Bu soruları İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Başkanı Cemal Gökçe yanıtladı. Öncesindeki görevleri bir yana 1998’den 2016’ya yılına kadar İMO İstanbul Şube Başkanlığı ve halen Genel Başkanlık görevini sürdüren Gökçe, inşaata dair deneyimlerini paylaştı.

Milyonlarca konut fazlası tüketilemiyor

İhtiyaç değil, ticari anlayışla yapıların inşa edildiğini dile getiren Gökçe, ekonominin inşaata, betona bağlandığını ama bunun da bir doygunluk noktası olduğunu söyledi.

2008 krizinde de ihtiyaç temelli olmayan, sosyal niteliği yok sayılan konutlar üretildiğini kaydeden Gökçe, “Dağ taş inşaata dönüştürüldü. Rantı en yüksek yerlerden başlanarak yapıldığı için sosyal sorunlar yaşandı. Gelinen noktada Türkiye’de yaklaşık 3 milyon civarında fazla konut var ve bunların satılması lazım. Peki kime satacaksınız? Konut ihtiyacı olan insanların paralarının olması lazım ama krizle birlikte artan işsizlik, hayat pahalılığı nedeniyle insanların eve ne peşin ne de banka kredisiyle verecek parası yok” dedi.

İnşaat sektöründe sorun yıllarca sürecek

Ülke ekonomisinin “lokomotifi” haline getirilen inşaat sektörünün birçok iş kolunu da etkilediğini ifade eden Gökçe, sadece konut sektörünün yaklaşık 250-300 iş koluna hitap ettiğini ifade etti. Bu süreçte sürekli dışarıya borçlanıldığını belirten Gökçe, kamu bankalarından çiftçiye veya ihtiyacı olan vatandaşa verilmeyen milyarlarca kredinin kamu-özel ortaklığı çerçevesinde köprülere, havaalanlarına aktarıldığını söyledi.

“Artık havuzun suyu doldu” diyen Gökçe, şunları söyledi: “Her alanda olduğu gibi inşaat sektöründe kriz gerekçesiyle konkordatolar ilan edildi, işçiler işten atıldı, meslektaşımız inşaat mühendisleri ya işten çıkarıldı ya da esnek çalışmaya maruz kaldılar. Yaklaşık 10 ay içinde 600-700 civarında kişi işten çıkarıldı. İnşaat sektörü krize geç girer ve krizden geç çıkar. Çünkü birtakım malzemeler alınmıştır ve işçilerle anlaşmalar yapılmıştır. O yüzden belli bir hızda inşaatlar sürer ama bir yerden sonra tıkanır ve krize girer. Bu nedenle şu an üretime devam eden inşaat şirketleri de krizden etkilenecektir. İnşaatta krizin en az 3 yıl daha yaşayacağı yönünde ciddi tespitlerimiz var.”

Konut kredisi faizlerini düşürmek çözüm değil

En son Ziraat Bankasının kişilere ve inşaat şirketlerine sunduğu düşük faizli konut kredilerinin bir etkisi olup olmayacağını sorduğumuzda, Gökçe bunun krize bir çare olamayacağını söyledi.

Gökçe, “Bankalara faizleri aşağıya çek demenin karşılığını yine hazinenin yani bizim ödememiz lazım. Mesela İşsizlik Fonu’ndaki paralar kamu bankalarına verildi. İkincisi bu faizler ne kadar sürse de vatandaş konut alacak durumda değil. İş garantisi var mı ki insanlar konut kredisi çeksinler. Hayat pahalılığı o hale geldi ki kriz her evi vuruyor. Siz konut kredilerinde faizi yüzde 0.50’ye bile indirseniz, insanların kredi çekebilmesi mümkün değil. Ben kendi çevremden de biliyorum. Her zaman iş bulması beklenen inşaat mühendisleri dahi işsiz kalıyor” dedi.

‘30-40 yıllık ihtiyacı planlamak gerekir’

İnsanlığın tarih boyunca barınma ihtiyacını karşılamaya çalıştığını belirten Gökçe, bugün gelinen noktada ise barınma ihtiyacının yerini kara ve ranta bıraktığına dikkat çekti. Türkiye’de özellikle yaklaşık 20 yıldır inşaat sektörünün tümüyle rant temelli düşünüldüğünü belirten Gökçe, “Türkiye’de ciddi bir plansızlık, günü birlik hareketler var. Oysa ülke, bölge ve kent planlarının olması gerekiyor. Çünkü plan yapmak, geleceğe dair öngörüleri ortaya koyma anlayışıdır. Örneğin; 30-40 sene sonra Türkiye’nin nüfusunun ne kadar olacağını hesaplamanız gerekir. Bu nüfusa uygun olarak ne kadar konuta, okula, hastaneye, ihtiyaç duyulacağını bilmeniz lazım. Dolayısıyla insanların gelecekteki insan olmanın gerektirdiği tüm faaliyetleri planlı hale getirmeniz gerekir. O planlamalar doğrultusunda da inşaat sektörünü yönetirsiniz. Fakat bizim ülkemizde böyle bir anlayış yok” dedi.

