Kentsel dönüşüm kira yardımı ne zaman başlar?

Riskli olarak belirlenen bina için çıkarılan “Deprem Risk Raporu” bakanlık tarafından onaylandığında, kira yardımı için gerekli başvuru yapılabiliyor. İl Müdürlüğü’ne yapılan kira yardımı başvurusu onaylandıktan sonra hem taşınma yardımı alınıyor, hem de kira yardımları ödenmeye başlıyor. Başvuruda bulunan kişiler devletin sunduğu Kentsel Dönüşüm Kredisi ile Kentsel Dönüşüm Kira Yardımından sadece bir tanesi kullanılabiliyor.

Kentsel dönüşüm kira yardımı ne kadar oldu?

2018 yılı kentsel dönüşüm kira yardım miktarı da belli oldu. Riskli alanların ve riskli yapıların kentsel dönüşüm kapsamı altında güvenli ve sağlıklı yaşam alanlarına dönüştürülmesi için 31 Aralık 2012 tarihinde çıkarılan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, riskli yapı olarak tespiti yapılan yapılardan tahliye edilen hak sahiplerine yapılacak kira yardımları TÜFE oranlarına göre artırıldı. Bu şartlarda yapılan artış illere göre değişiklik gösterirken kira yardımları en yüksek 960 TL, en düşük 595 TL olarak belirlendi.

Ev sahiplerine yapılan kira yardımı azami 18 ay olmak üzere ve aylık 960 lirayı geçmeyecek şekilde her ay ödeme şeklinde yapılıyor. Kiracılara ise taşınma masraflarına istinaden sadece bir sefere mahsus olmak üzere tek bir ödeme de yapılıyor.

Artvin, Bilecik, Bingöl, Bolu, Burdur, Çankırı, Erzincan, Gümüşhane, Hakkari, Kırşehir, Nevşehir, Sinop, Tunceli, Bayburt, Karaman, Kırıkkale, Bartın, Ardahan, Iğdır, Yalova, Karabük ve Kilis’te kentsel dönüşüm kira bedeli 595 TL oldu. Bu şehirlerde yaşayan sınırlı ayni hak sahiplerine bir seferliğe mahsus olmak kaydıyla 2975 TL, kiracılara ise 1190 TL ödenecek.

Amasya, Bitlis, Edirne, Giresun, Isparta, Kars, Kastamonu, Kırklareli, Muş, Niğde, Rize, Siirt, Uşak, Yozgat, Aksaray, Şırnak, Osmaniye, Düzce’de ise kentsel dönüşüm kira yardımı 675 TL oldu. Kiracılara bir kez olmak üzere 1350 TL, sınırlı ayni hak sahiplerine de 3375 TL verilecek.

Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Çorum, Elazığ, Kütahya, Ordu, Sivas, Tokat, Zonguldak, Batman, Çanakkale’de ise kentsel dönüşüm kira yardımı 755 TL oldu. Bu şehirlerde kiracılara bir kez olmak üzere 1510 TL, ayni hak sahiplerine ise 3775 TL ödeme yapılacak.

Aydın, Balıkesir, Denizli, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Mersin, Kayseri, Kocaeli, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Sakarya, Samsun, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van’da kentsel dönüşüm kira yardımı 830 TL olarak belirlendi. Bir seferliğe mahsus kiracılara 1660 TL, ayni hak sahiplerine 4150 TL ödenecek.

Adana, Antalya, Bursa ve Konya’da 905 TL olarak belirlenen kentsel dönüşüm yardımı dışında bir seferliğe mahsus kiracılara 1810 TL, sınırlı hak sahiplerine ise 4525 TL ödenecek.

Kentsel dönüşüm kira yardımının en yüksek olduğu İstanbul, Ankara ve İzmir şehirlerinde ise yardım miktarı 860 TL’den 960 TL’ye yükseldi. Bu şehirlerdeki kiracılara tek sefer olmak kaydıyla 1920 lira, ayni hak sahiplerine de 4800 TL ödenecek.

