Demir fiyatları rekor üstüne rekor kırıyor

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) resmi rakamlarına göre inşaat maliyetlerinin son 2,5 yılın en yükseğine çıktığını belirten Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği (MİMDER) Başkanı Hamza Can, “İnşaat maliyet endeksi, Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 3,44 yükseldi. Bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 31,97 artış gösterdi. Fakat burada en önemlisi bizim inşaatta kullandığımız ana malzemelerdeki fahiş artıştır. İnşaat demiri fiyatları bir yılda 3 bin 240 liradan 7 bin 170 liraya yükseldi. Artış oranı yüzde 121.30’u buldu. Yine inşaatlarda kullanılan profil fiyatları da yüzde 120-140 arasında yükseldi. Bu kadar kontrolsüz fiyat artışı hangi sektörde var” diye sordu.

Hazır betonda artış yüzde 86,67

Hazır beton fiyatlarındaki artışın demire göre daha az olduğunu aktaran MİMDER Başkanı Hamza Can, “Hazır beton fiyatları c25 örneğindeki gibi yüzde 86,67 oranında yükseldi. Geçen yıl metreküpü 140 lira olan c25 hazır beton fiyatı 280 liraya yükseldi. İnşaatın en temel bileşeni demir ve betondur. Bu iki girdide fiyat arttığında beliniz bükülür, hesaplarınız alt üst olur” dedi.

En ucuzu insan emeği

Diğer inşaat malzemelerindeki fiyat artışının da yüzde 30 ila yüzde 80 arasında değiştiğini kaydeden Hamza Can, “TÜİK’in resmi rakamlarına göre Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 37,42, işçilik endeksi yüzde 20,63 arttı. Buradan şunu çıkarıyoruz, en ucuz olan maalesef insan emeğidir. Öyle ki bu artışlar sebebiyle inşaatlar durma noktasına gelmiştir. İnşaatların durması ile birlikte başta vasıfsız işçiler olmak üzere sektöre destek veren birçok işkolunda çalışanlar işinden aşından olmaktadır. Ekonominin lokomotifi inşaat sektörü can çekişiyor” şeklinde konuştu.

Yapı denetim zalim bir sistem

İnşaat sektörünün risksiz, sıkıntısız, maliyetsiz kazanç sağlayan kesimin yapı denetimciler olduğunun altını çizen Hamza Can, “Siz yatırım yapacaksınız, istihdam sağlayacaksınız ve müşteri bulma gayreti içerisinde olacaksınız. Konut kredisi faizleri yükseldi, insanlar konut alamıyorlar. Müşteri sayısı iyice düştü.

Müteahhit tüm sıkıntıları üstlenerek inşaatı bitirmeye çalışıyor. İnşaat maliyetleri yükseldi diye yapı denetim firmalarının aldığı ücretler de artıyor. Havuz sisteminde çıkan firma ile pazarlık yapmanız, alternatif teklif etmeniz bile mümkün değil. Yapı denetim firmaları ile müteahhitlerin bu şekilde çalışma prensibi bizim boynumuzdaki en ağır yüktür. Bu konuda da yetkililere sesimizi duyuramıyoruz. Müteahhitlerimiz bir bataklık içerisinde ayakta kalmaya, dik durmaya çalışıyor. Fakat sahipsiz sektörün direnmesi mümkün gözükmüyor. Sonuçlarını ise hep birlikte yaşayacağız” diyerek açıklamasını tamamladı.

Yeşil binalar zorunluluk olacak

Yeşil ve akıllı binaların gelecekte kaçınılmaz bir ihtiyaç olacağını kaydeden Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Hamza Can, “Bu tür düzenlemeler yeşil ve akıllı binalara bir ön hazırlıktır. Kendi enerjisini üreten, kendi atığını ayrıştıran binalar geleceğin şehirlerinde en çok tercih edilen konut türleri olacaktır. Bu yolda atılan adımların yanındayız” şeklinde konuştu.

Yapı denetim ücretleri çok yüksek

İnşaatlarda kullanıma yönelik getirilen zorunlulukların, yeniliklerin aynı zamanda inşaat maliyetlerini yükselttiğine dikkat çeken MİMDER Başkanı Hamza Can, “Bizim itiraz ettiğimiz en önemli husus yapı denetimi uygulamasıdır. Bu yıl yapı denetim ücretlerine yüzde 25 oranında zam yapıldı. Yapı denetimi ücretlerine yapılan son zamlardan sonra bu tür firmalar müteahhitlerden daha çok kazanmaya başlamışlardır. Üstelik hiçbir ekonomik risk üstlenmeden” eleştirisinde bulundu.

Haksız kazanç

Yapı denetim firmalarının 50 bin metrekarelik bir inşaattan 4-5 milyon lira denetim ücreti aldığını aktaran Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Hamza Can, “Yapı denetimi inşaat maliyetlerimizi en çok artıran husus budur. Bu miktar inşaat maliyeti üzerine yüzde 6 maliyet anlamına geliyor. Yapı denetim firmaları ruhsat aşamasında iş bitimine kadar alacaklarının tamamını da konut satılsın, satılmasın tahsil etmektedir. Böylece elini sıcak sudan soğuk suya sokmadan milyonlarca lira haksız kazanç elde etmektedirler.