Deprem toplanma alanlarına bile inşaat yapıldı

Rant için plansız yapılaşma öyle bir noktada ki, sadece İstanbul örneği bile durumun vahametini gözler önüne seriyor. İMO İstanbul Şube Başkanı olduğu 2009 yılında İstanbul’daki 1/100.000 ölçeğindeki planı örnek veren Gökçe, şöyle devam etti: “Bu planda üçüncü köprü, Avrasya tüneli, üçüncü hava alanı yoktu. Diğer meslek örgütleriyle birlikte bir takım eksiklerin düzeltilmesini de istedik. İstanbul’un deprem bekleyen bir kent olması nedeniyle geleceğe yönelik rehabilite edilmesi, yapıların güçlendirilmesi, yeni yapıların da deprem yönetmeliklerine uygun olarak yapılması gerekir. 1999 depremi, İstanbul’daki yapıların yüzde 25’inin kullanılamayacağını ortaya koymuştu. Bu nedenle 1999-2003 yılında valinin başkanlığıyla bir il afet merkez kurulu oluşturuldu. Ben de bu kuruldaki 14 kişiden birisiydim. Rektörler, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı, Ahmet Mete Işıkara da vardı.

Yapıların hazır olmadığının yanı sıra, depremde gidilecek toplanma alanlarının da olmadığını tespit ettik. Toplanma alanlarını sadece boş yerler olarak düşünmemek gerekiyor. Toplanma alanı en yakınında bulunan binanın yüksekliğinin bir buçuk katı kadar uzak mesafede olması lazım ki insanları etkilemesin. O dönem 493 toplanma alanı belirlendi. Ancak bugün itibariyle İstanbul’da belirlenen 493 toplanma alanlarının dörtte üçü yapılaşmaya açıldı.

Bugün 60-70 tane toplanma alanı kaldı. AFAD İstanbul’da 2 bin civarında toplanma alanı olduğunu söylese de onlar mahalle arasında olan sıradan boş alanlardan ibaret.”

Hızlı biten projeler iş cinayetlerini getiriyor

Kamudan ihale alan şirketlerden en hızlı sürede projeleri bitirmelerinin istendiğini belirten Gökçe, bunun faturasının da işçilere çıkarıldığını söyledi. İnşaatların belli bir başlangıç ve bitme süreleri olduğunu, yapılan plana göre hangi safhada, hangi işlerin yapılması gerektiğinin de belli olduğunu kaydeden Gökçe, ancak bunun yerine müteahhitlere el uzatılıp adeta kurban pazarlığı yapıldığını anlattı. Buna kendilerinin de tanık olduğunu belirten Gökçe, “Burayı 5 yılda değil 3 yılda bitireceksin” denildiğini ve bunun sonucunda işçilerin 15-16 saat çalıştırılarak iş cinayetlerine davetiye çıkarıldığını söyledi.

Birkan Bulut/Evrensel

Konkordato ve konkordata hakkında bilinmesi gerekenler neler?

Konkordato, ödeme güçlüğü içindeki borçluya süratle geçici hukuki koruma sağlamaya yöneliktir. Konkordato, mali sıkıntılar içindeki bir sermaye şirketinin kurtarılmasını sağlamak için başvurulabilecek kurumdur. Borçlarını, vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilecektir.

Bu kurumların getirilmesinde amaçlanan hedeflerden biride iflas, iflasın ertelenmesi, konkordato ve yeniden yapılandırma müesseselerinin gözden geçirilerek ticari hayatını devam ettirme imkanı olan borçluların iflas etmesini engelleyecek etkin bir usul geliştirilmesi ve iflas usulünün yeniden düzenlenmesidir.

Bu yönteme kimler başvurabilir?

Konkordato herkese açık bir imkandır: sermaye şirketleri, gerçek kişi ticari işletmeleri, gerçek kişiler gibi.
2003 yılından beri uygulanan “iflasın ertelenmesi” kurumunun tamamen yürürlükten kaldırılması ve bu kurumun yerine, mevzuatımızda bulunan ancak iflas erteleme kurumu sebebiyle tercih edilmeyen “konkordato kurumunun” revize edilmesidir.

