Deprem kapıda kentsel dönüşüm sınıfta kaldı

Büyük İstanbul depremi için sürekli uyarıların yapıldığı günümüzde eski ve çürük binalarda oturan milyonlarca insan varken, bir yandan da “âtıl kalan yeni projeler ne olacak?” sorusu akıllara geliyor. Kentsel dönüşümde sınıfta kalan İstanbul depreme çok da hazır görünmüyor. Fikirtepe ve Esenyurt en fazla mağdur yaratan iki bölge olarak ön plana çıkıyor.

Esenyurt konut mezarlığı oldu

9 yıl önce başlanan, çeşitli nedenlerden dolayı yarım kalan projeler, bu zaman zarfında çürümeye mağdurlar yaratmaya devam etti. Esenyurt bölgesinde tamamlanmış fakat teslim edilmeyen projelerden, yarım kalmış binlerce konut çürümeye terk edilmiş durumda. Milli servet niteliğindeki bu konutlar için atılmış herhangi bir somut adım bulunmuyor.

Binlerce konut mağduru evlerini istiyor

Fi Yapı Bahçeşehir, İnnovia, Ukra, Samsun Tower, Osmanlıİnşaat, Babil Kuleleri, Makrom Yapı vb birçok mağduriyet yaratan firma bulunuyor. Zaman zaman seslerini duyurmaya çalışan konut mağdurları istedikleri sonuca bir türlü ulaşamıyor.

Binlerce yeni konut çürüyor

EHA’ya konuşan konut mağdurlarından İ.Ç., “2009 yılında 39 bin lira peşinat, kalanı teslimatta diyerek konut aldım. 2012 Mayıs’ta evler teslim edilecek kalan meblağ olan 79 bin + 14 bin lira + tapu ve abonmanlık parasını ödeyecektim. Proje çok hızlı ilerlerken sürekli kontrole gider inceleme yapardım. Aradan 1 yıl geçti sorunlar çıkmaya başladı. Belediye ile sürekli problem olduğunu duyuyorduk. Sonunda proje mühürlendi. Fakat ödeme günü geldiğinde paranın tamamını ödeyerek tapuyu aldım. Süreç böyle gelişti. O gün bu gündür mağdur durumdayız. Evi aldığımda dolar kuru 1,5 TL civarıydı. Benim durumum da olan binlerce aile var. Kaç tane bakan geldi geçti hiç birisi sözünü tutmadı. Depreme dayanıklı evler çürümeye terkedildi çok yazık.” diyerek sözlerini tamamladı.

Kiralar yalan oldu

Bir diğer konut mağduru A.Ç ise konuyla ilgili şunları söyledi: “Yıllardır kira ödüyoruz. Sözleşmede projede gecikme halinde kira yardımı yapılır maddesi var. Fakat kimseden tek kuruş yardım alamadık. Evlerimiz ile ilgili hiçbir açıklama yapılmıyor. Devlet bu konutları TOKİ’ye devretse 1 yılda tüm sorunlar ortadan kalkar. Bunu neden yapmıyorlar anlamış değiliz. Çevre ve Şehircilik Bakanı Sayın Murat Kurum, burada toplantı yaptı ve söz verdi. Fakat sadece sözde kaldı bir daha lafı bile geçmedi. İrtibat ofisi açmışlardı, o da 1 ay bile durmadan kapandı gitti. Esenyut’un üzerinde lanet varmış gibi tüm devlet yetkilileri bu projelerden kaçıyor.” diyerek sözlerini tamamladı.

Kredi borçları yüzünden ailesi dağıldı

Konut mağdurları arasında öyle hayat hikayeleri var ki, konut mağduru olduktan sonra kimi insanların ev değil de hayal satın aldığı ortaya çıktı. Makrom Yapı mağdurlarından S.K ise başlangıçta çok mutlu olduklarını fakat ev yerine koca bir hayal satın aldıklarını öğrendiklerinde ailesinin dağıldığını gözyaşları içinde anlatıyor.

