Uygulamayla birlikte kira bedeli, depozito, ödeme tarihi, sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi gibi temel bilgiler dijital ortamda kayıt altına alınırken, kira sözleşmelerinin doğrulanabilir ve erişilebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.

İlk aşama 4 Kasım 2024’te başladı

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geliştirilen e-Devlet kira sözleşmesi hizmetinin ilk aşaması 4 Kasım 2024’te vatandaşların kullanımına sunuldu.

Sistem üzerinden taşınmaz sahibi gerçek kişiler, e-Devlet Kapısı’ndaki “Kira Sözleşmesi İşlemleri” bölümünden kira sözleşmesi hazırlayabiliyor. Hazırlanan sözleşme daha sonra kiracı ve varsa kefilin onayına sunuluyor.

Uygulamanın ikinci aşaması ise 9 Mayıs 2025’te devreye alındı. Böylece emlak danışmanları ve yetkilendirilen kişiler de sözleşme hazırlayarak taşınmaz sahibi veya hissedar, kiracı ve varsa kefilin onayına sunabiliyor.

Kira sözleşmesinde hata düzeltme ve güncelleme imkanı

Sistemin işlevleri kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmeye devam ediyor. Bu kapsamda “Hata Düzeltme” ve “Güncelleme” özellikleri de kullanıma açıldı.

Tarafların sözleşmeyi onaylamasının ardından 15 gün içinde yazım, rakam veya bilgi girişinden kaynaklanan maddi hatalar düzeltilebiliyor.

“Güncelle” özelliğiyle ise tarafların iletişim bilgileri, kira tutarı ve kira ödemelerine ilişkin bilgiler güncel tutulabiliyor.

Sistem üzerinden ayrıca zaman damgalı ve barkodlu kira sözleşmesi belgesi oluşturulabiliyor. Belgelerin doğrulaması da e-Devlet Kapısı üzerinden yapılabiliyor.

Kira anlaşmazlıklarında önemli bir belge olacak

Elektronik kira sözleşmesinin yaygınlaşmasıyla birlikte tarafların sözlü veya farklı belgeler üzerinden yaptığı anlaşmaların yerine doğrulanabilir dijital kayıtların geçmesi hedefleniyor.

Bu sistem, kira bedeli, depozito, ödeme tarihi ve sözleşme süresi gibi temel koşulların tarafların onayından geçmiş şekilde kayıt altına alınmasını sağlıyor. Böylece kira ilişkisi başladıktan sonra ortaya çıkabilecek “Ben böyle anlaşmamıştım” veya “Sözleşmede böyle yazmıyordu” şeklindeki uyuşmazlıkların önlenmesi kolaylaşabilir.

Bakanlık tüm kira sözleşmelerini e-Devlet’e taşımaya hazırlanıyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kira sözleşmelerinin tamamının e-Devlet üzerinden yapılmasını zorunlu hale getirecek bir çalışma da yürütüyor.

Uygulamanın kapsamının genişletilmesi, kira piyasasının daha düzenli biçimde izlenmesine de imkan sağlayabilir. Dijital ortamda toplanan verilerin kira gelirlerinin takibi ve vergi kayıplarının azaltılması açısından da kullanılması bekleniyor.

“Gerçek kira bedeli denetlenmeli”

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, uygulamanın ev sahibi ve kiracı arasındaki ilişkilerin daha güvenli ve şeffaf hale getirilmesi açısından önemli olduğunu belirtti.

Kılıç, elektronik sözleşmeyle kira bedeli, depozito, ödeme tarihi ve sözleşmenin başlangıç-bitiş tarihleri gibi önemli bilgilerin kayıt altına alınacağını belirterek, bunun ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların çözümünde önemli bir dayanak oluşturabileceğini ifade etti.

Ancak elektronik sözleşmenin tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Kılıç, sözleşmede belirtilen kira bedeli ile gerçekte ödenen tutarın farklı olup olmadığının da denetlenmesi gerektiğini söyledi.