Kamu bile yüzde 45’lere kadar kırım yapabiliyor

Özel binaların yapımını denetleyecek yapı denetim kuruluşlarının Bakanlıkça elektronik ortamda belirlenmesi durumunun da serbest piyasa koşulları ile çatıştığını anlatan Başkan Hamza Can, “Resmi ihalelerde bile yüzde 45’lere kadar kırım olabiliyor. Yapı denetim firmalarının elektronik ortamda belirlenmesi sebebiyle fiyat üzerinden kırım şansımız ortadan kalktı. Artık yapı denetim, proje ve inşaata hazırlık maliyetleri neredeyse iki katına çıktı. Yapı denetimi ve müteahhitlerin anlaşmasına yönelik uygulamada herhangi bir sorun olmamasına karşın yapılan düzenleme maliyetlerimizi ve riskimizi artırmıştır” dedi.

Yapı denetimini yerel yönetimler üstlensin

Yapı denetimlerinin yerel yönetimler tarafından yapılması halinde maliyetlerin düşeceğini ve belediyelere aynı zamanda kaynak olacağını belirten MİMDER Başkanı Hamza Can, “Zor durumda olan inşaat müteahhitlerinin, yapı denetimi ve inşaat maliyetinin altından kalma şansı kalmamıştır. Müteahhitlerimiz gerektiğinde yapı denetim firmaları ile pazarlık yapabiliyor ve zaman zaman da borcuna karşılık daire verebiliyordu. Yeni sistemde bu durum da ortadan kalkmıştır. Müteahhitlerimizin önünün açılması hem istihdama hem de kentsel dönüşüme ciddi katkılar sağlayacaktır” diyerek açıklamasını tamamladı.

Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği (MİMDER) Başkanı Hamza Can yaptığı açıklamada, “Yapı Denetiminde yapılan değişiklik ile yapı müteahhitlerinin yapı denetimi kuruluşunu seçme şansı ortadan kalkmıştır. Düzenleme sektörde yer alan büyük aktörlerin, yapı denetim firmalarının ve TOKİ’nin işine gelmiştir. Artık yerel ve yerli müteahhitlik sistemi tarih olmuştur. Zor durumda olan inşaat müteahhitleri yapı denetimi ve inşaat maliyetinin altından kalma şansı kalmamıştır. Müteahhitlerimiz gerektiğinde yapı denetim firmaları ile pazarlık yapabiliyor ve zaman zaman da borcuna karşılık daire verebiliyordu. Yeni sistemde bu durum da ortadan kalkmıştır.

Müteahhitlerimiz tüm çıkış noktaları tıkanmıştır” şeklinde konuştu. Hamza Can açıklamasını şöyle sürdürdü:

“Serbest piyasa kurallarına aykırı”

“Yeni tebliğ uyarınca yapı denetim kuruluşları, her ilde Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ile belirlenen üç yapı grubu için ayrı ayrı sıralanacak ve ilk sıralama noter huzurunda yapılan çekilişle belirlenecek. Kuruluşlara görevlendirildikleri işlerin yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedeli nispetinde puan verilecek, daha sonraki sıralamalar puanı az olandan çok olan kuruluşa doğru yapılacak ve gelen işlerde sırasıyla yapı denetim kuruluşları, puanı az olan kuruluştan çok olan kuruluşa doğru Bakanlıkça elektronik ortamda görevlendirilecektir. Bu durum işini iyi yapanla, kötü yapan arasındaki ayrımı mümkün kılmamaktadır. Ayrıca müteahhitlerimiz yaptıkları evleri kura usulü satmamaktadır. Ev alacak insanlar Bakanlığa müracaat ederek sıradaki evi almak istiyoruz, dememektedir. Bu sistem ayakta durmakta zorlanan firmalarımıza vurulan son darbedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı şimdiye kadar yaptığı tüm uygulamalarda sadece sektörün büyük oyuncularını kurtarmaya ve kollamaya yönelik çalışmalara imza atmış ve atmaya devam etmektedir.”

“Tüm yükü müteahhitlerin sırtına vurdular”

Müteahhitlerin sistem içerisinde birçok haksızlık ile karşı karşıya bulunduğunu belirten Hamza Can, “Tüm işlemleri taşeron firmalar aracılığı ile yapsalar bile işçilik tutarına yönelik olarak fazladan SGK primi ödemektedir. Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde yapılan ana revizyonlar çerçevesinde ara teknik elemanı olarak teknik öğretmen ve teknikerlerin belirli sınırlamalar içerisinde şantiye şefi ve yardımcı kontrol elemanı olması sağlandı. Yani devletin istihdam edemediği kim varsa, zorla müteahhitlerin sırtına sarılmak istenmektedir. Bilinmesini isterim ki, müteahhitler artık bu yükü kaldıramaz. Yap sat müteahhitliği artık tarih olmuştur” ifadelerini kullandı.

Ucuz konut hayal olmuştur

Çok uluslu şirketlerin yerel ölçekteki işletmeleri bitirdiği gibi, yapı işlerinin de artık yabancı sermayenin eline geçeceğini aktaran MİMDER Başkanı Hamza Can, “Yapılan düzenlemeler artık soluğumuzu kesmiştir. Müteahhitlerimiz artık yabancı ve büyük sermayedarların ya taşeronu, ya da işçisi haline gelecektir. Böylece ucuz konut hayali de suya düşmüştür. Daha güvenli ve sağlıklı yapılar iddiasında olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yetkililerine şunu sorma hakkımız bulunmaktadır: 1999 yılından sonra yapılan hangi bina güvenli değildir? Konu ile ilgili olarak yapılmış kaç tane şikâyet vardır? Müteahhitlik mesleği son yıllarda sürekli olarak kendisini aşmıştır. Bu mevzuatla değil, işin doğası gereğidir. Fakat şuanda çıkarılan tüm mevzuatlar sektörü kilitlemektedir. Müteahhitlerimiz de sahipsiz” diyerek açıklamasını tamamladı.