Türkiye’nin en köklü sivil toplum örgütlerinden biri olan Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Mithat Yenigün, Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı 2020 yılı büyüme rakamlarını yazılı bir açıklama ile değerlendirdi. Yenigün, şunları söyledi:

Vergiler ağırlaştı

“Covid-19 pandemisi nedeniyle küresel ekonomide 2020 yılında küçülme beklenirken, Türkiye’nin aynı dönemde %1,8 büyüme kaydetmesi memnuniyet vericidir. Bununla birlikte, ekonominin lokomotifi olduğu bilinen inşaat sektörünün %3,5 oranında küçülmüş olması alınması gereken tedbirlere işaret etmektedir. Nitekim, yaşanmakta olan sıkıntılar sektörün istihdam potansiyeli ve 200’ü aşkın alt sektöre yarattığı talep nedeniyle ekonominin genelinde de yansımalar bulmaktadır. Son dönemde yapılan mali yükü artırıcı ve nakit pozisyonları üzerinde etkili vergi düzenlemelerinin, bu çerçevede gözden geçirilmesinde fayda görüyoruz.

Sürdürülebilirlik devam etmeli

Önümüzdeki dönemde pandeminin etkilerinin zayıflaması ile atılacak normalleşme adımlarıyla, Türkiye ekonomisinde büyümenin devam etmesini bekliyoruz. Bu zor günleri atlattığımızda, ertelenmiş talep ve yatırımların sektörümüze, sektörümüzün de ekonomimize itici güç olması mümkün olacaktır. Ülkemizin sürdürülebilir büyümesi için hükümetimizin ekonomi ve hukuk alanında ortaya koyacağı reform süreci de büyük önem taşımaktadır.”

Salgına rağmen

Böylece firma sayısına göre listede durum değişmedi: Türkiye, bu sayı ile 74 firmasıyla yer alan Çin’in ardından ikinci oldu. Üçüncü sırada ise 35 firma ile ABD bulunuyor.

TMB Başkanı Mithat Yenigün, elde edilen başarının salgın gündeminde sektöre büyük moral olduğunu belirtirken, “Mevcut zorluklara rağmen hedeflerimiz, azmimiz ve inancımız var… Sadece sektörümüz için çabalamıyoruz. Hedeflerimiz, aynı zamanda ulusal başarılarımıza, ulusal refahımızın artırılmasına da yönelik …” dedi.

Bu yılın sonuçları

Uluslararası inşaat sektörü dergisi ENR’ın (Engineering News Record), her yıl tüm dünyada ekonomi çevreleri tarafından ilgiyle takip edilen, müteahhitlerin bir önceki yılda ülkeleri dışındaki faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri esas alarak yayımladığı “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi Listesi”nin 2020 yılı sonuçları açıklandı. Türk müteahhitleri, uluslararası inşaat pazarında geçen yıl yaşanan %2,9’luk daralmaya rağmen listede yine 44 firma ile ikinciliği korumayı başardı.
Sektörün yurtdışı başarısı Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) ev sahipliğinde 25 Ağustos 2020 tarihinde düzenlenen basın toplantısıyla Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan tarafından duyuruldu.

“Büyük müteahhitler salgının ve petrol fiyatlarının kuşatmasında”

ENR, listenin yer aldığı“Covid-19 ile Mücadele” başlıklı bülteninde, son yıllarda korumacılık ve ticaret savaşları, politik çalkantılar ve emtia fiyatlarında yaşanan dalgalanmaların olumsuz etkisi altında olduğunu belirttiği uluslararası inşaat pazarının 2019 yılında %2,9 oranında daralarak 487,3 milyar ABD Doları’ndan 473,1 milyar ABD Doları’na gerilediğini kaydetti. ENR, son dönemde uluslararası müteahhitlik firmalarının Covid-19 salgınının ve ona bağlı olarak petrolde yaşanan fiyat savaşının da kuşatması altında bulunduğuna işaret etti.

Türkiye, küresel pazardaki payını korudu; Avrupa’daki payını artırdı

ENR listesinde, uluslararası müteahhitlik pazarının daralmaya başladığı 2019 yılında Türkiye’nin performansını koruyarak sıralamada bir önceki yılda olduğu gibi 44 firma ile Çin’in ardından ikinci sırada yer alması dikkat çekti. Listede firma sayısına göre Türkiye’yi ABD izledi. Türk firmaları 21,6 milyar ABD Doları tutarında gelir ile küresel pazardaki %4,6’lık payı da muhafaza etti.

Müteahhitlik firmalarının 2019 yılı uluslararası proje gelirlerine göre 2020 yılı listesinde ilk 100 firma arasına giren Türk müteahhitlerinin sayısı 7’den 9’a çıktı. Bir Türk müteahhitlik firması da proje gelirine göre ilk 30 uluslararası müteahhit arasında yer aldı.

Bölgesel olarak bakıldığında; Türk firmalarının faaliyetleri 2019 yılında ağırlıklı olarak Orta Doğu (9 milyar ABD Doları) ve müteahhitlerimizin lider pazarı olmayı sürdüren Rusya dahil Avrupa (8,2 milyar ABD Doları) bölgelerinde yoğunlaştı. Türk müteahhitlerinin, Avrupalı firmaların ağırlıkta olduğu Avrupa pazarında özellikle Batı ülkelerindepayını artırdığı veÇin ve Kore firmalarının önünde yer aldığı da izleniyor. Türk firmalarının da ilgi odağı olan Afrika kıtasında ise Çinli firmaların payı %62 oldu.

