‘Sadece inşaat değil, bankaları da vuracak’

Dilipak “Dikkat, dikkat!” başlıklı yazısında “Sıradaki felaketi söyleyeyim mi, bu gayrimenkul piyasası patlayacak! Bu Amerika’daki, Avrupa’daki konut krizinden daha kötü patlayacak. Bu fiyat artışı ile piyasa balon yaptı. Bu patlama diğer birçok sektör yanında sadece inşaat sektörünü değil, bankaları da vuracak. Bu işten anlayanlara soruyorum; ülkemizde daha önce böyle bir servet transferi görülmemiş! Servet taşa, toprağa, demire, çimentoya gömülmüş. Öyle ya gayrimenkul birileri için güvenilir liman” ifadelerini kullandı.

Dilipak, yazısını şöyle sürdürdü: “Piyasa emlak ve finans spekülatörlerinin tahminleri ile balon yapmış durumda ve ha patladı, patlayacak.. Türkiye’de bu spekülasyon şu an normalin 5 kat üstünde. Bu yüksek tansiyona hiçbir piyasa dayanamaz. Ve her geçen gün daha da yükseliyor. Sonunda patlayacak ve düşüş de aynı şekilde şiddetli olacak.

‘Açıklamalar gerçeği yansıtmıyor’

Emlak ve inşaat bizde ekonominin çok büyük bir parçası. Bu patlama domino etkisi ile zincirleme bütün piyasaları vuracak. Bunun ekonomik, sosyal, siyasi sonuçları olacak. “Her şey kontrolümüz altında” diye yapılan açıklamalar gerçeği yansıtmıyor ve bugünün krizini ertelerken, şiddetini o ölçüde artırıyor.

Otomobil piyasasında da bir yanlışlık söz konusu. Piyasa absürt bir spekülasyona teslim” dedi.

Dilipak’ın yazısının tamamı şöyle:

Dikkat, dikkat!

Hatırlatayım, “uysal atın çiftesi pek olur”. Kavga pazarda, tarlada, kirada çıkacak.

Hep bir ümitle mucizevi bir kurtuluş umudu taşıyorlar. Yine, “Bunlar değilse çözüm üretecek olanlar, o zaman onlar kim?” sorusunun cevabını bulamıyorlar.

Sonuçta kahırla katlanıyorlar. Yarın “ne olacaksa olsun, inceldiği yerden kopsun” noktasına gelirse işler, o zaman ne olacağını kimse kestiremez.

Herkesin kafasının bir yerinde, derununda, din ve ahlaktaki çöküşün sancısı var. Dağılan aileler, kaybedilen genç nesil, eğitimdeki çöküş, adaletsizlik, rüşvet, torpil ve yolsuzlukla ilgili kulaklarına sızan, inanmak istemese de, beynini kemiren, cevabını arayan sorular var.

Bakın 3 konu var ki, insanlar bu alandaki gerçekleri bizzat yaşıyorlar:

Adalet, Aile ve Gençlik.

Mutlaka çevrelerinde bu sorunları yaşayan birileri var.

Ve şu Pandemi yalanı!

Önce DSÖ sanki İslam’ın şartı gibi sunuldu, NAS’tı da, “Farz-ı Ayn mı, Farz-ı Kifaye mi” konusu bile tartışıldı, Peygamberimizin hayatından örnekler verildi. Camiye bile müdahale edildi, ama şimdi gerçekler tek tek ortaya çıkmaya başlayınca, insanların kafası karıştı.

Sıradaki felaketi söyleyeyim mi, bu gayrimenkul piyasası patlayacak! Bu Amerika’daki, Avrupa’daki konut krizinden daha kötü patlayacak. Bu fiyat artışı ile piyasa balon yaptı. Bu patlama diğer birçok sektör yanında sadece inşaat sektörünü değil, bankaları da vuracak. Bu işten anlayanlara soruyorum; ülkemizde daha önce böyle bir servet transferi görülmemiş! Servet taşa, toprağa, demire, çimentoya gömülmüş. Öyle ya gayrimenkul birileri için “güvenilir liman”.