Kira yardımı başvurusu için istenen belgeler

Malik Başvurusu İçin:

– Ek-1 Başvuru Formu (Kurumda Verilecek)
– Nüfus Cüzdanı Aslı ve Fotokopisi
– Konut veya İşyerinin Bağımsız Bölümünü Gösterir Tapu Belgesi Aslı ve Fotokopisi

Tapu arsa paylı ise; bağımsız birimin kime ait olduğunu gösterir Emlak Vergi Beyannamesi (İlgili Belediyeden alınacak, yetkili birim amiri tarafından imzalanmış ve mühürlü, bağımsız birim numarasını ve bağımsız birimin hisse oranını gösterir olmalı ) veya son 3 aya ait elektrik, su ve doğalgaz faturalarından birinin aslı (son 3 aya ait fatura; malikin adına kayıtlı, açık adres ve bağımsız bölüm numarasını gösterir olmalı)

– Taşınmaza Ait Güncel Tapu Kaydı (yetkili birim amiri tarafından imzalanmış ve mühürlü)
– Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Örneği Aslı (Nüfus Müdürlüğünden alınacak, ıslak imzalı olmalı)
– Kamu Bankalarına Ait (IBAN) Numarasını Gösteren Hesap Cüzdanı Fotokopisi (Mümkün olması halinde Ziraat Bankası ve Halkbankası, vadesiz hesap)

Vekâletname ile başvuru yapılacak ise;

1. Vekâletname ile yapılacak başvurularda vekâletnamede “6306 sayılı Kanun kapsamında yapılacak kira yardımı başvurusu için yetki verilmesi” ibaresinin yer alması
2. Vekaletname aslı ve fotokopisi
3. Vekâletname ile birlikte vekilin kimlik aslı ve fotokopisi

Taşınma yardımı başvurusu için istenen belgeler nelerdir?

Konut Kiracıları İçin:

– Ek-2 Başvuru Formu (Kurumda Verilecek)
– Nüfus Cüzdanı Aslı ve Fotokopisi
– Riskli binada oturduğunu gösterir; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Örneği Aslı (Nüfus Müdürlüğünden alınacak, ıslak imzalı olmalı) veya son 3 aya ait elektrik, su, doğalgaz faturalarından birinin aslı (son 3 aya ait fatura; kiracının adına kayıtlı, açık adres ve bağımsız bölüm numarasını gösterir olmalı)
– Yeni Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Örneği Aslı (Nüfus Müdürlüğünden alınacak, ıslak imzalı olmalı)
– Riskli Yapı Belirtme Yazısının Fotokopisi
– Kamu Bankalarına Ait Hesap Numarası, (IBAN) Gösteren Hesap Cüzdanı Fotokopisi (Mümkün olması halinde Ziraat Bankası ve Halkbankası, vadesiz hesap)

İş Yeri Kiracıları İçin:

– Ek-3 Başvuru Formu (Kurumda Verilecek)
– Nüfus Cüzdanı Aslı ve Fotokopisi
– Riskli Bina Adresine Ait Vergi Levhası
– Yeni Taşınılan Adrese Ait Vergi Levhası
– Riskli Yapı Belirtme Yazısının Fotokopisi
– Kamu Bankalarına Ait Hesap Numarası, (IBAN) Gösteren Hesap Cüzdanı Fotokopisi (Mümkün olması halinde Ziraat Bankası ve Halkbankası, vadesiz hesap)

Bu yıl hak sahiplerine 15 milyon 840 bin lira faiz desteği verildiğini aktaran Kurum, kentsel dönüşüm uygulamaları kapsamında 37 milyon 521 bin lira kamulaştırma yapıldığını ifade etti.

