GPPS, TÜİK tarafından açıklanan konut satış istatistiklerinde birinci ve ikinci el satışların farklı dinamiklere sahip olduğuna dikkat çekerek, özellikle birinci el konut, birinci el ipotekli konut ve yabancılara birinci el konut satışlarına ilişkin verilerin daha ayrıntılı ve ayrı bir raporlama kapsamında değerlendirilmesini talep ediyor.

Türkiye’de yılda 1 milyona yakın yeni konuta ihtiyaç var

Türkiye’de artan nüfus, yeni hanelerin kurulması, iç göç hareketleri ve kentsel dönüşüm ihtiyacı nedeniyle yıllık yeni konut ihtiyacının 700 bin ile 1 milyon adet arasında olduğu belirtiliyor.

Buna karşın yüksek girdi maliyetleri, finansmana erişimde yaşanan zorluklar ve konut fiyatlarındaki artış, yeni konut üretimini ve satışları olumsuz etkileyen temel unsurlar arasında gösteriliyor. Konut sektöründe arz-talep makasının açılmaya devam ettiği değerlendirilirken, yavaşlayan inşaat ruhsatları nedeniyle her yıl 300 bin ila 400 bin adet arasında net konut açığı oluştuğu ifade ediliyor.

Ortaya çıkan arz yetersizliği, konut sahipliği oranını ve kiralık konut piyasasını da doğrudan etkiliyor. Konut üretiminin talebin gerisinde kalması, kiralık konutlara olan ihtiyacı ve buna bağlı olarak kira fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor.

“Birinci el satış arttıkça yeni üretim güçlenir”

Bilge Özdemir, konut sektöründe yalnızca toplam satış rakamlarına bakmanın üretim ekonomisinin gerçek durumunu göstermekte yetersiz kalabileceğini belirterek, birinci el satışların ayrı bir kategori olarak daha fazla öne çıkarılması gerektiğini savundu.

Özdemir’e göre, birinci el satışların artması yeni proje üretimini teşvik ediyor; üretimdeki artış ise inşaat, proje geliştirme ve bu sektörlerle bağlantılı yüzlerce alt sektörde faaliyet ve istihdamı destekliyor.

GPPS’nin değerlendirmesinde, üretilen konutun ilk kez satışının gerçekleşmesi, konut arzının yenilenmesi açısından kritik önem taşıyor. Birinci el konut satışlarındaki hareketlilik, yeni yatırımlar için finansal kaynak oluştururken proje geliştiricilerinin yeni üretim kararlarını da doğrudan etkiliyor.

260 alt sektör için üretim zinciri

İnşaat ve proje geliştirme sektörünün geniş bir ekonomik etki alanına sahip olduğuna dikkat çeken GPPS, yeni projelerin üretimden satış aşamasına kadar sağlıklı bir döngü içerisinde ilerlemesinin önemini vurguluyor.

Platforma göre yeni konut üretiminin hızlanması, inşaat sektörünün yanı sıra doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 260 alt sektörün ekonomik faaliyetini destekliyor. Bu nedenle birinci el satışların yalnızca gayrimenkul piyasasının değil, daha geniş ölçekte üretim ve istihdam zincirinin de önemli göstergelerinden biri olduğu ifade ediliyor.

Nitelikli yeni konut projelerinin satışının artması, tüketicilerin yeni ve planlı konut stokuna erişimini desteklerken, üreticinin elindeki stokların azalmasıyla yeni projeler için yatırım kararlarının alınmasını da kolaylaştırıyor.

GPPS’den TÜİK’e üç ayrı veri talebi

GPPS Platformu, konut piyasasının üretim tarafını daha net analiz edebilmek için TÜİK’in birinci el satışlara ilişkin verileri daha ayrıntılı biçimde yayımlamasını istiyor.

Platformun öne çıkardığı üç temel başlık şöyle:

1- Birinci el konut satışları: Yeni üretilen konutların satış performansının ve konut üretimindeki hareketliliğin daha sağlıklı izlenebilmesi için.
2- Birinci el ipotekli konut satışları: Yeni konut üretiminde mortgage, banka kredileri ve diğer finansman modellerinin etkisinin ölçülebilmesi için.
3- Yabancılara birinci el konut satışları: Yabancı yatırımcıların doğrudan yeni projelerden gerçekleştirdiği alımların ayrı olarak izlenebilmesi için.

Sektöre ortak çağrı: Birinci el satışlar ayrı raporlanmalı

GPPS Platform Başkanı Bilge Özdemir, birinci el konut satışlarının Türkiye’deki konut açığının azaltılmasında stratejik bir rol üstlendiğine dikkat çekerek, inşaat ve proje geliştirme sektörünün temsilcilerini ortak bir yaklaşım geliştirmeye çağırdı.

Platform; inşaat şirketleri, proje geliştiricileri, GYO’lar, sektör dernekleri ve diğer paydaşların birinci el üretim ve satış verilerine daha fazla odaklanması gerektiğini savunuyor.