“Nas” nerede?

Kimi borsaya, kimi faize, kimi dövize gitti. Üretim yok, servet birilerinin arasında dönüp dolaşan bir metaya dönüştü. Haşr 7’de ne deniyordu, ganimetler hakkında söylenenlerden sonra “… O mallar, içinizden yalnız zenginler arasında dolaşan bir servet (ve güç) hâline gelmesin diye (Allah böyle hükmetmiştir). Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz, Allah’ın azabı çetindir.”

Kamu kaynakları birileri tarafından hoyratça tüketiliyorsa, bu Allah’ın gazabına davetiyedir. Tevbe suresindeki uyarıyı hatırlayalım:

“(23)Ey iman edenler! Şayet inkârı imana tercih ederlerse, babalarınızı ve kardeşlerinizi dahi dayanıp güvenilecek dostlar edinmeyin. İçinizden kimler onları dost edinirse, işte kendilerine kötülük edenler bunlardır. (24) De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, hısım-akrabanız, kazandığınız mallar, durgunluğa uğramasından endişe ettiğiniz ticaretiniz ve hoşlandığınız meskenler size Allah’tan, peygamberinden ve O’nun yolunda cihad’dan daha sevimli ise, artık Allah buyruğunu (kıyameti) gerçekleştirinceye kadar bekleyin. Allah günaha saplanmış kimseleri hidayete erdirmez.”

Bir de İstanbul depremini düşününce bu, “Fiten hadisleri”nde haber verilen “sığır çobanlarının gökdelen dikme sevdası” başımıza çok iş açacağa benziyor. Malum; “Allah cahil ve zalim bir topluluğa hidayet nasib etmez”.

“Kullanım için” değil değil sadece “yatırım için emlak” “Kenz”e girer mi! Bir başkasının ihtiyacını birileri sun-i taleple stoklayınca bunun hesabı olmayacak mı?

Stokçuluk sadece soğanda patateste mi oluyor?

Ev oturmak içindir.

Dubai’deki 2005, Paris’teki 2004, 2008-2012 arası ABD’de de emlak krizi yaşanmıştı.

Konut fiyatları inişe geçince birdenbire subprime mortgage (yüksek risk ve yüksek faizli kredi) krizi ile kredi piyasası çökmüş, kredi faizlerini ödeyemeyen düşük gelirli ailelerinin iflas etmelerine ve konutlarının haczedilerek el konmasına sebeb olmuştu.

Bir müteahhidle konuşuyorum, şu anda inşaat girdileri 3-5 kat artmış. Uzmanlar “Fiyatlarda %40’a kadar ani artış hareketleri beklemiyorduk ama bu sınır çoktan aşıldı” diyor. Piyasa emlak ve finans spekülatörlerinin tahminleri ile balon yapmış durumda ve ha patladı, patlayacak.. Türkiye’de bu spekülasyon şu an normalin 5 kat üstünde.

Bu yüksek tansiyona hiçbir piyasa dayanamaz. Ve her geçen gün daha da yükseliyor. Sonunda patlayacak ve düşüş de aynı şekilde şiddetli olacak.

Emlak ve inşaat bizde ekonominin çok büyük bir parçası. Bu patlama domino etkisi ile zincirleme bütün piyasaları vuracak. Bunun ekonomik, sosyal, siyasi sonuçları olacak. “Her şey kontrolümüz altında” diye yapılan açıklamalar gerçeği yansıtmıyor ve bugünün krizini ertelerken, şiddetini o ölçüde artırıyor.

Otomobil piyasasında da bir yanlışlık sözkonusu. Piyasa absürt bir spekülasyona teslim..

