Bulgaristan’ın özelleştirdiği barajların işletmecileri, daha çok enerji üretilmesi için barajları sürekli dolu halde tutuyor. Barajlar, sağanak ve kar erimeleri nehrin debisini artırıyor. Bulgaristan tarafında 15’i ana nehir gövdelerinde 8’i yan kollarda 23 baraj ve 50’ye yakın sulama bendi bulunuyor.

Üzerinde İvaylovgrad, Studen Kladenetz, Kırcaali (Arda Nehri), Ovcarika, Trakietz, Pjasacnik, Antonivonoviç, Topolnitza, Kritchim, Basıl Kolarov, Batak (Meriç Nehri), Malko Sharkovo, Jdepchevo, Dimitrov, Dabova (Tunca Nehri) gibi önemli barajların bulunduğu nehirler, özellikle yağışın yoğun olduğu sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında taşkın olasılığını artırıyor.

Son yılların en yüksek debisi 2015’te kaydedildi

Meriç Nehri’nin Türkiye tarafında su taşıma kapasitesi, yatak doluluğuna bağlı olarak değişiyor.

Suyun getirdiği kumun miktarı, taşma seviyesini belirliyor. Örneğin 1984’te debi 2 bin 476 metreküp/saniyede taşkına neden olmuşken, 2005’te bin 190 metreküp/saniyede, 2006’da bin 791 metreküp/saniyede, 2007’de bin 497 metreküp saniyede, 2010’da bin 713 metreküp/saniyede, 2012’de ise bin 398 metreküp/saniyede taşkına neden oldu.

Son yılların en yüksek debisi ise 2015 yılında kaydedildi. O yıl 31 yılın en yüksek debisi olarak ifade edilen 2 bin 149 metreküp/saniyelik debi sonucu taşkın oluştu. Artışa bağlı yaşanan taşkında, Yunanistan ve Karaağaç Mahallesi’ne giden yollar kapandı, askeri araçlarla taşınan vatandaşların şehir merkeziyle bağlantısı kesildi ve acil durumlarda askeri helikopterler devreye girdi.

Tarihte önemli taşkınlar 1571, 1872, 1897, 1929, 1936, 1940, 1947 yıllarında gerçekleşti.

Özel sektör kar amacında

Son 15 yıldır “kritik debi”nin sıkça aşılmasının nedeni olarak, iklimsel değişikliklerin yanı sıra 1994’ten sonra Bulgaristan’ın baraj işletmelerini özelleştirmesi neden olarak gösteriliyor. Özel sektör daha çok elektrik üretmek ve barajda daha çok su tutmak hedefiyle barajları işletiyor.

Durum böyle olunca sağanağın baraj savaklarından nehre karışması sonucu zaman zaman hacmine göre taşkın oluşabiliyor.

Taşkından korunmak için neler yapılıyor?

Meriç Nehri’nin taşkın sahası ile kent merkezi arasında tampon bölgeyi oluşturan yaklaşık 115 kilometrelik kış seddesi 1966 yılında Devlet Su İşleri’nce (DSİ) yapıldı. DSİ tarafından zaman zaman nehir yatağında kum temizliği sürdürülerek taşıma kapasitesi artırılıyor.

Taşkınları sonra erdirecek proje olması nedeniyle “Meriç’in sigortası” olarak anılan tahliye kanalının ise yüzde 99’luk kısmı tamamlandı. Son taşkına yetişememesine rağmen tahliye kanalının mayıs ayında devreye sokulması sonrası DSİ yetkililerince bir daha Meriç taşkını olmayacağının altı çiziliyor.

Köprü tamamlanması sonrası kanal baypasa başlayacak

Meriç Nehri’nin taşkına neden olması sonrasında yatağını baypas etmesi amacıyla 2015 yılı ağustos ayında Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’nun talimatıyla başlatılan proje tamamlanmak üzere.

Nehrin Arda Nehri ile birleştiği noktada meydana gelebilecek 2 bin 562 metreküp/saniye debinin bin 789 metreküp/saniyelik kısmının nehrin ana yatağından ve 773 metreküp/saniyelik kısmının da Kanal Edirne’den geçirilmesi hedeflenen projede, taşkının bertaraf edilmesi amaçlanıyor.

Kanal Edirne’nin 7 bin 800 metre uzunluğundaki kanal çalışmasının tamamı kazıldı. Karağaç Mahallesi girişindeki köprünün tamamlanması sonrası 100 metrelik alanın kazılması sonrası kanal Meriç suyuyla buluşacak.

Geçen hafta başında Sarayiçi mevkisinde taşkına neden olan Tunca Nehri’nin taşkını sonrası yer yer Meriç Nehri de taştı.

“Kırmızı alarm” seviyesine kadar çıkan nehirlerin debisinde düşüş devam ediyor.

Nehir taşkını nedeniyle bazı köy yolları ile tarihi köprülerden bir kısmı trafiğe kapalı tutuluyor. Taşkının en net görüldüğü Sarayiçi’nde de pek çok tarihi yapı sular altında kaldı.