Bakan Pekcan: “Salgında önceliğimiz mevcut projelerdeki olumsuz etkiyi en aza indirmek”

Bakan Pekcan, gerçekleştirilen basın toplantısında yaptığı konuşmada, 1972 yılında Libya’da liman projesi ile başlayan yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında bugün itibariyle dünyanın 127 farklı ülkesinde 407,2 milyar ABD Doları değerinde 10.274 proje üstlenilmiş olduğunu kaydetti. Bakan Pekcan, Covid-19 salgınının birçok ülkede proje yapımını yavaşlattığını ve sürecin, proje üstlenilen ülkelerin yatırım programlarını tam olarak nasıl etkileyeceğinin önümüzdeki günlerde daha net görülebileceğini belirterek, “Bu aşamada en önemli hususlardan biri, firmalarımızca sürdürülen mevcut projeler üzerindeki olumsuz etkiyi en aza indirmektir. Bu bağlamda, salgının etkilerine rağmen müteahhitlik ve teknik müşavirlik sektörümüzün daha fazla proje üstlenmesine yönelik ticari diplomasi kanallarını etkin bir şekilde kullanmaya devam ediyoruz” dedi.

Yenigün: “Korunan başarı moral oldu, hedeflerimiz, ulusal refahımızın artırılmasına da yönelik…”

TMB Başkanı Mithat Yenigün de “Firmalarımızın elde ettiği güzel sonuçlar, Covid-19 salgını ile mücadele ederken ihtiyacımız olan morali sağlıyor” dedi ve şöyle devam etti:

Türkiye yine dünya ikincisi

“Her geçen gün zorlaşan rekabet şartlarına ve yaşanan ekonomik sıkıntılara rağmen, ‘dünya devler ligi’nde 39’u Türkiye Müteahhitler Birliği üyesi olmak üzere toplam 44 müteahhitlik firmamız ile Çin’in ardından dünya ikinciliğimizi muhafaza ettik.

Yaşanan salgın ve salgınla birlikte alınan önlemler, sektörümüz için de bu yıla ve 2021 yılına dair tahminleri güçleştirmektedir. Mevcut zorluklara rağmen hedeflerimiz, azmimiz ve inancımız var… Hedeflerimiz, aynı zamanda ulusal başarılarımıza, ulusal refahımızın artırılmasına da yönelik… Müteahhitlerimiz ve müşavirlerimizin uluslararası başarıları, bir taraftan da inşaat malzemeleri ihracatımızın artması,ülkemizin daha çok döviz kazanması ve Türk işgücüne istihdam olanağı yaratılması anlamına geliyor. Yani küresel başarılarımız, ekonomimiz için önemli bir kaynak oluşturuyor.

Bu yıl salgın öncesinde öngördüğümüz 20 milyar ABD Dolar’ı tutarında yeni proje hedefimiz için yoğun biçimde çalışıyoruz. Bununla birlikte bu hedefe ulaşmak mevcut şartlarda güç gözüküyor. Tüm dünyanın içinden geçmekte olduğu bu sıkıntılı dönemi ve belirsizlikleri fırsata çevirmek ve küresel inşaat pazarından aldığımız %4,6’lık payı, orta vadede %7’ler seviyesine çıkarmak için de çabalıyoruz.”

Türk MMMB: “Müşavirlerimiz, müteahhitlik hizmetlerinin ve ihracat malzemesi ihracatının artırılmasında kilit rolde”

ENR’ın 2020 Yurtdışında İş Yapan En Büyük 225 Tasarım/Teknik Müşavirlik Firması Listesi’nde de 3’ü ilk 100 firma arasında olmak üzere toplam 6 Türk firması yer aldı.Toplantıda konuşan Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği (TürkMMMB) Başkan Yardımcısı İsmail Hakkı Baydur, teknik müşavirlik hizmetlerinin yurtdışı faaliyetlerinin yaklaşık 2.5 milyar ABD Doları seviyesine ulaştığını kaydetti. Baydur, müşavirlerin yurtdışı faaliyetlerinin artırılması halinde müteahhitlik hizmetlerinin ve inşaat malzemesi ihracatının katlanarak artabileceğini belirterek; faaliyetlerine daha fazla destek verilmesini talep etti.

21. yıldönümü

Marmara Depremi’nin 21. yıldönümü kapsamında Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Mithat Yenigün tarafından yapılan açıklamada, depremde kaybettiğimiz binlerce vatandaşımızın acılarının hala yüreklerde olduğu belirtilirken, “TMB olarak, böyle bir acının ne ülkemizde ne de dünyada bir daha yaşanmamasını temenni ediyoruz” ifadeleri yer aldı.

Çalışmalar ciddiye alınmalı

Yenigün, toplumsal hafızasında deprem acılarının yer aldığı ülkemizde, art arda yaşanan son depremlerin de tüm kesimlerin bu konudaki sorumluluklarını bir kez daha hatırlaması ihtiyacını ortaya koyduğunu ifade etti. TMB Başkanı Yenigün, “Dünyanın en aktif deprem kuşaklarından birinde bulunan Türkiye’de sağlam yapıların önemi her geçen gün daha fazla hissedilmektedir. Güvenli yapılara ilişkin farkındalık artmakta ve önlemler memnuniyet veren biçimde alınmakta olsa da deprem gündeminin sürekli kılınarak ihtiyaçların tamamlanması gerekmektedir. Deprem hazırlıklarını bu afetin ciddi tehdidi altında olan ülkemizde öncelikli gündem maddesi kılalım, gerekli çalışmaları ciddiyetle ve hızla tamamlayalım” diye konuştu.

Üretim, denetim ve eğitimde sıfır tolerans

Yenigün, sözlerine şu şekilde devam etti: “Kayıplara, deprem değil, ihmal ve kusurlu yapılar sebep oluyor. Zaman, ‘üretim, denetim ve eğitimde depreme karşı sıfır tolerans’ zamanıdır. Ülkemiz açısından deprem odaklı kentsel dönüşüm hayati önem taşımaktadır. Ancak her zaman vurguladığımız üzere; kentsel dönüşüm bina bazlı ve rant odaklı ele alınmamalı, dönüşüm bütünsel bazda bilimsel biçimde tasarlanarak uygulanmalıdır. Doğru mühendislik yaşatır. Dolayısıyla müteahhitlik kriterlerini belirleyen yasal altyapının tamamlanması ve etkin biçimde uygulanması gerekmekte, yapı denetimleri de büyük önem taşımaktadır. Ayrıca nitelikli ve eğitimli işgücünün dayanıklı yapılar için bir zorunluluk olduğu unutulmamalıdır.”