Kılıç ayrıca elde edilen verilerin yalnızca vergi takibi amacıyla değil, Türkiye’nin konut ve kira piyasasının daha doğru analiz edilmesi ve kalıcı çözümler geliştirilmesi amacıyla da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Ev sahibi ve kiracının hakları dijital ortamda kayıt altında

Elektronik sözleşme, kiracılar açısından bakım, onarım, aidat ve depozito gibi konularda üzerinde anlaşmaya varılan şartların belgelenmesini sağlıyor.

Ev sahipleri açısından ise kira ilişkisinden doğan hak ve sorumlulukların kayıt altına alınması, olası uyuşmazlıklarda tarafların elini güçlendirebilir.

Kılıç, emlak danışmanlarının görev ve sorumluluklarının da açık şekilde belirlenmesi gerektiğine dikkat çekerek, sistemin vatandaşlar açısından ek bürokrasi veya maliyet oluşturmaması gerektiğini söyledi.

Özellikle e-Devlet kullanımında güçlük yaşayan yaşlı vatandaşların işlemleri kolaylıkla gerçekleştirebilmesi için teknik destek sağlanması gerektiğini belirten Kılıç, kişisel verilerin korunmasının da kritik önem taşıdığını ifade etti.

Kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasının önemli bir adım olduğunu belirten Kılıç, sistemin başarısının yalnızca sözleşmelerin dijitalleştirilmesine değil, kira piyasasında güven, şeffaflık ve tarafların haklarının korunmasına bağlı olduğunu vurguladı.

AA

Özdemir, Türkiye’de evcil hayvan bulunan hane sayısının ulaştığı seviyenin, konut sektöründe bu konunun artık göz ardı edilemeyeceğini gösterdiğini belirterek, proje geliştiricilerinden apartman ve site yönetimlerine kadar sektörün tüm paydaşlarına yeni bir yaklaşım çağrısında bulundu.

Yönetim planı konut yaşamının anayasası

Bilge Özdemir’in değerlendirmesine göre apartman ve sitelerde evcil hayvan beslenmesi, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında hazırlanan ve tapuya kayıtlı yönetim planları çerçevesinde değerlendiriliyor.

Yönetim planında bağımsız bölümlerde kedi, köpek veya benzeri evcil hayvanların beslenemeyeceğine ilişkin açık bir hüküm bulunması halinde, hayvanın çevreye somut bir zarar veya gürültü vermemesi durumunda dahi hukuki uyuşmazlık ortaya çıkabiliyor. Özdemir, bu nedenle konut projelerinde yönetim planlarının günümüz yaşam koşulları dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Yönetim planında evcil hayvanlarla ilgili herhangi bir hüküm bulunmaması halinde ise evcil hayvan beslenmesinin mümkün olduğunu belirten Özdemir, bunun komşuların huzurunu bozacak gürültü, koku veya pislik gibi durumların oluşmasına izin verildiği anlamına gelmediğini vurguluyor.

Bu noktada Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesi ile Türk Medeni Kanunu’nun 737. maddesinde düzenlenen komşuluk ilişkilerine ilişkin hükümlerin önem taşıdığına dikkat çekiliyor.

Kiralık ev arayan evcil hayvan sahipleri zorlanıyor

Konut kiralama piyasasında da evcil hayvan sahipleri açısından önemli bir sorun bulunduğunu belirten Bilge Özdemir, ev sahiplerinin kiracı seçiminde aradığı kriterlerin son yıllarda değiştiğini ifade ediyor.

Düzenli gelir, yüksek KKB/kredi notu, kefil, tahliye taahhütnamesi ve referans gibi kriterlerin artık kiralama sürecinde daha fazla karşılaşıldığını belirten Özdemir, bunun yanında öğrenci olma, sigara kullanmama ve evcil hayvan bulundurmama gibi taleplerin de kiracı adaylarının karşısına çıktığını söylüyor.

Özellikle kedi ve köpek sahibi kiracılar, uygun kiralık konut bulma aşamasında daha fazla seçenek dışı kalabiliyor. Ev sahiplerinin temel endişeleri arasında ise evcil hayvanların parkelere, duvarlara, mobilyalara veya diğer bölümlere zarar verme ihtimali bulunuyor.