AA

Tahliye kanalı sayesinde, Meriç Nehri’nde debi arttığı zamanlarda ırmak yatağının daraldığı kısımlarda oluşacak geri tepmenin de önüne geçilmesi hedefleniyor.

Nehrin “sigortası”

Meriç Nehri’ni yatağında baypas etmesi amacıyla bir nevi nehrin “sigortası” olarak anılan ve 2015 yılı ağustos ayında başlanan kanal projesinde yaklaşık 8 kilometrelik kanal kazı işlemi tamamlandı.

Kanal sayesinde, Meriç Nehri’nin Arda Nehri ile birleştiği noktada meydana gelebilecek 2 bin 562 metreküp/saniye debinin bin 789 metreküp/saniyelik kısmının nehrin ana yatağından ve 773 metreküp/saniyelik kısmının da Kanal Edirne’den geçirilmesi planlanarak taşkının önüne geçilmesi ön görülüyor.

Projede tek eksik köprü

Edirne Valisi Günay Özdemir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, projenin tamamına yakınının bittiğini söyledi.
Projeyle taşkınların önüne geçileceğinin altını çizen Vali Özdemir, “Sadece Karaağaç’a geçen köprü kaldı onun da ihalesi yapıldı, yer teslimi yapıldı yapılmak üzere bu günlerde. İnşallah en kısa zamanda o köprü bitecek, bu sene Kanal Edirne de faaliyete geçmiş olacak. Böylelikle Edirne’deki taşkınların da önemli bir şekilde önüne geçilmiş olacağına inanıyoruz.” diye konuştu.

Kanal Edirne projesinin taşkın önleme görevi dışında etrafındaki düzenlemelerle kentin sosyal hayatına da katkılar sunacağını vurgulayan Özdemir, şunları kaydetti:

“Tabii öncelikle Meriç Nehri’nde taşkını önlemek amacıyla yapılan bir çalışma ve o çalışma içerisinde de o bölgede, gelen vatandaşlarımızın yürüyüş yolları, oturabilecekleri, çoluk çocuğuyla vakit geçirebilecekleri sosyal alanların da olması gerekiyor. Şu anda Meriç kenarında en büyük sıkıntımız; halkımızın ailesi, çoluk çocuğuyla gittiğinde vakit geçirebileceği ticari olmayan, sosyal amaçlı alan hemen hemen hiç yok.

Amacımız öncelikle orada bütün halkımızın faydalanabileceği ve tamamen ticari kaygıların dışında sosyal amaçlı alanlar yapmak. Biliyorsunuz şu anda da inşaat devam ediyor. İnşallah 2018 yılının sonuna kadar mesafe katetmiş olacağız. İnsanların orada Meriç kenarında, şehrin gürültüsünden, stresinden uzak vakit geçirme imkanı olacak. Bunun, Edirne için hem yerli hem de Balkanlar’a hizmet verebilecek yeni bir çehremiz olacağını düşünüyorum.”

Meriç’te son taşkın

Meriç Nehri, iki yıl önce en yüksek debiye çıkmıştı. 2015 yılında şubat ayı başlarında 31 yılın en yüksek seviyesine ulaşan Meriç Nehri, 2 bin 149 metreküp/saniye seviyesine ulaşarak taşmış, Yunanistan ve Karaağaç Mahallesi’ne giden yolları kapatmıştı.

Askeri araçlarla taşınan Karaağaçlıların, Lozan Caddesi’nin taşkın sularıyla yarılması sonrasında şehir merkeziyle bağlantısı kesilmiş, acil durumlarda askeri helikopterler devreye girmişti.

AA

5 köprüden 4’ünde çalışmalar tamamlandı

Yunanistan ve Bulgaristan’a sınır Meriç Nehri üzerinde devam eden, ‘Kanal Edirne’ projesi ile birlikte yürütülen, Karaağaç Tahliye ve Drenaj Kanalı ile 5 bin kişinin yaşadığı Karaağaç Mahallesi su baskınından kurtarılıp 7 kilometre uzaklıkta tekrar Meriç Nehri’ne bağlanacak.

Tahliye kanalının tamamlanmasıyla yaklaşık 1000 metreküp/saniyelik taşkın suyunu kaldırabilecek kanalın taban genişlik kapasitesi 50 metre, derinliği de 4.5 metre olacak. Kanal üzerinde yaya ve araç geçişlerini sağlamak için oluşturulacak olan 5 köprüden 4’ünde çalışmalar tamamlandı.

Edirne DSİ 11’inci Bölge Müdürlüğü yetkilileri, ‘Kanal Edirne’ projesinin bitimiyle birlikte Meriç ve Tunca nehri debilerinin yüzde 100 artacağını söyledi. 15 Temmuz askeri darbe girişimi projenin uzamasına neden oldu.

Yetkililer, bu konuda, “Bizi 15 Temmuz askeri darbe gecesi ve devamında süren süreç 40 günlük kayba uğrattı. Bu süreçte makineleri çalıştıramadık. Makinelerimiz 3 adet köprümüzde nöbet tuttu, dolayısıyla bir ay 10 gün civarında çalışamadık” açıklamasını yapmıştı.

DHA