Türkiye genelinde ise tablo daha geniş bir ölçeğe ulaşıyor. Toplamda 1 milyon 347 bin 651 bağımsız birimde riskli yapı tespiti yapılırken, bunların 1 milyon 130 bin 933’ü yıkılarak dönüşüme alındı. Bu veriler, dönüşümün hızlandığını ancak halen ciddi bir stok bulunduğunu gösteriyor.

“Yarısı bizden” kampanyasında süre 2026’ya uzadı

İstanbul’da yürütülen “Yarısı Bizden” kampanyasında yapılan düzenleme ile kapsam genişletildi. Buna göre 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli ilan edilen tüm konut ve iş yerleri destekten yararlanabilecek.

Kampanya kapsamında sağlanan destekler ise oldukça dikkat çekici:

– 875 bin TL hibe
– 875 bin TL kredi
– 125 bin TL taşınma desteği

Toplamda 1 milyon 875 bin TL’ye varan destek, dönüşüm kararlarını hızlandıracak en önemli unsur olarak öne çıkıyor.

3 milyon TL kredi, yüzde 0,69 faiz

Finansman tarafında da önemli bir eşik aşılmış durumda. Dünya Bankası destekli “İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi” kapsamında sunulan yeni modelle:

– 3 milyon TL’ye kadar kredi
– 180 aya kadar vade
– Aylık %0,69 faiz oranı
– İlk 12 ay geri ödemesiz dönem

sunuluyor. Bu şartlar, mevcut piyasa koşullarının oldukça altında bir maliyet anlamına geliyor.

Sosyal gruplara ek faiz indirimi

Yeni kredi modelinde sosyal destek boyutu da dikkat çekiyor.
Aşağıdaki gruplar için ek avantajlar sağlanıyor:

– Tek konutu olanlar
– Orta ve düşük gelir grupları
– Emekliler
– Engelli bireyler
– Şehit yakınları
– Kadın hane reisleri

Ayrıca enerji verimli binalar için de ek indirimler uygulanıyor. Bu kapsamda bazı hak sahipleri için yıllık yüzde 1,25’e varan faiz avantajı mümkün hale geliyor.

Krediye erişim şartları açıklandı

Kredi kullanımında belirli finansal kriterler uygulanacak:

– Açık icra, haciz veya takip kaydı bulunmaması
– Aylık taksitlerin, hane gelirinin %70’ini aşmaması

Bu kriterler, sistemin sürdürülebilirliğini sağlamak açısından kritik önem taşıyor.

Başvuru süreci 3 adımda ilerliyor

Kentsel dönüşüm kredisine başvuru süreci üç aşamada tamamlanıyor:

– Maliklerin lisanslı müteahhit ile anlaşması
– Müteahhidin e-Devlet üzerinden proje başvurusu yapması
– Hak sahiplerinin bankalara başvuruyu tamamlaması

Süreç hem dijital hem de kontrollü şekilde yürütülüyor.

Dönüşüm artık ertelenemez noktada

Uzmanlara göre mevcut destekler ve finansman imkanları, kentsel dönüşümde şimdiye kadarki en güçlü teşvik paketlerinden biri. Deprem riski göz önüne alındığında, özellikle İstanbul’da dönüşümün hızlanması artık bir tercih değil zorunluluk olarak değerlendiriliyor.

Bugün gelinen noktada yüksek hibe desteği + düşük faizli uzun vadeli kredi kombinasyonu, sektör açısından “tarihi fırsat” olarak öne çıkıyor.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yürütülecek karara göre, hak sahipliği bazında destek sağlanacak kredi anapara tutarı için üst limit, güçlendirme kredisinde 50 bin liradan 80 bin liraya, kentsel dönüşümde ise 125 binden 200 bin liraya yükseltildi.

Sektör temsilcileri ne diyor?

Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haluk Sur, iki hafta önce, kentsel dönüşüm konutlarına ilişkin inşaat taahhüt işlerinde yani “kendin yık kendin yap” olarak bilinen modelde vatandaşın ödeyeceği KDV’nin yüzde 18’den yüzde 1’e düşürüldüğünü anımsattı.

Bu kararın ardından şimdi de kullanılabilecek kredi limitlerinin yüzde 60 artırıldığını dile getiren Sur, “Bu oldukça hayati ve kıymetli bir gelişme. KDV’nin yüzde 1’e indirilmesi ve kredi limiti artışı gibi teşviklerin dönüşümü hızlandırmasını bekliyoruz.” dedi.

“Bir kişi 5 daireye kadar bu krediden faydalanabilecek”

Haluk Sur, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un yaklaşık 2 ay önce kredi limitinin yükseltileceğini belirttiğini hatırlatarak, 6306 sayılı kanuna göre riskli yapılarda vatandaşların kendisine ait olan 5 daireye kadar bu krediden faydalanabileceğini anlattı.

Son 8 yılda sadece 564 bin konutun dönüştürülebildiğini dile getiren Sur, 700 bin konutun dönüşümünün sürdüğünü bildirdi.

Sur, “Acil dönüşmesi gereken konut adedi ise 300 bini İstanbul’da olmak üzere 1,5 milyon. Toplamda ise 6 milyon adedi aşıyor. Bu kararı, aynı zamanda gayrimenkul sektörünün bağlantılı olduğu 200’den fazla alt sektörde ekonomik canlanma oluşturacak bir teşvik olarak görüyorum. Dolayısıyla sadece sektör adına değil vatandaş adına da oldukça değerli bir gelişme.” açıklamasında bulundu.

