Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, 6306 sayılı Kanun’un uygulama yönetmeliğinde kapsamlı değişikliğe gitti. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme ile riskli yapılarda dönüşüm sürecinin başlatılması için artık maliklerden yalnızca 1 kişinin talebi yeterli olacak.

Toplantılar, pay oranına bakılmaksızın tüm maliklere duyurulacak. Kararlar ise taşınmazdaki hisselerin salt çoğunluğuna göre alınacak.

Parsel bazlı işlemlerde kilit açılıyor

Yeni düzenleme ile riskli alanlarda veya riskli yapı bulunan parsellerde;

Yıkım yapılmamış olsa bile,

Parsel birleştirme ve ayırma,

Satış,

Yeniden bina yapımı,

Kat karşılığı inşaat,

Hasılat paylaşımı

gibi işlemler için salt çoğunluk kararı yeterli olacak.

Bu adım, uzun süredir dönüşüm projelerini durma noktasına getiren azınlık itirazlarının önüne geçmeyi hedefliyor. Sektör açısından bakıldığında, projelerin hayata geçme süresinin kısalması ve finansal öngörülebilirliğin artması bekleniyor.

İtiraz edenin payı satışa çıkacak

Salt çoğunlukla alınan karara katılmayan maliklere karar resmi olarak tebliğ edilecek. 15 gün içinde teklif kabul edilmezse, itiraz eden maliklerin arsa payları:

Rayiç bedelin altında olmamak kaydıyla,

Açık artırma yoluyla,

Öncelikle diğer paydaşlara satılacak.

Bu satış gerçekleşmezse, ilgili pay Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, ilgili idare veya TOKİ tarafından satın alınabilecek.

Satılamayan payda alıcı: Devlet

Riskli binanın yıkılmasının ardından taşınmaz arsa haline gelir ve satış kararı alınırsa, arsa payları öncelikle devlete teklif edilecek. Kamu kurumlarının payı satın alması halinde, payı alan maliklerle yeni konut veya işyeri üretimine yönelik sözleşmeler yapılabilecek.

Bu mekanizma, dönüşüm projelerinde nakit akışının kesintiye uğramamasını sağlayarak yatırımcı tarafında finansman riskini azaltan bir unsur olarak öne çıkıyor.

Zemin uygunsuzsa hak başka parsele taşınacak

Birden fazla riskli parselin birleştirilmesi halinde her parsel için ayrı ayrı salt çoğunluk kararı aranacak.

Zeminin yapılaşmaya uygun olmaması veya imar hakkı bulunmaması durumunda, imar hakkı başka parsele aktarılabilecek. Dönüşümden doğan haklar yeni parsel üzerinden kullanılmaya devam edecek.

Harç muafiyetleri ve teminat düzenlemesi

Farklı parsele geçişlerde tapu harcı ve bazı ücret muafiyetleri belirli oranlarda korunacak. Ayrıca yapı ruhsatları kapsamında verilen teminatlar, müteahhidin talebi halinde yüzde 6 oranına göre yeniden düzenlenebilecek.

Bu düzenlemeler, özellikle büyük ölçekli dönüşüm projelerinde maliyet yönetimini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Yatırımcı açısından ne anlama geliyor?

Yeni yönetmelik; karar süreçlerinin hızlanması, hukuki belirsizliğin azalması ve projelerin daha kısa sürede şantiyeye dönüşmesi açısından kritik bir eşik olarak görülüyor. Bu durum, kentsel dönüşüm projelerinde geri dönüş sürelerinin kısalması, nakit akışının güçlenmesi ve proje ölçeklerinin büyümesi yönünde potansiyel yaratıyor.