Kiralama aşamasındaki bu engelin aşılması halinde ise kiracının taşındığı binadaki yönetim planı ve komşuluk ilişkileri yeni bir sorun alanı oluşturabiliyor.

GPPS’den “evcil hayvan dostu konut” önerisi

GPPS Platformu, sorunun yalnızca mevcut konutların kullanım koşulları üzerinden değil, yeni konut projelerinin tasarım aşamasından itibaren ele alınmasını öneriyor.

Bilge Özdemir, proje geliştiricileri, inşaat şirketleri ve mimarların konut ve site tasarımlarında evcil hayvanların ihtiyaçlarını da dikkate alması gerektiğini belirtiyor.

Bu kapsamda GPPS Platformu, yönetim planlarında genel bir evcil hayvan yasağı yerine daha açık ve ölçülebilir kriterler kullanılmasını öneriyor. Özdemir’in yaklaşımına göre, zorunlu hallerde zehirli, yırtıcı, vahşi veya tehlikeli olarak kabul edilen hayvan ve ırklara ilişkin sınırlamalar getirilebilir.

Böylece tüm evcil hayvan sahiplerini kapsayan genel yasaklar yerine, doğrudan güvenlik, sağlık ve komşuluk ilişkileri açısından sorun oluşturabilecek durumlara odaklanan bir sistem kurulması hedefleniyor.

Depozito ve “pet rent” modeli tartışmaya açılıyor

Evcil hayvan sahibi kiracılar açısından önerilen modellerden biri de depozito veya güvence bedelinin farklılaştırılması.

Mevcut uygulamada konut kiralarında güvence bedelinin Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde en fazla üç aylık kira bedeli olabileceğine dikkat çeken Özdemir, evcil hayvan nedeniyle oluşabilecek olası zararların kira sözleşmesinde ayrıca ve açık biçimde düzenlenmesi gerektiğini savunuyor.

GPPS Platformu’nun önerisi, ev sahibi ile evcil hayvan sahibi kiracının sözleşmede bakım ve olası hasarlara ilişkin özel şartlar belirleyebilmesi ve güvence mekanizmalarının bu çerçevede yeniden ele alınması yönünde.

Ancak burada mevcut yasal sınırların dikkate alınması gerekiyor. Üç aylık kira sınırının üzerinde bir güvence bedelinin doğrudan uygulanabileceği yönündeki öneri, mevcut Türk Borçlar Kanunu hükümleriyle ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu. Dolayısıyla bu modelin hayata geçirilebilmesi için hukuki altyapının değişmesi veya açık bir yasal düzenleme yapılması gerekiyor.

Özdemir ayrıca yurt dışında farklı ülkelerde ve hatta aynı ülkenin farklı eyaletlerinde uygulanan modellerin Türkiye açısından da tartışılabileceğine işaret ediyor. Bu modeller arasında iade edilebilir pet depozito, iade edilmeyen tek seferlik pet fee ve aylık kira bedeline eklenen pet rent uygulamaları bulunuyor.

Bazı ülkelerde ise yalnızca kediye izin verilmesi, belirli ağırlığın altındaki köpeklere izin verilmesi veya hizmet hayvanları ile duygusal destek hayvanları için farklı kurallar uygulanması gibi modeller görülüyor.

“Evcil hayvanlı hane gerçeği” artık göz ardı edilemez

GPPS Platformu’nun dikkat çektiği en önemli noktalardan biri ise Türkiye’deki evcil hayvan sahipliğinin ulaştığı büyüklük.

Sektörel analizlere göre Türkiye’deki hanelerin yaklaşık yüzde 36’sında evcil hayvan bulunduğu belirtiliyor. Resmi kayıtlarda mikroçipli evcil hayvan sayısının yaklaşık 2,4 milyon olduğu ifade edilirken, sektörel tahminlerde evlerde yaşayan kedi sayısının 5-7 milyon, köpek sayısının ise 3-4 milyon civarında olduğu öngörülüyor.