Hayaller gerçeklerle yüzleştiğinde mutlaka gerçekler galib gelir. Dökme su ile değirmen dönmez çünkü. Tayfaların üfürüğü yelkenleri şişirmez. İvme kazanan beklenen patlama bu şekilde gidilirse çok fazla gecikmez.

Allah korusun, başımıza bir şey gelecekse, bu bugünkü ihmallerimizin, yanlışlarımızın bir sonucu olacaktır.

“Tekasür” ile övünmekle felaketlerden kaçınılmayacağı gibi, felaketler karşısında dövünmek de fayda sağlamaz. (Bakınız: 102. Sure)

O zaman tevbe edelim, aklımızı başımıza alalım, gerçeklerle yüzleşelim.

Hz. Yunus’u, Hz. Nuh’u, Hz. Lut’u hatırlayalım. “İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden” başımıza gelecek felaketlerden kurtulmak için yarın çok geç olabilir. Selâm ve dua ile.

Birçok sektör temsilcisi, konut fiyatlarında artışın yıllık yüzde 30-70 aralığında olduğuna işaret ediyor. Bazı bölgelerde bu artış yüzde 100’leri buluyor.

Gelinen noktada, İstanbul’daki sıfır daire fiyatları semtine göre değişmekle birlikte 1 milyon TL’leri aşar hale geldi.

‘Fiyat düşüşü için neden yok’

İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Nizamettin Aşa, halihazırda İstanbul’da ev sahibi olmak isteyenlerin 700-750 bin TL’yi gözden çıkarması gerektiğini söylüyor. Bu tutar pandemi öncesinde 200 bin-500 bin TL arasındaydı.

Eva Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Cansel Turgut Yazıcı ise, “Orta gelirli insanların ev sahibi olması çok zorlaştı. İnşaat maliyetleri bu kadar yükselmişken konut fiyatlarının düşmesi için bir neden de göremiyorum. Türkiye, bir barınma sorununa doğru gidiyor” diye konuştu.

Ülke genelinde fiyatlar yüzde 30-70 arasında zamlandı

Yazıcı’nın aktardığına göre, ülke genelinde son bir yılda konut fiyatlarındaki artış bazı bölgelerde yüzde 30 iken bazı yerlerde de yüzde 70’i buluyor. İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Nizamettin Aşa ise bu oranların İstanbul’da yüzde 100’ü bulduğunu söyledi.

Yazıcı, pandemiden bu yana konut fiyatlarının artmasındaki ana nedenleri ‘düşük faizli konut kredilerinin talebi artırması’, ‘evden çalışmanın yaygınlaşmasının talebi artırıcı bir etki yapması’, ‘yeni projelerinin olmaması ve azalan konut stoklarının etkisiyle arz ve talep dengesinin bozulması’ ile ‘artan inşaat maliyetleri’ şeklinde sıraladı.

İstanbul’da konut stoku 90 bine düştü

İstanbul’da her yıl ortalama 250 bin konut satılırken 2021 yaz ayları itibarıyla 90 bin konut stoku olduğu bilgisini veren Yazıcı, “Kentte şu an en az 200 bin konut stoku olması gerekiyor ki arz ve talep birbiriyle dengeli olsun. Ancak son araştırmamıza göre, İstanbul’da şu anki konut stoku miktarı 90 bin adet. Bu miktar Covid-19 pandemisinin başında 250-300 bin idi. Faiz kampanyasıyla birlikte stoklar eridi. O günden bugüne de fiyatlar artarak bugünlere geldi” dedi.

Gelinen noktada konut fiyatlarının düşmesi için bir neden göremediğini de aktaran Yazıcı, “Fiyatlar sabit kalırsa avantaj sayarım” diye konuştu.

Yeni dairelerin fiyatı ikiye katlandı

İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Nizamettin Aşa ise, gelecek bir yıllık dönemde konut fiyatlarında aşırı artışlar beklemediğini; 2022’de kentsel dönüşümün kısmen tamamlanması ihtimalinin konut fiyatlarının sabit kalmasında rol oynayabileceğini dile getirdi.

