Çevre cezaları arttı

Dün Resmi Gazete’de yayımlanan kararla, Çevre Kanunu’na aykırı hareket edenlere uygulanacak cezalar hükümetin 2019 yılı için belirlediği yeniden değerleme oranı seviyesinde (yüzde 23.73) artırıldı. Bir önemli düzenleme de ithal ürünlere yönelik oldu. Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğe göre, radyoaktif maddeler ve bunların kullanıldığı cihazların ithalinde ilgili kurumların ‘uygun’ yazısı aranacak. Radyoaktif maddelerin ithalinde Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, karayolu taşıt araçlarında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, sivil hava taşıtlarında Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, banknot ve benzeri kıymetli evrak kağıtlarında Ticaret Bakanlığı, patlayıcı madde, ateşli silahlarda ise Emniyet’in onayı aranacak.

MTV’de artış düşük tutuldu

Motorlu Taşıt Vergisi’nde (MTV) artış oranı da bu yıl Cumhurbaşkanı Kararı’yla düşük tutuldu. MTV artış oranı, daha önce yüzde 23.73 olarak açıklanan yeniden değerleme oranının altında yüzde 15.9 oldu. 31 Aralık 2017’den önce tescil edilen 1-3 yaşındaki araçlar için 1300 cc ve altında 861 lira, 1301-1600 cc arasında bin 500 lira, 1601-1800 cc arasında 2 bin 647 lira, 1801-2000 cc arasında 4 bin 170 lira oldu.

Hazal Ateş/Sabah

Bu dönemde mali kesime verilen kredilerin toplamı 74 milyar 560 milyon lira, mali kesim hariç toplam kredi hacmi 2 trilyon 253 milyar 147 milyon lira oldu. Bankacılık sektöründeki toplam mevduatta (bankalararası dahil) geçen hafta 33 milyar 578 milyon liralık artış yaşandı. Söz konusu haftada yüzde 1,6 artan bankacılık sektörü toplam mevduatı, 2 trilyon 175 milyar 541 milyon liraya çıktı.

Tüketici kredileri arttı

Verilere göre, tüketici kredileri tutarı, 14 Aralık ile biten haftada 166 milyon lira artarak 402 milyar 272 milyon liraya çıktı. Söz konusu kredilerin 190 milyar 66 milyon lirası konut, 6 milyar 444 milyon lirası taşıt ve 205 milyar 761 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu. Söz konusu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 493 milyon lira azalarak 355 milyar 86 milyon liraya düştü. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 0,71 artışla 102 milyar 400 milyon liraya yükseldi.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 42 milyar 601 milyon lirası taksitli, 59 milyar 798 milyon lirası taksitsiz oldu.
Bankacılık sektöründe net takipteki alacaklar, 14 Aralık itibarıyla bir önceki haftaya göre yüzde 5,5 azalarak 28 milyar 449 milyon liraya geriledi. Aynı dönemde bankacılık sisteminin öz kaynakları ise 320 milyon liralık artışla 502 milyar 325 milyon liradan 502 milyar 645 milyon liraya yükseldi.

AA

İşte Güngör’ün yazısı…

Bu hafta nereye gitsem iş dünyasından tanıdıklar önümü kesti. Hepsinin derdi aynı… “Bankalar bizi boğuyor” diyorlar. Gelin, üç farklı sektörde iş yapanların çığlıklarını aktarayım. Kararı siz verin.

İlki turizmciler… Sultanahmet, Laleli, Sirkeci hattında otelleri olan işletmeciler özel bankaların şube müdürlerinin emlak komisyonculuğuna başladığını iddia ediyor. Birçok otel sahibinin bankada kredisi var. Krediyi alırken oteli teminat olarak göstermiş. Bankalar önce otel sahiplerini sıkıştırmaya başlıyor. Kredileri erken çağıran da var, ödemeyi yükseltmek isteyen de… Yeniden yapılandırma filan hakeza… Şube müdürleri önce otel sahibinin üzerine geliyor. Sonra kredi borcuna karşılık teminat olarak gösterilen oteli elinden alıyor. Kredi borcundan dolayı bankaya geçen oteli başka bir yatırımcıya 1.5 katı fiyatına pazarlıyor. Banka kredisini kurtarıyor, şubenin ’emlakçılığa soyunan!’ şube müdürü de komisyonunu cebe atıyor.