YENİ YÖNETMELİĞİN TAM METNİ

Kentsel Dönüşüm Başkanlığından:

6306 SAYILI KANUNUN UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 15/12/2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(9) Riskli yapının yıktırılmasından sonra arsa haline gelen taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesindeki riskli yapı şerhi, riskli yapının yıktırılmasına ilişkin belgelere istinaden ilgililerin talebi üzerine veya Başkanlık ya da İdarenin bildirimi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce terkin edilir. Riskli yapı şerhinin terkininden sonra taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesinde 6306 sayılı Kanun kapsamında olduğuna dair belirtme yapılır ve parselde yapılacak iş, işlem ve uygulamalar Kanun kapsamında yürütülür.”

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci, dördüncü, beşinci, sekizinci ve onuncu fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(2) Riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında uygulama yapılan etapta veya adada, riskli yapılarda ise bu yapıların bulunduğu parsellerde; yapıların yıktırılmış olması şartı aranmaksızın ve yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, ifraz, taksim, terk, ihdas ve tapuya tescil işlemlerine, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilir. Riskli yapıların bulunduğu parsellerde yapılacak yeni uygulamalar hakkında karar alınmak üzere, maliklerden birinin istemi ile bütün malikler toplantıya çağrılır. Toplantının yeri ve zamanı, Ek-12’de yer alan form doldurularak, ilgili muhtarlıkta veya riskli yapıların henüz yıktırılmadığı durumlarda bina kapısında/duyuru panosunda on beş gün süre ile ilan edilmek suretiyle veya noter vasıtasıyla maliklere bildirilir. İlan suretiyle yapılan bildirimlerde toplantı yeri ve zamanı, ilanın son günü tüm paydaşlara tebliğ edilmiş sayılır. Toplantı, hisseleri oranında paydaşların en az salt çoğunluğu ile yapılır ve yine en az salt çoğunluk ile alınan karar taraflarca imzalanarak tutanağa bağlanır. Alınan karar ve anlaşma şartlarını ihtiva eden teklif veya teklifin görülüp incelenebileceği yer, bu karara katılmayanlara, tapuya elektronik tebligat adresi bildirenlere elektronik tebligat adresi üzerinden, tapuya elektronik tebligat adresi bildirmeyenlere ise noter vasıtasıyla veya riskli yapılarda Ek-8’de yer alan form, riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında Ek-10’da yer alan form doldurularak ilgili muhtarlıkta on beş gün süre ile ilan edilmek suretiyle bildirilir. İlan suretiyle yapılan bildirimde; salt çoğunluk ile alınan karara ilişkin olarak, anlaşan maliklerce imzalı karar tutanağı veya anlaşan maliklere ait vekâletname/sözleşme örnekleri veya uygulama alanında Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından hazırlanan anlaşma oranını gösteren belge ve anlaşma şartlarını içeren teklifin, muhtarlığa teslim edilmesi suretiyle ya da anlaşma sağlayan müteahhit, Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından ilgili taşınmazın bulunduğu il sınırları içerisinde belirlenen bir adreste, karara katılmayan maliklerce incelenmesi sağlanır. Elektronik yolla yapılan bildirim, bildirimin muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda, muhtarlıkta ilan suretiyle yapılan bildirim ise, ilanın son günü yapılmış sayılır. Karara katılmayanlara yapılan bildirimde; bildirimin yapıldığı/yapılmış sayıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde teklifin incelenmemesi veya salt çoğunlukla alınan kararın ve yapılan teklifin kabul edilmemesi halinde arsa paylarının, Başkanlıkça tespit edilecek veya ettirilecek rayiç değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılacağı, paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde, riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında rayiç bedeli dönüşüm projesini gerçekleştirecek olan Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından ödenmek suretiyle satın alınacağı, dönüşüm projesinin maliklerce yürütüldüğü alanlarda satış yapılıncaya kadar öncelikle diğer paydaşlara satış işleminin tekrarlanacağı, riskli yapılarda ise yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul etmek şartıyla üçüncü şahıslara satılacağı bildirilir.”