20 yıllık mağdurlar var

Konut mağduriyetleri bakıldığında sadece Esenyurt ve Fikirtepe’de değil İstanbul’un hatta Türkiye’nin birçok noktasında var. N.A. isimli vatandaş babasının 20 yıl önce Kayabaşı’ndan aldığı dairelerine hala kavuşamadıklarını binaların çürümeye terkedildiğini anlatıyor. Sekiz daireleri bulunan projenin akıbetinin ne olacağını bilmediklerini söylüyor.

Bugün sosyal medyadan seslerini duyurmaya çalışan konut mağdurları zaman zaman Ankara’ya giderek sorunlarına çözüm bulmaya çalışıyorlar. Bu konuda haklarından vazgeçmeyeceklerini dile getiren konutzedeler devletin bu konuda hiçbir işlem yapmayışına tepkililer.

Esenyurt’un şimdiki belediye başkanı da dahil kimseden destek göremediklerinden yakınan mağdurlar, son çare olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yolunu tutacak gibi görülüyor.

EHA’ya konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Turyap Kurumsal Satış ve Pazarlama Müdürü Alper Perçin, yaşanan mağduriyetlerle ilgili şunları söyledi.

Konut mağdurları 100 bini aşıyor

“İstanbul’da yaklaşık 100 bin konut mağduru var. Bunların büyük çoğunluğu Fikirtepe ve Esenyurt’ta bulunan inşaat projelerinden dolayı mağdurlar. Çoğunun tapusu var ama evleri yok. Mağdur olan yükleniciler de var. İnşaat firmaları arasında TMSF’ye devrolan, konkordato ilan etmiş, iflas etmiş olan firmalar var. Burada mağdur olan vatandaşlar, mağduriyetlerine çözüm bulamıyorlar. İnşaatların ne zaman tamamlanacağı tam olarak belli olmadığı için kimse bu evleri satın almak istemiyor. Zor durumdaki ev sahipleri çok düşük satış fiyatlarına evlerini satıyorlar. Bu evleri satın alan ve satmak isteyen vatandaşlar dikkatli olmalılar.” diyerek sözlerini tamamladı.

Zararı bankadan isteyin

Hâlbuki banka “Şu projeye kredi veriyorum” derken aslında o şirketin sorumluluklarını da paylaşmış oluyor. Başka bir deyişle tüketici 500 bin liraya ev almak üzere sözleşme yapmış ancak müteahhit ortadan kaybolmuş ya da iflas etmişse tüketici, ‘müteselsil sorumlu’ sıfatıyla bankadan hak talebinde bulunabiliyor. Bunu da 6.502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ‘Bağlı Krediler’ başlıklı 30. maddesinde yer alan haklarıyla sağlayabiliyor. Bu konuda görüşlerini dile getiren Tüketici Başvuru Merkezi Başkanı Aydın Ağaoğlu “Bağlı kredi, tüketici kredisinin belli mal ya da hizmetin alımını finanse etmek için verilir ve sözleşmenin iki tarafı da bu mal ya da hizmet için birlik oluşturmuş demektir. Yani banka o projeye kefil olmuştur, bu durumda tüketicinin mağduriyetini de gidermek durumundadır” dedi.

Sözleşme vermeyen suçludur

Tüketicilerin hakkını alabilmesi için öncelikle hakkının ne olduğunu bilmesi gerekiyor. Bunun için de konut, otomobil veya herhangi bir eşya alımına dair sözleşmeyi mutlaka almalı. Konut için para ödeyip de teslim alamayanların sözleşmeyi mutlaka saklaması gerekiyor. Kayıp hâlinde müteahhit ve bankadan sözleşme örneği istenebiliyor. Sözleşmeyi vermeyen banka için tüketicinin BDDK’ya şikâyet edip tazminat alma hakkı bulunuyor.

Bu kanunla mağdur kalmamalı

Aydın Ağaoğlu “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketicinin hakkını sonuna kadar koruyor. Tek şart sözleşme yapmak. Aldığınız konutla ilgili sözleşme yapmışsanız, orada şirketin imza attığı taahhütlerin yerine getirilmesini isteyebilirsiniz. Önce şirketten, sonra da bankadan. Kanun uygulansa hiçbir mağdur kalmaz’ dedi.

