Listedeki 10 firmadan 8’i, 2021 yılına göre sıralamadaki yerini daha yukarı taşırken sadece nisbî olarak 2 firma geriledi. Alarko, geçtiğimiz yıl bulunduğu 165. sıradan 108. sıraya gelerek büyük bir sıçrama yaptı.

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı M. Erdal Eren, konuya ilişkin olarak, “Küresel pazarda 2021 yılında daralma kaydedilirken; Covid-19 salgınında aşılamanın yaygınlaşması ve yükselen petrol fiyatlarıyla birlikte Türkiye, dünya devler liginde performansını artırarak ikinciliği geri aldı. Türk müteahhitlerin küresel pazardan elde ettikleri gelir artışı ayrıca öne çıktı” dedi.

Tüm dünyada referans alınan “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesine giren ilk 10 Türk firmasını bu başarıya götüren uluslararası projelerden bazıları ise şöyle sıralandı:

1. Rönesans

Türkiye listesindeki liderliğini bu yıl da koruyan ve dünya listesinde 24. sırada yer alan RÖNESANS’ın bugüne kadar öne çıkan projeleri arasında dünyanın “en uzun ve en derin” demiryolu tüneli olarak adlandırılan İsviçre Alpleri’ndeki Gotthard Base Tüneli bulunuyor. Şirket, 2015 yılından bu yana Avrupa’nın en büyük ilk 10 müteahhitlik şirketi arasında yerini koruyor.

2. Limak

Türkiye listesinde ikinci sırada geçen yıl olduğu gibi LİMAK yer aldı. Dünya sıralamasında ise bu yıl 50. sırada bulunan Limak’ın yapımını üstlendiği Kuveyt Uluslararası Havalimanı Yeni Terminal Binası dikkat çekiyor. Projenin, Türk müteahhitlik firmaları tarafından kazanılan en büyük kontrat bedeline sahip olduğu belirtiliyor. Yeni terminalin faaliyete geçmesiyle havalimanı kapasitesinin yılda 25 milyon yolcuya ulaşması planlanıyor.

3. Yapı Merkezi

Listede 58. sıraya yükselen Yapı Merkezi’nin Tanzanya’da süren Darüsselam – İsaka Demiryolu Hattı projesi öne çıkıyor. Şirket Doğu Afrika’da Darüsselam’ı Mwanza’ya bağlayacak en hızlı demiryolunun ilk dört etabını da inşa ediyor. Toplam 1.224 km’lik hattın ilk iki etabı tamamlanmak üzere. Proje Uganda, Ruanda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Tanzanya’yı birbirine bağlayan merkezi koridorun bir parçası olarak Doğu Afrika’yı Hint Okyanusu’na açacak.

4. Enka

ENR’ın dünya listesinde 59. sıraya çıkan ENKA, Irak’ta Samawa Kombine Çevrim Elektrik Santrali projesini gerçekleştirmek üzere General Electric ile konsorsiyum anlaşması imzaladı. İlk aşamada 132 kV açık şalt sahasının (AIS) ve 400 kV gaz izoleli şalt sahasının (GIS) dahil olduğu basit çevrim santrali olarak salgın şartlarına rağmen tamamlanıp devreye alınan tesisin, bölgedeki elektrik kesintisi problemine önemli ölçüde çözüm olduğu belirtiliyor. Irak hükümetinin finanse etmesiyle tesis, kombine çevrim santraline dönüştürülecek.

5. Ant Yapı

ENR listesinde 62. sırada bulunan ANT YAPI’nın ABD/Miami’deki projesi UNA Residences, gemi şeklindeki ikonik tasarımı ve Biscayne Körfezi manzarasıyla dikkat çekiyor. Proje tavandan tabana cam, geniş teraslar ve üç havuz ve özel tekne kızakları da dahil olmak üzere bir dizi olanak içeren 135 lüks apartman dairesinden oluşurken; Güney Miami’de okyanusun yanında üç seviyeli yer altı otoparkına sahip tek bina olarak ön plana çıkıyor.

6. Tekfen

ENR listesinde 76. sırada yer alan TEKFEN’in son projeleri arasında Batı Sibirya’daki Kharampur Gaz Boru Hattı Projesi merak uyandırıyor. Proje Yamal eyaletinin Gubkinsky şehrinde bulunan Kharampur Gaz Sahası ile Gazprom boru hatlarını besleyecek 48 inçlik 90 km uzunluğunda bir boru hattı ile 7 adet blok vana istasyonu ve yüksek gerilim hattı inşasını kapsıyor. Özellikle -50 dereceye kadar düşen hava sıcaklığı ve hava biraz ısındığında ise büyük çoğunluğu bataklık olan zemin projenin sıra dışı tarafları…

7. Onur

Listede 82. sıraya yükselen şirketin son dönemde öne çıkan projesi tüm dünyanın dikkatini üzerinde toplayan Ukrayna’nın yaklaşık 20 senelik hayali olan Zaporijya Köprüsü… Proje, 150 metre kule yüksekliği özelliği ile Avrupa’nın en büyük ikinci eğik askılı çelik köprü unvanına sahip. Dinyeper Nehri üzerinden geçmesi planlanan ve öncesinde başka müteahhitler tarafından yapımına başlanıp bitirilememiş olan köprünün ilk etabı, Onur İnşaat tarafından kısa süre içinde teslim edildi. 2,4 km uzunluğundaki 1. etap Aralık 2020’de, 3,8 km uzunluğundaki 2. etap ise Ocak 2022’de tamamlanıp trafiğe açıldı. Ortaya çıkan savaş nedeniyle proje henüz tamamen bitirilemedi.

