Yılmaz’ın yazısı şöyle:

Nene Hatun’da kilit buluşma!

Kamu ihalecisi müteahhitler başta olmak üzere, iktidardan nemalanan kesimlerde seçim telaşı başladı.

İYİ Parti’nin “A takımından” bir milletvekiliyle, “iki ünlü” müteahhidin “cezasızlık” ve “güvence” buluşması gerçekleşmiş.

İddianın sahibi, adı bende saklı MHP ve İYİ Parti cenahına yakın “namlı” bir şahsiyet… Her iktidarla çalışma “kabiliyeti” gösteren ve müteahhit camiasında “ağabey” olarak anılan bir ismin, Nene Hatun Caddesindeki ofisinde, geçtiğimiz cuma günü (24 Eylül 2021) İYİ Partiyle temas sağladığı iddiası Ankara kulislerini hareketlendiriyor.

• Bütçe görüşmelerinde yaptığı konuşmasında, en çok kamu ihalesi alan Cengiz Limak Kalyon, Kolin ve Makyol için “Beşli çete” ifadesini kullanmıştı.

• 2020 yılı Engineering News-Record (ENR) listesinde çok büyük değişikler olmadı. İlk sırasında 20 sözleşmeye 34 milyar 543 milyon liraya imza atan Kalyon İnşaat yer aldı. 24.7 milyarla Kolin ikinci, 21.6 milyarla Cengiz üçüncü, 12.3 milyarla Makyol dördüncü, 12.2 milyarla Özgün Yapı beşinci oldu.

• Önceki gün Sözcü’de okudunuz; Sayıştay’ın 2020 yılı Karayolları Denetim Raporu, yap-işlet-devret modeliyle hayata geçirilen otoyol ve köprülerin Tük halkına maliyetini ortaya koydu. Devlet 6 proje için 24 milyar 871 milyon dolar (yaklaşık 220 milyar lira) ve 3 milyar Euro (yaklaşık 31 milyar lira) garanti verdi.

• Pandemi şartlarında esnaf, işçi, memur gelirinden olurken; açlık sınırında yaşayan 8 milyon kişi askıda “ekmeğe” muhtaç olurken; devlet bu projelere 2020 sonuna kadar 4.3 milyar dolar ve 36 milyon Euro ödeme yaptı. Sayıştay, raporunda “geri ödemelerin” hesaplanmasında kullanılan yöntemde hata olduğunu belirtti.

• CHP Genel Sekreteri Selin Sayek Böke, 10 Eylül 2020 günkü Halk TV yayınında, “hukuksuzca yapılan kamu ihaleleriyle ile ilgili “Kamulaştıracağız ifadesini kullandığında, bir avuç müteahhidin kalbi küt küt atmaya başlamıştı.

İkinci beşli çetede kimler var?

Kılıçdaroğlu Sayek Böke’nin çizdiği resmi; “CHP iktidarında biz bunların tamamını kamulaştıracağız. Tamamını Türk Lirası’na dönüştüreceğiz” sözleriyle tamamladı. (Telel TV)Kılıçdaroğlu 2020.

Ballı ihaleciler tutuştu

İktidara yakın müteahhitlere yeni “beşli” olarak; Rönesans, ERG, Taşyapı, Yapı-Yapı ve Özaltın da eklendi. Her birinin aldığı milyar dolarlık ihaleler sayfalar tutar… ??? Adı geçen bu müteahhitler AKP iktidardan düştüğünde, banka kredi yükümlülükleri ile baş başa kalacaklar. Sözleşmelerde anlaşmazlık halinde adres gösterilen Londra mahkemelerine belge toplamaya başladılar bile… Bütün bu kaygılar, müteahhitleri kamuoyu araştırmalarına kilitliyor. İbrenin “Millet İttifakı “ndan yana dönmesiyle, CHP ve İYİ Parti’yle köprü kurma turları sıklaşıyor.

“Erdoğan yoksa hepimiz kül oluruz”

AKP Çorum Milletvekili Oğuzhan Kaya’nın Erdoğan 2023’te Cumhurbaşkanı olamadığında hepimiz kül oluruz” sözleri; geleceğini iktidara ipotek edenlerin yalnızca anılan “beşliler” olmadığının kanıtı.