Bu rakamlar, konut piyasasında evcil hayvan sahiplerinin artık göz ardı edilemeyecek büyüklükte bir kiracı ve konut alıcısı kitlesi oluşturduğuna işaret ediyor.

TÜİK’in “İstatistiklerle Aile” verilerine göre ise Türkiye’de 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunan hane sayısı 11 milyon 303 bin 696 seviyesinde bulunuyor. Toplam 26 milyon 977 bin 795 hane içerisinde çocuklu hanelerin oranı yüzde 41,9 olarak hesaplanıyor.

GPPS Platformu, bu veriler ışığında konut sektöründe yeni bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Platforma göre evcil hayvanlı hanelerin büyüklüğü, konut üretiminden kira sözleşmelerine, site yönetimlerinden mimari tasarıma kadar birçok alanda yeni düzenlemeleri gündeme getirecek bir seviyeye ulaştı.

Bilge Özdemir’in gündeme taşıdığı tartışma, gayrimenkul sektöründe “evcil hayvan kabul edilmeyen konut” yaklaşımının gelecekte ne ölçüde sürdürülebileceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Yeni nesil konut projelerinde evcil hayvanlara uygun alanların tasarlanması ve yönetim planlarının buna göre hazırlanması, hem mülk sahipleri hem kiracılar hem de site yönetimleri açısından yeni bir standart oluşturabilir.

Emlaknews.com.tr

Buna göre, Türkiye’de yerleşik kişiler kendi aralarında akdedecekleri; konusu yurt içinde yer alan gayrimenkuller olan, konut ve çatılı iş yeri dahil gayrimenkul satış ve kiralama sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramayacak.

Vatandaşlık bağı bulunmayan kişiler istisna sayılacak

Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan Türkiye’de yerleşik kişiler veya Türkiye’de ve yurt dışında yerleşik kişiler; alıcı veya kiracı olarak taraf oldukları gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde, sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırabilecek.

Kültür Bakanlığı’nca belgeli otel ve pansiyonlar döviz cinsinden kiralanabilecek

Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli konaklama tesislerinin işletilmesi amacıyla kiralanmasıyla ilgili gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.

Düzenleme, gümrüksüz satış mağazalarının kiralanmasına ilişkin gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde, sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılmasını mümkün hale getiriyor.

Türkiye’de yerleşik kişiler kendi aralarında akdedecekleri; yurt dışında ifa edilecekler ile gemi adamlarının taraf oldukları dışında kalan iş sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramayacak.

Türkiye’de yerleşik kişiler kendi aralarında akdedecekleri; yabancı ülke vatandaşlarının dahil oldukları hizmet sözleşmeleri, ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri, yurt dışında gerçekleştirecek faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri, Türkiye’de başlayıp yurt dışında sonlanan, yurt dışında başlayıp Türkiye’de sonlanan veya yurt dışında başlayıp yurt dışında sonlanan hizmet sözleşmeleri dışında kalan danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dahil hizmet sözleşmelerinde, sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramayacak.

Döviz cinsinden maliyet içeren eser sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.

Menkul satış ve kiralama sözleşmeleri

Taşıt satış ve kiralama sözleşmeleri dışında kalan menkul satış ve kiralama sözleşmelerinde sözleşme bedelin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.

Yurt dışında üretilen donanım ve yazılımlara istisna getirildi

Tebliğle birlikte, bilişim teknolojileri kapsamında yurt dışında üretilen yazılımlara ilişkin satış sözleşmeleri ile yurt dışında üretilen donanım ve yazılımlara ilişkin lisans ve hizmet sözleşmelerinde sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırması mümkün hale geldi.

Gemilere ilişkin finansal kiralama (leasing) sözleşmelerinde, sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkündür. Finansal kiralama (leasing) sözleşmelerine ilişkin bedellerin de döviz cinsinden kararlaştırılması mümkün olacak.
Türkiye Cumhuriyeti ile vatandaşlık bağı bulunmayan Türkiye’de yerleşik kişilerin taraf olduğu iş sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.