8. Esta

Listede 93. sıraya hızlı biçimde yükselen ESTA’nın öne çıkan projelerinden biri, Amur Gaz Kimyasal Kompleksi (Amur GCC) Projesi. Küresel pazarda büyük talep gören yüksek kalitede polietilen ve polipropilen üretimi gerçekleştirecek kompleksin kapasitesi yılda 2,7 milyon mtpa olacak. Şirketin yapımının önemli bir kısmını üstlendiği tesisin, Rusya’da verimlilik açısından en güçlü ve baz polimer üretimi için dünyanın en büyük işletmelerinden biri olacağı varsayılıyor.

9. Alarko

ENR listesinde 108. sıraya kadar yükselen Alarko’nun yurtdışında yapımını gerçekleştireceği ilk metro olan Bükreş Henri Coanda (Metro) Projesi öne çıkıyor. Romanya’nın başkentindeki söz konusu M6 Metro Lot 1.1 Projesi, 6,3 km çift tüp TBM metro tüneli, 6 adet istasyon ve 1 adet bağlantı istasyonundan oluşuyor. Bükreş Güney Çevre Yolu Lot-1 ve Lot-2 projeleri 2×2 şeritli ve yaklaşık 34 km uzunluğunda… Proje, Bükreş karayolu ağının yükünü önemli ölçüde hafifletecek.

10. TAV

Listede 110. sırada yer alan TAV, 2022 yılına hızlı bir giriş yaparak İpek Yolu’nun önemli merkezlerinden olan Kazakistan Almatı Havalimanı’nda çalışmalarına başladı. Almatı şehrinin havalimanında yapılacak olan büyütme çalışmaları ile yeni uluslararası terminal binasının 55 bin metrekare ve yıllık 6 milyon yolcu kapasitesine ulaşması hedefleniyor. Şirket, havalimanı inşaatı sektöründe dünyada ilk sıralarda yer alıyor.

İstanbul Finans Merkezi projesinin tam ortasında yer alan 15 bin 960 metrekarelik arazide yükselecek Merkez Bankası (TCMB) binasının kaba inşaatının maliyeti ortaya çıktı. Yasal düzenlemeyle ‘zırh’ getirilen gizli ihalenin sonucuna göre, Limak binanın kabuk ve çekirdeği için 2 milyar 285 milyon lira alacak.

Yöntem değişti

TCMB’nin finans merkezindeki binasının inşaatı için TOKİ 2017’de “arsa satışı karşılığı gelir paylaşımı” modeliyle iki kez ihaleye çıkmış, ancak tekliflerin yeterli bulunmaması nedeniyle ihaleler iptal edilmişti. Ağustos 2017’de yapılan üçüncü ihaleyi ise idare payı 180 milyon lira olmak üzere 1 milyar 440 milyon lira teklif veren İntaş Taahhüt Yapı Sanayi kazanmıştı. Ancak firma inşaata başlayamadı ve projeden çekildi. Bunun üzerine AKP iktidarı projenin TCMB’nin kasasından yaptırılmasına karar verdi.

Yine davet usulü…

12 Şubat 2020’de Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı ile de TCMB’nin yapacağı bazı mal, hizmet alımları ile yapım işleri, Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarıldı. Düzenleme ile TCMB’nin kendisinin belirleyip davet ettiği firmalarla pazarlık usulü ihale yapması sağlandı. Genel müdürlük binası için Mayıs 2020’de TCMB “anahtar teslim” yöntemiyle “sır” bir ihale gerçekleştirdi. Davet edilen isteklilerin teklif verebildiği ihalede en düşük yapım bedeli Limak’tan geldi.

Raporda yazıyor

Limak ile 2 Haziran 2020’de imzalanan sözleşmenin detayları Sayıştay’ın raporunda ortaya çıktı. Buna göre TCMB, binanın kaba inşaatı için el sıkıştığı Limak’a toplam 2 milyar 285 milyon lira ödeme yapacak. Eğer TOKİ’nin modeliyle inşaat yapılsaydı, bankanın kasasından bir kuruş çıkmayacak, gayrimenkullerin satışından da gelir elde edilecekti. Kaba inşaatın tamamlanmasının ardından yeni bir ihale ile dış cephe ve iç tasarımın tamamlanması bekleniyor.

Saray’ın mimarı tasarladı

2015 yılında TCMB tarafından düzenlenen tasarım yarışmasını kazanan Almanya merkezli mimarlık firması HPP’nin hazırladığı mimari proje geçtiğimiz yılın başında iptal edilmişti. Ardından, TCMB’nin İstanbul Finans Merkezi’ndeki genel müdürlük binası için Ankara’daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı ile Marmaris’teki Yazlık Saray’ın mimarı olan Şefik Birkiye’nin şirketi VizzionArchitects ile el sıkışıldı.

Birkiye’nin tasarladığı proje hayata geçirildikten sonra Merkez Bankası binası 310 metre yüksekliğindeki iskelet yapısıyla tamamlandığında Avrupa’nın en yüksek binası olacak. Bina anten kulesi ile birlikte 352 metreyi buluyor.