Aşa’nın verdiği bilgiye göre, kentteki 5-15 yaş aralığındaki bir binada bulunan daireler, bir yıl içinde ikinci el ev fiyatlarından yüzde 50 daha pahalı hale geldi. Aynı dönemde sıfır dairelerin ise ikinci el daire fiyatlarını ikiye katladı.

“İstanbul’da sıfır bir binada 2+1, 3+1 bir daire almanın bedeli 1 milyon liradan aşağı değil” diyen Aşa, “Sıfır evler pandemi öncesinde de yüksekti. Ancak şimdi en az 700 bin TL’yi gözden çıkarmak hale geldi” diye konuştu.

‘Toplu ulaşımı göze alırsan…’

Aşa ayrıca, artan pahalılığın ev sahibi olmak isteyenlerin semt tercihlerini değiştirmek zorunda kaldığına da işaret ediyor.

İstanbul’da her gün birden fazla toplu taşıma aracına binmeyi göze aldıktan sonra ev sahibi olmanın daha kolay olabileceğini ifade eden Aşa, şöyle devam etti: “İstanbul’da alternatif bitmez. Toplu ulaşım yaygınlaştı. Mecidiyeköy, Kuştepe’de 300 bin TL’ye ya da Esenyurt’ta 250 bin TL’ye daire alınabilir hâlâ” diye konuştu.

Kredili satışlar temmuzda yüzde 84 düşmüştü

Öte yandan, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Konut Satış İstatistikleri, faizlerin yükselmesinden sonra kredili satışlardaki çarpıcı düşüşleri ortaya koyuyor.

Son açıklanan Temmuz 2021 verilerine göre, ülke genelinde konut satışları temmuzda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 53 azalarak 107 bin 785’e geriledi. Kredili satış olarak nitelendirilen ipotekli konut satışları ise, temmuzda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 84.3 azalarak 20 bin 553’e düştü.

Gamze Bal-Sözcü

Kahveci: Evler boş kalacak

Özellikle İstanbul’da daha önce 2 bin liraya kiralanan evlerin kira fiyatı 5 ila 6 bin TL arasına yükselmesi dikkat çekiyor. Sektör temsilcileri konut sektörünün darboğazda olduğunu dile getiriyor. Kiralık ev stoku giderek azalırken, Ekonomist yazar İbrahim Kahveci’den dikkat çeken bir çıkış geldi. Kahveci, “Konut balonunu kimse şişirmesin, konut işi bitti. Nüfus giderek azalacak evler boş kalacak” dedi.

Türkiye’nin yeni konuta ihtiyacı yok

Türkiye nüfusunun reel olarak gerilemeye başladığını dile getiren ve Türkiye’nin konut ihtiyacının olmadığını Kahveci şu şekilde anlattı:

“Yeni doğanlar karşısında ölüm oranlarının az oluşu, nüfusun görünüşte arttığı gösteriyor ancak Türkiye’nin nüfusu gerçekte geriliyor. Bir daha 2.1 nüfus artışını görmemiz çok zor. Bu ne demek biliyor musunuz? 10-15 yıl sonra evler bomboş kalacak. Türkiye nüfusu reel olarak gerilemeye başladı. 2017’den beri nüfus geriliyor. Özellikle orta kuşak yaşlanıp hayatını kaybetmeye başladığı zaman 10-15 yıl sonra özellikle İstanbul’da konutlar bomboş kalacak. Konut şişirme bir iştir, hiçbir geleceği yok. İstanbul’un eski kenar semtlerinin bomboş kaldığını göreceğiz. Aile başına 1.7 çocuk oranı demek nüfusun azaldığının başlıca göstergesidir. Türkiye’de ortalama olarak günde 10 bine yakın vefat var. Konut balonunu kimse şişirmesin. Türkiye’nin konut ihtiyacı yoktur. Yeni konut yapmaya da gerek yoktur. Mevcut konutlar ihtiyacı karşılayacaktır. Yapılan konutlar boşuna olacaktır.”