Kamu kurum ve kuruluşlarının veya Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin taraf olduğu gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama dışında kalan sözleşmelerde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.
Kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu döviz cinsinden veya dövize endeksli ihaleler, sözleşmeler ve milletlerarası antlaşmaların ifası kapsamında gerçekleştirilecek olan projeler dahilinde; yükleniciler veya görevli şirketlerin ve bunların sözleşme imzaladığı tarafların üçüncü taraflarla akdedeceği veya bahsi geçen projeler çerçevesinde akdedilecek, gayrimenkul satış sözleşmeleri ve iş sözleşmeleri dışında kalan sözleşmelerde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.

Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin olarak yapılan sözleşmelerde; sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek. Bu işlemlerle ilgili olarak bankaların taraf olduğu sözleşmelerde de sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkün olacak.

Sermaye piyasası araçlarına istisna

Sermaye piyasası araçlarının (yabancı sermaye piyasası araçları ve depo sertifikaları ile yabancı yatırım fonu payları da dahil olmak üzere), döviz cinsinden oluşturulması, ihracı, alım satımı ve yapılan işlemlere ilişkin yükümlülüklerin döviz cinsinden kararlaştırılması mümkün olacak.

Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye’de bulunan; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elli ve üzerinde pay sahipliklerinin veya ortak kontrol ve/veya kontrolüne sahip bulunduğu şirketler ile serbest bölgedeki faaliyetleri kapsamında serbest bölgelerdeki şirketlerin işveren veya hizmet alan olarak taraf olduğu iş ve hizmet sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılabilecek.

Türkiye’de yerleşik ticari havayolu işletmeleri, hava taşıma araçlarına, motorlarına ve bunların aksam ve parçalarına yönelik teknik bakım hizmeti veren şirketler, havalimanlarında yer hizmetleri yapmak üzere çalışma ruhsatı alan veya yetkilendirilen kamu ya da özel hukuk tüzel kişiliği statüsündeki kuruluşlar ve söz konusu kuruluşların kurdukları işletme ve şirketlerle doğrudan veya dolaylı olarak sermayelerinde en az yüzde elli hisse oranına sahip olduğu ortaklıkların; Türkiye’de yerleşik kişilerle döviz cinsinden veya dövize endeksli bedeller içeren gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri haricindeki sözleşmeleri akdetmeleri mümkün olacak.

Sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayan sözleşmeler kapsamında düzenlenecek kıymetli evraklarda yer alan bedeller, döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenemeyecek. Ancak, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen ve dolaşıma giren bu kapsamdaki kıymetli evraklar istisna sayılacak.

Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışındaki; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, işlettiği veya yönettiği fonlar, doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elli ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketler Türkiye’de yerleşik olarak değerlendirilecek. Ancak, sözleşmenin yurt dışında ifa edilmesi durumunda istisna kapsamında değerlendirilecek.
Sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkün olmayan sözleşmelerde yer alan bedellerin taraflarca Türk parası olarak yeniden belirlenmesi zorunlu olacak.

Anlaşmazlık halinde 2 Ocak 2018 kuru esas alınacak

Döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkün olmayan sözleşmelerde yer alan bedeller taraflarca Türk Lirası yeniden belirlenirken mutabakata varılamazsa; 2 Ocak 2018 tarihinden önce akdedilen sözleşmelerdeki Döviz bedelinin TL’ye çevrilmesinde, 2 Ocak’taki Merkez Bankası efektif satış kuru esas alınacak. Taraflar anlaşırsa, farklı bedeller üzerinden de TL’ye geçiş yapabilecekler. Yeni belirlenen bedeller, her yıl Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) artışa göre güncellenecek.

Kira bedelinde anlaşılamazsa tüfe oranları esas alınacak

Düzenlemeleri içeren 8’inci maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce akdedilen konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller iki yıllık süre için Türk lirası olarak belirlenecek. Ancak, Türk lirası olarak belirlemenin yapıldığı kira yılının sonundan itibaren bir yıl geçerli olmak üzere; Türk lirası olarak belirlenecek kira bedelinde mutabakata varılamazsa, belirleme tarihinden belirlemenin yapıldığı kira yılının sonuna kadar TÜİK’in her ay için belirlediği (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenecek.