İkincisi inşaatçılar… Eşi, dostu olanlar kredilerini yeniden yapılandırdı. Kalanlar işlerini çevirmekte zorlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Enflasyonla Topyekûn Mücadele Programı’nda söylediği “1 Ağustos’tan sonra kullanılan kredilerde yüzde 10’luk faiz indirimi” kararını bankaların uygulamadığından yakınıyorlar. Hatta dediklerine göre bazı bankalar kredi faizlerini düşürmediği gibi yüzde 47’ye çıkarmış!

Üçüncüsü sanayiciler… Birçok şirket, işletme sermayesi ihtiyacını rotatif kredilerle karşılıyor. Vade sonunda genelde bankalar krediyi güncel faiz oranıyla yeniliyor. Ancak şu anda birçok banka yenileme yapmıyor. Düşünsenize, piyasada vadeler kısaldı. Üstüne bir de bankadan krediyi yeniletemiyorsunuz. Bankalar teminat açığı nedeniyle tahsil ettikleri çekleri de işletmelere ödemiyor. Günün sonunda ne mi oluyor? Bankanın sıkıştırdığı işletme iş yaptığı diğer firmalara para ödeyemiyor. Piyasa kendiliğinden tıkanıyor.

Tamam hiçbirimiz bankaların sıkıntı yaşamasını istemiyoruz. Ama finansal istikrarı savunurken reel sektörü istismar eden bir mali sistemi de arzulamıyoruz. Bankalar, güzel havalarda iş dünyasına verdiği şemsiyeyi yağmur başladığında çekmesin. Çekmesin ki, ekonominin çarkları dönsün. Yoksa, hepimiz çakılırız.

Buna göre, bankacılık sektöründeki toplam mevduat (bankalararası dahil) 22 Haziran ile biten haftada 16 milyar 306 milyon 142 bin lira azaldı. Söz konusu haftada 1 trilyon 973 milyar 955 milyon 962 bin liraya gerileyen bankacılık sektörü toplam mevduatında bir önceki haftaya göre yüzde 0,82 azalış kaydedildi.

Bu dönemde bankalardaki TL cinsi mevduat yüzde 1,06 azalışla 992 milyar 986 milyon 485 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat ise yüzde 0,90 yükselişle 874 milyar 197 milyon 30 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan YP mevduatı ise geçen hafta 5 milyar 249 milyon dolar azalarak 198 milyar 977 milyon dolara indi. Bunun 184 milyar 959 milyon doları mevduat bankaları ve 14 milyar 18 milyon doları katılım bankaları bünyesinde bulunuyor.

Mevduat bankalarındaki YP mevduat tutarının 152 milyar 63 milyon dolarını yurt içinde yerleşik kişiler ve 6 milyar 289 milyon dolarını da yurt içinde yerleşik bankaların mevduatları oluşturdu. YP mevduatlarında, yurt dışında yerleşik kişilerin mevduatı 18 milyar 432 milyon dolar ve yurt dışında yerleşik bankaların ise 8 milyar 175 milyon dolar oldu.

Taksitli ticari krediler yükseldi

Bir haftalık dönemde mevduat bankalarındaki tüketici kredileri yüzde 0,42 artışla 399 milyar 421 bin liraya yükselirken, taksitli ticari krediler yüzde 0,1 azalışla 364 milyar 370 milyon 882 bin liraya geriledi. Aynı dönemde kredi kartları bakiyesi yüzde 0,89 azalarak 119 milyar 481 milyon 830 bin liraya indi.

Mevduat bankalarındaki tüketici kredilerinin 185 milyar 881 milyon 485 bin lirası konut, 6 milyar 66 milyon 731 bin lirası taşıt ve 207 milyar 448 milyon 483 bin lirası diğer kredilerden oluştu.