“(4) Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınan karara istinaden ilgili İdareye yapılacak olan yapı ruhsatı başvurusu öncesinde, alınan karar ile anlaşma şartlarını ihtiva eden teklifin veya teklifin görülüp incelenebileceği yerin, bu karara katılmayan maliklere 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde tebliğ edilmiş olması ve bu maliklerin hisselerinin 15/A maddesi uyarınca satışı için Müdürlüğe veya yetki devri yapılmış ise İdareye müracaatta bulunulmuş olması gerekir. Müdürlükçe veya yetki devri yapılmış ise İdarece, satış dosyası üzerinde yapılacak ön inceleme neticesinde, salt çoğunluğun sağlanıp sağlanmadığı ve tebligat işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarını içeren yazı, talebine istinaden yapı ruhsatı düzenleyecek İdareye veya ilgili birime gönderilir.

(5) Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, üzerindeki riskli binanın yıkılmasından sonra arsa haline gelen taşınmazın satışına karar verilmesi halinde, bu satışın öncelikle Başkanlığa veya Bakanlığın bağlı veya ilgili kuruluşlarına veyahut da İdareye veya TOKİ’ye teklif edilmesi gerekir. Dönüşüm projesini gerçekleştiren Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından uygun görülmesi hâlinde, Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, arsa payları satın alınanlar ile 14 üncü madde hükümleri çerçevesinde konut veya işyeri sözleşmesi yapılabilir.”

“(8) Üzerindeki yapıların tamamının riskli yapı olarak tespit edilmiş olması şartı ile tevhidi mümkün olan birden fazla parselin tevhit edilmesi ile taksim, terk, ihdas ve tapuya tescil işlemlerine, her parselde ayrı ayrı sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilir. Bu parsel veya parsellerin arasında veya bitişiğinde bulunan yapılaşmamış boş parsellerin, riskli yapıların bulunduğu parsellerle tevhit edilmek suretiyle birlikte değerlendirilebilmesi için 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü saklı olmak üzere boş parsellerdeki bütün maliklerin, oybirliği ile karar alması gerekir. Tevhitten sonra yapılacak uygulamaya tevhit ile oluşan parselde sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilir. Riskli yapının bulunduğu bir parselin ifraz edilmesi halinde, ifraz sonucu oluşan parsellerden, sadece riskli yapının tekabül ettiği parsel veya parseller Kanun kapsamında değerlendirilir ve riskli yapı şerhi diğer parsellerden kaldırılır.”

“(10) Uygulama alanında zeminden kaynaklanan sebeplerle veya herhangi bir afet riskinden dolayı veyahut mevzuata göre yapılaşma hakkının olmamasından dolayı yeni yapı yapılması mümkün değil ise, uygulama alanındaki yapının yerine yapılacak yeni yapı, uygulama alanı dışında başka bir parselde yapılabilir. Riskli yapının bulunduğu parselin yapılaşma hakkının, imar hakkı aktarımı ile başka bir parsele taşınması durumunda; maliklerin tamamının aynı parselde şuyulandırılması ve bu parseldeki diğer maliklerin muvafakatinin olması şartıyla, yeni parseldeki uygulamalar Kanun kapsamında yürütülür. Böyle bir durumda Kanundan kaynaklanan hakların uygulama alanı dışındaki parselde kullanılacağına dair uygulama alanının bulunduğu ildeki Müdürlükten yazı alınır. Bu yazı Müdürlükçe ilgili belediyelere ve tapu müdürlüklerine bildirilir.”

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 15/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Maliklerin” ibaresinden sonra gelmek üzere “toplantıya davet edildiğine dair belgeler, toplantının yapıldığına dair tutanak, maliklerin” ibaresi eklenmiş ve on ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(12) Yapılan ilk satışta, satışa konu edilen hissenin anlaşma sağlayan paydaşlarca satın alınmaması durumunda; yine salt çoğunluğun talebine istinaden yapılacak sonraki satış işlemlerinde, satışın yapılacağı yer, tarih ve saat Müdürlükçe belirlendikten sonra, Ek-13’te yer alan form düzenlenerek, Müdürlük/İdare yayın araçlarıyla ve ilan panosunda on beş gün süreyle ilan edilir ve bütün maliklere e-Devlet kapısı üzerinden bildirilir.”

MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin on birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(11) Riskli yapının bulunduğu parselin, boş parsellerle tevhit edilerek uygulamada bulunulması veya bu parselin yapılaşma hakkının imar hakkı aktarımı ile başka bir parsele taşınması durumunda, tapu harç ve ücret muafiyetlerinden; riskli yapının bulunduğu parselin alanının tevhit neticesinde oluşan veya imar hakkı transferi yapılan yeni parselin alanına oranı nispetinde faydalanılır.”

MADDE 5- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“Teminata ilişkin geçici uygulama

GEÇİCİ MADDE 5- 1/1/2024 tarihinden itibaren düzenlenen yapı ruhsatları kapsamında verilen teminatlar, yapı müteahhidinin talebi halinde, 13 üncü maddenin dokuzuncu fıkrasının (c) bendi hükmündeki değişen %6 teminat oranına göre yeniden düzenlenir.”

MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 22 nci maddesinde yer alan “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı” ibaresi “Kentsel Dönüşüm Başkanı” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 7- Aynı Yönetmeliğe ekteki Ek-12 ve Ek-13 eklenmiştir.

MADDE 8- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 9- Bu Yönetmelik hükümlerini Kentsel Dönüşüm Başkanı yürütür.

Emlaknews.com.tr

6 Şubat 2023’te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden geçen üç yılın ardından, deprem bölgesinde yürütülen yeniden inşa çalışmalarında 455 bin bağımsız bölümün hak sahiplerine teslim edilmesiyle önemli bir aşama geride bırakıldı. Süreç, eksikleri ve eleştirileriyle birlikte değerlendirilirken, ortaya çıkan üretim hacminin küresel ölçekte istisnai bir büyüklüğe ulaştığı görülüyor.

Cumhuriyet tarihinin en ağır afetlerinden biri olan 6 Şubat depremleri, 11 ilde 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki sarsıntıyla yaklaşık 14 milyon kişiyi doğrudan etkiledi. Türkiye, depremin ardından uluslararası yardımı da kapsayan 4. seviye alarm verdi ve 7 gün milli yas ilan edildi.

Afetin hemen sonrasında geçici barınma için çadır ve konteyner kent alanları oluşturuldu. 1 milyon çadır sevk edilerek 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu ve yaklaşık 2,5 milyon kişiye barınma imkânı sağlandı.

Geçici barınma kapsamında KYK yurtlarında 477 bin 952 kişi, MEB yurtlarında 710 bin 266 kişi olmak üzere toplam 1 milyon 188 bin 218 afetzede misafir edildi. Ayrıca 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu ve 707 bin kişi bu alanlarda barındırıldı. Konteyner kentlerde beslenme, sağlık, eğitim ve sosyal alanlar oluşturulurken, 105 bin vantilatör ve 149 bin 305 klima da kurulumlara eklendi.

2,3 milyon bina için hasar tespiti yapıldı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2 milyon 381 bin 888 bina ve 6 milyon 612 bin 685 bağımsız bölümde hasar tespiti gerçekleştirildi. Acil, ağır, yıkık ve orta hasarlı olarak 311 bin 440 bina ve 810 bin 902 bağımsız bölüm belirlendi.

Acil yıkılacak ve yıkık 60 bin 763 binanın enkazı 68 günde kaldırıldı. Yıkılması gereken ağır hasarlı bina sayısı 200 bin 167 olarak tespit edilirken, bunların 182 bin 773’ünün enkazı bugüne kadar kaldırıldı. 18 ilde hacme göre yüzde 97, bina sayısına göre yüzde 91 oranında enkaz kaldırma işlemi tamamlandı.