Bir sonraki kira yılı Türk lirası bedeli belirlenirken taraflarca mutabakat sağlanamaması durumunda ise önceki kira yılında geçerli olan kira bedelinin (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenecek ve belirlenen Türk lirası cinsinden kira bedeli, iki yıllık sürenin sonuna kadar geçerli olacak.

İHA

Hangi kurdan dönülecek?

KMD Yönetim Kurulu Başkanı Yenal Gökyıldırım, AVM’lerde kiralama işlemlerinde TL’ye dönülmesine ilişkin, “Burada, hangi kurdan dönüleceğine dair ucu açık kalan bir kısım vardı. Onu da önümüzdeki 10 gün içerisinde, biliyorsunuz süre 30 gündü, karşılıklı kazan-kazan anlayışı içinde bir noktaya varılacağını düşünüyoruz.” dedi.
KMD tarafından bu yıl beşincisi düzenlenen ve 500’e yakın üst düzey yöneticinin katıldığı “Perakende Teknolojileri Konferansı” başladı.

En önemli gündem maddesi

Döviz kurlarına bağlı olarak kontrol edilemeyen şekilde artan kira maliyetlerinin gündemlerinin en başında yer aldığını dile getiren Gökyıldırım, dövizdeki aşırı hareketliliğin tüm ülke gündeminde olduğunu, daha önce özellikle AVM ve cadde mağazaları sahipleri ile uzlaşma yolu arandığını ancak çözüme ulaşılamadığını anlattı.

Devletimizin uygulamasını destekliyoruz

“Öncelikle devletimizin bundan 20 gün önce çıkardığı kiralamalarda TL’ye dönülmesi uygulaması var. Bunu destekliyoruz. burada, hangi kurdan dönüleceğine dair ucu açık kalan bir kısım vardı. Onu da önümüzdeki 10 gün içerisinde, biliyorsunuz süre 30 gündü, karşılıklı kazan-kazan anlayışı içinde bir noktaya varılacağını düşünüyoruz. Bu işin daha sürdürülebilir olması için bizim talebimiz kiralamaların TL, avro veya dolar üzerinden değil ciro bazlı olması.

Kirada TL’ye dönüş konusundaki uygulamanın 10 gün içerisinde tüm hatlarıyla şekillenmesinden itibaren bu uygulamayı ihmal ya da suistimal edenler olursa ceza alması bekleniyor.

Sabah

Bakanlığın internet sitesinden yapılan duyuruda, 13 Eylül 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ile Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında yapacakları sözleşmelere yönelik bazı düzenlemeler yapıldığı hatırlatıldı.
Söz konusu düzenlemelerin kapsamı değerlendirilirken öncelikle dikkat edilmesi gereken hususun, yapılan düzenlemelerin yalnızca 32 sayılı Karar’da tanımlanan Türkiye’de yerleşik kişiler arasında yapılan sözleşmeleri içermesi olduğu vurgulanan duyuruda, diğer taraftan, geçici Madde 8 uyarınca bu kararın (85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı) yayımından önce bedelleri döviz cinsinden belirlenmiş ancak yeniden Türk lirası olarak belirlenecek mevcut akdedilmiş sözleşmelerin kapsamı oluşturulurken, yine sözleşmenin akdedilme tarihinde her iki tarafın da Türkiye’de yerleşik kişi olması hususunun göz önüne alınması gerektiği belirtildi.