Milli Gazete

‘Konuttaki fiyat artışları ekonomide sorun yaratmaz’

Cushman & Wakefield Yönetici Ortağı Tuğra Gönden, konut sektöründe fiyat artışlarının sürdürülebilir olup olmadığı hususunun Türkiye’de temel sorun olduğunu belirterek küresel piyasaların aksine Türkiye’de konut fiyat artışının ülke ekonomisi adına bir tehlike oluşturmadığına dikkat çekti. Bu duruma gerekçe olarak konut fiyatlarındaki artışın kredi pazarına etkisinin sınırlı olmasını gösteren Tuğra Gönden, Türkiye’de konut kredilerinin GSMH’ye oranının yüzde 6 seviyelerinde olduğunu, bu oran dünyada ise ortalama yüzde 50-60 civarında bulunduğunu ifade etti. Tuğra Gönden, Türkiye’deki konut fiyat artışlarının küresel finans krizinin öncesinde yurt dışında görüldüğü seviyelere ulaşsa bile Türkiye’deki kredi pazarının GSMH’ye oranı düşük olduğu için henüz kredi pazarını etkileyecek güçte olmadığının altını çizdi.

‘Fiyat artışının bir nedeni de kentsel dönüşüm’

Cushman & Wakefield’ın 2010 yılı başlangıç kabul edilerek yapılan analizinde konut satış ve kira fiyatlarında sürekli artış göstermediği, buna karşılık 2013 yılından sonra artışın daha net olduğu vurgulandı. Konut fiyatlarının son yıllardaki artışında ise yasal düzenlemelerin etkili olduğu belirtilen raporda bu düzenlemeler 2013 yılında yürürlüğe giren KDV değişikliği ve özellikle Mayıs 2012’de yürürlüğe giren 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Yasası olarak sıralandı. Raporda ikinci el konutlardaki fiyat artışının nedeni olarak da kentsel dönüşüm sürecinde değeri yükselecek binaların getirisine ortak olmak isteyen yatırımcıların talebi gösterilirken, kentsel dönüşümün etkisi ile konut değiştirmek zorunda kalan ev sahiplerinin geçici konut ihtiyacının da kiraların artırdığı kaydedildi.

‘Yeni konutta fiyat artışları gelir artışının altında kaldı’

Son 5 yılda kişi başına gelir yüzde 67 artış kaydetmesine karşın ikinci el konut fiyatlarındaki artışın ikiye katlandığına dikkat çekilen raporda yeni konut fiyatlarındaki yüzde 58’lik artışın gelirdeki artışın da altında kaldığına işaret edildi. Rapora göre, satış fiyatlarında kentsel dönüşüm dışında inşaat maliyetleri, faiz ve döviz kurlarında yaşanan artışlar da etkili oldu. Cushman & Wakefield Yönetici Ortağı Toğrul Gönden özellikle inşaat maliyetlerinde yaşanan yüzde 55 artışa dikkat çekerek merkezi bölgelerdeki arsa yetersizliği ve yükselen arsa fiyatları nedeniyle yeni projelerin çoğunlukla çeper bölgelerde gerçekleştirildiği hatırlattı. Toğrul Gönden bu nedenle yeni konut fiyatlarındaki artışın nispeten düşük kaldığını söyledi.