Hayrettin Karaman’dan insanı hayrete düşüren fetvalar

Kaya’nın hemşerisi ve ilahiyatçı yazar Prof. Dr. Hayrettin Karaman’ın “Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olursunuz, iktidara zarar verecekse haksızlık ve yanlışlardan şikayetle doğruları söylemek caizdir diyemem diyor.

Kimin hakkını kime helal ediyorsunuz?

AKP çevresinde artan seçim kaygıları su yüzüne çıkıyor… Kılıçdaroğlu’nun “helalleşme” lafı nereden çıktı? CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun Bilecik Bozüyük’te muhtarlar ve STK temsilcilerine yaptığı “helalleşme” çağrısı, AKP döneminde ortaya çıkan yolsuzluklardan “hesap sorma” beklentisini taca mı atıyor?

Aynı toplantıda rüşvetle mücadeleye vurgu yapan Kılıçdaroğlu’nun sözleri aynen şöyleydi: “Bizim bir helalleşme süreci başlatmamız lazım. Bizi tanımanız lazım. Bizim ne söylediğimizi dinlemeniz lazım. İyiye gitmeyen bir süreç var. Buradan Türkiye’yi çekip çıkarmamız lazım.

Peki vatandaş hakkını helal edecek mi?

Kılıçdaroğlu seçmene helalleşme çağrısını ilk kez Bozüyük’te yapmıyor. 14 Mart 2021’de Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan’ın Sıkıntıya düşen insanlarımız, esnafımız, çalışanımız olduysa hepsinden helallik istiyoruz” sözlerine, Kılıçdaroğlu ve Akşener aynı gün Twitter’dan yanıt vermişti.

Paylaşımına “HemenSeçim” hashtag’i ekleyen Kılıçdaroğlu “Helalleşelim kesinlikle. Türkiye için erken seçim çağrısı yapıyorum. Seçim! Hemen! diye yazdı.

İYİ Parti lideri Meral Akşener de “Siyasetçi milletiyle kürsülerde değil, sandıkta helalleşir. Madem helalleşmek istiyorsun, korkma, getir sandığı helalleşelim. Zor durumdaki çiftçiyle, esnafla, işsiz gençle helalleşelim. Milletimizin kutlu iradesiyle helalleşelim” ifadelerini kullandı.

Kılıçdaroğlu (23 Mayıs) gençlere seslenerek aynı çağrısını yineledi: “Pirüpak, tertemiz bir ülke vaadimdir size. Türkiye’yi mafyaya, çetelere, sureti haktan görünen yağmacılara yedirmeyeceğiz. Erdoğan, gel helalleşelim. Seçimden kaçılmaz.”

Konuyla ilgili İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu’ndan yapılan açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

“Türkiye İnşaat sektöründe kullanılan birçok malzemeye enflasyon ve döviz artışı üzerinde zamlar yapılmış, özellikle çimento sektöründe fahiş oranlara varan zamların yapılması, müteahhitlik sektörü ve kamu adına artık kabul edilemez seviyeye ulaşmıştır. İnşaat sektörünün karşı karşıya kaldığı fahiş fiyat artışlarını; başta Ticaret Bakanımız ve diğer ilgili bakanlarımıza defaten aktardık, maalesef fiyatlara yansıyan olumlu bir netice alamadık.

Özellikle çimento fiyatlarında yaşanan tekelci fiyat uygulaması ve keyfiyete bağlı zamlar, bardağı taşıran son damla olmuştur. İnşaat sektörü olarak, son çare, en demokratik hakkımız olan “İş Bırakma ve Boykot” hakkımızı son zamanlarda ülkemizin yaşadığı doğal afetlerle mücadele ettiği günlerde baskı aracı olarak kullanmayı uygun bulmadık ve yaşadığımız tüm sıkıntılara rağmen sabrettik.