Yarım kalmış projeler 19 milyar dolar

Libya’daki yarım kalmış projelerinin toplam tutarı 19 milyar ABD Doları olan 100’ü aşkın üyesi bulunan Türkiye Müteahhitler Birliği’nin Başkanı Mithat Yenigün, Türk müteahhitleri için halen en büyük üçüncü pazar olan Libya’da sektörün haklarının korunmasının önemine işaret etti ve imzalanan mutabakat zaptı ile Libya ile yeni bir sayfanın açıldığını belirtti.

3. ülke konumunda

Yenigün, Türk inşaat sektörünün 1972 yılında yurtdışına ilk çıktığı pazar olan Libya’nın, ülkede yaşanan iç karışıklıklar nedeniyle zaman zaman kesintiye uğrasa da %7,2’lik pay ile sektörün hâlihazırda en çok iş üstlendiği üçüncü ülke konumunda olduğunu vurguladı ve “Güvenliğin tesisi, politik ve ekonomik istikrarın sağlanmasıyla haklarının korunması halinde müteahhitlerimiz, ülkede yarım kalmış projelerini tamamlamaya ve yeni projeler almaya hazır ve isteklidir” dedi.

2011 yılından bu yana ödemeler devam etti

TMB Başkanı Yenigün, Libya’da 2011 yılı Şubat ayında başlayan iç karışıklık sırasında Türk müteahhitlik firmalarının, şantiyelerinin yakılarak yağmalanması sonucunda işlerini yarım bırakmak ve ülkede çalışan 25 bin kadar Türk işçisiyle Türkiye’ye geri dönmek zorunda kaldığını hatırlattı.

Biz ödemeleri yaptık ama…

Yenigün, “Türkiye Müteahhitler Birliği üyesi olan 100’ü aşkın firmanın, Libya’daki yarım kalmış projelerinin toplam tutarı 19 milyar ABD Doları’dır. Bu çerçevede tahsil edilmemiş hakediş alacakları yaklaşık 1 milyar ABD Doları, devam eden işlere ait avans ve kesin teminat tutarı 1,7 milyar ABD Doları, tahmini makine, ekipman vb. envanter ile diğer zararlar toplamı ise 1,3 milyar ABD Doları civarındadır. Aradan geçen sürede firmalarımız sigorta komisyonları, teminat mektubu ve akreditif komisyonları, taşeron temin sözleşmeleri ve diğer tazminatlar, diğer finansman giderleri ve şantiyelerdeki güvenlik giderleri gibi yüksek rakamlara ulaşan pek çok ödemeyi yapmaya devam etmiştir” dedi.

Ticaret Bakanı Pekcan’a teşekkür

Öte yandan Türk müteahhitlerinin, ilgili Libya İşveren İdareleri ile ilişkilerini sürdürerek, Libya’ya dönmelerini sağlayacak ortamın oluşması yönünde her türlü çabayı gösterdiğine işaret eden Yenigün, sorunlara çözüm getirilmesi amacıyla geçen yıl iki ülke arasında TMB’nin de içinde yer aldığı bir Ortak Çalışma Grubu oluşturulduğunu hatırlattı ve şöyle devam etti:

“Ticaret Bakanımız Sayın Ruhsar Pekcan ve Libyalı mevkidaşının başkanlığında toplanan Çalışma Grubu Ankara ve Trablus’ta toplantılar gerçekleştirdi ancak Libya’da yaşanan iç karışıklıklarla birlikte faaliyetleri kesintiye uğradı. Bununla birlikte Ticaret Bakanımızın destekleriyle firmalarımızın Türkiye ile Libya arasındaki anlaşmalardan doğan haklarının korunması konusunda bizim temaslarımız devam etti.

Son olarak tarafların yeniden biraraya gelerek ülkedeki projelerin devamı ve sorunların aşılması konusunda tarafları teşvik eden mutabakat zaptını imzalamaları sektörümüz için umut olmuştur. Sayın Bakanımıza süreçte sektörümüze gösterdikleri büyük destek için şükranlarımızı sunuyor, müteahhitlik alanında sorunların çözümüne yönelik çalışmaların yeniden başlayacak olmasından memnuniyet duyuyoruz.

Ayrıca Libyalı Bakan Sayın El-Cuheymi’nin bugüne kadar sorunların çözümüne yönelik yapıcı tutumu veTürk müteahhitlerini yabancı değil yerli ortak olarak gördüklerini belirterek ülkedeki mevcut 16 milyar ABD Doları tutarındaki projeden pay almaya davet etmesi sevindiricidir.”

Mutabakat Zaptı’nda öne çıkanlar

Türkiye ile Libya arasındaki Mutabakat Zaptında her iki hükümet, Türk yükleniciler tarafından üstlenilen projelerle ilgili olarak gerek hükümetlerin gerek onlar ile ilişkili birimlerin vermiş olduğu tüm taahhütleri destekleyeceğini beyan etmiştir.

Mutabakat Zaptı uyarınca;

Türk müteahhitlerinin ülkedeki haklarının korunmasına yönelik olarak 2019 yılında başlayan, ancak Libya’da yaşanan güvenlik sorunları ile sekteye uğrayan çalışmalar yeniden başlayacak. Bu çerçevede Libya’da işveren kurumlar ile iş üstlenen müteahhitlerin, Mutabakat Zaptı’nın yürürlüğe girmesini takip eden 90 gün içerisinde işlerin devamı veya hak ve borçlar hakkında uzlaşmaya varması mümkün olacak.

Taraflar, müzakerelere başlanamaması, anlaşmaya varılamaması veya projenin sonlandırılması durumunda ise Mutabakat Zaptı’nın yürürlüğe girmesini takip eden 180 gün içerisinde kesin hesap hazırlayarak ilgili hak ve borçlar hususunda anlaşmaya varacak.