Amortisman süresi 16 yıldan 18 yıla yükseldi

Araştırma ile konut yatırımlarının ortalama geri dönüş süresinin 18 yıla, konut yatırım değerinin ise 8,6 yıllık ortalama gelire eşit olduğu saptandı. Oysa iki yıl önceki raporda geri dönüşüm süresinin 16 yıl, yatırım değerinin ise 7 yıllık ortalama gelire eşit olduğu açıklanmıştı. Türkiye’nin verilerinin IMF verileri ile kıyaslandığı araştırmanın sonuçlarına göre, Türkiye en yüksek fiyat artışlarının yaşandığı ülkeler arasında yer alırken fiyat/gelir makasının da en hızlı açıldığı ülkelerden biri.

‘Fiyat/gelir dengesinin olumsuz sinyaller var’

Türkiye’nin ikinci el fiyatları ve kiralar arasındaki ilişki bakımından da diğer pazarlardan farklılık gösterdiği belirtilen analizde, fiyat/gelir dengesinin olumsuz sinyaller verdiğine vurgu yapıldı. 1,35 – 1,40 aralığındaki konut faizlerinin kredili konut satışlarını olumsuz etkilediği de raporda yer alan tespitler arasında yer alıyor.

‘Türkiye en çok fiyat artışının yaşandığı 6’ıncı ülke’

2015 yılı sonu itibariyle IMF verilerine göre, Türkiye yıllık olarak en fazla konut fiyat artışı görülen 6’ıncı ülke olurken lisenin başında Katar, Yeni Zelanda ve Hong Kong yer aldı. Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ukrayna’da ise konut fiyatlarında yüzde 30’ları aşan düşüşler meydana geldiği görüldü. Türkiye’de konut fiyatları en fazla yükseldi ilerin İstanbul, Adana, Yalova ve Antalya olarak sırandığı raporda konut satış fiyatları ile kira artış oranı arasındaki en büyük farkların ise Isparta, Kahramanmaraş ve Sinop’ta olduğu belirtildi.

‘Kadıköy’de fiyatlar uçtu’

Cushman & Wakefield’ın raporuna göre, 2012 yılından günümüze kadar İstanbul’un neredeyse tüm ilçelerinde yüzde 100’den fazla artış var. İstanbul’un fiyat artış rekortmeni ise Kadıköy. Bu alanda Kadıköy’ü Sarıyer, Zeytinburnu, Maltepe ve Fatih izlerken artışların yaşandığı ilçelerin birçoğunda kentsel dönüşüm faaliyetlerinin önemli bir payı bulunduğu da araştırmacıların dikkatinden kaçmadı.

Balonu ‘yenilikçi’ kimlik büyüttü

1990’ların Internet balonundan çözülen finansman imkanlarının inşaat-emlak sektörüne aktığını, küresel likiditenin bol ve ucuz arzını, küresel üretimde Çin’in değer zincirindeki payını artırdığını açıklayan Yücel, Anglo-Amerikan ekonomilerindeki ‘yenilikçi’ kimlikle birlikte balon oluşumunun kaçınılmaz olduğunu söyledi. Amerika ekonomisindeki konut kredilerinin geri ödenebilirliği sorgulandığında balonun çözüldüğünü belirten Yücel, krizin Atlantik ötesine de bulaştığını, Avrupa’daki krizin bazı problemleri gün yüzüne çıkardığını ve Yunan borç krizini gündeme getirdiğini anlattı.

Artış-azalış meselesi değil

Ankara Üniversitesi’nde, Prof. Belgin Akçay ile konut fiyatlarının artış hızını mercek altına aldıklarını ve 26 ülke için reel konut fiyatlarının artış dönemlerini hızlı artış ve yavaş artış dönemlerine ayrıştırdıklarını ifade eden Yücel, ‘nominal konut fiyatlarının TÜFE’ye görece artış hızı nerede ivmeli, nerede ivmesiz?’ olduğunu bulmak için gerekli endeks hesaplamalarının yapılması gerektiğinin altını çizdi. Sonuçta hızlı ve yavaş artış dönemlerinin bağıntılı olduğu makroekonomik faktörlerin farklı  olduğuna ulaşan Yücel ile Akçay, olaya sadece artış-azalış diye bakmanın veride gömülü olan bilgiyi gizleyebildiğine dikkat çekti. Analizi bir kademe daha ileri götürerek, bu etkilerin tüm ülkelerde, sadece fiyat artışı yaşayanlarda ve fiyat artışını müteakip çöküş içine girenlerde farklılaştığını gördüklerini anlatan Yücel, balon oluşumunun ilgili faktörlerin her ülkede ve her zaman aynı olmadığını söyledi.