Konkordato nasıl işler?

İflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.
Yetkili ve görevli mahkeme; iflasa tabi olan borçlu için 154. maddenin birinci veya ikinci fıkralarında yazılı (borçlunun muamele merkezinin bulunduğu) yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için ise yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir.

Borçlunun malvarlığı durumunu gösterir belgeler; borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançolar, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri, borçlunun mali durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler, maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler, tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler.

Sermaye Piyasası Kurulu veya Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporları ile dayanakları.

Süre ne zaman alınır? Ne kadardır?

Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286 ncı maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhal üç aylık geçici mühlet kararı verecektir.
“Geçici konkordato mühleti” adı altında yeni ihdas edilen bu kurum; uzatmayla birlikte beş ayı geçmeyecek bir süreçtir.

Konkordato kararı alan kişi ve kurumun sahip olduğu haklar nelerdir?

• Mahkeme bu kararla birlikte borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacaktır. Bu kapsamda borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemeyecek, kefil olamayacak, taşınmaz ve işletmenin devamlı tesisatını kısmen dahi olsa devredemeyecek, takyit edemeyecek ve ivazsız tasarruflarda bulunamayacaktır. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüz olacaktır.
• Geçici mühlet kararıyla birlikte borçlu aleyhine başlatılmış icra ve iflas takipleri duracak ve takip yasağı başlayacaktır. Ayrıca borçlu aleyhine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanamayacaktır.
• Mahkemece geçici mühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmi ilan portalında (ilan.gov.tr) ilan edilecektir.
• Geçici mühlet kararı ayrıca tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, vergi dairesine, gümrük ve posta idarelerine, Türkiye Bankalar Birliğine, Türkiye Katılım Bankaları Birliğine, mahalli ticaret odalarına, sanayi odalarına, taşınır kıymet borsalarına, Sermaye Piyasası Kuruluna ve diğer lazım gelen yerlere bildirilir.
• Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması halinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilecektir.
• “Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olması” demek, konkordato talebinde bulunanın mali durumunun düzelmesinin mümkün olması veya konkordato teklifinin tasdiki şartlarının yerine getirilebilecek olması demektir.

Komiserin görevleri şunlardır:

a) Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak.
b) Borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek.
c) İzin vermek, onay vermek veya görüşünü belirtmek konusunda özellikle görevlendirildiği hususlarda kanunla verilen görevleri yapmak.
d) Mahkemeye ara raporlar sunmak.
e) Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında bilgilendirmek.
f) Talepte bulunan diğer alacaklılara konkordatonun seyri ve borçlunun güncel mali durumu hakkında bilgi vermek.
g) Mahkeme tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.

Konkordato ne zaman sonuçlanır?

Komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflasına re’sen karar verecektir.

Para Dergisi olarak adliye koridorlarını günlük gazetelerden, televizyonlardan daha sıkı takip ediyoruz desek abartmış olmayız. Geçmiş yıllarda iflas erteleme ile ilgili ilk haberleri biz yaptık, şimdi de konkordato davalarını yakından izliyoruz.

Haftalık bir yayın olmamıza rağmen günlük gazetelerin hep bir adım önünde olmaya çalışıyoruz. Geçen hafta Perşembe günü biraz farklı bir durum oldu.

İstanbul’un önemli karma projelerinden Metsan Nexus projesini gerçekleştiren Metsan İnşaat konkordato için Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne müracaat etti. Mahkeme geçici mühlet kararı verdi. Şirket şimdilik mahkemenin koruması altında faaliyetlerine devam edecek. Bu bilgiler bazı yayın organlarına yansıdı. Biz ise bu sürecin nasıl başladığını, borç miktarını ve çözüm için neler yaptıklarını aktaracağız. Firmanın İstanbul Kartal’da inşaatı devam eden Metsan Nexus adlı bir projesi var. Projenin mimarı ABD’de 11 Eylül saldırısında yıkılan ikiz kulelerin yerine yapılan anıtın mimarı dünyaca ünlü isim Daniel Libeskind. Proje 406 konut, 160 ofis, işyeri ve dükkandan oluşuyor.