Hak sahipliği süreci 211 günde tamamlandı

18 il, 179 ilçe, 8 bin 474 mahalle ve 2 bin 472 köyü kapsayan hak sahipliği süreci 30 Mayıs 2023’te başladı ve 211 günde sonuçlandırıldı. Toplam 845 bin 371 talep değerlendirildi. 85 milyon evraktan oluşan başvurular incelendi, 15 milyon sayfayı bulan 70 bin komisyon kararı alındı. Başvuruların yüzde 65’i e-Devlet üzerinden, yüzde 35’i AYDES sistemi aracılığıyla yapıldı.

Saatte 23, günde 550 konut üretildi

TOKİ, Emlak Konut GYO, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve İller Bankası koordinasyonunda, 11 ilde 174 ayrı alanda 3 bin 481 şantiyede yaklaşık 200 bin mimar, mühendis ve işçi görev aldı. Üretim temposu saatte 23, günde ortalama 550 konuta ulaştı.

İlk temel depremin 15’inci gününde Gaziantep Nurdağı’nda atıldı. 45’inci günde ilk köy evleri teslim edildi.

Toplam 455 bin 357 bağımsız bölüm

Bugüne kadar 367 bin 995 konut, 65 bin 672 köy evi ve 21 bin 690 iş yeri olmak üzere toplam 455 bin 357 bağımsız bölüm tamamlandı ve hak sahiplerine teslim edildi.

İllere göre teslim edilen bağımsız bölüm sayıları özetle şöyle:

Adana 11 bin 334’ü konutu, 739’u köy evi olmak üzere 12 bin 73 bağımsız bölüm,
Adıyaman 31 bin 423’ü konut, 9 bin 88’i köy evi olmak üzere 43 bin 366 bağımsız bölüm,
Diyarbakır 16 bin 50’si konut, 1150’si köy evi, 6’sı iş yeri olmak üzere 17 bin 206 bağımsız bölüm,
Elazığ 11 bin 912’si konut, 2 bin 959’u köy evi, 23’ü iş yeri olmak üzere 14 bin 894 bağımsız bölüm,
Gaziantep 25 bin 237’si konut, 4 bin 463’ü köy evi, 1353’ü iş yeri olmak üzere 31 bin 53 bağımsız bölüm,
Hatay 133 bin 685’i konut, 12 bin 868’si köy evi, 7 bin 202’si iş yeri olmak üzere 153 bin 755 bağımsız bölüm,
Kahramanmaraş 52 bin 575’i konut, 15 bin 615’i köy evi olmak üzere 73 bin 956 bağımsız bölüm,
Kilis 1713’ü konut, 852’si köy evi, 4’ü iş yeri olmak üzere 2 bin 569 bağımsız bölüm,
Malatya 62 bin 540’ı konut, 13 bin 32’si köy evi, 4 bin 88’i iş yeri olmak üzere 79 bin 660 bağımsız bölüm,
Osmaniye 10 bin 377’si konut, 1807’i köy evi, 373’ü iş yeri olmak üzere 12 bin 557 bağımsız birim,
Şanlıurfa 10 bin 914’ü konut, 2 bin 495’i köy evi, 20’si iş yeri olmak üzere 13 bin 429 bağımsız bölüm,
Kayseri 9’u konut, 279’u köy evi olmak üzere 288’i bağımsız bölüm,
Sivas 164 konut,
Tunceli 298 köy evi ve
Bingöl 62’si konut, 27’si köy evi olmak üzere 89 bağımsız bölüm.”

Son bir yılda 254 bin konut eklendi

Son 12 ayda 254 bin konutun daha tamamlanmasıyla toplam teslim edilen bağımsız bölüm sayısı 455 bine ulaştı. Böylece deprem bölgesinde ana inşa süreci tamamlanmış oldu.

Bunun yanında Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında 124 bin bağımsız bölümün yapımı için destek sağlandı.

Ortaya çıkan tablo, yapılan hataların ve eksiklerin tartışılmasını ortadan kaldırmıyor. Ancak üç yıl gibi sınırlı bir sürede, bu ölçekte bir konut üretiminin dünya genelinde nadir görülen bir kapasiteye işaret ettiği gerçeğini de gözler önüne seriyor.

Fatma Sevinç Çetin-AA