İlgili kurum ve kuruluşlara da kaynak aktarımı sağlandığını vurgulayan Kurum, şunları kaydetti:

“İller Bankası, TOKİ ve belediyelere, kentsel dönüşüm kapsamındaki projelere 1 milyar 606 milyon 308 bin lira kaynak aktarımı sağlanmıştır. Yılın ilk 6 ayında, 31 Mayıs 2012’de yürürlüğe giren 6306 sayılı ‘Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’ kapsamında Türkiye genelinde riskli yapılar için 329 milyon 28 bin lira, riskli alanlar için 132 milyon 984 bin lira kira yardımı yapıldı.”

AA

Adı birçok sorunla anılan Fikirtepe‘de evlerinden çıkmak zorunda kalan vatandaşlar yıllardır bir sonuca varılamaması nedeniyle isyan ediyor. Taşyapı, Başaran, Mist, Fortis Sinanlı, Mandarins, Kiptaş – Vartaş, Kiptaş – Anka, Dumankaya gibi büyük inşaat firmalarının faaliyet gösterdiği Fikirtepe’de taahhüt edilen kiraları firmaların bir kısmı ödemiyor.

Fikirtepe mağdurları ne yapsın?

Bazı adalarda 3 sene boyunca kiralar ödenmezken bazı adalarda ise 1 yıldır kira ödenmiyor. Ancak Fikirtepe’deki sorunlar kiraların ödenmemesiyle sınırlı değil. Dönüşüm süreci başlatılan bu alanda firmalar tapularını aldıkları vatandaşlarla yaptıkları anlaşmaların şartlarını yerine getirmiyor.

Firmalar anlaşmaya rağmen iflas erteleme isteyerek teker teker bölgeden ayrılıyor. Bu duruma itiraz eden vatandaşlar ise karşılarında bir muhatap bile bulamıyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na başvuran vatandaşlar olumsuz yanıt alıyor.

Ayrıca Bakanlığın 2/3 çoğunluk gerekçesiyle pay satışına giderken sözleşme ve vekaletname içeriklerini bile özel hukuk bahanesiyle incelemeden vatandaşların taleplerine olumsuz cevap vererek şirketler lehine karar aldığı iddia ediliyor.

Ayrıca firmalarla anlaşamayan ev sahiplerinin mülkleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onay alınmadan satışa sunuluyor. Bu işlem sürecinde sadece mülk sahibine kısa mesaj atılarak evlerinin satışının gerçekleştirildiği bilgisi veriliyor.

Fikirtepe mağdurları ne yaşıyor?

Fikırtepe’de dönüşüm süreci nedeniyle 5 bin kişi mağdur edilmiş durumda. Mağdurlardan olan Halit Ekşi’nin imarlı ruhsatlı ve tapulu evi onayı olmadan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Tepe-Sera adlı inşaat firmasına satılmış.

Ekşi, kendisine gönderilen kısa mesaj yoluyla evinin satıldığını öğrendi. Halit Ekşi, mağduriyetini şöyle ifade ediyor:
1991 yıllıdan bu yana Fikirtepe’de oturuyorum. İnşaatlarda çalışarak bu evi aldım. İmarlı ruhsatlı kat mülkiyetli 10 dairelik apartmanımızı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı TepeSera firmasına ‘boş arsa’ diye sattı.

Şimdi evim yok. Firma herhangi bir açıklama yapmıyor. 80 metrekare dairem karşılığında firma 30 metrekare yer teklif etti. Bunu kabul etmediğim için bakanlık dairemi sattı. Yargı süreci başlattık ama bakanlık mahkemelere baskı yapıyor. Hukuk mücadelemiz sürecek.”

Yurt Gazetesi

Sur’da büyük değişim

Diyarbakır Sur, Şırnak merkez, Cizre, İdil, Silopi, Hakkari’nin Yüksekova ve Mardin’in Nusaybin ilçelerinde evi terörden zarar gören vatandaşlar için bugüne kadar toplam 800 milyon liralık kira ve eşya yardımı yapıldı. Dört ilde bölgenin hem modern bir görüntüye kavuşması hem de ekonominin canlandırılması için 25 bin konut ve işyeri inşa edildi.