Erdoğan, yüksek yapıya karşı çıkıyordu

Yatay mimari vurgusu yapan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, “İstanbul’a ihanet ettik, hâlâ da ihanet ediyoruz” demişti. İşte Erdoğan’ın uyarıları:

3 Şubat 2019: Öyle 50 kat, 60 kat, 70 kat bir mimari, aslında bizim medeniyet ruhumuza da uygun bir mimari değildir.

21 Ekim 2017: 40 kat, 100 kat binalar yapmak sizi medeni yapmıyor ama biz de bu tuzağın içine düştük. İstanbul gerçekten müstesna bir şehirdir. Ama biz bu şehrin kıymetini bilmedik, biz bu şehre ihanet ettik. Ben de bundan sorumluyum.

1 Temmuz 2016: İstanbul’a çok yanlışlar yaptık. Onu da söyleyeyim. Ucube inşaatlar yaptık.

İsmail Şahin-Sözcü

Programın eğitim koordinatörü olan Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Beliz Özorhon, inşaat sektörünün farklı alanlara yönelmeye izin veren ve şantiyeyle sınırlı olmayan bir alan olması bakımından, sanıldığı gibi, erkek egemen bir sektör olmadığını belirtiyor.

Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Beliz Özorhon, Kuveyt’te inşaatı devam eden uluslararası havalimanında çalışacak mühendislerin eğitiminde görev alıyor. Limak Holding tarafından yapımına devam edilen ve Türkiye sınırları dışında tek kalemde alınmış en büyük proje olan Kuveyt Uluslararası Havalimanı Yeni Terminal Binası projesi çok sayıda sosyal sorumluluk projesini de içeriyor.

Bu projeler arasında yer alan “Kuveyt’in Mühendis Kızları” (Kuwait’s Engineer Girls) eğitim programının Türkiye koordinatörlüğünü yürüten Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Beliz Özorhon, aynı zamanda Kuveyt’te mühendislik eğitimi alan kadın öğrencilere 2018’den beri stratejik yönetim dersleri veriyor.

Yaratıcı Mühendislik Eğitimi

Şubat 2020’de Kuwait Ministry of Public Works’un talebiyle sektörde çalışmakta olan Kuveytli mühendislere de eğitimler veren Beliz Özorhon “Kuveyt’in Mühendis Kızları” programı kapsamında Kuveyt Üniversitesi’nin Mühendislik ve Petrol Fakültesi’nde okuyan son sınıf ya da buradan yeni mezun olmuş 30-40 kadar kadın öğrenciye “Yaratıcı Mühendislik Eğitimi” dersi veriyor. Mühendis kadınların sosyal hayata hazırlanması, teknik ve mesleki becerileri kazanması ve liderlik yönlerinin güçlenmesi amacıyla verilen eğitimlerin bir bölümü Kuveyt’te bir bölümü ise online olarak veriliyor.

Son olarak bu yıl Şubat ayında Kuveyt Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü çalışanı inşaat, elektronik ve makine alanlarından 14 mühendisin katıldığı eğitimi gerçekleştiren Özorhon, ‘’Havalimanı işletmesi Kuveyt devletine devredildiğinde Kuveytli mühendisler operasyonları yürüteceği için bu mühendisler çok sayıda eğitimden geçiyorlar. Benim verdiğim eğitim de proje yönetimi ve stratejik yönetim alanındaki eksikliklerini kapatmalarını hedefliyor’’ dedi.

“İnşaat sektörü sanıldığı gibi erkek egemen bir sektör değil”

İnşaat sektörünün sanıldığı gibi erkek egemen bir sektör olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Özorhon, “Öğrencilerin kafalarındaki soru işaretlerinin kalktığını ve inşaat sektöründe yer almak isteyen kadınlar olarak desteklendiklerini görmek çok önemli. Zaten bu meslek kadınlara uygun olmayan bir meslek değil.

Hem farklı alanlara yönelmeye izin veren ve şantiyeyle sınırlı olmayan bir alan hem de kadınların şantiyede çalışmayı seçtiklerinde de saygı gördükleri bir sektör. Kuveyt’e eğitim vermeye gittiğimde de aynı şeyi gördüm. Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü olarak da kadın öğrencileri destekliyor ve bu sektörde kadınları görmenin çok önemli olduğunu düşünüyoruz.

BÜYAP (Boğaziçi Üniversitesi Yapı Kulübü) kadınların özellikle inşaat mühendisliği alanında cesaretlenmesini sağlamak için akademiden ya da sektörden başarılı kadınların konuşma yaptığı etkinlikler düzenliyor. Zaten kadınların istediklerinde yapamayacağı hiçbir iş yok,” ifadelerini kullandı.

Değişiklik yapılabilir

Özdemir, özel sektöre dövizle borçlanma sınırına ilişkin şunları söyledi: “Yıllardır dolar faizi az, Euro faizi negatif olduğu, devalüasyon da hızlı olmadığı için, insanlar dövizle borçlanıyorlardı. Vadeler uzundu. Şimdi o dünya bitiyor, ABD faizleri yükseliyor ve yabancı para borçlanmaları tehlikeli oluyor. Bu noktada sistemin nasıl işleyeceği önemli. Uygulamaya bakıp yolda bir takım düzenlemeler yapılabilir.”