Karma projenin ekspertiz değeri 500 milyon TL. Konut bölümünün yüzde 95’i tamamlanmış. AVM kısmının ise yüzde 91’i bitmiş. Konkordato müracaatında 531 alacaklıya toplam 289 milyon 537 bin 839 TL borç olduğu raporlanmış. Bu alacaklıların 389 tanesi aslında projenin konut bölümünden daire alacaklısı olduğu ve toplam alacak miktarının 161 milyon 274 bin 44 TL olduğu belirtilmiş, şirketin toplam alacaklı sayısı konut alacaklılarına mahsup edildiğinde 142 adet ve bu miktarın toplamı da 128 milyon 263 bin TL’ye tekabül ediyor. Projenin AVM bölümünün değeri ise yaklaşık 300 milyon TL olarak raporlanmış. Şirketin ve ortaklarının mal varlıklarının da 600 milyon TL’nin üzerinde olduğu tespiti yapılmış. Dolayısıyla mal varlığı borcun iki katından fazla. İşte böyle bir şirket konkordatoya gitmek zorunda kalmış. Bu noktada şu ayrıntı çok önemli. Şirket sahipleri bu evlerden satmak istemiş ve müşteri de bulmuş. Ancak alacaklı bankalar teminatlarını kaldırmadığı için satış gerçekleşemiyormuş.

Bankalar hukuki süreçleri işletmiş, haciz işlemlerine başlamışlar. Şirket sahipleri kredi kullanırken tüm mal varlıklarını da ipoteğe vermişler. Bankaların hukuki takipleri nedeniyle bu varlıklarını satıp borçlarını ödeyememişler. Bu nedenle konkordato sürecini başlatmak zorunda kalmışlar. Böylece icra takiplerinden kurtularak, yok pahasına icradan satışın önüne geçmek istemişler. Metsan’ın avukatlığını konkordato davalarının başarılı isimlerinden Alparslan Gönültaşı yapıyor. Şirketin sahibi Mehmet Satoğlu, oğulları Cemalettin ve Celalettin ile bu süreci umarız iyi değerlendirirler…

Para Dergisi

Dünyanın en tanınan mimarı tasarımını yapmıştı

Dünyanın en ünlü mimarlarından biri olan ve ABD’de yıkılan İkiz Kuleler’in yerine yapılan binanın konsept tasarımını yapan Daniel Libeskind tarafından çizilen Metsan Nexus, konut, AVM, ofis ve otel gibi farklı unsurlardan oluşuyor. Sozcu.com.tr’nin ulaştığı M. Cemalettin Satoğlu sorularımıza dönüş yapmadı.

Kamu projelerinde de yer alıyordu

1961 yılında inşaat firması kurarak iş hayatına atılan Mehmet Satoğlu, bu firmayı 1966 yılında Metsan İnşaat olarak kurumsallaştırdı. Metsan İnşaat 1970’lerde Ankara Üniversitesi Morfoloji binası, Türk Standartları Enstitüsü, Göztepe SSK Hastanesi gibi pek çok önemli kamu projelerine imza attı. 1978 yılında da Sincan’da Türkiye’nin ilk 1000 konutluk toplu konut projesini tek seferde gerçekleştirdi. Projelerine yenilikçi anlayış ile yaklaşan Metsan, deprem riskini dikkate alarak 1980 yılında Türkiye’nin ilk radye temelli brüt beton konut binasını inşa etmişti.

Bugün, inşaat ve taahhüt işlerinin yanı sıra; inşaat ve dekorasyon malzemelerinin ithalat, ihracat ve ticareti, harita imar planı aplikasyon ve müşavirliği, mimari, iç mimari ve restorasyon projelendirmesi ile uygulaması, gıda sanayi ve ticareti ile öğrenci yurdu / huzurevi işletmesi gibi alanlarda faaliyet gösteren Metsan bünyesinde son derece geniş bir organizasyonu barındırıyor.

Yatırım değeri 400 milyon TL

Metsan Yönetim Kurulu Üyesi Yüksek Mimar Cemalettin Satoğlu daha önce yaptığı açıklamada toplam 24 bin metrekarelik arsada yapılan Kartal Nexus Projesi’nin maliyetinin 400 milyon lira olduğunu açıklamıştı. Bunun 200 milyon lirasının arsa kalanının ise inşaat maliyeti olacağını söyleyen Cemalettin Satoğlu, projenin toplamda 3 etap olarak planlandığını, ilk etapta konut ve mağazaların bulunduğunu anlatarak, ikinci etapta ise 5 yıldızlı otel, ofis, rezidans ve mağazaların bulunacağını belirtmişti. İkinci etaptaki otelle ilgili olarak uluslararası otel zincirleriyle görüştüklerini dile getiren Satoğlu, yaptığı açıklamada, “Daniel Libeskind ile çalışmamız nedeniyle projeye ilgi arttı. Yeni etapları da buna göre şekillendiriyoruz. Bölgeye 5 yıldızlı otel kazandıracağız. Üçüncü etap ise projenin yanındaki parsellerden oluşuyor. Oradaki hak sahipleriyle de görüşüyoruz.” ifadelerini kullanmıştı.