Çalışmalar sürüyor

Yenigün, Ticaret Bakanlığı ve Türk Eximbank ile proje finansmanında sektöre yönelik yurtdışı teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetleri ile inşaat malzemeleri ihracatını artırmaya yönelik programlar üretmek üzere çalışmaları sürdürdüklerini söyledi.

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Mithat Yenigün, Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan’ın açıkladığı Temmuz ayı itibariyle müteahhitlik firmalarının da ihtiyaçları olan yurtdışı teminat mektuplarının “Türk Eximbank Yurtdışı Teminat Mektubu Programı” kapsamına alınmış olmasının özellikle pandemi ile birlikte yurtdışında yükselen maliyetler ve artan rekabet ortamında kritik bir ihtiyacı karşılayacağını söyledi. Yenigün, “Sayın Bakanımıza bu konuda gösterdikleri hassasiyet için şükranlarımızı sunuyoruz. Atılmış olan bu önemli adımın uygulanmasıyla birlikte müteahhitlik sektörü olarak ülkemizin hizmet ihracatına da ilave katkı sağlayacağımızı düşünüyoruz” diye konuştu.

Eximbank aracılığıyla

Sektörün yurtdışındaki projeler için ihtiyaç duyduğu teminat mektuplarını Türk Eximbank’tan sağlamasına yönelik talebi uzun zamandır dile getirdiklerini hatırlatan Yenigün, özel sektör çatı kuruluşları olarak Ticaret Bakanı Pekcan tarafından düzenli olarak gerçekleştirilen İstişare Kurulu toplantılarında da Türk Eximbank’ın hizmet ihracatına desteğinin pandemi ile birlikte önem kazandığını aktardıklarını ifade etti. Yenigün sözlerini şöyle sürdürdü:

Güçbirliği için daha yoğun çalışma ihtiyacı ortaya çıktı

“Pandemi öncesinde ülke olarak 2030’larda 750 milyar ABD Doları seviyelerine çıkması öngörülen uluslararası inşaat pazarından müteahhitlerimizin orta vadede 50 milyar ABD Doları tutarında pay almasını hedefliyorduk. Pandeminin küresel ekonomide yol açtığı sorunlar bu hedeflere ulaşmak için kamu-özel sektör güçbirliği ile daha yoğun çalışılması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır.”

Bütüncül yaklaşımla tüm sektör için çalışıyoruz

Türk Eximbank yönetimi ve çalışanlarına da işbirliği içerisinde gerçekleştirilen çözüm odaklı çalışmalar için ayrıca teşekkür eden Yenigün, “Ticaret Bakanlığımız ve Türk Eximbank ile proje finansmanında sektörümüze yönelik bütüncül bir yaklaşım içinde yurtdışı teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetlerimiz ile inşaat malzemeleri ihracatımızı artırmaya yönelik programlar üretmek üzere çalışmalarımızı sürdürüyoruz” şeklinde konuştu.

Türkiye Müteahhitler Birliği ev sahipliğinde, Türkiye inşaat sektörünün Körfez Bölgesi’ndeki en önemli pazarı Katar’ın Bayındırlık İdaresi (Ashghal) Başkan Yardımcısı Yousef Al-Emadi’nin başkanlığındaki heyetin katılımı ile 13 Kasım 2019 tarihinde İstanbul’da “Türkiye-Katar İnşaat Forumu” gerçekleştirildi.

Toplantıya Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) ve Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği (TürkMMMB) yöneticileri ve üyeleri de katıldı. Forumda Katar’ın Türk müteahhitlerine sunduğu yeni fırsatlar ele alınırken, pazarda karşılaşılan mevcut sorunlar da aktarıldı.

Katar’da 148 proje üstlenildi

Forumun açılış konuşmasını yapan TMB Başkanı Mithat Yenigün, yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında Türk müteahhitlerinin bugüne kadar 126 ülkede yaklaşık 400 milyar dolar tutarında 10 bine yakın proje üstlendiklerini belirtti.

Bu projelerin 1/4’inden fazlasının Orta Doğu ülkelerinde olduğunu ifade eden Yenigün, “Bölgede Türk müteahhitlerince 104 milyar dolar tutarında 2 bin 65 proje üstlenildi. Katar’da ise, müteahhitlerimiz tarafından bugüne kadar 18,3 milyar dolar tutarında 148 proje üstlenildi. İki ülke arasındaki işbirliği potansiyelinin bu tablonun çok daha ilerisinde olduğunu düşünüyoruz. Gerek Birliğimiz, gerek firmalarımızın Ashghal’ı ve Ashghal’ın da bizleri yakından tanıyor olmasının önümüzdeki dönemde işbirliğimizin gelişimine çok önemli katkıları olacağına inanıyoruz” dedi.

TMB Başkanı Yenigün, yapılan toplantıda Katar heyetinden önemli bilgiler edinerek kısa sürede yeni çalışmalara başlayacaklarını, iki ülke arasındaki yakın ilişkilerin inşaat sektörü özelinde de yeni açılımlarla aksamadan ve artarak devam etmesini istediklerini belirtti.

‘Türk şirketlerinin daha hızlı kayıt olması için çalışıyoruz’

Toplantıda konuşan Ashghal Başkan Yardımcısı Yousef Al-Emadi, kuruluşlarının Katar’ın hem sosyal hem de ekonomik gelişmesine katkıda bulunduğunu kaydetti. Çok kapsamlı altyapı ve üstyapı programları uyguladıklarına dikkat çeken Al-Emadi, 2030 vizyonları çerçevesinde Katar’daki mevcut altyapı güncellenirken, eksik altyapının da bazı bölgelerde tamamlandığını dile getirdi.

Toplantıda Katar’da Şubat 2018’den bu yana Türk inşaat malzemesi üreticilerinin ürünlerinin tercih edildiğini belirten Al-Emadi, şöyle devam etti: “Biz Ashghal projelerinde buna önem veriyoruz. Katar’a mal satabilmek için 3 haftalık kayıt ve onay süreci gerekiyor. Türk şirketlerinin daha hızlı kayıt olabilmesi için çalışmalar yürütüyoruz.”