Bankacılık sektörü toplam kredi hacmi ise (TCMB dahil) 22 Haziran ile biten haftada 6 milyar 844 milyon 693 bin lira artarak 2 trilyon 301 milyar 809 milyon 15 bin liraya çıktı. Toplam kredi hacmi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24,06 artış gösterdi.

AA

Konut kredisinin faiz oranı, geri ödeyeceğiniz toplam tutarı doğrudan etkilese de tek başına belirleyici değil. Cebinizden çıkacak toplam tutara etki eden masraf kalemleri de kredi araştırması yaparken araştırmanız gerekenler arasında. Bu masraf kalemlerini konut kredisine bağlı masraflar ve ev almaya yönelik masraflar olarak iki başlık altında toplayabiliriz.

Konut kredisi masrafları

Dosya masrafı: Dosya masrafı, adından da anlaşılacağı üzere dosyalama masrafları için tüketiciden alınan bir masraf kalemi. Bu masraf, alınan kredinin en fazla binde 5’i oranında olabilir. Bazı durumlarda tüketiciler verdikleri bu dosya masrafının iadesini alabiliyorlar.

Ekspertiz ücreti: Konut kredisi kullanırken evin tamamı için kredi kullanamıyoruz. Evin değerinin yüzde 80’ine kadar kredi kullanabiliyoruz maksimum. Bunun için almak istediğiniz eve bankanın belirlediği bağımsız bir eksper gelerek evin değerini belirler ve kredi bu değer üzerinden oranlanarak verilir. Konut kredisi ile alınacak evin gerçek değerini belirlemek için bankalar, SPK lisanslı kuruluşlarla çalışır ve ekspertiz ücreti tüketiciden alınır.

Sigortalar: Konut kredisi sigorta işlemleri kapsamında konut sigortası ve deprem sigortası (DASK) yapılması zorunlu. Bazı bankalar hayat sigortası talep etse de buna mecbur olmadığınızı unutmayın. Konut kredisi sigorta masrafları da borcunuzu etkiler.

Ev alırken ortaya çıkan masraflar

Emlakçı komisyonu: Alıcı ve satıcıdan yüzde 1-2 arasında alınan pazarlığa tabi bir masraftır.

Tapu harcı: Taşınmaz alım satımlarında vatandaştan tahsil edilen tutardır. Tapu harcı, konutun satın alma bedelinin binde yirmisi olarak hesaplanır. Tapu harcını hem alıcı öder hem de satıcı öder.

İstanbul’da 753 milyar liralık kredi kullanıldı

Mart sonu itibarıyla 752 milyar 703 milyon 249 bin lira ile İstanbul en fazla kredi kullanılan kent oldu. İstanbul’u 248 milyar 941 milyon 536 bin lira ile Ankara, 93 milyar 902 milyon 825 bin lira ile İzmir ve 65 milyar 717 milyon 860 bin lira ile Antalya izledi. Söz konusu dönemde 513 milyon 953 bin lira ile en az krediyi Bayburtlular, 761 milyon 287 bin lira ile Tuncelililer ve 887 milyon 264 bin lira ile Hakkarililer kullandı.

İstanbulluların kullandığı yaklaşık 753 milyar liralık kredi miktarı, Bursa, Gaziantep, Kocaeli, Konya, Adana, Denizli, Mersin, Hatay, Kayseri, Manisa, Muğla, Balıkesir, Aydın, Tekirdağ, Samsun, Kahramanmaraş, Sakarya, Eskişehir, Diyarbakır, Trabzon, Şanlıurfa, Erzurum, Afyonkarahisar, Malatya, Ordu, Sivas, Çorum, Çanakkale, Zonguldak, Edirne, Elazığ, Kütahya, Van, Kırklareli, Rize, Mardin, Osmaniye, Tokat, Isparta, Kastamonu, Uşak, Düzce, Giresun, Adıyaman, Karabük, Bolu, Amasya, Yozgat, Nevşehir, Karaman, Batman, Yalova, Aksaray, Kırşehir, Niğde, Burdur, Kırıkkale, Siirt, Bilecik, Kars, Ağrı, Çankırı, Bartın, Erzincan, Sinop, Artvin, Bitlis, Şırnak, Muş, Iğdır, Bingöl, Gümüşhane, Ardahan, Kilis, Hakkari, Tunceli ve Bayburt’taki bankaların şubelerinden kullanılan kredi miktarından fazla oldu.