Sadece Esenyurt’ta 30 bin mağdur var

Son günlerde Dumankaya’nın çeşitli projelerinden ev alan binlerce mağdur, aylardır teslim edilmeyen evleri için mücadele ederken sadece İstanbul’un Esenyurt ilçesindeki projelere para yatıran ve senelerdir evlerini teslim alamayan 30 bin mağdur var. Babil Kuleleri, AkTowers, Acun Kent, KenYap İnşaat, Bulut, Osmanlı, Eviva Queen, Makron, Uçar Grup, Ukra, Gold, Home, Milenyum, SporCity, Yeşil GYO, Eviva, Gümüş City adlı projelerden ev aldığını zannedenler, aylardır mücadele ediyor. Mağdurlardan Nur Gök “Mağdurlar olarak zaman zaman toplanıp protestolar yapıyoruz. Yirmi yıl önce bir projeye girmiş arkadaşımız var. O zaman 20 yaşında bir gençken şu anda 40 yaşında. Aynı şekilde 40 yaşında bir projeye dâhil olan mağdur bir hanım 60 yaşında ve hâlâ mücadele ediyor.

Bakanlarımıza, milletvekillerimize, Cumhurbaşkanımıza mektuplar yazdık, mahkemelerde hakkımızı arıyoruz ama sonuç elde edemedik. Bizim haklarımızı savunmak üzere kurulan derneğimiz de 2015’te inşaatlarda PVC pencere taktırdığını iddia etmişti. Şimdi pencere yapanlar da paralarını alamadı, onlar da mağdur. Yani hakkımızı savunmak üzere dernek kuranlar da bizi dolandırdı” diyerek başlarına gelenleri özetledi.

Evdeki eksik için de banka

Teslim edilen evde herhangi bir eksik varsa, bu eksik için de projeyi kredilendiren, bir anlamda ona kefil olan bankanın sorumluluğu bulunuyor. Krediyle konut alan vatandaş, evdeki eksikten kaynaklanan zararının tazminini bankadan isteyebiliyor. Ağaoğlu “Diyelim ki evi teslim aldınız ama söz verdiği mutfak değil. Ankastreleri sözleşmedeki marka ya da model değil. Tüketici bunları bankadan talep edebilir. Bu talep teslimden itibaren bir sene içinde gerçekleşmeli” dedi.

Canan Eraslan/Türkiye Gazetesi

‘İmece sistemi ile para topladılar’

 Bakırköy Cumhuriyet Savcısı Talip Kalkan tarafından hazırlanan ve Bakırköy 7. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianamede sanıklar, binlerce kişiden ‘imece sistemi’ ile para toplamakla suçlanıyor.Kapatılan İstanbul İl Özel İdaresi’nde daire başkanı olarak görev yapan Bilal Demir’in bir numaralı sanık olarak yargılanacağı davada bazı sanıklara 1764 yıl hapis cezası istendi. Demir’e hakkında istenilen ceza ise 553 yıl oldu. Davanın sanıkları arasında Demir’in yanı sıra kızları Ayşe Didem Demir, Zeynep Hilal Demir, ağabeyi Fevzi Demir, Osman Turan, Cemal-Süleyman Sağlam, Taha ve Necati Aktülün, PİLVAK eski başkanı Erhan Çakmak, PİLVAK eski çalışanı Fevzi Ağırbaş, Mehmet Taşçı, Nazen Çelebi gibi isimler yer aldı.

Her mağdur için ayrı ceza

Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı’na 2013-16 arası yapılan şikâyetler sonrası hazırlanan iddianamede,  dolandırıcılık ile suçlanan sanıklar içinin istenen hapis cezası 2 ile 7 yıl arasında değişirken bazı sanıklar hakkında her bir mağdur için ayrı ayrı ceza öngörüldü. Buna göre bazı sanıkların 1764 yıla kadar hapsi istendi.  Davanın ilk duruşması önümüzdeki günlerde yapılacak.