Diyarbakır Sur’da terör operasyonları sırasında 3 bin 695 konut ile bin 378 işyerinin yanı sıra içerisinde Kurşunlu Cami’nin de yer aldığı 150’den fazla tescilli yapı zarar görmüştü. Hükümet “Yaşanabilir Diyarbakır” parolasıyla tarihi dokunun yansıtılması amacıyla Sur için bir kentsel tasarım rehberi hazırladı. Bu kapsamda Gazi ve Melik Ahmet Caddesi’nde bin 378 işyeri onarılırken, Hz. Süleyman ve Ulu Cami çevrelerinin de dahil olduğu 115 dönüm alan yenilendi. Dicle Vadisi’nde 320 dönüm yepyeni bir yaşam alanına dönüştürüldü. Ayrıca toplam 5 bin 637 adet konut üretimine başlanırken, bunlardan 795’i tamamlandı. Bugüne kadar ilçede hak sahiplerine kira ve eşya yardımı olarak 89 milyon lira ödendi.

Yüksekova’da 3 bin 192

Hakkari Yüksekova’da ise terör olaylarından 10 bin 549 bağımsız birim zarar görmüş, dört cami de yıkılmıştı. Şimdi bölgede 3 bin 192 adet bağımsız birimin üretimine geçilirken, iki cami ve iki de taziye evi inşa edildi. Konutların 2018 ortasında tamamlanması hedefleniyor.

Nusaybin’e 66.5 milyon lira yardım

Mardin’in Nusaybin ilçesinde ise olaylar sırasında 9 bin 933 bağımsız birim zarar görürken, 14 cami de yıkılmıştı. Hükümet şimdi bölgede 5 bin 539 adet konut ile beş adet cami, 4 adet taziye evi ve 3 adet okul inşa etmeye başladı. Öte yandan beş adet park projesinin dördü tamamlanırken, birinin yapımına başlandı. İlçede haksahiplerine 66.5 milyon lira kira ve eşya yardımı da yapıldı.

Şırnak baştan sona yenileniyor

Şırnak’ta ise merkez de dahil olmak üzere Cizre, İdil ve Silopi yeniden ayağa kaldırılıyor. Bugüne kadar Şırnak merkezde 281.5 milyon lira, Silopi’de 62 milyon lira, İdil’de 35 milyon lira, Cizre’de ise 172.5 milyon lira vatandaşlara kira ve eşya yardımı adı altında dağıtıldı. Ayrıca, merkezde 6 bin 39 konut ve ticaret biriminin yapımına başlandı.

Sabah/Barış Şimşek

‘Çekler karşılıksız çıktı’

Hane başına ortalama 1000 TL kira yardımı yapılan Fikirtepe’de pek çok ev sahibi, müteahhit firma ile 3-4 yıl önce anlaşma yaparak kiraya çıktı. Şirketlerin ilk yıllarda düzenli ödeme yaptığını ancak yıllarda yardım alamadıklarını belirten bazı Fikirtepeliler, evlerinin yapımına 4 yıldır başlanmadığı gibi, bazı firmalardan da sağlıklı bilgi alamadıklarını belirtiyor. Bazı hak sahipleri ise kendilerine kira yardımı olarak verilen çeklerin karşılıksız olduğunu iddia ediyor.
Fikirtepe’de firmalar ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı arasında köprü vazifesi gören dernek FİDEM’in Başkanı Ercüment Oruç, bölgede 3 firmanın kira ödemesi yapmadığını belirterek yaklaşık 1500 kişinin 1 yılı aşkın süredir firmalardan kira desteği almadığını söyledi.