Bankaların, söz konusu 77 kentteki şubelerinden kullanılan toplam kredi miktarı, 699 milyar 401 milyon 136 bin lira oldu.

AA

Restorasyona 72 milyon 171 bin lira destek verdik

Restorasyon kredisi başvurularının 3-28 Nisan tarihlerinde yapıldığını anımsatan Ergün, 2005’te 16 eserle başlayan kredilerin 2016’da 726’ya ulaştığını belirtti. Tarihi yapılar için verilen kredinin üst limitinin bu yıl 160 bin liraya çıkarıldığını aktaran Turan, “28 Nisan’da sona eren restorasyon kredisine 75 proje başvuru yaptı. Restorasyon kredisi kapsamında bugün itibarıyla 726 proje için kredi açtık, projeler için yaklaşık 72 milyon 171 bin lira destek verdik. 513 ‘Taşınmaz Kültür Varlığı’nın restorasyonu tamamlanarak, idaremizce geçici kabulü gerçekleştirildi.” dedi.

Projenin yüzde 70’ine destek

TOKİ Başkanı Turan, her bir proje için keşif özetinin yüzde 70’ine kadar kredi kullandırdıklarını, restorasyon kredisi için yapılacak müracaatlarda, özel mülkiyetteki yapıların Kültür ve Tabiat Varlıkları kurullarınca alınmış tescil kararının ve onaylı rölöve ile restorasyon projelerinin bulunması gerektiğini aktardı.
Turan, “TOKİ olarak özel hukuka tabi gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan, korunması gerekli tescilli taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı ve restorasyonu için gerekli şartların sağlanması halinde kredi sağlıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Tüm müracaatlara kredi verilecek

Kent dokusunun iyileştirilmesine öncelik verdiklerine işaret eden Turan, şöyle devam etti:

“Kredilerde özellikle tarihi kent dokularının iyileştirilmesine yönelik olan ve yerel yönetimlerin öncülüğündeki tüm müracaatlara kredi verilecek. Bakım, onarım ve restorasyon işlemleri yapılacak taşınmaz kültür varlığının, mimari ve kültürel değeri, fiziki durumu, bulunduğu çevrenin özellikleri, kullanım amacı göz önünde bulundurulacak. Taşınmaz kültür varlığının bakımı, onarımı ve restorasyonu için yapılacak işlemlerin, yapının kültür varlığı niteliğinin devamını sağlaması, gerekirse sağlıklaştırılması ve işlev kazandırılması amacına yönelik olması zorunluluğu bulunuyor.”

TOKİ’ye bu yıl için İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Eskişehir, Bartın, Muğla, Giresun, Edirne illeri ve Safranbolu, Bergama, Taraklı, Hopa, Ayvalık, Milas, Fethiye, Tire, Talas, Ula, Mudanya, Bodrum, Gemlik, Sivrihisar, Beypazarı, Mudurnu ile araklı ilçelerinden proje başvurusu yapıldı.

AA

Faizi düşük tutan maliyeti yükseltiyor

Birçok bankada 120 ay vade için vade yüzde 1 ve üzeri olarak gözleniyor. Bankalarla yaptığımız ikili görüşmelerde de 120 ay vadeye 100 bin lira kredide yüzde 1’in altında vade oranı veren çok az banka olduğu gözlendi. Aylık yüzde 1’in altında vade oranı veren bankalarda da yıllık maliyetlerin yüksek olması dikkat çekti. Yeni Şafak’ın haberine göre; faiz oranlarındaki yükseliş nedeniyle 100 bin lira kredi çeken bir vatandaş sene başına kıyasla en düşük artış üzerinden yapılan hesaplamada 9 bin 840 lira daha fazla kredi geri dönüşü ödemek durumunda kaldı.