Derin Gökçe/Sözcü

Hürriyet’ten Dinçer Gökçe’nin haberine göre; İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne yapılan konkordato başvurusunda, ekonomideki dalgalanmanın, şirketlerin mali dengesini bozduğu kaydedildi. Konkordato kararı verilmesi halinde, söz konusu şirketlerin, faaliyetlerine etkin bir biçimde sürdürebileceği kaydedildi. Mahkeme, yapılan başvuru sonrası şirketlere yönelik tedbir kararı verdi. Komiser ataması yaptı.

“Yurtiçi alacaklarından hiçbir sıkıntı yok”

Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Sadıkoğlu SÖZCÜ’ye yaptığı açıklamada; “Şirketimizin yurtiçi alacaklarından hiçbir sıkıntısı yoktur. Şirketimizin Türkmenistan’da 25 milyon dolar, Kuzey Irak’ta ise 40 milyon dolar alacağı vardır tahsil edemediğimiz için konkordato talebinde bulunduk” dedi.

14 kilometre uzunluğundaki Dudullu – Bostancı Metro Hattı’nın inşaatı 11 Nisan 2019’da tamamlanacak. 13 istasyonun yer aldığı hat için çalışmalar hız kesmeden devam ediyor. 90 saniyede bir sefer yapacak olan Dudullu-Bostancı Metro hattının saatte 70 bin kişi taşıması bekleniyor Sürücüsüz olarak hizmet verecek olan metro hattının sözleşmesi 26 Şubat 2016 tarihinde imzalanmıştı. Dudullu-Bostancı Metro Hattı’yla Modoko’dan Eminönü’ne 28 dakikada, İçerenköy’den Taksim’e 35 dakikada, Kayışdağı’ndan Kadıköy’e 19 dakikada ve Parseller Mahallesi’nden Bostancı’ya da 21 dakikada ulaşılabilecek.

En büyük ikinci firma

İstanbul hafif raylı metro sisteminin Yenibosna’dan Atatürk Havaalanı!na uzatılması inşaatını yapan Yertaş Ankara Metrosu, Batıkent – Kızılay metro tünel inşaat işini de tamamlayan şirketti. Madencilik faaliyetleri de bulunan şirket Türkiye’nin en büyük metro tünel kazıcısına sahip olan ikinci inşaat firması özelliğini de taşıyor.

Şirketin yaptığı bazı önemli projeler

Ankara Metrosu, Batıkent – Kızılay Metro Tünel İnşaat İşi
Ankara Metrosu, 3. Aşama Necatibey İstasyonu Birleşik Tünel Zemini
İstanbul Taksim-Yenikapı Metro Hattı Şehzadebaşı İstasyonu Yapımı ve Tamamlama İşleri
Ankara Metrosu 3. Aşama Kızılay-Söğütözü Hattı Tamamlama İşleri Necatibey İstasyonu Delme Tünel İnşaatları
İzmir Banliyo Sistemi Geliştirme Projesi 2. Etap Karşıyaka Tüneli ve İstasyonları İnşaatı
Ankara Metrosu Kızılay-Çayyolu 2 Arası Metro Hattı Tamamlama İşleri Kızılay Makas Yapısı İnşaatı
Kızılay-Çayyolu 2 Metro Hattı Ümitköy-Çayyolu 1 İstasyonu Km:9+465-10+380 arası Çift Tüp Delme Tünel İnşaatı
İstanbul Hafif Raylı Metro Sisteminin Yenibosna’dan Havaalanı’na Uzatılması İnşaatı
Ankaray-Ankara Hafif Raylı Toplu Taşıma Sistemi Projesi AŞTİ ve Dikimevi Tünelleri İnşaatı
Kastamonu-Çankırı Kırık Barajı Varyantı Yolu Tünel İnşaatı
Alanya Gazipaşa 5.Bölge Hududu Yolu Dim Tüneli
Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Belkahve Tünel İnşaatı
Erdemli-Silifke-Taşucu Yolu Bsk Yapım ve Onarım İşi
Arcman-Bami 81-120,6 Km Aşkabat-Göktepe-Türkmenbaşı Otoyol İnşaat İşi
Taraz-Talas-Suusamyr Yolu Rehabilitasyon Projesi Aşama II
İzmir Çevre Yolu – Aydın Otoyolu İnşaatı Karşıyaka Tünelleri İnşaatı

Sözcü

İnşaat firmalarının mağdurları yüz binleri bulabilir

Türkiye genelinde binlerce lisanslı ya da lisanssız müteahhit bulunuyor. Konkordato ilan eden şirketler arasında en çok inşaat sektöründe faaliyet gösterenler dikkat çekiyor. İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı Nusret Suna, “Son 6 aya baktığımızda ülkemizde inşaat sektöründe bir durgunluk baş gösterdi. Bunun arkasından büyük firmaların konkordato ilan ettiğini görüyoruz” dedi.