“Güçlendirmede vatandaşın elini güçlendirecek”

Deprem Güçlendirme Derneği (DEGÜDER) Başkanı Sinan Türkkan ise, kararı, “vatandaşın elini güçlendirecek ve dönüşüme hız kazandıracak gelişme” olarak değerlendirdi.

Son dönemde yaşanan depremlerin, kentsel dönüşümün uzun sürmesinin, müteahhitlerin dönüşüm projelerinde eskisi gibi istekli olmamasının ve inşaat maliyetlerindeki artışın vatandaşı güçlendirme konusunda harekete geçirdiğini dile getiren Türkkan, bu nedenlerle talebin yüzde 50 arttığını söyledi.

Türkkan, “Daire başına ortalama güçlendirme gideri 80 bin lira civarlarında. Güçlendirmeye talep artmışken kredi üst limitinin 80 bin liraya yükseltilmesi vatandaşın elini güçlendirecek ve talep artışını hızlandıracaktır.” dedi.

“Ortalama faiz oranlarından 4-5 puan aşağıda”

Sinan Türkkan, riskli yapılarda verilen kentsel dönüşüm ve güçlendirme kredilerinin devlet destekli olduğunu anımsatarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile şu anda hemen hemen her bankanın bu kredi konusunda anlaşmasının bulunduğunu bildirdi.

Türkkan, “Özel ve kamu bankalarında kentsel dönüşüm ve güçlendirme kredileri ortalama yıllık faiz oranlarının 4-5 puan altında. Bu oranlar çok önemli. Bankaların kredi verirken süreci kolaylaştırması da vatandaş açısından çok önemli. Bu sağlanırsa arzu edilen hareketlilik yakalanır.” diye konuştu.

“1 veya 2 yıl ana para ödemesiz dönemler mevcut”

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, kentsel dönüşüm ve güçlendirme kredisinden faydalanabilmek için tahliye tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde bankaya başvurmak gerektiğini söyledi.

Kredi ve faiz desteğinden yararlanacak hak sahiplerinin kira yardımından faydalanamayacağını dile getiren Kiraz, şu bilgileri verdi:

“Kredi faiz desteğinden faydalanabilmek için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile protokol imzalamış olan bankalardan birisine başvurmak zorunludur. Protokol yapılmış bankalar bu destek kapsamında krediyi sağlayacaklar ve kendilerine o indirim oranda ödeme bakanlık tarafından yapılacaktır. Yani krediyi kullanmak isteyene hemen indirim uygulanacaktır. Bu kapsamda güçlendirme kredisinde 400 baz puan faiz desteğinde 2 yıl ana para ödemesiz ve 10 yıl vade bulunuyor. Kentsel dönüşümde ise yine 400 baz puan desteğinde 2 veya 1 yıl ana para ödemesiz 10 yıl vadeli imkanlar sunuluyor.”

Kiraz, iş yeri dönüşümü için 300 baz puan desteğinde 1 yıl ana para ödemesiz 7 yıl vadeli, 2 yıl ana para ödemesiz 7 yıl vadeli seçenekler bulunduğunu bildirdi.

Bu gelişmeler sayesinde binasını yeniletmek ve güçlendirmek isteyenler için büyük avantajlarla dolu bir sürecin başladığını dile getiren Kiraz, hızlı bir ivme yakalanacağını sözlerine ekledi.

Uğur Aslanhan-AA

Kentsel dönüşüm kredisi nedir?

Kentsel dönüşüm kredisi oturduğumuz binanın yıkılıp yeniden inşa edilmesi için bankaların sunduğu bir kredi ürünü. Afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi hakkındaki kanun kapsamında sunulan kentsel dönüşüm kredisi afet riski altındaki riskli yapılar için verilmekte. Genellikle müteahhitle anlaşılması halinde mütahhit firma tarafından riskli binalar ücret talep edilmeden yenilense de bazı binalar için bu mümkün olamıyor. İşte böyle durumlar bankaların sunduğu kentsel dönüşüm kredileri imdada koşuyor.

Ancak kentsel dönüşüm kredisi ürünü olarak tanımlanan bu ürünü alabilmek için bazı şartlar gerekiyor.

Kentsel dönüşüm kredisini nasıl alabilirim?

Kentsel dönüşüm kredisin afet riski altındaki riskli yapılar için veriliyor. Bunun saptanabilmesi için yapının riskli alanda yer alması ya da riskli yapı olduğunun raporlarla tespit edilmiş olması gerekmekte. Bu kredi ürününden riski yapıda en az 1 yıldır oturan kiracılar ve riskli konut sahibi olup farklı bir konut almak isteyenler faydalanabiliyor.

Vade uzunluğu konut hak sahipleri için 120 ayken, bireysel iş yerleri için 84 aydır. Bu kredilerde devlet desteğe sayesinde konutlar için yıllık faiz oranı %4, iş yerleri için ise %3 daha düşük faiz uygulanır. Kredinin faiz oranı bankadan bankaya değişebilmekle birlikte bu indirimle sunulmaktadır.