İlgili gelirleri elde edenler, bir sonraki yıl Mart ayının 1-25’i arasında bağlı bulundukları vergi dairelerine yıllık gelir vergisi beyannamesi verir, vergilerini ise Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte öderler.

Yukarıda sayılan ilk üç gelir unsurunu elde edenler, beyanlarını genellikle mali müşavirleri aracılığı ile beyan eder. Ancak, diğer dört gelir unsurunu elde edenler, beyanlarını “hazır beyan sistemi” ile genellikle kendileri verirler.

Hazır Beyan Sistemi, beyana tabi gelirleri sadece gayrimenkul sermaye iradı, ücret, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratlardan ibaret olan mükelleflerimizin beyannamelerinin Gelir idaresi Başkanlığı (GIB) tarafından önceden hazırlanan ve internet ortamında kişilerin onayına sunulan çok basit bir sistemdir. Sisteme ve detaylı bilgiye Gelir İdaresi Başkanlığının “www. gib.gov.tr” internet adresinden ulaşılabilir. Sisteme kimlik bilgilerinizi girip özel güvenlik sorularını cevaplayarak ya da herhangi bir vergi dairesinden ücretsiz olarak alabileceğiniz “İnternet Vergi Dairesi Şifresi” ile giriş yapılabilir.

Beyannameler, 1-25 Mart tarihleri arasında 7 gün 24 saat açık olan sistem kullanılarak gönderilebilir.

Dikkat edilecek hususlar

2018 takvim yılında, sahip oldukları mal ve hakları kiraya vererek gelir elde eden (ticari, zirai veya mesleki kazancı olan mükellefler hariç) kişilerin;

• Yıllık konut kira geliri, istisna tutarı olan 4.400 TL’yi aşanların,
• Yıllık iş yeri kira geliri, stopaja tabi brüt kira geliri 34.000 TL’yi aşanların sistem üzerinden yıllık beyanname vermeleri gerekiyor.

Gelirleri, yukarıda belirtilen istisna ve beyan sınırını aşmayanların beyanname vermesi gerekmiyor.

Beyanlar, “götürü gider” ve “gerçek gider” usulü olmak üzere iki yöntemle yapılabiliyor.

Giderlerini belgelendiremeyenler genellikle “götürü gider” usulünü seçiyor. Götürü gider usulünü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek gider usulüne geçemiyor.

• Götürü gider usulünü seçen mükellefler, 2018’de elde ettikleri mesken kira gelirlerinden istisna tutarı olan 4.400 TL’yi düştükten sonra kalan tutarın yüzde 15’i oranındaki götürü gideri gerçek giderlere karşılık olmak üzere indirdikten sonra kalanı üzerinden vergiyi hesaplıyor.

• Gerçek gider usulünü seçen mükellefler, 2018’de elde ettikleri kira gelirlerinden 4.400 TL istisna tutarı dışında, ev sahibi tarafından belgeli ödenen giderleri (tamir, bakım, onarım, tesisat vb.) indirdikten sonra kalanı üzerinden vergiyi hesaplıyor.

Özellikli durumlar

Kira gelirinde, gelirin elde edilmesi tahsil esasına bağlanmıştır. Tahsil esasına göre kira gelirinin vergilendirilmesi için nakden veya ayni olarak tahsil edilmiş olması gerekiyor.

• Örneğin, 2016 ve 2017 yılları kira gelirleri topluca 2018’de tahsil edilirse, 2018 yılının geliri olarak dikkate alınacak.
• Öte yandan, gelecek yıllara ait olup, peşin tahsil edilen kira bedelleri (tahsilatın yapıldığı yılın değil) gelirin ait olduğu yılın hasılatı olarak kabul edilir. Örneğin, 2019 ve 2020 yılları kira gelirleri topluca 2018 yılında tahsil edilirse, her yıla ait kira tutarı ilgili yılda beyan edilecektir.

Ayrıca, beyan edilen gelirin yüzde 15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarım aşmamak şartıyla şahıs sigorta primleri ile yine beyan edilen gelirin yüzde 10’unu aşmaması şartıyla eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen gelirlerden indirilir, indirimler sonrası kalan vergi matrahı olup üzerinden yüzde 15 ila yüzde 35 oranında gelir vergisi hesaplanması gerekiyor.

Stopaja tabi işyeri kira gelirlerinin tutarına ve vergi dilimine göre, vergi iadesi bile çıkabilir. Gayrimenkullerle ilgili tüm bilgiler; Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilgili (banka, tapu, elektrik, su, doğalgaz, PTT, DASK, TOKİ) kuruluşlardan internet sistemi üzerinden alındığından, cezalı duruma düşmemek için kişilerin kira gelirlerini zamanında ve doğru beyan etmelerinde fayda bulunuyor.

Talha Apak-Para

Kira gelirlerinde 1 Ocak-31 Aralık 2017 dönemi için istisna oranlar konutta 3 bin 900 TL, iş yerinde ise 30 bin TL olarak belirlendi.