Maket proje satışları mağdur ediyor

Proje maketi üzerinde satışı yapılan ve tamamlanmayan, tüketicilere teslim edilmeyen inşaat projelerinde binlerce insan mağdur oluyor. Uzmanlara göre bu konuda mağdur kişi sayısı yüz binleri bulabilir. Ancak asıl mağduriyet bir inşaat firmasının konkordato ilan etmesinden kaynaklanmıyor. Maket proje üzerinde taşınmaz satın alan tüketicilerin asıl mağdur olduğu konu satış sözleşmelerinin noter huzurunda ya da tapu dairesinden yapılmamasından kaynaklanıyor. Noter huzurunda yapılmayan konut satış sözleşmeleri kanunen “Adi Sözleşme” olarak tabir ediliyor. Bu nedenle firma konkordato ilan ettiği zaman taşınmazı satın alan kişilerin sözleşmeleri, taşınmazdan hak talep etmelerini engelliyor. Mağdurlar firmadan sadece ödeme yaptığı meblağı talep edebiliyor. Ancak satış sözleşmesinin noter huzurunda tapu dairesinde yapılması durumunda, taşınmazı alanlar ödemesini yaptığını mülk üzerinden hak talep edebiliyor.

Hukuka aykırı

Uzmanlar, bir çok firmanın proje maketi üzerinden satış yaptıklarında, tüketicileri adi sözleşme yapmaya yönlendirdiklerini ve bunun tüketici kanununa aykırı olduğu uyarısında bulunuyor. Demirören Haber Ajansı (DHA)’na konuyu değerlendiren Gayrimenkul Hukuku uzmanı Avukat Gürsel Devrim İyim, “Noterde yapılmayan, adi biçimde yapılmış taşınmaz sözleşmeleriyle karşılaşıyoruz. Bunu özellikle büyük firmalar yapıyor. ‘Noter masrafından kaçınmak için’ diyorlar. Oysa noterde yapılmayan taşınmaz vaadi satış sözleşmesi geçerli değildir. Size çok kısıtlı istisnalar dışında taşınmazın devri hakkını doğurmaz. Bir istisnası var; taşınmaz bana adi bir şekilde satıldı. Ben orada yaşamaya başladım. Bu durumda tapunun bana verilmesi için dava açabiliyorum. Eğer noterde yapılan bir sözleşme yoksa, ‘ev aldım ya da taşınmaz aldım’ sanıyorsunuz ama aldığınız hiçbir şey yoktur. Yaptığınız işlem geçersizdir. Siz yalnızca belgede ödediğiniz para belli ise onu talep edebilirsiniz. Ekonomik taleptir bu ve buna çok dikkat edilmesi gerekir. Noterde yapılmayan taşınmaza ait işlemler geçersizdir. Sadece ekonomik talepte bulunma hakkına sahip oluyorsunuz. Ama sizin amacınız çok farklıydı, amacınız bir ev almaktı. Yapılan işlemin noterde yapılıp, yapılmadığı önem arz ediyor. Çok çok büyük şirketler adi sözleşme yapıyorlar. Kağıda yazmış, imza atmış, kendi aralarında yapmışlar satışı” şeklinde konuştu.

“Kurallara uyulmuş olsa maketten konut satın alıp bir tek kişi mağdur olmaz”

Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, 2014 yılında çıkan 652 sayılı Tüketici Kanunu’na dikkat çekerek, “Bu kurallara uyulmuş olsa maketten konut satın alıp bir tek kişi mağdur olmaz. Mümkün değil çünkü bu kanun 40. maddesi ve devamındaki maddelerde satışın nasıl yapılacağı, sözleşmenin nasıl olacağı ne şekilde teminata bağlanacağı açık açık yazıyor. Adi sözleşme yani noter veya tapu dışında yapılan ön ödemeli konut satışı yasak, kanuna aykırı. Bakanlığa ihbar edildiği takdirde ciddi para cezaları ve yaptırımlarla karşı karşıya kalırlar. Yarıca kanuna aykırı sözleşmelerle tüketicinin mağduriyetine sebep olan müteahhit firmanın yetkilileri de dolandırıcılıktan yargılanabilirler” dedi.