Makas çok açık

Konut kredi vade oranlarında bankalar arası makasın da çok yüksek olduğu gözlendi. Bankalar kendi içlerinde de indirimli, ertelemeli, kiraya son, transfer ve gelirine uygun konut kredileri adı altında aynı vade ve aynı kredi miktarına çok farklı vade farkı uyguluyor. Makas bazen aynı bankada 15-20 puan, farklı bankalarda ise 50 puana kadar açılabiliyor. Bu da 100 bin liralık bir kredide toplam geri dönüş rakamını 120 ay vadede yüzde 1,15’ten hesaplandığında 186 bin 278 liradan yüzde 1,65 vade oranıyla 237 bin 816 liraya çıkartabiliyor.

Uzmanlar uyarıyor

Konut kredisi alacak olan kişilerin bankalar arası karşılaştırma yapması tavsiye ediliyor. Uzmanlar, konut kredisi kullanacak olan vatandaşlara karşılaştırma için tüm masraflar dahil toplam geri dönüş rakamını sorgulamaları gerektiğini dile getiriyor. Aksi taktirde 100 bin lira kredi için yapılan karşılaştırmalı faiz hesabına göre 120 ay vadede vatandaşın cebinden çıkacak para farkının 51 bin 538 liraya kadar çıkabileceği gözleniyor.

Kredi iştahını düşürebilir

Sektör temsilcileri bu durumun artan kredi iştahını olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. Nitekim, ocak ayının ilk haftası toplam konut kredisi rakamı tasfiye olan ödemeler de dahil olduğunda 445 bin 718 lira olarak gerçekleşti. Rakam mart ayında iki haftalık sürede 913 bin 845, Nisan’ın ilk iki haftasında ise 1 milyar 62 bin 996 lira oldu. Vatandaş konut kredisi miktarını konut satın alarak sürekli artırmaya başladı. Toplam kredi hacmi de konut kredilerinde 162 milyar 682 bin liraya yükseldi.

İpotekli satışlar yükseliyor

Son dönemde kredi konut satışların sayısında da önemli bir artış olduğuna dikkat çeken Özelmacıklı “İpotekli satışların payı Şubat ayında yüzde 38 seviyelerine ulaşmıştı. Belirsizliklerin ortadan kalkması ile gayrimenkul piyasalarında kredi kullanımının artmasını ve bu oranın yüzde 40 seviyelerini zorlayacağını öngörüyoruz. TL’nin değerlenmesi ve döviz fiyatlarındaki olası düşüşler, konut kredisi faiz oranlarını daha aşağı çekebilir. Bu da kredi talebini artırarak, fiyatların yükselmesi ile neticelenebilir” diye konuştu.

Fiyatlar yüzde 10 artacak

İstanbul’da konutlarda metrekare satış fiyat ortalamasının 4 bin TL – 4 bin 500 TL bandında olduğunu belirten Özelmacıklı, “2017 yılında 2’nci el konutlardaki hareketliliğin daha yoğun olmasını bekliyoruz. Son dönemde sektöre ivme katan birçok gelişme yaşandı. Yabancılara satış, vergi, tapu harçları gibi düzenlemeler ile gayrimenkul piyasalarında sene sonuna kadar en az yüzde 10’luk bir değer artışı sağlanacağını öngörmekteyiz” dedi.

Stoklar eriyor

Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği (GYODER) Başkanı Aziz Torun şunları söyledi: “Mart ayında banka kredisi kullanım oranı yüzde 33 olarak gerçekleşti. Şubat ayında bu rakam ‘Güç Birliği’ kampanyası ile birlikte yüzde 48’lik oran ile son bir yılın en yüksek kredi kullanımına ulaşmıştı. Yüzde 6.5 ile son 16 ayın en yüksek stok erime hızına ulaşılan şubat ayına göre, mart ayında yüzde 6 olarak gerçekleşen stok erime hızında da ‘Güç Birliği’ kampanyası etkili oldu.”

1+1 daire satışları azaldı

Öte yandan raporda yeni konutlarda 1+1 daire satışlarının azalması, alıcının daha geniş metrekare seçmesi de dikkat çekti.