Çanakkale Köprüsü için aldıkları krediye de değinen Özdemir, 3 milyar Euro’luk kredi sözleşmesi imzaladıklarına dikkat çekti. 2.3 milyar Euro’luk kredinin yabancı bankalardan geldiğini söyleyen Özdemir, “15 yıl vadeli bir kredi. Ben finansmana İpek Yolu diyorum. Çin var, Kore, Avrupa, Danimarka, İngiltere, Hollanda finansmana katılan ülkelerden sadece bazıları. Toplam 24 banka ve finans kuruluşu katıldı. Çok ciddi uluslararası katılımın olduğu bir paket. Bu Türkiye ekonomisine olan güveni de gösteriyor” dedi. 1 milyar Euro da kullanmadıkları bir kredinin bulunduğuna dikkat çeken Özdemir, “Hatta bir küçük köprü daha mı yapsaydık” diyorum. Ama netice itibarıyla ilgi bizi mutlu etti. Köprüyü de 18 Mart 2022’ye yetiştireceğiz” dedi.

En büyük korkum çalışmamaları

‘Türkiye’nin Mühendis Kızları’, ‘Evin küçük mühendisleri’ gibi projelerini hatırlatan Özdemir, liselerde de mühendislik eğitimlerine başlayacaklarını ve 20 bin kişiye ulaşacaklarını söyledi. Amaçlarının her aşamadaki mühendislik eğitimini desteklemek olduğunu kaydeden Özdemir, “En büyük korkum ise, ‘kızlarımızın çalışmaması’. O kadar eğitimi aldıktan sonra, evlendiklerinde çalışmadıklarını düşünsenize” dedi.

Hacer Boyacıoğlu/Hürriyet

İşçilerle yemek yedi

Çavuşoğlu, daha sonra şantiyedeki işçilerle akşam yemeği yedi.Çavuşoğlu, burada konuşma yaptı. Çavuşoğlu konuşmasında “Türkiye’de dünya çapında birçok projeye imza atmış bir Türk firmasının Kuveyt’in petrolden sonra en büyük projesini gerçekleştirdiğini görmekten gurur duyuyoruz. Esasen çok zor bir proje ama Türk insanının, inandığı zaman başaramayacağı bir şey yoktur ve inşallah sizler bunu da başaracaksınız.” şeklinde ifadelerde bulundu

25 milyon yolcu için tasarlandı

Limak’ın “Kuveyt Uluslararası Havalimanı Terminal 2” projesi, Türk müteahhitlik sektörünün yurt dışında tek sözleşmede kazandığı en büyük ihale olma özelliği taşıyor. Projenin temel atma töreni Mayıs ayında yapılmış ve törene Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan katılmıştı. Projenin 2022’de teslim edilmesi planlanıyor.

Kuveyt tarihinin en büyük üstyapı projelerinden biri gösterilen projede yaklaşık 25 milyon yolcu için tasarlanmış terminalde cepheler bombaya dayanıklı olacak. Projede 3 bin kişinin çalışıyor ve bunların bine yakınını Türklerden oluşuyor.

AA

Toplam yatırım 575 milyon euro

Senegal’in başkenti Dakar’ın yaklaşık 40 kilometre dışında yer alan havalimanında inşaat süreci 2007 yılında başlamış fakat çalışmalar bir türlü istenilen seviyeye getirilememişti. Bunun üzerine Limak ve Summa, Nisan 2016’da, Blaise Diagne Uluslararası Havalimanı’nın inşaatının tamamlanması ve 25 yıl işletilmesi işini devralmış, havalimanının kalan yüzde 30’luk bölümü için çalışmalar bu kapsamda yeniden başlamıştı. 9 yılda yüzde 70’i bitirilen havalimanının kalan bölümü ise Limak ve Summa tarafından, taahhüt edildiği üzere, yaklaşık 8 ay gibi kısa bir sürede tamamlandı. 8 aylık inşaat döneminde, 500’ü Türk olmak üzere 1.500 kişi çalıştı. Toplam 575 milyon euroya mal olan havalimanı ilk etapta yılda 3 milyon yolcuya hizmet edecek, söz konusu rakam 2035 yılında yılda 10 milyon yolcuya kadar çıkabilecek. Havalimanı, Limak ile Summa’nın yanı sıra, Senegal devletinin de ortak olduğu şirket tarafından 25 yıl süreyle işletilecek.

Tecrübemizi Senegal’e taşıyoruz

Projenin açılış töreninde konuşan Limak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Özdemir, Türk şirketleri olarak bu süreçte rol almış olmaktan ve verdikleri taahhütleri zamanından önce yerine getirmiş olmaktan dolayı büyük mutluluk duyduklarını kaydederken, “Havalimanları bir ülkenin dünyaya açılan kapıları gibidir. Bu havalimanı da Senegallilerin gurur duyacağı dünyaya açılan yeni ve modern kapıları olacaktır” dedi.