‘Kamu kurumları devreye girecek’

Bazı firmaların maddi olarak zor durumda olduğunu kaydeden Oruç “Şimdi onlar bakanlık ile görüşme halinde ve çözüm bekleniyor. Eğer anlaşma sağlanırsa Bakanlığın görevlendirdiği kamu kurumları da projelere dahil olup yeni evlerin erken bitmesini sağlayacak. Fikirtepe’de 57 yapı adası var ve 30’unda çalışmalar sorunsuz. Diğer adalarda da hak sahibi ile anlaşmada 3’te 2 oranını geçenler için pay satışları başlayacak ve süreç hızlanacak” dedi.

Dönüşümde tıkanan noktalara müdahale edeceğini geçtiğimiz haftalarda açıklayan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,  İller Bankası ve Kiptaş aracılığı ile maddi zorluk çeken inşaat şirketlerine ortak olacak. Firmalar maddi zorluğa düştüğü için inşaatı başlanamayan yerlerde bakanlık devreye girecek ve projeyi üstlenecek.

Bakanlık 4 adada protokol imzaladı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşar Yardımcı ve İller Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Mücahit Demirtaş, 4 yapı adası için protokol imzaladığını belirterek, “Maddi olarak o işi bitiremeyecek duruma gelen Vartaş ve Anka firmaları ile protokol imzalandı, şimdi hukuki devirler için çalışıyoruz. Bu firmaların işlerini İller Bankası ve Kiptaş aracılığı ile yapıp bitireceğiz. 1 ay içinde sürecin başlamasını bekliyoruz. Bu firmalardan kirasını alamayan vatandaş biz devreye girince yardımını alacak. Bu 4 yapı adası dışında da tüm Fikirtepe’de sürece destek olmak için çalışıyoruz. Hepsinin sorunlarını tek tek masaya yatırıyoruz. Belediye ile tapu ile ilgili sorunlar da çözülüyor” açıklamasında bulundu.

Kira yardımı bilmeceye döndü

Kentsel dönüşüm kapsamında vatandaşlara Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından kira yardımı sağlanıyor olmasına rağmen, bu destek Fikirtepe bölgesinde uygulanmıyor. Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, kentsel dönüşüm kapsamında yapılan projelerde hak sahiplerinin yıkım raporu ile il müdürlüğüne ya da ilçe belediyelerine başvurmaları halinde kira yardımı almaya hakkı olduğunu söyledi. Bakanlık yetkilileri ise büyük yatırımcıların olduğu alanda kira yardımını müteahhidin vermesi gerektiğini belirtiyor.

AA’nın haberine göre, bugüne kadar yapılan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla 3 milyondan fazla vatandaşın can güvenliğini teminat altına alacak dönüşüm faaliyetlerini başlattıklarını kaydeden Özhaseki, “Kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında ülke genelinde 1 milyar 400 milyon lirası kira yardımı olmak üzere, toplam 2 milyar 500 milyon lira kaynak kullanılmıştır” dedi.

1,7 milyon kişi riskli alanlarda yaşıyor

81 ilde süren kentsel dönüşüm kapsamında, 49 ilde 188 adet riskli alan ilan edildiğini anlatan Özhaseki, bu alanların büyüklüğünün yaklaşık olarak 12 bin hektar, bulunan bina sayısının 250 bin adet, bu yapılarda bulunan bağımsız bölüm sayısının ise 550 bin adet olduğunu açıkladı. Riskli alanlar içerisinde 1 milyon 750 bin kişinin yaşadığına dikkat çeken Bakan Özhaseki, “Ülke genelinde 406 bin 536 adet konut ve işyerini ‘Riskli Yapı’ statüsünde yeniliyoruz.

Bunlardan, 153 bin 852 konut ve 20 bin 287 işyeri olmak üzere toplam 174 bin 139 adet bağımsız bölüm içeren 60 bin 472 adet riskli binanın yıkımı sağlanmıştır. 5 ilde yıpranan tarihi ve kültürel taşınmazların korunması amacıyla ‘Yenileme Alanı’ ilan ettik. 20 ilde kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan ettik” açıklamasında bulundu.

