.

“Kaçak emlakçılar dolandırıcılığa, haksız kazanca neden oluyor”

Nizameddin Aşa, il genelinde emlakçılık yapan kişi sayısının 100 bini aştığını, artık bunu sayamadıklarını, bunlardan sadece 10 bininin kayıt altında olduğunu bildirdi. Kayıt dışı emlakçılık yapanların hem tüketiciyi hem de devleti mağdur ettiğini vurgulayan Aşa, şöyle devam etti:

“Kaçak emlakçılar, tüketici mağduriyetinden dolandırıcılığa, haksız kazançtan devletin vergi ve harç kaybına kadar akla gelebilecek her çeşit suistimale neden oluyor. Bunlar kayıt dışı olduğu için güvenlik veya mali denetim yok. Emlakçılık kisvesi adı altında bu kişiler her türlü dolandırıcılığı yapabiliyor. Özellikle ikinci ellerde tapusuz evler satılıyor, olmayan evler kiralanıyor, gerçeği olmayan bir kiralık ilanı internette verilip tüketicilerden kapora alınıyor. Özellikle dikkatsiz tüketicileri çok rahat dolandırıp, sonra kullandığı hattı kapatıp kaybolan o kadar çok kişi var ki… Bunları hep emlakçılık kisvesi adı altında yapıyorlar.”

“Sertifikalı emlakçılardan gönül rahatlığıyla alışveriş yapılabilecek”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Aşa, ikinci el konut alım satımı yapan emlakçılara verilecek sertifika ile bu işin düzene gireceğini, bu işi kanuni ve legal yapacak herkese kapılarının açık olduğunu söyledi.

“Tüketici açısından çok olumlu”

Tüketiciler Derneği (TÜDER) Genel Başkanı Levent Küçük de düzenlemeyi çok olumlu bulduklarını ifade ederek, TÜDER’e gelen şikayetlerin yoğunlaştığı alanlardan birisinin emlak satışı olduğunu söyledi.

Küçük, “Özellikle satışa konu olan konutun birden fazla emlakçı tarafından satışa çıkarılması, emlakçılar arasında bir komisyon havuzu oluşturulması, tüketicilerin verdiği avansların, kaporaların geri alınmasında büyük sorunlar yaşanması, herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın satış yapılması, alınan kapora ve komisyon karşılığı belge düzenlenmemesi, evin özellikleriyle ilgili yanlış ve eksik bilgi verilmesi gibi konular tüketici mağduriyetlerine yol açıyordu.” diye konuştu.

Söz konusu konular ile ilgili tüketicilerin mağduriyetler yaşadığını dile getiren Küçük, kaporayı geri vermeyen veya aldıktan sonra dükkanı kapatıp kaybolan emlakçılar olduğunu anlattı. Küçük, “Bu anlamda bir sertifikanın getirilecek olması, özellikle satış ve kiralamaların belgeye sahip insanlarca yapılacak olması çok olumlu.” dedi.

AA

İstanbul ise en çok üniversite ve üniversite öğrencisinin bulunduğu il olması özelliğiyle kiralık daire arayışında başı çekiyor.

“100 bin öğrencinin 35-40 bin daire kiralamasını bekliyoruz”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, İstanbul genelinde halihazırda kiralık daire sıkıntısı olmadığını belirterek, Fatih gibi hem turizmin hem de ticaretin çok yoğun yaşandığı birkaç ilçe haricinde öğrencilerin istediği lokasyonda kiralık daire bulabileceğini söyledi.

Her yıl üniversitelerin eğitim-öğretime ara vermesiyle haziran ayında kiralık daireler konusunda hareketliliğin başladığını dile getiren Aşa, “Hareketlilik derken öğrenciler evden çıkmaya başlıyor. Esas hareketlilik ağustos ayında yerleştirme sonuçlarının açıklanmasıyla başlıyor. Bu süreçte daire kiralayan, kiralık daireden çıkan veya dairesini değiştiren öğrenci sayısı 150 bin ila 250 bin arasında.” dedi.

Aşa, bu eğitim-öğretim döneminin başında ilk defa ev kiralayacak üniversite öğrencisi sayısının ortalama 100 bini, bu kişilerin kiralayacağı daire sayısının da 35-40 bini bulmasını beklediklerini vurguladı.

“Son bir yılda kiralık daire fiyatları yüzde 20-25 düştü”

Aşa, İstanbul’da son yıllarda piyasaya ciddi sayıda satılık ve kiralık konut arz edildiğini kaydederek, bu yüzden son bir iki yıldır satılık ve kiralık konut fiyatlarının çok artmadığını, hatta bazı yerlerde düşüş yaşandığını anlattı.

Özellikle lüks konut fiyatlarında ve kiralarındaki düşüş oranının yüksek olduğunu dile getiren Aşa, bu rakamın düşük fiyatlı konularda sınırlı kaldığını söyledi.
Aşa, “Son bir yılda İstanbul’da kiralık konutlarda yüzde 20-25 civarında düşüş yaşandı. Bu yüzden öğrencilerin bu sene istediği yerde ve istediği fiyatta kiralık daire bulma konusunda sıkıntı yaşamayacağını düşünüyorum.” diye konuştu.