Havalimanı inşaatı ve işletmeciliği konusundaki tecrübelerini söz konusu projeyle birlikte Senegal’e taşıyacaklarının altını çizen Nihat Özdemir, “Limak olarak bugüne kadar pek çok havalimanının yapımında rol aldık ve almaya da devam ediyoruz. 25 milyon yolcu kapasiteli İstanbul’un ikinci havalimanı olan Sabiha Gökçen’in terminal binasını 18 ay gibi rekor bir sürede tamamladık. Şimdi 150 milyon yolcu kapasitesi ile dünyanın en büyük havalimanı olacak İstanbul Yeni Havalimanı’nın inşaatına ortaklarımızla birlikte devam ediyoruz. Yine 25 milyon yolcu kapasiteli Kuveyt Uluslararası Havalimanı yeni terminali inşaatına bu yıl başladık, normal süresinden 2 yıl önce yani 4 yıl içinde bu projeyi de teslim edeceğiz. Mısır’da Kahire Havalimanı’nın ikinci terminalini bitirdik, şu anda işletme ve devir sürecindeyiz. Kosova’da Priştine Havalimanı yeni terminalini yine rekor bir sürede tamamladık şu anda işletiyoruz. Rusya’da Sovyet dönemi sonrası sıfırdan yapılan ilk havalimanı olan Rostov Havalimanı’nın inşaatını bitirdik, bugünlerde onun da açılışını gerçekleştireceğiz. Ayrıca yine Rusya’da Volgagrad Havalimanı terminalini yapıyoruz. ‘Güçlü Türkiye’ vizyonuna gönülden bağlı bir şirket olarak, gelecek dönemde imza atacağımız yeni projelerle, Türk bayrağını dünyada en iyi şekilde dalgalandırmaya devam edeceğiz” şeklinde konuştu.

Batı Afrika’nın önemli hub’ı olacak

Dakar’ın havalimanı işletmeciliği konusunda coğrafi olarak son derece önemli bir konumda bulunduğunun da altını çizen Nihat Özdemir, “Senegal bizim için sadece potansiyeli bulunan, gelişmekte olan bir ülke değil. Aynı zamanda Batı Afrika’nın dünyaya açılan kapısı. Yapacağımız yatırım ve getireceğimiz tecrübe ile birlikte Blaise Diagne Uluslararası Havalimanı, Batı Afrika’nın önemli hub havalimanlarından birisi haline dönüşecek” dedi.

Yeni yatırımlara da hazırız

Türk iş insanlarının Afrika’da önemli yatırımlara imza attığını da sözlerine ekleyen Nihat Özdemir şu ifadeleri kullandı: “Limak olarak Mozambik ve Fildişi’nde iki çimento fabrikası kurduk. Şimdi ise Senegal’deyiz. Şirket olarak havalimanı inşaatı ve işletmeciliğinin yanı sıra, inşaat, altyapı yatırımları, enerji, turizm ve çimento sektörlerinde de faaliyet gösteriyoruz. Bu sektörlerle ilgili Senegal ve diğer Afrika ülkelerindeki yatırımları yakından takip etmekteyiz. Senegal’de faaliyette bulunduğumuz diğer sektörlerle ilgili olarak da yeni yatırımlar yapmaya hazır olduğumuzu belirtmek istiyorum. Bizler Türk iş insanları olarak sizlerle birlikte kazanmak ve bu ülkeye değer katmak için buradayız.”

Yılda 80 bin uçak iniş/kalkış yapacak

-Dakar’da faaliyet gösteren Léopold Sédar Senghor Uluslararası Havalimanı’nın yerini alacak Blaise Diagne Uluslararası Havalimanı, toplam 45 milyon metrekarelik bir yüz ölçümüne sahip olacak.
-Yeni havalimanın terminal binasının büyüklüğü, 42 bin metrekare ile mevcut Léopold Sédar Senghor Uluslararası Havalimanı’nın tam iki katı.
-Havalimanında, toplam 44 check-in kontuarı, 20 pasaport kontrol kontuarı, 4 bagaj konveyörü ve 700 araçlık park yeri bulunuyor.
-Havalimanına yılda 80 bin uçak iniş/kalkış yapacak. 79 uçağın park halinde bulunabileceği havalimanı, dünyanın en büyük yolcu uçağı jumbo jet Airbus A380’nin dahi iniş/kalkış yapabileceği piste sahip olacak.
-Yeni havalimanı yıllık 50.000 ton kapasiteli, 5.600 metrekarelik kargo tesisleriyle, Senegal’in ihracatı için de önemli bir role sahip olacak.

Yurtdışında Türkiye’yi temsil edecek düzeyde sanatçıların yetişmesine olanak sağlamak çoğunun hedefleri arasında yer alıyor. Şirketler bu alanda klasik müziğe de yatırını yapıyor. Kimi şirket klasik müzik konserlerine sponsor oluyor, kimi ise orkestralara… Hatta kendi filarmoni ve senfoni orkestrasını kuran şirketler de var. Bu anlamda ilk örnek Tekfen Filarmoni olmuştu. Son örnek ise bu yıl Limak Vakfı tarafından kumlan ve geçen ay ilk konserlerini veren Limak Senfoni Orkestrası oldu.

İlk özel orkestra Tekfen Filarmoni

Türkiye’nin ilk kurulan özel orkestrası Tekfen Filarmoni oldu. 1992 yılında projenin fikir babası ve kurucu şefi Saim Akçıl’ın önerisiyle Tekfen Holding ortaklarından Nihat Gökyiğit tarafından kuruldu.