“Ne üzerine ipotek gelebilir, ne de haciz gelebilir”

Ağaoğlu, “Bir maket, bir proje ve bir de müteahhidin antetli kağıdı ile olmaz bu iş. Olması gereken şekli; notere gidilecek, düzenleme suretiyle yapılacak, tapuya verilmiş olan belediyeden onaylı inşaat projesinde hangi kattan, hangi daireyi aldığına dair noter belgesi işlenecek. Ondan sonra ne üzerine ipotek gelebilir, ne de haciz gelebilir. Çünkü o daire artık tüketicinindir. Tüketicinin bugün mağdur olmasının temelinde yatan sebep tüketici kanunun ön gördüğü şartların yerine getirilmeden sözleşmelerin yapılması. Burada biz tüketici örgütleri de sorumluyuz. Tüketicileri yeterince bilinçlendiremedik. Açık ve net söylüyorum bu şekilde satış yapmak yasak. Şirketin antetli kağıdıyla konut satışı olmaz. Bitmemiş konutların satışı mutlaka noterden yapılacak, noter harcı da kaldırıldı, engel değil veya tapuya gidilecek. Noterden yapıldıysa tapuya şerh düşüldüğünde artık o tüketici garantidedir. Konut satışları bu yöntemlerle yani hukuka aykırı şekilde yapılıyorsa mağdurlar yüz binlerle ifade edilecektir” şeklinde konuştu.

5 binin üzerinde mağdur

Esenyurt’ta bulunan bir projeden daire alan mağdurlar ise alacaklarına karşı çözüm arıyor. 5 binin üzerinde mağdurun bulunduğu projede yine adi sözleşme yapıldığı dikkat çekiyor. Mağdurların çok azı noter satışı yaptığını dile getiriyor. Sözleşmelerinin noter mi yoksa firma sözleşmesi olduğundan bile haberi olmayanlar bulunuyor. Mağdurlar sık sık tamamlanmamış inşaata giderek teslim edilmeyen evlerine bakıyorlar. Mağdurlar haklarını tek tek mahkemede ararken, sosyal medya üzerinde iletişim kurarak birlikte çözüm arıyor ve birbirlerine destek oluyorlar.

“Gereğinden fazla inşaat yaptık”

İnşaat sektörünün yaşadığı dar boğazı anlatan İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Başkanı Nusret Suna, “Son 6 aya baktığımızda ülkemizde inşaat sektöründe bir durgunluk baş gösterdi. Bunun arkasından büyük firmaların konkordato ilan ettiğini görüyoruz. Ama iş bununla bitmiyor. Bunun yanında yüzlerce de bireysel inşaat firmaları, yap-sat müteahhitliği yapan firmalarda da kapanmalar var. Kamu işleri yapan müteahhit firmalarında işten çıkarmalar devam ediyor. İnşaatlar durmuş vaziyette. Dileriz ki bu durgunluk fazla uzun sürmez, ‘kısa sürede bunu atlatırız’ diye düşünüyorum. Biz gereğinden fazla inşaat yaptık. Bu bir plan dahilinde değildi. En büyük sıkıntı bu” dedi.

“İstanbul’un konut sayısının yüzde 30-40’ı ihtiyaçtan fazla”

Suna, “İnşaat kalemlerimizden bazıları da ithal malzemelerden oluşur. Ülkemizde kendi ürettiğimiz demir yetersiz olduğu için ithal ediliyor ve inşaatların temel malzemesi bu. Döviz fiyatlarındaki aşırı dalgalanma inşaat maliyetlerini de etkiliyor. Vitrifiye malzemeleri, boya malzemeleri ithal ürünler. Bunların bütününe baktığımız zaman konut inşaatlarında malzemenin yüzde 30’u ithaldir. Bu yüzde 30’luk ithal malzemede dövize bağlı olduğu için yüzde 15-20 civarında maliyet artışı yaşandı” şeklinde konuştu.

Nusret Suna, Türkiye genelinde konut fazlası olduğuna dikkat çekerek, “Türkiye geneline baktığımız zaman milyon mertebesinde ihtiyaçtan fazla konut var. İstanbul’a baktığımız zamanda da, İstanbul’un şu andaki konut sayısının yüzde 30-40’ı ihtiyaçtan fazla. Muazzam derecede satılığa çıkarılmış boş duran konut var.

Konkordato nedir?

