Krizler yaşam şeklini değiştirmeyi sürdürüyor

Döviz kaynaklı ekonomik kriz ve bu krizin yarattığı yüksek enflasyon sonucu gayrimenkul fiyatlarında yukarı doğru büyük bir sıçrama gerçekleştiğini belirten Realtyplus Franchising A.Ş Kurucu Ortağı Özhan Carda, “Gayrimenkul fiyatlarında yaşanan bu aşırı değerlenme etkisini kısa sürede aşırı yüksek kira artışı olarak hissettirmeye başladı. İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya gibi büyükşehirlerde bu artış yüzde 100’ün üzerinde gerçekleşirken; Denizli, Trabzon, Van gibi Anadolu’daki bazı şehirlerde ise yüzde 50’nin altında bir artış görüldü. Türkiye’den üç ilimiz son bir yılda küresel konut kira fiyat artışları sıralamasında ilk ona girdi” dedi.

Gelecekte bu günü anlatırken “…Önce kira göçü başladı” diyeceğiz

Konut kiralarındaki yükselişin ileriki dönemlerde büyükşehirlerden kiraların nispeten daha düşük oluğu diğer şehirlere göçe neden olacağını da vurgulayan Carda, “Ancak bu durum şu anda hissedilir bir şekilde görülmüyor. Zaman içinde insanların büyükşehirlerdeki gayrimenkullerini yüksek bedellerle kiraya verip kiraların daha düşük olduğu bölgelerde yaşamaya karar vermeleri gayrimenkul kaynaklı göç hareketlerinin nedeni olacaktır. Konut kiralarındaki fahiş artışı tetikleyen en önemli etkenlerin başında 2018 yılından beri ülkemizde konut üretiminin daralması ve enflasyon etkisiyle yükselen inşaat maliyetleri gelmektedir. Bazı bölgelerde başta savaştan kaçan Rus ve Ukrayna vatandaşlarının sığınacak evlere dolar bazında yüksek kiralar ödemeye razı olmaları da başka bir neden olarak göze çarpmaktadır.” şeklinde konuştu.

TÜİK verileri belirleyici oluyor

Yaptığı açıklamada Doğan, kiracıları ilgilendiren önemli bilgiler verdi. Ekim-kasım aylarının kira kontratlarının yoğun bir şekilde yenilendiği dönem olduğunu vurgulayan Doğan, yüz binlerce hatta milyonlarca konut sahibinin kira artışı için TÜİK rakamlarını beklediğini söyledi.

Borçlar Kanunu’nda yer alan düzenlemeye göre kira artışına 1 Temmuz 2012’den beri yasal bir üst sınır getirildiğini ifade eden Doğan, bu kapsamda, kira artışlarında Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nin (Yİ-ÜFE) dikkate alındığını vurguladı. Doğan, meskenler için geçerli olan bu kuralın, işyerleri için 1 Temmuz 2020’ye kadar ertelendiğin i anımsatarak, ancak gerek ÜFE’nin, gerekse Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) birden fazla hesaplanma yöntemi olduğunu bildirdi. Doğan, TÜİK’e göre bu oranların, bir önceki aya göre değişim, önceki yılın aynı ayına göre değişim, son on iki aylık ortalamalara göre değişim şeklinde hesaplandığını kaydetti.

‘Yargı yolu açık’

Doğan, kanunda yıllık kira artırımının bu oranlardan hangisine göre yapılacağının belirtilmediğini hatırlatarak şöyle konuştu:

“Bu yüzden bazı mesken sahipleri en çok çıkan oranlarda kira artışı yapmaya kalkışabilir. Ancak her ne kadar kanunda hangi orandan zam yapılamayacağı belirtilmese de Yargıtay’ın verdiği karara göre yıllık kira artışları ÜFE’nin on iki aylık ortalamalarına göre hesaplanır yani yıllık bazda artış oranına göre değil.

Yİ-ÜFE eylülde aylık bazda yüzde 10.88, yıllık bazda ise yüzde 46.15 artış gösterdi. Eylül ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında ise yüzde 21.36 arttı. Yani Yargıtay içtihadına göre ekimde yıllık kira artışı en fazla yüzde 46.15 değil yüzde 21.36 olabilir. Tüketicilerimiz yüzde 21,6’nın üzerinde veya Yİ-ÜFE’nin yıllık bazdaki artışı olan yüzde 46,15 gibi bir artışla karşılaştığında Yargıtay’ın kararını emsal göstererek hukuki yollara başvurabilir.”

İçtihat olmasa yıllık artış yüzde 40’ı bulurdu

Doğan, yaz aylarında döviz kurlarında meydana gelen yükselişle birlikte görülen zamlar sonrası kira kontratlarını yenileyecek tüketicilerin tedirgin olduğunu söyledi. Yargıtay’ın kararının tüketicilerin elini güçlendirdiğini dile getiren Doğan, “Bu içtihat olmasaydı belki de bazı konut sahipleri kira rakamında yüzde 40’ı aşan zamlar yapacaktı” diye konuştu.

Aydınlık Gazetesi