GPPS’nin çağrısı net…

TÜİK, birinci el konut ve iş yeri satışlarına ilişkin aylık raporları ayrı bir veri seti ve değerlendirme kapsamında yayımlamalı. Platforma göre konut açığının kalıcı olarak azaltılmasının yolu, mevcut konutların el değiştirmesinden çok, yeni konut üretiminin ve bu konutların ilk satışlarının sürdürülebilir biçimde artırılmasından geçiyor.

Özdemir, şöyle devam etti:

“Gelecek vizyonu da çiziliyor”

Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Remzi Atay’ın katkılarıyla; TÜİK ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) verilerini ilçe bazlı analiz ederek hazırladığımız bu çalışma, yalnızca geçmişi okumuyor, aynı zamanda 2026’ya yönelik yatırımcı davranışlarını da anlamaya imkân tanıyor.

GPPS olarak bugüne kadar İstanbul ve ilçelerine odaklanan raporlarımızın, sektör profesyonelleri, proje geliştiriciler, GYO’lar ve kurumsal yatırımcılar tarafından özellikle Ankara, İzmir ve Antalya için talep edildiğini gördük. Bu nedenle üçüncü büyük çalışmamızı, İstanbul’u referans alarak bu üç il özelinde hazırladık.

Ankara: 30 binli seviyelere dönüş sinyali netleşiyor

2025 yılında Ankara’da ilk el konut satışları 29.514 adet olarak gerçekleşti. Bu satışların yaklaşık %20’si (5.842 adet) ipotekli satışlardan oluştu. Son 11 yıllık veriye baktığımızda Ankara’da toplam 463.850 adet ilk el konut satışı gerçekleştiğini ve yıllık ortalamanın 42.168 adet olduğunu görüyoruz.

2024 yılı, 22.500 adet ile son 11 yılın en düşük satışına sahne olurken; 2020 yılı 73.396 adet ile zirve yılı oldu. 2025 verileri ise Ankara’nın yeniden 20 binli seviyeleri kalıcı şekilde aşmaya başladığını ve 2026’da 30 bin bandını test etmeye hazırlandığını gösteriyor.

İlçe bazında bakıldığında 2025 yılında ilk el konut satışlarında Sincan, Keçiören ve Mamak öne çıkıyor. Bu tablo, Ankara’da üretimin yeniden ivme kazandığını ve geliştiriciler açısından arz–talep dengesinin toparlandığını ortaya koyuyor.

Antalya: 10 binli eşik yeniden gündemde

Antalya’da 2025 yılında 9.662 adet ilk el konut satışı gerçekleşti. Bu satışların 2.010 adedi ipotekli konutlardan oluşuyor. Son 11 yılda toplam 140.211 adet satış yapılan Antalya’da yıllık ortalama 12.746 adet seviyesinde.

2023 yılında 4 binli seviyelere kadar gerileyen ilk el satışlar, 2024’te 5 bin bandını, 2025’te ise neredeyse iki kat artışla 10 bine yakın seviyeleri gördü. Bu yükseliş, Antalya’nın yalnızca turizm değil, yatırım amaçlı konut talebi açısından da yeniden güç kazandığını gösteriyor.

2025’te Antalya’da ilk el konut satışlarının yoğunlaştığı ilçeler Kepez, Muratpaşa ve Manavgat oldu. Özellikle Kepez, ölçekli projeler açısından yatırımcı ilgisinin yeniden merkezine yerleşmiş durumda.

İzmir: 20 bin bandı yeniden hedefte

İzmir’de 2025 yılı ilk el konut satışları 15.819 adet olarak kaydedildi. Bu satışların %18’i (2.858 adet) ipotekli satışlardan oluşuyor. Son 11 yılda İzmir’de toplam 244.607 adet ilk el konut satışı gerçekleşirken, yıllık ortalama 22.237 adet seviyesinde bulunuyor.

2023 yılında 10.034 adet ile dip yapan İzmir, son üç yıldır istikrarlı bir toparlanma eğrisi sergiliyor. 2025 verileri, bu yükselişin 15–20 bin bandına doğru ilerlediğini ve 2026’da 20 bin eşiğinin yeniden test edileceğini gösteriyor.

İlçe bazında Menemen, Buca ve Torbalı, hem üretim hem satış tarafında öne çıkan bölgeler olarak dikkat çekiyor. Bu tablo, İzmir’in çeper gelişim akslarında yatırım potansiyelinin arttığını ortaya koyuyor.

“2026, ilk el konut için stratejik yıl olacak”

Bu veriler bize şunu net biçimde söylüyor:

Ankara, Antalya ve İzmir’de ilk el konut pazarı dipten dönmüş durumda. Finansmana erişimde kademeli iyileşme, maliyetlerin öngörülebilir hale gelmesi ve ertelenmiş talebin devreye girmesiyle birlikte 2026 yılı, hem proje geliştiriciler hem de uzun vadeli yatırımcılar için stratejik bir yıl olacak.

GPPS olarak bu analizleri, platform kriterlerimizden geçen ve Türkiye’nin farklı bölgelerinden katılım sağlayan 200’e yakın üyemizle öncelikli olarak paylaşıyor; sektörde veri temelli karar alma kültürünü güçlendirmeyi sürdürüyoruz.

Emlaknews.com.tr