İstanbul artık göçün değil, kaçışın merkezi oluyor

Uzmanlara göre bu tablonun arkasında hızla yükselen konut fiyatları, artan kira yükü ve yaşam maliyetleri bulunuyor. Bir dönem iş ve kariyer fırsatlarıyla öne çıkan İstanbul, bugün birçok kişi için ekonomik olarak sürdürülebilir olmaktan uzaklaşıyor.

Daha uygun konut arayışı göçü hızlandırdı

İstanbul’da ev sahibi olmanın her geçen gün zorlaşması ve kiraların rekor seviyelere çıkması, özellikle orta gelir grubunu farklı şehirlere yöneltiyor. Daha uygun fiyatlı konut, daha düşük yaşam maliyeti ve daha yüksek yaşam kalitesi sunan şehirler, İstanbul’dan ayrılanların ilk tercihi haline geliyor.

TÜİK verilerine göre iller arası göçün en önemli nedeni aile bağları olurken, ikinci sırada daha iyi konut ve yaşam koşulları yer aldı. Bu kapsamda 510 bin 226 kişi daha iyi yaşam koşulları için taşınırken, 406 bin 144 kişi ise eğitim amacıyla il değiştirdi.

Memurlar ve emekliler rotayı değiştirdi

Yüksek enflasyon ve gelir kaybı, özellikle memurlar ile emeklilerin İstanbul’dan ayrılmasını hızlandırıyor. Tayin dönemlerinde memurlar daha yaşanabilir şehirleri tercih ederken, emekliler ise memleketlerine veya yaşam maliyetinin daha düşük olduğu kentlere yöneliyor. Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşması da İstanbul dışına taşınmayı kolaylaştıran etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.

İç göç son 17 yılın en düşük seviyesinde

Türkiye genelinde 2025 yılında 2 milyon 475 bin 19 kişi il değiştirdi. İç göç oranı yüzde 2,87’ye gerileyerek, pandemi yılı 2020 hariç tutulduğunda 2008’den bu yana en düşük seviyeye indi.

İstanbul, 329 bin 912 kişiyle en fazla göç alan şehir olmayı sürdürse de, 371 bin 258 kişiyle en fazla göç veren il unvanını da korudu. Ankara ve İzmir ise hem göç alan hem de göç veren iller sıralamasında İstanbul’u takip etti.

Emlaknews.com.tr

Bakan Kurum paylaştığı görselde şu notları da belirtti:

• TOKİ eliyle 81 ilde sosyal konutlar inşa edilecek.
• Konut, konut arsası, sanayi siteleri satılacak.
• Gençler, emekliler, şehit yakınları-gaziler, engellilere özel kontenjan ayrılacak.
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Emlak Konut öncülüğünde gayrimenkul firmalarıyla konut kampanyası başlatılacak.
• İstanbul’da 10 bin ülke genelinde 40 bin arz fazlası kiralanamayan ya da satılamayan ofis dönüştürülerek konut yapılacak.

AA

3 milyon konuta çözüm

İktidar, programla satılmayı bekleyen yaklaşık 3 milyon konut için de harekete geçiyor. Programa göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı konut stoku için ‘çalışma başlattı. Eylül 2019 sonu itibarıyla inşaat halindeki konutlar dahil Türkiye’de 38.4 milyon konut bulunuyor. Konut arzındaki son yıllardaki artışın etkisiyle toplam konut açığı kapanmakla birlikte, bölgeler itibarıyla arz ve talep dengesinde uyumsuzluklarla karşılaşılabiliyor. Bu kapsamda konut piyasasında doğru ve uzun vadeli analizler yapılabilmesi için bakanlık konut stokunu ortaya koymaya karar verdi. Devlet, bu kapsamda dar gelirlilere yönelik 250 bin sosyal konut üretmeyi hedefliyor. Bu hedef doğrultusunda 2020 yılında 50 bin sosyal konutun yapımı tamamlanacak.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında 2020 yılında 10 şehre strateji belgesi hazırlatacak. İl ve ilçe bazında riskli ve rezerv alanlara ilişkin veriler, sosyal yapı analizi, ekonomik bütünleşme, alt yapı durumu, finansman modelleri ve il bazında dönüşüm hedefleri kentsel dönüşüm strateji belgelerinde yer alacak.

Kamu kemer sıkacak

Programda sanayi üretiminin yılın ilk yansında yüzde 4.4 azaldığına işaret edilirken bu yıl kamunun yatırımlarda kemer sıkacağı, kamu sabit yatırımlarının yüzde 28.7 oranında azalacağı bilgisi verildi. Programda, büyük bölümü uluslararası şirketlerin kâr transferinden kaynaklanan, yani yurt dışına çıkar diki an paralardan oluşan birincil açığın bu yılın ilk 8 ayında 7.8 milyar dolara ulaştığı, yılın sonunda da 12.8 milyar dolara çıkacağı belirtildi.

BES’e yeni formül

Programa göre, Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) otomatik katılım tamamlayıcı emeklilik sistemine dönüşecek. BES’e girenlere sağlanan devlet destekleri yaşa göre değişecek. Evlilik, sağlık, eğitim nedeniyle sistemden çıkmadan nakit çekme imkanı gelecek. Türkiye Sigorta Birliği’nin açıkladığı 2019’un ikinci çeyrek sektör sonuçlarına göre, 11 milyon vatandaş zorunlu BES’ten ayrılmıştı.

Erdoğan Süzer – Sözcü