Dramatik Yunanistan

Ekonomi dünyasında ‘GIIPS ülkeleri’ denen Yunanistan, İrlanda, İtalya, Portekiz ve İspanya’daki süreçlerin özel sektör tahvil piyasasının toplam değerinin konut fiyatlarının çöküş eğilimine girmesi ile doğru orantılı olduğunu açıklayan Yücel, GIIPS ülkeleri ile diğer ülkeler arasında net faiz marjlarının etkileri açısından da bir farklılaşmanın mevcut olduğuna dikkat çekti. Yücel, ‘‘Yunanistan örneği çok dikkat çekici ve dramatik.’’ dedi. Yücel, kriz süreci ve sonrasında Yunanistan’da uzun süredir halının altına süpürülen yapısal sorunların tek tek ortaya çıkarak ülkeyi bir anlamda nasıl bitirdiğini gösterdi. Yücel’e göre en önemli nokta ise Avrupa Birliği’nin dahili mekanizmalarındaki eksikliklerin anlaşılması. Türkiye’de bu tip durumların başarısızlık olarak nitelendirildiğini ifade eden Yücel, aslında bu sürecin Avrupa Birliği için bir öğrenim olduğunu ve geleceğini sağlamlaştırdığını belirtti.

Türkiye emlak piyasasına oynadı

Yücel, krizin Türkiye’ye olan etkilerini de değerlendirerek, Türkiye’nin krizin ilk dönemlerinde inşaat-emlak-gayrimenkul eksenli bir büyüme hikayesi içine girdiğini açıkladı. Bu sayede yüksek gelir çarpanları ile büyüdüğünü ve kredi piyasasını olabildiğince canlı tuttuğunu söyleyen Yüksel, kısa-orta vadede yarayışlı olanın orta-uzun vadede  yarayışlı olmayacağını belirtti. Türkiye’deki mevcut siyasi tansiyonun ve sosyal huzursuzlukların olumsuz bir bakış açısına yol açacağına değinen Yücel sözlerine, ekonomik aktivitenin aynı yüksek gelir çarpanları ile hızla daralması ve kredi piyasasının çökmesi halinde, hali hazırda tam düzelmemiş olan dünya ekonomisinde mevcut kadroların neler yapabileceği büyük bir soru işareti olarak kaldığını ekledi.

Büyükduman, seminerde doktora çalışmalarından da bahsedecek

Seminerde, sürmekte olan konut balonu tartışmalarında varlıkların fiyatlarıyla getirileri arasındaki ilişkiyi irdeleyecek olan Büyükduman, konut kiraları ile diğer varlıkların getirilerini karşılaştırarak gayrimenkul piyasalarına farklı bir yorum getirecek. Ayrıca Büyükduman, doktora çalışmaları sırasında fiyat, kira ve kredi faizi değişkenlerinin bileşiminden geliştirdiği yeni bir piyasa göstergesi olan ‘Otofinansman Katsayısı Endeksi’ni dinleyenlerin yorumuna sunacak.

Başlık listesi kabarık

Büyükduman, seminerde Gayrimenkul piyasalarının doğası, Gayrimenkul fiyat endeksleri, İstanbul için metooloji, Alt merkezler endeksi, Kira çarpanı endeksi, Diğer göstergelerle getiri karşılaştırmaları, Piyasaların esnekliği ve Balon teşhisi için yeni bir gösterge önerisi başlıklarını konuşacak.