O yıllarda Karadeniz Oda Orkestrası olarak kurulan, 11 ülkeyi temsil eden 17 müzisyenin yer aldığı orkestra, bugünkü Tekfen Filarmoni’nin nüvesini oluşturdu. Çok uluslu bir yapıya sahip olan Tekfen Filarmoni, yılın belirli zamanlarında bir araya geliyor ve her seferinde 2-4 arası temsil veriyor. Tekfen Holding Kurumsal İletişim Grup Şirketler Direktörü Don Kiss Kalafat, bu yıl kuruluşunun 25’inci yıldönümünü kutlayan Tekfen Filarmoni’nin, Tekfen Vakfı’nın yaşattığı bir kurum olduğunu söylüyor.

Tekfen’e görünürlük de sağlıyor

Kalafat, bir sanat kurumunu yaşatmanın ucuz bir iş olmadığının altını çiziyor ve konuşmasını şöyle sürdürüyor:

“2017 bütçemiz 2,5 milyon TL. Konser salonu kirası dahil masrafların büyük bölümünün döviz cinsinden olması, bugünlerde zorlayıcı bir unsur. Ancak Tekfen’e akıl payı kadar gönül payı da kazandırdığı bir gerçek. Grup şirketlerimizden Tekfen İnşaat, 10’a yakın ülkede çok büyük altyapı ve sanayi tesisleri inşa ediyor. Toros Tarım markası da Türkiye’nin en büyük tarımsal grubu. Gayrimenkul projeleri haricinde, Tekfen’in şehirli tüketiciyle buluşan herhangi bir ürünü, hizmeti yok. Dolayısıyla ‘kamuoyu’ olarak nitelendirdiğimiz kitle nezdinde fazlaca görünürlüğe sahip değiliz. Bu nedenle, sanata yaptığımız katkılar, Tekfen’e görünürlük de sağlıyor.”

Bir yıl sonra Bilkent Senfoni Orkestrası kuruldu

1993’te kurulan Bilkent Senfoni Orkestrası (BSO), ise Bilkent Üniversitesi’nin özgün bir sanat projesi olarak hayata geçti. Orkestra, Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi’nin öğretim kadrosunda yer alan, Türkiye ve 12 ülkeden sanatçıdan oluşuyor.

Bilkent Senfoni Orkestrası, bu özellikleriyle, Türkiye’nin ilk özel akademik, uluslararası sanat topluluğu.

Yurtdışı hedefi

Kültür sanat alanındaki desteklerine önce İstanbul Kültür Sanat Vakfı’na(İKSV) verdiği destekle başlayan Borusan Holding’in, 1994’de kurulan oda orkestrası ile yapılan çalışmaları 1999 yılından itibaren senfoni orkestrası olarak devam etti. Zamanla Türkiye’nin bu alanda uluslararası tanıtımında da rol oynamaya başlayan Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrasının (BİFO) sürekli müzisyenleri yok.

Orkestra üyeleri seslendiren eserlere göre değişiyor. Orkestranın yılda ortalama 14 konsere çıktığını söyleyen Borusan Sanat Genel Müdürü Ahmet Erenli yılda yaklaşık 250-300 konser verildiğini belirtiyor.

Borusan Sanat’ın bütçesi 6,5 milyon dolar

Orkestranın tüm Türkiye’nin bir sentezi olduğunun altını çizen Erenli, Borusan Sanat’ın bütçesinin 6,5 milyon dolar, BİFO’nun payının ise 4,5 milyon dolar olduğunu anlatıyor. Ahmet Erenli, Borusan Sanat ekibi olarak 2016 yılında göreve geldiklerinde kendilerine verilen hedefin orkestrayı yurtdışına taşımak olduğunu ifade ediyor.

Erenli, bu konuda şunları söylüyor: “İlk etapta bunu başardığımız kanısındayım. Bugün orkestramız Avrupa salonları tarafından davet edilen bir orkestra oldu. Elbette bunu biz ekip olarak tek başımıza yapmadık. Yurtdışından bir tanıtım firmasıyla anlaştık. CD yapmak için saygın CD kurumu Onyx ile çalışmaya başladık. Bütün bunlar bize bu yıl Deutsche Grammophon firması ile CD yapma olanağı sağladı. Elbette bundan sonra daha fazla turne, daha fazla yurtdışı konserleri yapacağız.”

Bu orkestra farklı

Doğuş Holding ise bu anlamda farklı bir örneğe imza attı. Türkiye’nin ilk ve daimi ulusal çocuk senfoni orkestrası olan Doğuş Çocuk Senfoni Orkestrasını (DÇSO) 2006’da kurdu. Doğuş Holding Kurumsal İletişim Bölüm b Başkanı Bahar Erbengi, kurucu destekçisi oldukları DÇSO’nun 12 yıldır dünya çocuklarına senfonik müziği yaşıtları aracılığıyla sunarak, çoksesli evrensel müziğin 7’den 70’e daha fazla kişiye ulaşmasını sağladığını anlatıyor.

Türkiye’deki çeşitli konservatuvarların 11-18 yaş grubu öğrencilerinden oluşan DÇSO, bugüne kadar yurtiçinde ve yurtdışında gerçekleştirdiği 66 konserde, 800’ü aşkın çocuk sanatçıyı orkestra bünyesinde bir araya getirdi ve yaklaşık 89 bin izleyiciye ulaştı.