‘Tıkanan noktalarda çözüm ortağı olacağız’

İstanbul Fikirtepe, Üsküdar, Gaziosmanpaşa ve İzmir Karabağlar gibi tıkanan bölgelerdeki kentsel dönüşümü hızlandırmak adına bakanlık olarak çözüm ortağı olmaya devam edeceklerini aktaran Özhaseki, Doğu ve Güneydoğu’da yapılan kentsel dönüşüm çalışmaları hakkında da bilgi verdi.

Yeni yerleşim alanları oluşturuluncaya kadar

Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde evleri terör örgütü PKK’nın saldırıları nedeniyle kullanılamaz hale gelen vatandaşlar için de yeni yerleşim alanları oluşturuluncaya kadar kira desteğinin sağlandığını hatırlatan Mehmet Özhaseki, 2016’da Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde 2 bin 377 hak sahibine toplam 14 milyon 21 bin 39 lira destek sağlandığını kaydetti. Doğu Anadolu Bölgesi’nde ise 3 bin 65 hak sahibine toplam 15 milyon 986 bin 581 TL tutarında ödeme yapıldığını ifade eden Bakan Özhaseki, “Bakanlığımızca toplamda 5 bin 442 vatandaşımıza 30 milyon 7 bin 620 TL tutarında kira yardımı ödemesi gerçekleştirildi” dedi.

Mülkiyet problemleri son bulacak

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Menderes Türel, projenin büyük inşaat firmalarının yaptığı projelerin en az 10 katı büyüklüğünde olduğunu belirterek Türkiye’de bu büyüklükte bir proje örneğinin olmadığını söyledi. Proje ile Kepez ve Santral Mahalleleri’nin yeni baştan inşa edileceğini kaydeden bölgedeki mülkiyet problemlerinin de son bulacağını ifade etti.

İki – üç misli değerlenecek

24 ay sürmesi beklenen inşaat süresince vatandaşlar toplam 14 bin liralık kira yardımından faydalanırken aynı zamanda hem kiraya hem de yeni evine taşınırken ki kez 750’şer TL’lik taşınma yardımı alacak. Eski yerlerinden daire alacak olan vatandaşlar böylece komşularından da ayrılmayacak. Öte yandan projenin tamamlanması ile birlikte yenilenen evlerin en az iki üç misli değerlenmesi bekleniyor.

‘Kira yardımı için ikametgah isteniyor’

Yıkımı yapılacak riskli yapıda oturan hak sahiplerinin bazen evsiz kalma telaşıyla binasına risk raporu almadan ev kiraladığını ve hemen ikametgah adresini değiştirdiğini belirte Hatice Kolçak, bu işlem binaya risk raporu almadan önce yapıldığında devletin kira yardımından faydalanmanın mümkün olmadığını anlattı. Risk raporu ile beraber kira yardımı için istenen belgeler arasında ikametgah da bulunduğunu kaydeden Kolçak, “Tüketiciler mağduriyet yaşanmaması için ev kiralasalar dahi işlemleri bitirmeden ikametgahını taşımamalı” uyarısında bulundu. Binaya riskli raporu alır almaz yıkım işleminin gerçekleşmediğini hatırlatan Kolçak, taşınmak için vakit tanındığını ve bu nedenle tüketicilerin acele etmemesi gerektiğini dile getirdi.

‘Aceleci olmak fiyatı da yukarı çeker’

Öte yandan ev kiralama işlemini hızlandıran tüketicilerin, aceleci tavırları ile kiralık ev fiyatlarının da yükselmesine neden olabildiğini vurgulayan Kolçak, bazı uyanık ev sahiplerinin kiracının ısrarını görünce fiyatı artırabildiklerini söyledi. Kolçak “Hepsi ayı olmamakla birlikte bu durumu fırsat bilen bazı ev sahipleri, fiyatları artırıyor maalesef” dedi.