Evsahipleri kiranın düşüklüğünden kiracılar ise pahalılığından yakınıyor. Tabi hal böyle olunca tarafların anlaşması bir kira miktarı üzerinde uzlaşması mümkün olmuyor. Arabulucuk kurumu giderek evsahibi kiracı ilişkilerinde daha fazla yer tutmaya başladı.

Arabulucuların yaygın olarak önerdiği uygulamalardan biri de yılda iki kez kiraya zam yapılması oldu.

1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe giren zorunlu arabuluculuk sistemi, ev sahipleri ve kiracılar arasındaki kira uyuşmazlıklarını çözmede önemli bir rol oynamaya başladı. Bu sistem sayesinde, birçok kira anlaşmazlığı mahkemeye gitmeden çözülüyor ve taraflar uzlaşmayı başarabiliyor.

Öne çıkan bir arabuluculuk örneğinde, bir emekli mülk sahibi kirasının piyasa değerinin çok altında kaldığını belirtti. Kiracı ise aylık 4 bin TL kira ödüyordu ve rayiç bedelin 24 bin TL olduğu iddia ediliyordu. Taraflar arabulucuya başvurdu ve kademeli bir artış planlaması yapıldı. Anlaşma sonucu ilk 6 ay için kira 8 bin TL’ye, ikinci 6 ay için ise 14 bin TL’ye çıkarıldı. Böylece kira bedeli yıl içinde iki kez artırıldı ve taraflar anlaşmadan memnun kaldı.

Bir diğer arabuluculuk örneğinde, kira tespit davası devam ederken taraflar arabulucuya giderek anlaşma sağladı. Mahkeme süreci devam ederken benzer konutlar için belirlenen rayiç kira 24 bin TL olarak tespit edilmişti. Taraflar arabuluculuk sayesinde mahkemeye gitmeden, aylık 20 bin TL kira bedelinde uzlaşarak davayı sona erdirdi.

Halktv.com.tr

Doğan, “Yani Yargıtay içtihadına göre ekimde yıllık kira artışı en fazla yüzde 46,15 değil yüzde 21,36 olabilir.” dedi.

Doğan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ekim-kasım aylarının kira kontratlarının yoğun bir şekilde yenilendiği dönem olduğunu kaydederek, yüz binlerce hatta milyonlarca konut sahibinin kira artışı için TÜİK rakamlarını beklediğini söyledi.

Borçlar Kanunu’nda yer alan düzenlemeye göre kira artışına 1 Temmuz 2012’den beri yasal bir üst sınır getirildiğini ifade eden Doğan, bu kapsamda, kira artışlarında Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nin (Yİ-ÜFE) dikkate alındığını vurguladı.

Doğan, meskenler için geçerli olan bu kuralın, iş yerleri için 1 Temmuz 2020’ye kadar ertelendiğini anımsatarak, ancak gerek ÜFE’nin, gerekse Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) birden fazla hesaplanma yöntemi olduğunu bildirdi.

İzzet Doğan, TÜİK’e göre bu oranların, bir önceki aya göre değişim, önceki yılın aynı ayına göre değişim, son on iki aylık ortalamalara göre değişim şeklinde hesaplandığını kaydetti.

“Yüksek artışta mahkemeye başvurabilirsiniz”

Doğan, kanunda yıllık kira artırımının bu oranlardan hangisine göre yapılacağının belirtilmediğini hatırlatarak sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu yüzden bazı mesken sahipleri en çok çıkan oranlarda kira artışı yapmaya kalkışabilir. Ancak her ne kadar kanunda hangi orandan zam yapılamayacağı belirtilmese de Yargıtay’ın verdiği karara göre yıllık kira artışları ÜFE’nin on iki aylık ortalamalarına göre hesaplanır yani yıllık bazda artış oranına göre değil.

Yİ-ÜFE eylülde aylık bazda yüzde 10,88, yıllık bazda ise yüzde 46,15 artış gösterdi. Eylül ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında ise yüzde 21,36 arttı. Yani Yargıtay içtihadına göre ekimde yıllık kira artışı en fazla yüzde 46,15 değil yüzde 21,36 olabilir. Tüketicilerimiz yüzde 21,6’nın üzerinde veya Yİ-ÜFE’nin yıllık bazdaki artışı olan yüzde 46,15 gibi bir artışla karşılaştığında Yargıtay’ın kararını emsal göstererek hukuki yollara başvurabilir.”

Doğan, yaz aylarında döviz kurlarında meydana gelen yükselişle birlikte görülen zamlar sonrası kira kontratlarını yenileyecek tüketicilerin tedirgin olduğunu söyledi.

Yargıtay’ın kararının tüketicilerin elini güçlendirdiğini dile getiren Doğan, “Bu içtihad olmasaydı belki de bazı konut sahipleri kira rakamında yüzde 40’ı aşan zamlar yapacaktı.” diye konuştu.