Bahse konu düzenlemede yer alan her iki madde hükmüyle, yeni yapılacak veya mevcut akdedilmiş sözleşmelerle ilgili olarak, Bakanlıkça uygun görülen bazı hallerin istisna tutulabileceğinin de hüküm altına alındığı ifade edilen duyuruda, şunlar kaydedildi:

“Bakanlıkça istisna tutulacak hallerin kapsamı belirlenirken, döviz cinsinden girdi maliyetler veya yükümlülükler değerlendirmeye alınacak hususların başında geliyor. Örneğin, 32 sayılı Karar’ın döviz kredilerinin kullanımını düzenleyen 17 ve 17/A maddeleri uyarınca herhangi bir kısıtlamaya tabi tutulmaksızın döviz kredisi kullanabilen ve dolayısıyla döviz cinsinden yükümlülük altına giren Türkiye’de yerleşik kişilerin yaptığı sözleşmeler, bu kapsamda dikkate alınacak.

Bu itibarla, söz konusu düzenlemeye ilişkin kapsam, ekonomik faaliyeti sıkıntıya sokmayacak şekilde, ilgili kamu kurumlarımızın ve diğer paydaşların görüşleri de dikkate alınarak en kısa süre içerisinde belirlenecek ve Bakanlık tarafından duyurulacak.”

Sabah

Kısa süre önce 300 çalışma istasyonu ile Regus’un en büyük çalışma alanı olan Regus Maslak Orjin’i hizmete açan Regus açıklamasında, kira sözleşmelerinde döviz yerine Türk Lirası’nı baz alarak, kurlarda yaşanabilecek yükselişe karşı kiralayanları korumanın amaçlandığının altı çizildi. Alınan bu karar ile herhangi bir kur sabitlemesi yerine Türk Lirası bazlı fiyat politikasının benimsendiği açıklandı.

Regus, günlük, haftalık veya yıllık kiralık ofis seçenekleri, yüksek hızlı internet, ofis mobilyaları ve ek hizmetler dahil tam donanımlı ofisleri ile her ihtiyaca uygun seçenekler sunuyor.

Hazır ofiste dünya lideri olan Regus, dünyanın çeşitli lokasyonlarında yer alan tüm ortak ofislerinde çalışabilme imkanı sunan “ortak çalışma alanları” sayesinde geniş bir seçme özgürlüğü sağlarken, dünya çapındaki seçkin lokasyonlardan birinde iş adresine sahip olmak isteyenler için de “sanal ofis hizmeti” ile hayatı kolaylaştırıyor.

Ofis alanlarını kurumsal hayatın ihtiyaçlarına göre tasarlayarak tüm taleplere cevap veren esnek yapısıyla Regus, modern ve profesyonel biçimde yönetilen çalışma ortamlarıyla ideal çalışma alanınızı oluşturmaya hazır.

Sözleşmeye uymak şart

Dava, İstanbul 10’uncu Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, ev sahibinin ‘zorunlu ihtiyacı’ diyerek, kontrat süresinin de sona eriyor olmasını dikkate alarak kiracının evi tahliye etmesi gerektiğine karar verdi. Temyiz üzerine dosya Yargıtay 3’üncü Hukuk Dairesi’ne geldi. Daire, kira sözleşmesinde ‘iki ay şartı’ bulunduğunu, kontrat yenileme süresine iki aydan az süre kalmışsa artık kontratın kendiliğinden yenileneceğini belirterek, yerel mahkemenin kararını bozdu.

Ersan Atar/Takvim

Bu kapsamda Giresun ilinde yer alan Burger King Restoranı için aylık kira tutarı 37 bin 400 TL + KDV, Adana ilinde yer alan Popeyes Restoranı için aylık kira tutarı 25 bin 500 TL + KDV ve Burger King Restoranı için aylık kira tutarı 37 bin 400 TL + KDV, Kocaeli İli, Gebze İlçesinde yer alan Burger King Restoranı için aylık kira tutarının 34 bin TL + KDV, İstanbul İli Başakşehir İlçesinde yer alan Burger King Restoranı için aylık kira tutarının 70 bin 400 TL + KDV olarak belirlendi.

Aylık kira bedelleri, geçmiş bir yıllık dönem için açıklanan TÜFE ile ÜFE oranlarının toplamının ortalaması oranında her yıl arttırılacak. Kira süresi ise, imzalanacak ek protokol tarihinden itibaren 15 yıl olacak.