Esenyurt’ta 900, Beşiktaş’ta 2 bin liradan başlıyor

Aşa, üniversite öğrencilerinin İstanbul’da en çok Beşiktaş, Kadıköy, Şişli, Fatih ve Bakırköy’de kalmak istediğini belirterek, en çok kiralık daire talebinin bu ilçelere geldiğini söyledi.

Avcılar, Esenyurt, Zeytinburnu, Eyüp, Bahçelievler, Ataşehir, Kartal ve Maltepe’nin de kısmen tercih edildiğini dile getiren Aşa, “Diğer ilçelere talep bu saydıklarıma göre daha az. Ancak şunu söyleyeyim; İstanbul’un merkezine yakın, Şile, Çatalca, Arnavutköy hariç diğer tüm ilçelerinde öğrencilerin kiralık konut talebi var.” ifadelerini kullandı.

Aşa, en çok tercih edilen Beşiktaş, Bakırköy, Fatih, Şişli ve Kadıköy’de geçen yıl 2 bin 500-3 bin liraya ancak kiralanabilen dairenin bu yıl 2 bin-2 bin 200 liraya kiralanabildiğini belirterek, bu ilçelerde kiralık fiyatların 2 bin liradan başladığını aktardı.

İstanbul’da en uygun kiralık dairelerin öğrencilerin kısmen de tercih ettiği Esenyurt bölgesinde bulunduğunu anlatan Aşa, “Özellikle Esenyurt’un E-5 kısmının kuzeyinde kalan yerler öğrenciler tarafından tercih ediliyor. Buralarda kiralar 900 bin liradan başlıyor” dedi.

Ataşehir’den Avcılar’a kalınabilecek kiralık daire fiyatları

Aşa, Esenyurt’tan sonra öğrencilerin tercih edebileceği uygun fiyatlı bölgelere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Mesela Avcılar, İstanbul Üniversitesi nedeniyle tercih edilen ilçelerden. Avcılar’ın yanı sıra tercih edilen Bahçelievler, Zeytinburnu, Eyüp’te 1200-1300 TL’den kiralık daire bulmak mümkün. Küçükçekmece’nin Cennet, Beşyol gibi bölgelerinde ise 1500 TL’ye kalınabilecek güzel bir daire kiralanabilir.

Ataşehir’de ise Kayışdağı gibi özel üniversiteler nedeniyle tercih edilen bölgeler var. Bu ilçede de 1000-1200 TL’den kiralık ev bulmak mümkün. Kiralık daire fiyatları Kartal ve Maltepe’nin güzel diyebileceğimiz bölgelerinde, E-5’in alt kısmında, 1500 TL’den başlıyor. Ancak bu iki ilçenin kuzeyinde, yani E-5’in üst kısmında yüzde 25 civarında daha ucuza kiralık bulunabilir.

“Öğrenciler yüksek kiralı yerleri tercih etmiyor”

Kısaca İstanbul genelinde öğrencinin kalabileceği normal bir dairenin kirası 900 TL’den başlıyor. Bu rakamlar çok yükseklere çıkabiliyor ancak öğrenciler yüksek kiralı yerleri tercih etmiyor.”

Aşa, kiralık dairelerden eskisi gibi öğrencilerin çok kalabalık kalmadığını belirterek, artık bir dairede 2 veya 3 kişi kalındığını, maddi durumu yerinde olan bazı öğrencilerin de tek kalmayı tercih ettiğini sözlerine ekledi.

AA

Buna göre, birinci neden kentsel dönüşüm başlayınca insanlar evlerini bırakıp geçici evler kiralayan vatandaşların tırmandırdığı talebin bu sıralar gerilemesi. Çünkü bu günlerde evleri tamamlanan vatandaşlar, kiralık evler boşalırken müteahhidin payına düşen evler de piyasaya çıktı. Yüzlerce projenin aynı anda bitmesi, talebin üstünde bir arz yarattı.

Suni artışlar vardı

Fiyat düşüşündeki ikinci neden ise suni artışlar gösterdi. Yani gereğinden fazla fiyata satışa çıkarılan konutlar, satış sıkıntı yaşanınca makul fiyatlara çekildi. Öte yandan finansman sorunu çeken orta ve küçük ölçekli firmalar da fiyat düşürdü. Markalı konut projeleri üreten firmalar ise indirim ve uzun vadelerle önünü açmaya çalışıyor.

Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Başkanı Ömer Faruk Çelik konut pazarında arz talep dengesinin bozulduğuna dikkat çekedek özellikle Fikirtepe, Bağdat Caddesi gibi yerlerde arz talep dengesine bakılmaksızın fütursuzca üretim yapıldığını vurguladı. Arz fazlası konutlarını satamayan müteahhitlerin fiyatlarını geri çekmek zorunda kaldığını anlatan Çelik, burada asıl sorunun yapılan iş modelinde olduğunu kaydetti.