Her türlü yapım yer alıyor

2020- 2024 dönemi için toplam 36 milyar dolarlık proje gerçekleştirilmesinin öngörüldüğünü anlatan Yousef Al-Emadi, bunun 17 milyar dolarlık bölümünün yerel yolların inşası ve rehabilitasyonu, 8 milyar dolarlık kısmının da otoyolların inşası için kullanılacağını belirtti.

Bütün Türk müteahhitlik, müşavirlik ve inşaat malzemesi üreticilerini Katar’a davet eden Al- Emadi, Türk şirketlerinin Katar’da daha fazla yer almasını istediklerini vurguladı.
Batı standartlarıyla üretip, Doğu’nun fiyatlarıyla rekabet ediyor

İnşaat malzemelerine ihracat kapısı

Toplantıda konuşan Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Üyesi Batuhan Besler, Katar’da hem altyapı hem üstyapı projelerinin hızla devam ettiğini dile getirdi. Katar’ın yeni proje ihaleleri hazırladığını söyleyen Besler, “Katar inşaat malzemelerinin çok büyük kısmını ithal ediyor. Bu bize olumlu yansıyacak.” dedi.

İhracattaki başarının devam edebilmesi için hedef pazarları yakından takip ettiklerini kaydeden Besler, sektörlerinin 85 milyar doları iç pazar, 21.5 milyar doları ihracat olmak üzere 106.5 milyar dolarlık bir pazar büyüklüğüne sahip olduğunu kaydetti. Besler, batının standartlarıyla üretip, doğunun fiyatlarıyla rekabet etmek zorunda olduklarını anlattı.

Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği Başkan Yardımcısı İsmail Hakkı Baydur da birlik üyelerinin yurtdışında bugüne kadar 114 ülkede toplam 2 milyar 350 milyon dolarlık büyüklüğe sahip 2 bine yakın proje üstlendiklerini ifade ederek, şunları söyledi: “Bu deneyimimizi maalesef Katar’da gösteremiyoruz. Müşavirlerin bize ilettiği sorunlardan birisi Katar’da kayıt olma şartları ve ücretlerinin ağır olduğu. Bunları karşılamakta zorluk çekiyoruz. İhalelerde yer almak için istenen şartnamelerde ABD’li ve Avrupalı şirketlere uygun kriterlere yer veriliyor. Katar’ın çıkarlarına zarar vermeden bizim de yer almamızı temin ederseniz mutlu oluruz.”

Katar’da projelerden dikkat çekenler

• Al Khor Otoyol Projesi, Tekfen İnşaat
• Doha Metrosu Golden Line Projesi, STFA ile Yapı Merkezi ortak girişimi
• Hamad Uluslararası Havaalanı Yolcu Terminali Binası, TAV ile Taisei ortak girişimi
• Al-Rayyan Yol Projesi, Doğuş İnşaat ile Onur Taahhüt ortak girişimi
• Kuzey Yolu Projesi, Tekfen İnşaat
• Qatargas Projesi, Gama İnşaat
• Masaieed Limanı, STFA
• Lusail City Projesi (Altyapı İnşaat İşleri Paket 4), Yüksel İnşaat ile Midmac İnşaat ortak girişimi
• 2022 Dünya Kupası statlarından Al Thumama Stadyumu Projesi, Tekfen İnşaat

Türkiye’nin yıllık konut ihtiyacının 900 bin olduğuna işaret eden Yenigün, “Son bir senedeki hareketler insanları belirsizliğe götürdü. İnsanlar önünü göremiyor, dövizde mi kalayım, yüksek faiz mi alayım, gidip daire mi alayım? Daire alımları azaldı.” diye konuştu.

İşsizliğe çare olacak

Yenigün, martta Türkiye Emlak Katılım Bankasının açıldığını anımsatarak şunları kaydetti: “Şu an konut stoku 800 bin ile 1 milyon arasındadır. Konutlar fon tarafından alınırsa sorun çözülmüş olacak. Fonu, Türkiye Emlak Katılım Bankası oluşturabilir. Bu alımlar olursa inanıyorum ki bu fon 2-3 yıl sonra daha çok para kazanacak. İnsanlar dairelerini alacaklar, hareket başlayınca işsizliğe de faydası olacak. Konut stoku müteahhitten fona geçmeli.” Yenigün, bu öneriyi Türkiye Emlak Katılım Bankası yetkilileriyle de konuştuklarını bildirdi.

‘Önüne gelene ruhsat verilmesin’

“Her önüne gelene ruhsat verilmemesi gerektiğini” vurgulayan Yenigün, plansız konut yapılmasının sakıncalarına dikkati çekti. Yenigün, imar planlarının toplumun vicdanını zedelemeyecek şekilde hazırlanması gerektiğini belirterek planların “parsel” değil “ada” bazında ve “master plan” olarak yapılması gerektiğini dile getirdi. Ekonomide yaşanan gelişmelerin etkisiyle kara yolları ve demir yollarında yatırımcı kuruluşlara ayrılan ödeneklerin yüzde 70 azaldığına işaret eden Yenigün, bu süreç dolayısıyla bir tasfiye kararnamesinin çıkarıldığını hatırlattı.

Yenigün, bu kararnameyle devletin beklenmeyen bir gelişme olduğu takdirde bütçesinde düzenleme imkanı bulabileceğini söyledi. Mithat Yenigün, bu kararnameyle “fiyat farkı kararnamesi”nin de devreye girmesi gerektiğini kaydetti.

“Yurt dışında geçen sene 2021 milyar dolarlık sözleşme imzaladıklarını da ifade eden Yenigün, “Bu da iyi bir rakam. Bu sene en az 20 milyar doları yakalarız diye düşünüyoruz. En önemli pazarlarımızdan Rusya ile yaşadığımız uçak krizinden önce 5-6 milyar dolar arasında sözleşme yapıyorduk. Bir dönem yapamadık. Şimdi Rusya ile ilişkilerimiz yeniden başladı, geçen sene 4,6 milyar dolara çıktı” diye konuştu.