DÇSO’yu kültürel içeriğinin yanı sıra çocukların kişilik ve zeka gelişimlerini destekleyen bir eğitim projesi olarak da değerlendirmenin mümkün olduğunu söyleyen Erbengi, orkestraya şimdiye kadar yaklaşık 20 milyon TL’Iik yatırım gerçekleştirdiklerinin altını çiziyor. Bahar Erbengi, DÇSO dışında farklı kültür-sanat projeleri sayesinde de Türkiye’de klasik müziğin gelişimini desteklediklerini ifade ediyor.

Erbengi, “Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kasım 2007’de imzaladığımız bir protokol ile ‘Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu Teknik İyileştirme Projesi’ni başlatarak Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının (CSO) ana sponsoru olduk” diyor. ”

“Diğer kurumlara örnek oluyoruz”

Kendi filarmoni ve senfoni orkestralarını kuran kurumların yanında var olan orkestralara sponsor olan şirketler de var. Örneğin Denizbank 14 yıldır İstanbul Devlet Senfoni Orkestrasının (İDSO) kurumsal sponsorluğunu üstleniyor. Denizbank Yönetim Hizmetleri Grubu Genel Müdür Yardımcısı Tanju Kaya, İDSO ile sürdürdükleri uyumlu birlikteliğin Türkiye’de bu alana yatırım yapma niyetinde olan tüm kurumlar için örnek teşkil ettiğini söylüyor. Kaya, topluma yaklaştıran her projenin kendileri için kıymetli olduğunun altını çiziyor. Tanju Kaya, dolayısıyla da konserlere ve Türkiye’nin kültür sanat alanındaki faaliyetlerine verdikleri destekleri sürdüreceklerini anlatıyor.

Son örnek LİMAK

Kendi orkestrasını kuran son şirket Limak Holding oldu. Limak Vakfı, Türk müziğini çok sesli yorumlayarak, geniş kitleleri çok sesli müzikle buluşturmayı amaçlayan Limak Filarmoni Orkestrası’nın kuruluşunu bu yıl tamamladı. Dünyaca ünlü Türk tenor Murat Karahan liderliğinde ve sanat yönetmenliğinde kurulan orkestra, ilk konserlerini geçen ay verdi. Orkestranın en büyük sürprizi, ilk konserde Zeki Müren’in şarkılarına yer vermesiydi.

Fatoş Bozkuş-Ekonomist

Bu proje için kurulan Bashkir Concession Company (BCC) şirketine Rus şirketi VTB Capital ile birlikte ortak olan Limak, aynı zamanda işin müteahhitliğini de üstlenecek.

İnşaat 4 yıl sürecek

Otoyol inşaatının 4 yıl sürmesi hedeflenirken işletme süresi ise 25 yıl olacak. 12.5 kilometrelik otoyol projesi, 2 gidiş, 2 geliş olmak üzere toplam 4 şeritten oluşacak.

Projenin içinde 1,250 metrelik bir tünel ve toplam uzunluğu 2,600 metreyi bulan köprüler ve viyadükler bulunuyor.

Kapasitesi 22,700 araç/gün olacak olan yol, Ufa şehrini doğu yönünden otobana bağlayacak.

Limak, yolun yapımını Rusya’da halihazırda Rostov Havalimanı’nda ortak olduğu Maraşstroy firması ile birlikte gerçekleştirecek.

‘İki ülke ilişkilerini daha da güçlendirecek’

Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Limak Holding Yönetim Kurulu Üyesi Serdar Bacaksız, “Bu projeyi 4 yılda tamamlayacağız. Proje, mühendislik açısından oldukça ilgi çekici bir proje. Otoyol güzergahında hem uzun bir tünel hem de 2,600 metre uzunluğunda köprü ve viyadükler bulunuyor. Aynı zamanda Rusya ile ilişkilerin düzelmesinden sonra Türk müteahhitlik şirketleri tarafından yapılacak olan en büyük iş olma özeliği taşıyor. Bu projenin hem yatırımının hem de işletmesinin şirketimize verilmesinin iki ülke ilişkilerini daha güçlendireceğine inanıyoruz. Limak olarak gittiğimiz coğrafyalarda kalıcı olmayı hedefleyen bir firmayız. Bu yatırım, kamu-özel yatırım projesi olması açısından da Rusya’da uzun vadede kalıcı olduğumuzun bir göstergesidir”.

Batı Afrika’nın geçiş noktasında yer alan Dakar’ın yeni kentleşme projesi kapsamında şehre 40 kilometre mesafede inşa edilen havalimanı, ilk kez AA ekibi tarafından görüntülendi.

Havalimanını gezdirerek proje hakkında bilgi veren Summa-Limak ortaklığının Proje Müdürü Selim Erkal, Summa’nın 4 yıl önce Senegal’de 2014 Frankafoni Zirvesi’nin yapıldığı konferans salonu inşaatıyla ülke ve hatta Batı Afrika çapında üne kavuştuğunu ve o günden bu yana çeşitli projelerde yer aldığını söyledi.