Ancak, sosyal medya ve basın üzerinden mücadelemize devam ederek, özellikle çimento sektörünün fahiş zamları geri çekmesi yolunda verdiğimiz mücadeleye çimento sektörü yeni zamla karşılık vermiş, Türkiye inşaat sektörüne “İş Bırakma ve Boykot” dışında seçenek bırakmamıştır. Çimento sektörünün haksız ve fahiş fiyat artışlarına sessiz kalmayarak inşaatlarımızı 24 Eylül tarihine kadar durduruyoruz.”

Cumhuriyet

Yeşil binalar zorunluluk olacak

Yeşil ve akıllı binaların gelecekte kaçınılmaz bir ihtiyaç olacağını kaydeden Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Hamza Can, “Bu tür düzenlemeler yeşil ve akıllı binalara bir ön hazırlıktır. Kendi enerjisini üreten, kendi atığını ayrıştıran binalar geleceğin şehirlerinde en çok tercih edilen konut türleri olacaktır. Bu yolda atılan adımların yanındayız” şeklinde konuştu.

Yapı denetim ücretleri çok yüksek

İnşaatlarda kullanıma yönelik getirilen zorunlulukların, yeniliklerin aynı zamanda inşaat maliyetlerini yükselttiğine dikkat çeken MİMDER Başkanı Hamza Can, “Bizim itiraz ettiğimiz en önemli husus yapı denetimi uygulamasıdır. Bu yıl yapı denetim ücretlerine yüzde 25 oranında zam yapıldı. Yapı denetimi ücretlerine yapılan son zamlardan sonra bu tür firmalar müteahhitlerden daha çok kazanmaya başlamışlardır. Üstelik hiçbir ekonomik risk üstlenmeden” eleştirisinde bulundu.

Haksız kazanç

Yapı denetim firmalarının 50 bin metrekarelik bir inşaattan 4-5 milyon lira denetim ücreti aldığını aktaran Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Hamza Can, “Yapı denetimi inşaat maliyetlerimizi en çok artıran husus budur. Bu miktar inşaat maliyeti üzerine yüzde 6 maliyet anlamına geliyor. Yapı denetim firmaları ruhsat aşamasında iş bitimine kadar alacaklarının tamamını da konut satılsın, satılmasın tahsil etmektedir. Böylece elini sıcak sudan soğuk suya sokmadan milyonlarca lira haksız kazanç elde etmektedirler.

Kamu bile yüzde 45’lere kadar kırım yapabiliyor

Özel binaların yapımını denetleyecek yapı denetim kuruluşlarının Bakanlıkça elektronik ortamda belirlenmesi durumunun da serbest piyasa koşulları ile çatıştığını anlatan Başkan Hamza Can, “Resmi ihalelerde bile yüzde 45’lere kadar kırım olabiliyor. Yapı denetim firmalarının elektronik ortamda belirlenmesi sebebiyle fiyat üzerinden kırım şansımız ortadan kalktı. Artık yapı denetim, proje ve inşaata hazırlık maliyetleri neredeyse iki katına çıktı. Yapı denetimi ve müteahhitlerin anlaşmasına yönelik uygulamada herhangi bir sorun olmamasına karşın yapılan düzenleme maliyetlerimizi ve riskimizi artırmıştır” dedi.

Yapı denetimini yerel yönetimler üstlensin

Yapı denetimlerinin yerel yönetimler tarafından yapılması halinde maliyetlerin düşeceğini ve belediyelere aynı zamanda kaynak olacağını belirten MİMDER Başkanı Hamza Can, “Zor durumda olan inşaat müteahhitlerinin, yapı denetimi ve inşaat maliyetinin altından kalma şansı kalmamıştır. Müteahhitlerimiz gerektiğinde yapı denetim firmaları ile pazarlık yapabiliyor ve zaman zaman da borcuna karşılık daire verebiliyordu. Yeni sistemde bu durum da ortadan kalkmıştır. Müteahhitlerimizin önünün açılması hem istihdama hem de kentsel dönüşüme ciddi katkılar sağlayacaktır” diyerek açıklamasını tamamladı.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Altın Emlak Genel Müdürü Mustafa Hakan Özelmacıklı “Taşınmaz ticareti yönetmeliği kapsamında müteahhitler kendi adlarına kayıtlı taşınmazlar dışındaki yerlerin satış ve kiralamalarına aracılık edemeyecekler. Düzenleme ayrıca site yönetimlerinin emlakçılık faaliyetinde bulunmalarının da önüne geçecek. Özellikle sanal ofislerde vergi kaydı oluşturan, bağımsız bölüm olarak ayrı bir yeri olmayan işletmelere de yetki belgesi verilmeyecek” dedi.