İstisna haddinin üzerinde konut geliri elde edenler bu istisna oranı düştükten sonra beyanname verecek. İstisna oranı sadece bir konutta kullanılabildiği için birden fazla konuttan kira geliri elde edenlerin buna dikkat etmesi gerekecek. Öte yandan iş yeri kira gelirinde beyan sınırı geçilmesi durumunda istisna oranı düşülmeyecek.

Vatandaşlar internette “www.gib.gov.tr” adresi üzerinden “Hazır Beyan Sistemi”ne giriş yapıp kendileri için hazırlanmış beyanlarını onaylayarak veya üzerinde gerekli değişiklikleri yaparak hızlı ve kolay bir şekilde kira beyanlarını verebilecek. Ayrıca ikametgahın bulunduğu bölgedeki vergi dairesine de beyanname verilebilecek.
İnternet kullanamayan veya vergi dairesine gidemeyen 60 yaş üzeri mükellefler, okuma yazma bilmeyenler ile engelli ve hastalar “444 0 189” numaralı Vergi İletişim Merkezi’nden yardım isteyebilecek. Bu kimselere randevu sistemine göre Maliye Bakanlığından bir memur yardımcı olacak.

Kira gelirlerinden kişiye tahakkuk eden vergiler mart ve temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenebilecek.

“Beyan vermeyen cezayla karşılaşır”

Gayrimenkul uzmanı Hatice Kolçak, AA muhabirine konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Maliye Bakanlığı’nın tapu, elektrik, doğalgaz, su abonelikleri ile banka, PTT, sigorta gibi kurumlardan aldığı bilgiler doğrultusunda kimlerin kira geliri elde ettiğini kolayca tespit ettiğini belirterek, bu dönemde beyan yapmanın önemine değindi.

Kolçak, “Kira gelirlerini beyan etmeyenler, eksik ve yanlış beyan verenler istisna oranından faydalanamadıkları gibi, kendilerine usulsüzlük ve vergi ziyaı cezası uygulanacaktır. Usulsüzlük ve vergi ziyaı cezası ile karşılaşmamak için kira geliri elde edenlerin dönem içerisinde beyanlarını vermesi önemlidir” dedi.

Hatice Kolçak, kentsel dönüşüm kapsamında yıkılan binalarda oturan hak sahiplerine müteahhit ya da ilgili bakanlık tarafından ödenen kira ödemelerinin herhangi bir sözleşmeye dayanmadığı için kiralama işlemi sayılmadığını vurguladı.

Anne, baba, çocuk, kardeş, büyük anne, büyük babaya bedelsiz verilen konutlar için kira beyanı verilmeyeceğini ifade eden Kolçak, şu uyarıda bulundu:

“Ancak bu uygulama bir adet konutla sınırlıdır. Bir konuttan fazla aynı kişiye konut tahsis edilmesi durumunda emsal bedel uygulaması yapılması gerekiyor. Bu da konutun emlak vergi değerinin yüzde 5’ine denk geliyor. Hala, teyze, amca gibi akrabalara verilen bedelsiz konutlar için emsal kira uygulaması yapılması gerekiyor.”

“İstisna tutarın altındakilerin beyanname vermesine gerek yok”

Kolçak, kira gelirlerinin vergilendirilmesi için ev veya iş yerinin kirasının nakden veya ayni olarak tahsil edilmiş olması gerektiğini belirterek, kiranın TL, döviz veya çek olarak alınmasının nakden tahsil edilmesi manasına geldiğini bildirdi.

Kiraların geçmiş yıllara ait de olsa tahsil edildiği senenin geliri olarak dikkate alınacağını dile getiren Kolçak, “Gelecek yıllara ilişkin peşin tahsil edilen kira bedelleri ise ödemenin yapıldığı yılın değil, gelirin ilgili olduğu yılın hasılatı olarak kabul edilir.” diye konuştu.

Kolçak, geçen yıl için istisna tutarın konutta 3 bin 900 TL, iş yerinde ise 30 bin TL olduğunu anımsatarak, bu rakamların altında kira geliri elde edenlerin vergi dairesinde mükellefiyet kaydı açtırmasına ve beyanname vermesine gerek olmadığını vurguladı.

Kira gelirlerini söz konusu dönemde beyan etmeyenlerin veya eksik beyan edenlerin istisna tutarlardan yararlanamayacağını vurgulayan Kolçak, şu ifadeleri kullandı:

“Ancak, idarece bir tespit yapılmadan önce, süresinde beyan edilmeyen veya süresinde verilen beyannamede yer almayan konut kirası gelirlerini, süresinden sonra verilen beyanname ile beyan edenler söz konusu istisnadan yararlanabilecek olup, vergi ziyaı cezası kesilmeden yalnızca bir kat usulsüzlük cezası ve pişmanlık zammı öder. Konut ve iş yeri kira gelirinin birlikte elde edilip beyan edilmesi halinde, istisna sadece konut kira gelirine uygulanır.”

AA