Business HT

Ancak daha sonra kiracıdan ÜFE oranında artış talep eden ev sahibi, kiracının bunu ödememesi üzerine, evin boşaltılması istemiyle dava açtı. Ev sahibi, davalının artış yapmadığını, yıllık eksik ödenen farkın ödenmesi için ihtar gönderdiğini ancak kira farkının ödenmediğini ileri sürerek, kiracının temerrüt nedeniyle tahliyesine karar verilmesini talep etti. Kiracı ise sözleşmede artış maddesi bulunmadığını savunarak, davanın reddini istedi.

Yerköy Sulh Hukuk Mahkemesi, davayı kabul ederek, kiracının evi tahliye etmesini kararlaştırdı.

Kiracının kararı temyiz etmesi üzerine dosyayı görüşen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kiracılar lehine emsal bir karara imza atarak, yerel mahkemenin kararını oy birliğiyle bozdu.

Karardan

Dairenin kararında, kira akdinin sona erme sebeplerinden birinin de kiracının temerrüdü olup kira parasının ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda akdin feshinin biçim ve koşullarının Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlendiği belirtildi.

Buna göre, istenen kira parasının verilen sürede ödenmemesi halinde akdin feshedileceği, bu durumda kiracıya verilecek sürenin, konut ve çatılı iş yeri kiralarında en az 30 gün, ürün kiralarında en az 60 gün, diğer kira ilişkilerinde ise en az 10 gün olduğu kaydedildi.

Kural olarak, kira ilişkisinin varlığını ve aylık kira bedelinin ne kadar olduğunu ispat külfetinin davacıya, davalı tarafından kabul edilen kira bedelinin ödendiğinin ispat külfetinin ise davalıya düştüğü bildirilen kararda, şu tespitler yapıldı:

“Taraflar arasında imzalanan ve bir yıl süreli kira sözleşmesinin varlığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşmede aylık kira bedeli 350 lira olarak kararlaştırılmış, sonraki yıllar kira bedelinin artırılacağına dair bir düzenleme yapılmamıştır. Davacı, dava dilekçesinde kira bedellerinin yıllık ÜFE artışına göre ödenmediğinden bahisle temerrüt nedeniyle tahliye talep etmiş ise de sözleşmede artış maddesi bulunmamakla davaya konu kira tutarının ispatı kiraya verene aittir. Davacının tek yanlı kira oranı ve kira bedeli belirlemesine itibar edilemez. Davacı kiraya veren, kira miktarının ÜFE ile artırılacağını ispat edemediğine göre, aylık kiranın sözleşmede yazılı olan 350 lira olduğunun kabulü gerekir. Bu durumda, mahkemece, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”

AA

Mahkeme, davalının itirazında kira sözleşmesindeki imzasını inkar ettiğinden, icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasına ve mülk sahibinin tahliye isteyemeyeceğine hükmetti. Mahkeme, alacaklının borçlu ile arasında kira sözleşmesi bulunduğunu ispat edecek bir belge ibraz edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verdi.

Davacı mülk sahibi kararı temyiz edince devreye Yargıtay girdi. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (kapatılan), davalının davada dayanılan kira sözleşmesindeki imzasını inkar etmediğine dikkat çekti. Emsal bir karara imza atan daire, kira sözleşmesinin davalının imzası bulunan başka bir belge ile oluşturulduğunu iddia ettiğini hatırlattı. Kararda şu ifadelere yer verildi:

Tüm sayfalar imzalanmak zorunda değil

“Dayanak kira sözleşmesinin aslı tek parça olup, sözleşmenin ön sayfasında davalının imzası bulunmasa da Yargıtay’ın yerleşmiş kararlarına göre metin, içerik, anlam ve devam eden maddelerin bir bütünlük taşıması kaydıyla birden çok sayfadan oluşan yazılı sözleşmelerin tüm sayfalarının taraflarca imza edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Mahkemece, işin esası incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru değildir. Karar bozulmalıdır. Açıklanan sebeplerle kararın bozulmasına, sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine oy birliği ile karar verildi.”