Son tarih 5 Aralık 2019

Yetki belgesi alınması hususunda son tarihin 5 Aralık olduğunu belirten Özelmacıklı, “Taşınmaz ticaretine konu hizmetleri iştigal eden işletmeler adına da yetki belgesi verilecek. Bu belge her işletme için ayrı ayrı düzenlenecek ve beş yıl geçerli olacak. Yetki belgesi olmayan işletmeler ruhsat da alamayacaklar. Bu konuda artık son tarih 5 Aralık. Bu tarihten sonra cezai yaptırımlar söz konusu olacağından, yetki belgesi olmayanlar taşınmaz ticareti faaliyetinde bulunamayacak” dedi.

Bu hizmetleri sadece yetki belgeli emlakçılar yapabilecek

Taşınmaz ticaretine konu hizmetlerinin kapsamını hakkında da bilgi veren Özelmacıklı, “Taşınmazların alım, satım ve kiralanması, tapu işlemlerine aracılık işlemleri, kira toplama gibi mülk yönetim hizmetleri, taşınmazla ilgili danışmanlık ve yönetim hizmetleri, rayiç satış ve kira bedelleri hakkında mal sahiplerini bilgilendirme ancak yetkili emlakçılar tarafından yapılabilecek. Bunlar tamamen taşınmaz satış ve kiralama esasları çerçevesinde geçerli olacak” diye konuştu.

Saatte bin 245 satış işlemi yapılıyor

TKGM tarafından Türkiye genelinde 2018 yılında toplamda 8 milyon 896 bin 441 tapu işlemi yapıldığını da belirten Altın Emlak Genel Müdürü, “2018 yılında 2 milyon 500 bin adet satış işlemi yapıldı. 251 iş günü üzerinden hesaplama yapıldığında günde 9 bin 960, saatte 1245 adet satış işlemi yapılıyor. Artık satılık yada kiralık olarak arz edilen taşınmaz sayısı milyonları geçti. Bu nedenle taşınmaz ticaretine konu aracılık faaliyetlerinin düzenlenmesi büyük önem taşıyor” dedi.

Radikal adımlar gerekiyor

Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (İNTES) Başkanı Celal Koloğlu, sektörün sorunlarına ilişkin görüşlerini ve çözüm önerilerini sıraladı.

Müteahhitlerin yurt dışında işçi çalıştırmaktan vaz geçtiğini, buna karşı radikal adımlar atılması gerektiğini aktaran Koloğlu “Bu konuda, kanun değişikliği de dahil yeni bir bakış açısına ihtiyaç var. Hükümetimiz, istihdam teşviklerinde gerçekten çok önemli düzenlemeler yaptı. Ancak bu noktada, daha sade ve uygulanabilir bir sisteme ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum” dedi.

Girdi maliyetlerinde öngörülemeyen artışlar olduğunu kaydeden Koloğlu, ekonomi yönetimin aldığı tedbirlerin, bu sıkıntıların giderilmesini sağlayacağını ifade etti.

Türkiye’nin lokomotif sektörlerinden biri olan inşaatta konut sektöründeki daralma, kur artışı ve malzeme fiyatlarının öngörülemeyen şekilde artmasının da etkisiyle küçülme başlarken, yurtdışı müteahhitlik hizmetleri siyasi istikrarsızlıklar ve konjonktürel sorunlara karşın 2017 yılında 53.2 milyon dolar olan ortalama proje bedelini 2018’de74.4 milyon dolara çıkarmayı başardı.

Yurtdışında 2017 yılında 15.5 milyar dolarlık 293 proje alan müteahhitlik sektörü, 2018 yılında ise 19.4 milyar dolarlık 261 proje üstlendi. Ancak yüksek ücretlerle yurtdışında Türk işçi çalıştıran müteahhitlerin kanundaki boşluklar nedeniyle çıkan ihtilafla zarara uğraması üzerine Türk işçi çalışmaktan vazgeçmesi, bu konuda düzenleme talebini gündeme getirdi.

Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (İNTES) Başkanı Celal Koloğlu, “Müteahhitlerimiz yurtdışında Türk işçisi çalıştırmaktan vazgeçtiler. Yurtdışında Türk işçisi istihdamı için radikal adımlar atmalıyız. Bu konuda, kanun değişikliği de dahil yeni bir bakış açısına ihtiyaç var” değerlendirmesinde bulundu.

Koloğlu, diğer yandan fiyat farkı kararnamesinin 2019 yılında güncellenmesi, yapım işinin özelliklerine ve malzemelerin ağırlık oranlarına göre katsayının belirlendiği bir sistem geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Koloğlu, soruları cevaplandırdı:

Türkiye’de özellikle kur kaynaklı çalkantıların yaşandığı 2018 yılını sektör nasıl geçirdi?

Küresel ve bölgesel yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen ekonomimizde hızla alman tedbirler sayesinde makroekonomik göstergelerde aynı hızda iyileşme yaşanmış, döviz kurlarındaki dalgalanma azalmış, enflasyonla mücadele sonuçlarını göstermeye başlamıştır.

Türkiye ekonomisinin büyümesinde daima taşıyıcı güç olan inşaat sektörü, ekonomik yavaşlamalardan da hızlı ve derinden etkilenmekte. Yukarıda sözünü ettiğim gelişmelerin etkisiyle 2017 yılında yüzde 7.4’lük büyüyen, ilk çeyrekte büyümesini sürdüren inşaat sektörünün üçüncü çeyrek verileri ile 5.3 oranında küçüldüğünü görüyoruz.

İnşaat sektöründeki küçülmede konut sektöründeki daralma da etkili olmuştur. Türkiye genelinde konut satışları 2018 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2.4 oranında azalmıştır. Tüm bu veriler çerçevesinde 2010-2017 yılları arasında ortalama 10.9 büyüme oranıyla genel ortalamanın üstünde yüksek bir performans gösteren sektörümüzün, kur ve faiz oranlarındaki artışlar ve mali disiplin politikaları nedeniyle geçmiş yıllara göre büyüme hızı düşmüştür.

2018 yılında sektörümüzü olumsuz etkileyen faktörlerden biri inşaat girdi maliyetlerindeki öngörülemeyen artışlar oldu. Döviz kurlarındaki artışa bağlı olarak inşaat projelerinde malzeme fiyatlarında enflasyon rakamlarının üzerindeki artışlar nedeniyle sektör mensuplarımız işlerin durma noktasına geldiği zor süreçler yaşadı.

Ancak hükümetimiz tarafından sektörün bu konudaki sorunları yakından takip edilmiş ve önemli bir adım atılarak sözleşmelerin tasfiyesi ve devrine ilişkin düzenleme getiren kanun kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir.

Getirilen bu düzenleme, firmalarımızın geleceğe dönük plan yapmasına imkan sağlayacaktır. İstanbul’un marka değerini yükseltecek Kanal İstanbul Projesi dünya tarafından yakından takip edilmekte. Yap-İşlet-Devret yöntemiyle gerçekleştirilmesi planlanan proje, İstanbul’un turizm ve ticaret potansiyelini artıracak ve çağdaş şehircilik uygulamalarıyla yeni yerleşim alanları da kazandırılmış olacaktır. Türkiye’mizin doğrudan yatırımlar için cazibe merkezi olmasına katkı sağlayacak ulaştırma yatırımları, enerji arz güvenliğimizi sağlayarak cari açığın azalmasına katkı sağlayacak yerli ve yenilenebilir enerji yatırımları hayata geçirilmektedir.

Diğer yandan şehir hastaneleri, spor tesisleri, eğitim kampüsleri, konut projeleri ve sosyal tesislerin ülkemize kazandırılması için inşaat sektörü yoğun bir çaba harcamakta.

Sektörün küresel pazardaki konumu nedir?

Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerindeki son yıllardaki performansa bakacak olursak Rusya ile siyasi ve ekonomik ilişkilerimizin iyiye gitmesi diğer yandan enerji fiyatlarındaki ivme yurtdışı müteahhitlik hizmetlerine olumlu yansımıştır.

Hedef ülkelerde yaşanan siyasi istikrarsızlıklar, konjonktürel sorunlar ve petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen 2017 yılında 15.5 milyar dolarlık 293 proje, 2018 yılında ise 19.4 milyar dolarlık 261 proje üstlenilmiştir. Ortalama proje bedeli 2017 yılında 53.2 milyon dolarken 2018 yılında 74.4 milyon dolar olmuştur.

Başlanmamış projeler askıya alınacak

Olası risk ve fırsatlar hakkında değerlendirme yapar mısınız?

Ülkemizde 2019 yılında kamu harcamalarında öncelik tasarruf politikalarıyla bütçe harcamalarını dengede tutma yönünde politikalar benimsenmiştir. İhalesi yapılmamış ve ihalesi yapılmış ancak başlanmamış projeler askıya alınacaktır.

Devam eden projelerden finansman koşulları uygun olanlar için yeni ve daha uzun zamana yayılmış iş planları oluşturulacaktır. Bu kapsamda 2019’da devam eden öncelikli projelerden en kısa sürede tamamlanabilecek olanlara; önemli fiziki gerçekleşmesi tamamlanmış projelere, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılmasına ve korunmasına yönelik idame-yenileme, bakım onarım, rehabilitasyon ve modernizasyon türü yatırım projelerine; afet risklerinin azaltılması, afetlere hazırlık ve afet hasarlarının telafisine yönelik projelere öncelik verilecektir.

Devam eden projelerden finansman koşulları uygun olanlar için yeni ve daha uzun zamana yayılmış iş planları oluşturulacaktır. Mega-altyapı projeleri ise doğrudan yabancı yatırım yoluyla, uluslararası finansman ile hayata geçirilecektir. Hükümetimizce hayata geçirilen eylem planlarında ve 2019 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında sektörümüzle ilgili önemli projeler ve politikalar yer alıyor.

Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında sektörümüz için çizilen vizyon ve ortaya konan şu hedefleri oldukça kıymetli buluyoruz. Diğer yandan İkinci 100 Günlük Eylem Planı’nda Türkiye’nin en büyük projelerinden Kanal İstanbul’un ihale süreci, otoyollar, banliyö hatları, barajlar, içme suyu, atık suyu, kentsel dönüşüm projeleri gibi sektörümüzü ilgilendiren pek çok önemli husus yer almıştır. Kentsel dönüşüm süreci de önümüzdeki dönemde sektörde hareketlik yaratmaya devam edecek. Kamu kaynaklarında verimlilik ve mali disiplini sağlamak amacıyla kamu yatırımları bütçe imkanları dışında alternatif finansman olanaklarıyla yürütülecektir.

Sektörde hareketliliğin devam etmesi için kamu-özel sektör projelerine devam edilmesi, daha etkin ve finansal açıdan verimli olmasına yönelik bir çerçeve oluşturulması, mega-altyapı projelerinin doğrudan yabancı yatırım yoluyla, uluslararası finansman ile hayata geçirilecek olması önemli. Diğer yandan fiyat farkı kararnamesinin 2019 yılında güncellenmesi gerektiğine inanıyoruz.

Yeşim Ardıç-Dünya

Ali Güvenç Kiraz’ın yazısı burada

Karara takılacak 400 bina var

Kadıköy’de yüksekliğin serbest olduğu alanlarda yapılan projelerin genel olarak silueti olumsuz etkilediği gerekçesiyle alınan karara, ise kat sınırının hem hak sahiplerini hem de kendilerini zora sokacağını belirterek itiraz eden Müteahhitler ise sınırlama nedeniyle yüksek katlı hiçbir yapının yıkıp yenilemeyeceklerini öne sürmüşlerdi. Ancak itirazları dün değerlendiren İBB Meclisi, başvuruyu reddetti. Bölgede 15 kat sınırına takılan ve bu nedenle yenilenemeyecek 400 bina olduğu belirtiliyor.