“Summa11 ayda bitirdi”

Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall’in, Summa’nın 2013’te Ekvator Ginesi’nde yaptığı kongre merkezini beğenerek iletişime geçmesi üzerine firmanın Senegal’deki faaliyetlerine başladığını belirten Erkal, şöyle konuştu:

“Senegal Cumhurbaşkanı Sall, Ekvator Ginesi’ndeki kongre merkezini çok beğeniyor, orada Summa ile irtibata geçerek ‘Aynısından Dakar’a da istiyorum’ diyor ve 1 yıl veriyor. Tabii Summa projeyi 11 ayda bitirince ülke çapında hatta Afrika çapında büyük sükse yapıyor.”

2008’den bu yana tamamlanamadı

Dakar’daki kongre merkezinin bitiminden sonra ülkedeki faaliyetlerine devam eden Summa’ya 2016’da, Suudi Arabistanlı bir şirket tarafından 2008’den bu yana tamamlanmayan yeni havalimanı projesi inşaatının bitirilmesi ve işletilmesinin teklif edildiğini dile getiren Erkal, havalimanını Limak ortaklığıyla Nisan 2016’da devraldıklarını ve inşaata Eylül 2016’da başladıklarını anlattı.

Hac terminali, dünyanın en büyük uçaklarını ağırlayacak teknik altyapı
Erkal, şimdilik 3 milyon yolcu kapasiteli olacak havalimanının ilerleyen yıllarda kapasitesinin arttırılabileceğini, projenin buna göre hazırlandığını dile getirdi.

Projede 2 bin kişi çalıştı

Fiziki açıdan uçuşa hazır durumdaki havalimanına ilişkin bilgi veren Erkal, şunları aktardı:

“Hac terminali, başkanlık pavilyonu, taksi yolu, kontrol kulesi, yangın binası, 50 bin ton kapasiteli kargo terminali de proje kapsamında. Dakar, Afrika, Avrupa ve Amerika’nın ortasında kalan yapısıyla hub olacak özelliklere sahip. Projede bin 300’ü Senegalli 700’ü Türkiye’den toplamda 2 bin kişi çalıştı. Pist, taksi yolları ve apron dizaynı A380 inecek şekilde dizayn edildi. İleride birtakım düzenlemeler yapıldığı takdirde kategori F denilen dünyanın en büyük uçaklarının inip kalkabileceği altyapısı hazırdır.”

Havalimanı inşaatında kullanılan tüm sistemlerin uluslararası havacılık sektöründe kullanılan sistemlerle aynı olduğuna vurgu yapan Erkal, proje kapsamında başta Fransa, İtalya, ABD, Hollanda, Singapur, Kosova olmak üzere 12 farklı milletten işçi ve danışmanla çalıştıklarını da ifade etti.

Aralık ayında açılması beklenen havalimanında 9 biniş kapısı, 2’si havayolu firmalarına ait olmak üzere 4 VIP bekleme salonu ve Duty Free alanları bulunuyor.

Öte yandan Summa, havalimanı dışında Dakar’da otel inşaatı, 15 bin kişilik kapalı spor kompleksi, 20 bin metrekare kapalı alanda yapılacak sergi salonu projelerini de devam ettiriyor.

‘Teklifler çok iddialıydı’

AA’nın haberine göre, 1915 Çanakkale Köprüsü’nün ihalesinde umduklarının üzerinde bir ilgiyle karşılaştıklarını söyleyen Bakan Arslan çok iddialı teklifler aldıklarını ifade etti. Projenin Türkiye’nin en prestijli projelerinden biri olduğunu vurgulayan Arslan, şunları söyledi:

“Dünyadaki ekonomik konjonktürü ve bulunan ortamı düşündüğünüzde bu ortamda 10 milyarın üzerinde bir bedele sahip olan 1915 Çanakkale Köprüsü’nün ihale sürecinde gerçekten umduğumuzun üzerinde bir ilgi ile yabancı 8, Türk 7 firma olmak üzere, 15 firmanın oluşturduğu 4 ortak girişim grubu tekliflerini verdiler. Dünyanın çok önemli 13 finans kuruluşu ‘biz projenin finansını sağlayacağız, memnuniyetle’ diye iyi niyet mektuplarını verdiler, bu özellikle ülkemizin şuan ki sürecinde ekonomik olarak ülkemizi sıkıntıya sokmak isteyenlere bence çok güzel bir dersti.”

En düşük teklif 16 yıl 2 ay 12 gün

İhaleye 4 ortak girişim gurubunun teklif verdiğini hatırlatan Ahmet Arslan, o gün açılan tekliflerin hepsinin ön incelemelerde yeterli olduğunu düşünerek süreye yönelik teklifleri de deklare ettiklerini belirtti. Bütün teklif dosyalarının, teknik analizlerinin ve incelemelerinin bittiğini açıklayan Bakan Arslan, şöyle devam etti:

“Dün itibarıyla 4 grubunda dosyalarının yeterli olduğunu herhangi bir eksikliklerinin olmadığını tespit ettiler ve böylece 16 yıl 2 ay 12 günle en düşük süreyi veren Türk Kore ortak girişimi, Kore firması Daelim ve SK ile Türkiye’den Yapı Merkezi ve Limak’tan oluşan de ortak girişim grubunun teklifi ihaleyi kazanmış oldu. Ben dün akşam itibariyle ihaleyi onayladım ve sözleşmeye davet ediyoruz. Görevli şirket böylece sözleşmeyi imzaladıktan sonra 18 Mart’ta temelini atacağız.”