“Kira zammında ÜFE-TÜFE ortalaması dikkate alınsın” önerisi

Doğan, Yeni Ekonomi Programı’na (YEP) göre kiralardaki üst sınırın ÜFE yerine, TÜFE fiyatları baz alınarak belirleneceğine yönelik yeni düzenlemeye değinerek, “Bu düzenleme tüketici açısından ileride olumsuz olabilir. Kiraların üretici fiyatları yerine, tüketici fiyatlarına göre belirlenecek olması, kiracılar için geçici bir önlemdir.” diye konuştu

Bu dönemlerde TÜFE’nin ÜFE’den düşük olduğunu dile getiren Doğan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak gelecek dönemlerde ÜFE’deki artışın TÜFE’ye de yansıması kaçınılmaz. Bu nedenle söz konusu düzenleme kısa süreliğine ve geçici avantaj sağlayabilir. Ayrıca ÜFE yerine TÜFE artış oranlarının uygulanması önümüzdeki yıl başından itibaren mümkün olabilecektir. Çünkü YEP 2019 yılında yürürlüğe girecektir. Bizce, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin sözleşmelerinde her iki artışın ortalamasının esas alınması adil olur.

Bu bakımdan kira artış oranlarının sürekli yeniden belirlenmesinin önüne geçmek için yapılacak yasal düzenlemelerde, ‘Bir önceki kira döneminde üretici-tüketici fiyat endekslerinden az olanın artış oranını geçmemek üzere geçerlidir’ veya ‘Tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında üretici-tüketici fiyat endekslerinin ortalamasındaki artış oranını geçmemek üzere geçerlidir’ şeklinde yasal bir düzenleme yapılması yerinde olur.”

AA

Yurt Dışı Satış Müdürlüğü süresince 9 Ortadoğu ülkesi sayesinde bu bölgelerin pazar dinamiklerini yakından takip ederken farklı kültürlere adapte olarak yıllarca bu ülkelere satış yaptı. Satış, pazarlama, finans ve yatırım konularında sahip olduğu uzmanlığı emlak sektöründe kullanmaya karar vererek, 2013 yılında “Coldwell Banker Baras” çatısı altında kendi işini kurdu.

Emlak sektöründe dünya lideri bir markanın çatısı altında hizmet sunarken Los Angeles, Miami ve Barcelona’da Lüks Konut Satış Uzmanlığı eğitimleri aldı. Özel bir ruha sahip olan, farklı, sıra dışı ve lüks mülklerin doğru pazarlanması gerektiği vizyonunuyla kendi liderliğinde kurduğu ödüllü ekibi ile birlikte 4 yıldır üst üste Türkiye ciro birinciliği pozisyonunu koruyan Ayşe Fügen Arda, “Lüks Konut Uzmanı” olarak sektöre yön vermeye devam ediyor.

Ayşe Fügen Arda’nın yeni yazısı;

Eski adıyla OVP (Orta Vadeli Program), yeni adıyla YEP (Yeni Ekonomi Programı) birçok sektörde ekonomik olarak yenilikler ve değişiklikler vadediyor. Özellikle Türk lirasının değerini korumak için atılan adımlar dikkat çekerken, Yeni Ekonomi Programı’nda kiracıları ve ev sahiplerini ilgilendiren kararlar da alındı. Buna göre, programda yer alan tedbir maddesinde artık kira zammının ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ile değil, TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ile belirleneceği yer alıyor.

Kira zamlarını neden ÜFE yerine TÜFE belirliyor?

Kira zamlarındaki üst sınırda ÜFE yerine TÜFE tercihine gidilmesi, Yeni Ekonomi Programı’nın Enflasyon bölümünün Politika ve Tedbirler başlığı içerisinde yer alıyor. Alınan bu karar üst sınırın TÜFE ile belirlenmesinde en önemli neden, ÜFE’nin döviz kuru ve emtia fiyatlarındaki gelişmelere aşırı hassas olması. Yani bir anlamda, alınan bu kararla kira zamlarındaki üst sınırın aşırı yükselmesinin önüne geçilmesi planlanıyor. Yeni Ekonomi Programı 2019-2021 yıllarını kapsayacak şekilde, 3 yıllık olarak hazırlandı. Buna göre kira zammı üst sınırında ÜFE yerine TÜFE tercihi şimdilik 3 yıl geçerli olacak.

Kira zamları nasıl etkilenecek?

Kira zamları üst sınırı için ÜFE’nin son 12 aylık ortalamasına bakılıyordu ve artık TÜFE’nin son 12 aylık ortalamasına bakılacak. Geçtiğimiz Eylül ayı rakamlarına bakacak olursak; ÜFE’deki ortalamanın %21,36 ve TÜFE’nin %13,75 olduğunu görüyoruz. Örneğin 2.000 TL kira ödeyen bir kiracıya üst sınırdan yaklaşık 427,2 TL zam yapılabilecekken, bu rakam artık yaklaşık 275 TL olacak. Arada ciddi bir fark olduğu gözden kaçmıyor. Üstelik son ekonomi verileri de bu makasın biraz daha açılabilme ihtimalini gösteriyor. Bu nedenle hükümetin kiracılar için attığı bu adım olumlu karşılanıyor. Enflasyona olan etkilerinin ne olacağını ise zamanla hepimiz göreceğiz.

ÜFE‘nin 12 aylık ortalaması baz alınarak hesaplanan kira zam oranı 017 yılı Aralık ayında Kasım ayına göre yüzde 1,37 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 15,47 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15,47 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 15,82 artış gösterdi.

Yeni kira zammı nasıl hesaplanır?

Yeni yapılan zamla birlikte ev sahipleri üst sınır olan yüzde 18,82’lik zam oranından fazla zam yapamayacak. Zamla birlikte 1000 lira kira ödeyen vatandaş, ödediği bedelin yüzde 18,82’si yani 1,158.2 TL kira ödeyecek.