Analiz

Ticaret Bakan Yardımcısı Gonca Yılmaz Batur, inşaat sektörünün yurtdışında ticaret müşavirlerinin göğsünü kabartan çalışmalar üstlendiğini ve Türkiye Müteahhitler Birliği’ni de bu çerçevede hiçbir zaman ayrı bir bünye olarak kabul etmediklerini kaydetti.

Konferans kapsamında ticaret müşavirlerinin her 5 dakikalık değerlendirmelerinin en az 1-1,5 dakikasını yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin oluşturduğuna vurgulayan Batur, “Bakan Ruhsar Pekcan tarafından ticaret müşavirlerimize, bulundukları ülkelerdeki inşaat projeleri hakkında bilgilerin yakın işbirliği içinde sektöre taşınması konusunda ek misyon verildi. Önümüzdeki dönem sektörle işbirliğini güçlendirme azmini taşıyoruz” diye konuştu.

Gonca Yılmaz Batur şöyle konuştu: “Türkiye’nin içinde bulunduğu coğrafyanın istikrarsızlığı ve geçtiğimiz dönem petrol fiyatlarında yaşanan düşüşlere rağmen Türk müteahhitlerimiz yurtdışında yeniden yıllık proje tutarında 20 milyar doları aşmayı başardı. Sırada sektörün daha büyük ve EPC (mühendislik, tedarik, müteahhitlik) projelerine daha çok odaklanması olmalı. Sektörde daha büyük projelere yönelerek yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde proje başına gelirin artırılmasına sağlamaya ihtiyaç var. Bu çerçevede ticaret müşavirleri de sektör temsilcileri ile daha yakın işbirliği çerçevesinde çalışmalarını sürdürecektir.”

“Sektörümüzün geleceğine ışık tutacak buluşma”

TMB Başkanı Mithat Yenigün, ise konuşmasına, “Türkiye’nin en büyük hizmet ve mal ihracatçılarından olan inşaat sektörümüzün geleceğine ışık tutacak bu değerli buluşmada siz değerli Ticaret Müşavirlerimizi ağırlamaktan büyük mutluluk duyuyorum” diyerek başladı.

Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde, 2012-2015 döneminde 25-30 milyar dolar seviyesinde olan yıllık yeni proje tutarlarının, 2016-2017 döneminde 14-15 milyar dolara indiğini, 2018’de 20 milyar dolara çıktığını hatırlatan Yenigün, “Yurtdışında yeniden 30 milyar dolar seviyesine doğru çıkıyoruz. Bu çerçevede 2030’larda hedefimiz uluslararası pazardan aldığımız payı %7’lere, diğer bir ifadeyle yılda 50 milyar dolara yükseltmektir” diye konuştu.

Türk müteahhitlerin uluslararası arenada bir marka haline geldiğini ve çok daha büyük başarılar yakalayabileceklerini vurgulayan Yenigün, Ticaret Müşavirleri’ne özetle şunları söyledi:

Devletimizin desteği küresel rekabette çok etkili

Türk müteahhitlerinin uluslararası rekabet gücünün temelinde yatan çok önemli bir unsur da devletimizin, Sayın Bakanlarımızın ve siz Kıymetli Ticaret Müşavirlerimizin desteğidir.

Heyecanımıza ortak oluyorsunuz

İmzaladığınız iş alındı belgeleri ile üstlendiğimiz projelerin ilk şahidi ve heyecanımızın ortağı olmanız nedeniyle siz Ticaret Müşavirlerimiz bizler için ayrı bir öneme sahipsiniz. Bizler için en ileri safta görev yapan öncü güçsünüz. Mevcut ve potansiyel pazarlarımızla aramızdaki en önemli köprüsünüz.

Teminat mektupları, fon desteği, istihdamın önündeki engeller

Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerimizin gelişimi için sizlerin bilgi paylaşımı, sorunlarımıza sahip çıkması ve çözüme yönelik çabaları büyük önem taşımaktadır. Ayrıca teminat mektuplarının temini ve kabulü, fon desteği ile finansman enstrümanlarının yaratılması, yurtdışında Türk istihdamının önündeki engellerin kaldırılması gibi sorunlarımızın çözümü için girişimlerimiz mevcuttur. Bu konularda başta Ticaret, Dışişleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlıklarımız ile Türk Eximbank’ın desteklerinin bizim için önemini bu vesileyle belirtmek isterim.

Sizlerle takım ruhu içinde zorlukları aşacağız

Türk inşaat sektörü için 47 yıllık deneyimle şimdi yeni pazarlar, yeni ortaklıklar ve yeni projeler yaratma gereksinimi içindeyiz. Keskinleşen küresel rekabet ortamında zorluklara sizlerle birlikte takım ruhu içinde karşı koyacağımıza inancımız tamdır.

ABD Pazarı büyüklüğü ve imkanlarıyla cezbedici

ABD pazarına yönelik çalışmalar yapıyoruz. ABD ile 3. ülkelerde edindiğimiz ortaklık tecrübesini, bu defa ABD’de hayata geçirme imkanlarını değerlendiriyoruz.

Konuşmaların ardından, Türkiye Müteahhitler Birliği üyeleri ile Ticaret Müşavirleri ikili temaslarda bulundu.

Forum yapıldı

Bağdat’ta açılışını Irak Ticaret Bakanı Mohammed Al-Ani’nin yaptığı forum kapsamında, Türk inşaat sektörünün önde gelen firmalarını temsil eden Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), Irak Müteahhitler Federasyonu (ICF) ile önemli bir işbirliği mutabakat zaptına imza attı.

TMB ve ICF üyesi firmaların işbirliğini daha ileriye taşıyacak mutabakat zaptı, TMB Başkanı Mithat Yenigün ve Irak Müteahhitler Federasyonu Başkanı Ali F. Sanafee tarafından imzalandı. Irak Ticaret Bakanı Mohammed Al-Ani, “Irak’ta güvenlik tesis edildi. Ülkemizin yeniden imarı için Türk müteahhitlerini ve firmalarını bekliyoruz” diye konuştu.