Kadıköy’de 2 yılda 2 bin ruhsat alındı

Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Melih Tavukçuoğlu da Anadolu yakasında fiyatını yüzde 35 düşüren müteahhit bulunduğunu belirterek Avrupa yakasına kıyasla Anadolu yakasında fiyat düşüşlerinin daha etkili olduğunu ifade etti. Anadolu yakasında orta ve küçük ölçekli birçok firmanın dönüşüme girdiğini anlatan Tavukçuoğlu, sadece Kadıköy’de 2 yılda 2 bin ruhsat alındığını ve bunun en az 10 bin yeni ev anlamına geldiğini söyledi. Son aylarda yaşanan gelişmeler ve ekonomik durumun talebi düşürdüğünü de vurgulayan Tavukçuoğlu, “Kadıköy’ün geneli, Sancaktepe, Ataşehir’in bir bölümü, Kartal ve Maltepe’da düşüşler var. Kimi yerde yüzde 5 kiminde yüzde 35” dedi.

Hem satış hem kira fiyatları düşüyor

Bağdat Caddesi’nde faaliyet gösteren Remax Türkiye ofisi sahibi Savaş Kurtbaş ise peş peşe biten projelerdeki evlerin aynı anda piyasaya çıktığını belirterek “Geçen yıl 150 metrekare bir evi çok rahat 5 bin liraya kiraya verirdik şimdi 3 bin 500 lira ve ev boş. Geçen yıl metrekare fiyatı 5 bin dolar olan ev şimdi 3 bin 500- 4 bin dolar. Bölge genelinde hem satış hem kirada yüzde 20-25 düşüş var” açıklamasında bulundu.
Era Gayrimenkul Türkiye Genel Koordinatörü Mustafa Baygan da hatalı fiyatlandırma yapan müteahhitlerin bugün sorun yaşadığını, bölge bazında ciddi şişmeler olduğunu öne sürdü. Fiyatların bu sebeple törpülendiğini anlatan Baygan, “ Bağdat Caddesi’nde geçen yıl 3+1 bir yeni ev için 2 milyon dolar diyen bugün 1.5 milyon TL diyor. Doğu fiyatla çıkan projelerde satış sorunu yok” şeklinde konuştu.

Lüks konutlarda sorun var

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa ise İstanbul genelinde kiraların düştüğüne dikkat çekerek tüm emlak ofislerinin elinde kiracı bekleyen evler bulunduğunu anlattı. Geçtiğimiz yıllarda hem dönüşüm hem de Suriyelilerin etkisi ile ciddi bir talep olduğunu ifade eden Aşa, şimdilerde hem talebin düştüğünü hem de arzın arttığını, kira rakamlarının yüzde 20-25 düştüğünü söyledi. Satışta ise lüks konutlarda sorun olduğunu kaydeden Aşa, alt ve orta gelirli için konut ihtiyacının sürdüğünü dile getirdi. Merkezi lokasyonda milyon dolarlar bulan evlerin anlaşılablir olduğunu, ancak şehrin dışındaki ilçelerde de evlerin metrekare fiyatının 4-5 bini bulduğunu söyleyen Aşa, “İnsanlar işine 2 saat uzakta yaşayıp bu fiyatı ödemek istemiyor. Son aylarda satışlar düşünce inşaat şirketleri ciddi kampanyalara başladı” dedi.

EVA Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Cansel Turgut Yazıcı da İstanbul’da yüzde 18’i bulan fiyat düşüşü olduğunu söyledi. Bazı bölgelerde fiyatların şiştiğini, arz talep makasının da açıldığını anlatan Yazıcı, “Özellikle 1 milyon lira üstü evlerde problem ciddi. Ama erişilebilir konutta sorun yok” dedi.

Bahçeşehir ve Basın Ekspres’te de durum farklı değil

Coldwell Banker Broker’ı Burak Özmutafoğlu da sorunun lüks konutta olduğunu düşünenler cephesinde yer alıyor. Bahçeşehir bölgesinde faaliyet gösteren Burak Özmutafoğlu, bölgede milyonluk villa tipi konutlarda yüzde 10’luk bir fiyat gerilemesi olduğunu ifade ediyor. Kira piyasasının da arz fazlası nedeniyle kötü olduğunu ifade eden Burak Özmutafoğlu “Sadece Kiptaş bölgede 4 bin ev yaptı ve bunların büyük kısmını satmak ya da kiralamak için yatırımcı grup aldı. Şimdi o evler müşteri bekliyor. Kiralar için yüzde 20’lik düşüşten bahsetmek mümkün” diye konuştu.

Altın Emlak Broker’ı Mehmet Tatar ise sanayi ve fabrika binalarının rezidanslara dönüştüğü Basın Ekspres ve Güneşli bölgesinde de benzer bir tablo olduğunu belirterek “Markalı büyük projeler var ve onlarda fiyat düşmüyor. Ama tek, 2 blok yapan firmalarda durum farklı. 3 ay önce evine 420 bin isteyen şimdi 360 bine razı. Yine bir dükkan kirası için 45 bin isteyen müşterim 30 bine düştü. Fiyatlar olması gerek yere geldi çünkü fazla şişmişti. Kriz fiyatları terbiye etti” açıklamasında bulundu.