İcra ve İflas Kanunu’nun 285-309. maddeleri arasında düzenlenmiş olan konkordato, Şubat ayında TBMM’de kabul edilerek Mart’ta Resmi Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren 7101 sayılı “İcra ve İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile yeni bir yapıya dönüştürüldü. Bu değişiklikle, bünyesinde pek çok sorunu barındıran iflasın ertelenmesi düzeni yerine konkordato düzeni getirildi. Konkordato uzun süredir var olmasına rağmen Şubat’ta yapılan değişiklikler ile daha pratik ve uygulanabilir hale getirildi. Konkordato aslında, finansal yapısı önemli ölçüde bozulan iyi niyetli ve dürüst borçlu işletmeler ile kooperatifleri korumayı amaçlayan bir düzenleme. Ancak, piyasadaki borç ödeme sıkıntısı firmaları ister istemez konkordatoya yönlendiriyor. Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir borç ödeme anlaşması.

Buna göre, borçlu kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul ediyor. Borçlunun mevcut alacaklarının en az yüzde 50’sinin borçlarını karşılayacak durumda olması gerekiyor. Konkordato için İcra Hukuk Mahkemesi’ne yapılan başvuru, Asliye Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanıyor. Onaylanmadığı sürece konkordato süreci başlamıyor. İlk olarak firmaya 3 aylık ön süre tanınıyor. Ardında bu süre bir yıla uzatılıyor. Ancak konkordato sürecinde borçlu alacaklılara ödeme yapamazsa iflas süreci başlıyor.

Hürriyet

Konut, altyapı, çevre düzenlemesi, kent parkları, eğitim ve sağlık projeleri ile özellikli yapılar gibi alanlarda özel ve kamu sektörüne yönelik hizmetler sunan Nuhoğlu İnşaat, Türkiye’nin sembol yapıları arasına giren 100’ün üzerinde projeye imza attı.

Türkiye’nin ayrıcalıklı projelerinden; İstanbul Akvaryum, Aqua Florya Alışveriş Merkezi, Küçükkuyuport, Sinan Erdem Arena, Bursa Hayvanat Bahçesi, Bayrampaşa Şehir Parkı bugüne kadar hayata geçirilen projelerden sadece birkaçı.

Ortak projeler ne olacak?

Nuhoğlu İnşaat’ın 4 büyük konut projesinde inşaat sürüyor. Nuhoğlu İnşaat’ın Fikirtepe’deki Yenitepe Kadıköy, Ankara’daki Cubes, Yenitepe İzmir ve Marinera Çeşme projelerinde satışlara devam ediliyor. firmanın farklı ortaklıklarla yürüttüğü projelerdeki gelişmeler ise merak konusu oldu.

Fikirtepe ikisini de yuttu

Öte yandan 40 yıllık inşaatçı olan ve son dönemde geliştirdiği projeleri “Zer” adı altında markalaştıran Ceylan İnşaat’ında durumu kötü. Firmanın hacizlere karşı kendini koruma altına almak üzere konkordato istediği ortaya çıktı.

İnşaat sektörünün önde gelen firmalarından Ceylan İnşaat, yaşadığı mali sıkıntıyı aşamayınca konkordato talebinde bulundu. Hacizlere karşı koruma talep eden şirketin konkordato davasında mahkeme tarafından koruma kararı çıkarken üç kişilik komiser heyeti atanması kararlaştırıldı. 40 yıla yakın sürede birçok projeyi tamamlayan Ceylan İnşaat (Ceylan İnşaat Eğitim Kurumları Turizm Ticaret ve Sanayi Limited), yaşadığı mali sıkıntıları aşamayınca Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nden konkordato talebinde bulundu.

Mahkeme, yapılan başvuru sonrası şirkete yönelik 3 aylık geçici mühlet kararı verdi. Kararla birlikte, şirket faaliyetlerinin denetimi için de Prof. Dr. Murat Atalı, Türkan Özdemir ve Ayşe Rüya Özturan’ı konkordato komiseri olarak atandı.

Hürriyet

Mahkeme, yapılan başvuru sonrası şirkete yönelik 3 aylık geçici mühlet kararı verdi. Kararla birlikte, şirket faaliyetlerinin denetimi için de Prof. Dr. Murat Atalı, Türkan Özdemir ve Ayşe Rüya Özturan’ı konkordato komiseri olarak atandı.

Hırdavatçılar Çarşısı’nda başladı

İnşaat sektörünün önemli firmalarından olan Ceylan İnşaat’ın temeli 80’li yılların başında Karaköy Hırdavatçılar Çarşısı’nda atıldı. Muammer Ceylan’ın kurduğu şirket 90’lı yıllarında ortasında inşaat sektörüne yöneldi.

Hürriyet