Irak’ta olumlu bir dönemin başlangıcının sinyallerini görmekten büyük mutluluk duyduklarını kaydeden TMB Başkanı Mithat Yenigün, “Önümüzdeki dönem devreye girecek olan barış ekonomisinin de gerek ülke gerek bölge kalkınması açısından önemli iş fırsatları yaratacağına inanıyoruz” dedi. Yenigün, “Türkiye Müteahhitler Birliği olarak, kardeş ülke Irak’a tarihi ve kültürel bağlarımızın yanı sıra önümüzdeki dönemin yakın işbirliği ortağı gözüyle bakıyoruz. İmzaladığımız mutabakat zaptının, sektörümüzde iki ülke arasındaki mevcut ortaklığa güçlü bir ivme kazandıracağına inanıyoruz” diye konuştu.

Mithat Yenigün şöyle devam etti:

“Irak, bugüne kadar 25,7 milyar ABD Doları tutarında proje ile müteahhitlerimizin Ortadoğu’da birinci, dünya genelinde dördüncü sırada en fazla iş üstlendiği ülkedir. Yakın coğrafyamızda barış ve istikrar ortamının yeniden sağlanması bu toprakların insanları olarak hepimizin en büyük arzusudur. Irak’ın yeniden imarı ve ülkede yaşam kalitesinin yükseltilmesi çalışmalarında, geçmişten gelen güç birliğimiz ve ortak çalışma deneyimimiz bizlere çok çeşitli imkânlar sunmaktadır.

Yeni dönemde Irak’ta hayata geçirilecek projelerde Türk müteahhitleri olarak daha etkin rol üstlenmemizi sağlayacak zeminin hazırlanacağına güvenimiz tamdır. Irak’ın firmalarımızın geçmişten gelen sorunlarına da kısa sürede çözüm bulmak için gerekli adımları atacağına inanıyoruz.”

Mithat Yenigün başkanlığındaki Türkiye Müteahhitler Birliği Heyeti, Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih tarafından da kabul edilecek.

Zor bir bölge

Sahraaltı Afrika’ya odaklanma stratejisi esasında koşulların zorladığı bir hamle. Türk müteahhitlerinin 1972’de Libya’da iş yapmasıyla başlayan yurtdışı faaliyetleri beş yıl önce yıllık bazda rekor kırarak 30 milyar dolara ulaşmıştı. Rusya, Libya, Irak ve Kuzey Afrika ülkelerinin aslan payını aldığı bu rakam, 2016’da 13 milyar dolara kadar geriledi.

Bu tabloda, Libya ve Irak’ta yaşanan savaş ile Rusya-Türkiye arasındaki politik krizde başroldeydi. Ana pazarlarını aynı anda kaybeden inşaatçılar için işler, petrol fiyatlarının düşmesiyle daha da kötüye gitti. Son yıllarda gözde pazarlar haline gelen Tunus ve Cezayir gibi Kuzey Afrika ülkeleri de petrol fiyatlarındaki düşüşün ardından inşaat projeleri için ayırdıkları bütçeleri azalttı.

Sahraaltı Afrika yakın zamana kadar önemli değildi

Bütün bu olumsuzluklar birleşince Türk müteahhitlerinin yurtdışında imzaladığı proje tutarı 2016’da 10 yılın en düşük seviyesine geriledi. TMB’nin verilerine göre Türk inşaatçıların 1972’den bugüne kadar 123 ülkede üstlendikleri 9 bin 600 projenin toplam tutarı 380 milyar doları buluyor. Ancak bu rakamın içinde Sahraaltı Afrika’nın çok önemli bir ağırlığı hiçbir zaman olmadı.
Bu durumun en temel sebebiyse Rusya, Libya ya da Irak gibi çok daha alışkın oldukları pazarların sektöre yeterli gelmesiydi. Ancak buralardaki kayıplar, Türk inşaatçıları yeni pazarlar aramaya itti ve ana gündem olarak Sahraaltı Afrika ön plana çıktı.

Bu bölge finans ve lojistik altyapısı olarak oldukça geri seviyede. Ayrıca sık sık yaşanan iç savaşlar ve ülkelerin genel politikalarının liderle birlikte değişmesi geleneği önemli risk faktörleri. Ancak mevcut faaliyet alanlarında yaşanan olumsuzluklar, Türk müteahhitlerinin “rahatlarını bozarak” Sahraaltı’na adım atmalarına yol açtı.

Kamerun’u üs edinmiş

Mithat Yenigün, Sahraaltı Afrika’ya yapılan bu çıkarmanın öncülüğünü yapan en önemli iş insanlarından. Son beş yılda Afrika’yı ülke ülke gezen Yenigün, şimdilerde Kamerun’u üs edinmiş durumda. Bu ülkede 50 bin kişilik bir stadyum ve spor salonları inşa ediyor.

Kamerun’un 2019 Afrika Uluslar Kupası’nın ev sahipliği hakkı birkaç ay önce altyapı yetersizliği gerekçe gösterilerek iptal edilse de Yenigün, inşa ettiği ve toplamı 250 milyon doları bulan projeleri zamanında teslim edecek.

ENR’de 206. sırada

Engineering News Record’un her yıl kendi ülkesi dışında en çok iş yapan müteahhitlerini sıraladığı 250 şirketlik listede Yenigün, 2018’de 206’ıncı sırada yer almıştı. 2017 verileriyle hazırlanan son listede Yenigün İnşaat’ın toplam cirosu 280 milyon dolar, yurtdışı cirosu ise 170 milyon dolar olarak kayda geçti.

Bu yıl da ENR’ın listesinde yer alacaklarından emin görünen Yenigün, 2018’de elde ettikleri 250 milyon dolar cironun çok büyük bir kısmının Sahraaltı Afrika’dan geldiğini söylüyor. “Afrika’dan gelen bu rakam artmaya da devam edecek. Şu anda Afrika’da sadece Kamerun’daki bu projemiz var ama bakmaya devam ediyoruz” diyen Yenigün’ün hedefinde birden çok ülke var. Senegal bunlardan. Bu ülkede demiryolu ve karayolu ihalelerine teklif veren Yenigün, ihalenin sonuçlanmasını bekliyor. Dört yıl önce Gana’da kurdukları iş ilişkisi de bu yıl 200 milyon dolarlık bir kontratla taçlanabilir.

Yenigün’ün 2014’te Gana’da kültür merkezi ve yol projesi için görüşmeler yaparken ülke yönetiminin ekonomik dengesizlikler nedeniyle IMF ile anlaşma imzalaması, görüşmeyi yarıda bırakmış. Çünkü Yenigün’ün üstlenmek üzere görüştüğü işler, IMF’nin öncelikli projeler listesine girememiş.

Görüşmeler yeniden başlamış

Dört yıl sonra Gana Hükümeti bu projeleri raftan indirmeye karar verince Yenigün ile yarım kalan görüşmeleri yeniden başlatmışlar. “Gana’da ve Gabon’da almak istediğimiz işler var. Görüşmeler yapıyoruz. Fildişi ve Kenya’da henüz somut bir şey olmasa da ilişkiler kurmaya çalışıyoruz. Bütün Afrika’yı dolaşıyoruz diyebilirim” diye özetliyor bu yılki Afrika gündemini.
Yenigün İnşaat, Sahraaltı Afrika’da büyük oynayan tek şirket değil. İstanbul’da Avrasya Tüneli’ni inşa eden Yapı Merkezi, Etiyopya’da aldığı demiryolu işini bitirmek üzere. Tanzanya’da yine demiryolu ihalesi alan Yapı Merkezi özelikle altyapı projelerinde Afrika’da ağırlığını artırmaya devam ediyor.

Summa İnşaat da Ruanda, Kongo, Ekvator Ginesi, Senegal ve Nijer’de 10’un üzerinde proje üstlenmiş durumda. Eser İnşaat ise Nijerya ve Kamerun’da yol projeleri yapıyor. Türklerin Afrika’da kalıcı bir şekilde yer alabilmek için alt etmeleri gereken önemli bir rakipleri var: Çinliler. Dünyanın en büyük yurtdışı müteahhitleri listesinin hem şirket sayısı hem de kontrat büyüklüğü olarak en güçlü ülkesi, son 10 yıldır Afrika’da oldukça aktif.

Mithat Yenigün, arkalarına, Çin devletinin teşvik ve desteklerini alan Çinli şirketlerle rekabet edebilmek için bütünlüklü bir devlet desteğine ihtiyaçları olduğunu söylüyor. Yenigün, bu ülkelerde finansman büyük bir sorun olduğu için “mal takası” gibi farklı ödeme modelleri geliştirilebileceğini vurguluyor. “Örneğin” diyor, “Aldığımız projelerin hak edişlerini karşılamak için MTA, Afrika’da maden ocakları işletebilir. Ya da yapacağımız bir LNG tesisinin işletmesini TPAO üstlenebilir.”

Türk müteahhitleri 2018’de yurtdışında 19,9 milyar dolarlık iş aldı. Rusya ile ilişkilerin normalleşmesi ve Libya’daki projelerin yeniden başlayacağına dair alman güçlü sinyaller, bu rakamın 2012 ve 2013 yıllarında zirveye ulaştığı 30 milyar dolar seviyesine doğru yeniden yükseleceğini gösteriyor. Ancak Mithat Yenigün, sıklıkla son beş yılda Sahraaltı Afrika ülkelerinde kurdukları iş ilişkilerini ve bağlantıları kaybetmemeleri gerektiğine vurgu yapıyor. “Ancak o zaman Sahraaltı Afrika, Türk müteahhitleri için kalıcı pazarlardan birine dönüşebilir” diyor.

O Türkler Afrika’da!

Türk müteahhitlerinin Sahraaltı Afrika’da imzaladığı anlaşmalar 2017’de 3,7 milyar dolarlık büyüklükle zirveye çıktı. Geçen yılın ilk 11 ayında ise bu rakam 1,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Fenerbahçe’nin hali

Aziz Yıldırım’ın Fenerbahçe’de başkanlık seçimini kazandığı 1998’de Mithat Yenigün de yönetimdeydi. Yıldırım, 20 yıl süren başkanlığı döneminde 12 seçim kazandı. Bu seçimlerden 11’inde Yenigün de yönetim kurulundaydı. Yenigün, 2000’de verdiği bir yıllık ara dışında NATO’ya inşaat yaparken tanıştığı meslektaşını hiç yalnız bırakmadı. Geçen yıl Ali Koç’a dört kata varan bir oy farkıyla kaybedilen son seçimde de yine Yıldırım’ın listesinde yer alıyordu. 19 yıl süren yöneticiliğinin ardından şimdilerde Fenerbahçe’yi dışarıdan izliyor.

Fenerbahçe için sözünü sakınmıyor

Konu Fenerbahçe’ye geldiğinde de sözünü sakınmadan açık açık konuşuyor: “Fenerbahçe’nin içinde bulunduğu durumu üzülerek izliyoruz. Fenerbahçe hepimizin. Asla ‘madem Ali Koç bizden bu kadar fazla oy alarak bizi geçti, o zaman ne hali varsa görsün’ demeyiz. Aziz Başkan ya da eski yönetimdeki hiçbir isim bunu demez” diyor.

Ancak eleştirilerini de sıralıyor: “Bir anda çok derin değişiklikler yapılması doğru değildi. Cepheyi çok hızlı genişlettiler. Hocayı, takımın omurgasını oluşturan oyuncuları gönderdiler. Fenerbahçe toparlayacaktır ancak uzunca bir süre alay konusu olacak gibi görünüyor. Fenerbahçe adının küme düşmeyle birlikte anılması hoş değil. Rakip takım taraftarları da bununla alay ediyor. Bu da futbolun bir parçası.”

Özer Turan- Forbes