Kapalıçarşı Esnafları Derneği Genel Sekreteri Enis Zipak, Turizm Bakanlığı’nın 2018 yılı ilk 5 ay verilerine göre Türkiye’ye gelen aylık 2 ila 2.5 milyon civarındaki yabancı turistin en az yüzde 60’ının İstanbul’a uğradığına dikkat çekti. Bu sebeple son 6 ayda İstanbul’a gelen aylık turist sayısının aylık 500 bin seviyelerinden Nisan ve Temmuz aylarında 1 milyon 300 bin seviyesine ulaştığına işaret eden Enis Zipak, 2 yıldır Avrupa’daki ekonomik durgunluk ve İstanbul’daki terör olayları sebebiyle yaşanan sıkıntının 2018 yılının ilk 6 ayında ortadan kalktığını ifade etti.

Kapalıçarşı ile Türk turizminin birbirine bağlı ve orantılı olduğunu belirten Zipak, şunları söyledi: “15 Temmuz kalkışmasından ve münferit birkaç terör olayından dolayı Türkiye’ye turist gelmesi yavaşladı. Avrupa’daki ekonominin düşüşe geçmesi de yaşanan 2 yıl durgunluk da etkili oldu. Tabi gelen turistlerin yapısı bu arada farklılaştı. Böyle bir değişim olunca, esnafın yapısında bir değişiklik yaşadık. Liman projesinin başlaması ve turist gemilerinin 4 yıldır yanaşamaması sebebiyle ciddi bir sıkıntı yaşadık. Turizm birden patlamaz. Ancak bundan sonraki yıllarda turizmin daha iyi yere geleceğine inanıyoruz. Kaliteli turiste iyi bir hizmet verebilecek donanımız ve yatırımımız var. Türkiye 2 yıl etrafında yaşanan bazı gelişmelerden dolayı bir diyet ödedi. Ancak bundan sonra daha güzel olacak. 2018 yılının ilk 9 ayındaki sürekli artış gösteren İstanbul’a turist girişi ve çarşıda yaşanan şu andaki hareketlilik bu beklentileri teyit ediyor. Büyük cruise gemilerinin yanaşabileceği turistik limanlarda etrafımızda Galata ve Yenikapı’da açılabilirse, İstanbul’daki satışlar da katlanarak artan bir trafik yaşanır” dedi.

Habertürk

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethinden sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik açıdan gerçekleştirdiği en önemli projelerinden olan Kapalıçarşı’nın temeli, 1461’de atıldı.

Osmanlı’nın Doğu-Batı Kuzey-Güney arasındaki çok yönlü ve etkin bir rekabetin denetlenip dengelendiği büyük bir mekanizma haline gelen Kapalıçarşı, Fatih Sultan Mehmet’in, Ayasofya’ya gelir getirmesi amacıyla Cevahir ve Sandal bedestenlerini kurdurmasıyla oluştu.

Kanuni Sultan Süleyman tarafından ahşap olarak yapılarak daha da büyük hale gelen çarşıda, eskiden zenginlerin mücevher, kıymetli maden, kürk ve silah gibi değerli eşyalarının yanı sıra devlet hazinesinin büyük kısmının da buralardaki kasalarda muhafaza edildiği biliniyor.

Estetik tasarımı sayesinde adeta dev ölçülü bir labirenti andıran çarşı, sadece İstanbul’un değil Türkiye’nin hem turizm hem de ticari anlamda çekim merkezi durumunda. 40 bin metrekare üzerine kurulan çarşıda, 2 bin 500’ü aşkın dükkan bulunuyor.

Altuncular, Basmacılar, Fesçiler, Halıcılar ve İplikçiler gibi satılan ürünlere göre isimlendirilen 60 sokağın yer aldığı, üzeri dam ve kubbelerle örtülü çarşıda, 22 kapı ve 29 han bulunuyor. 20 Kasım 1651’den itibaren 26 Kasım 1954’e kadar 20’yi aşkın yangın geçiren, depremlere maruz kalan çarşı, 1894’teki İstanbul depreminden sonra yapılan tadilatlarla bugünkü halini aldı.

Osmanlı döneminde diğer çarşılardan ayrılması Çarşu-ı Kebir, yani Büyük Çarşı olarak anılan bu mekan, günümüzde yaşayan müze olarak da görülüyor.

İstanbul’a gelen ve alışveriş yapmak isteyen turistlerin ilk uğrak noktası olan çarşıda, halıdan çantaya, tekstil ürünlerinden altın ve gümüş takılara, antikalardan çinilere ve hediyelik eşyalara kadar her şey satılıyor. Çarşıda, yeme içme alanında hizmet eden mekanlar da bulunuyor.

Kültür, tarih ve alışveriş merkezi olan 557 yıllık Kapalıçarşı, eskiyle yeniyi, gelenekselle moderni bir arada barındırıyor.

Birçok medeniyetin kütür ve sanatının yer aldığı, Ahilik kültürünün halen yaşatılmaya çalışıldığı çarşıda, konserler ve defileler de düzenlenirken, zaman zaman dizi ve sinema filmleri de çekiliyor.

2 bin 500 mağaza var

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Kapalıçarşı Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Kurtulmuş, Ayasofya Camisi’nin vakfiyesi olarak 1461 yılında gelir getirmesi amacıyla kurulan çarşının daha sonra vakıflar aracılığıyla özel mülkiyete de geçtiğini söyledi.

Kurtulmuş, “557 yıllık tarih, kültür, turizm ve alışveriş merkezi. 40 bin metrekare üzerine kurulan 2 bin 500 mağazası, 22 kapısı bulunan, günde ortalama 135 bin kişinin ziyaret ettiği, iş yaptığı, gezdiği bir merkez. Dünyada 557 yıllık merkezler sadece müze statüsünde ama burası hem tarih hem turizm hem kültür ve alışveriş merkezi olarak hizmet veriyor.” ifadelerini kullandı.

Çarşının zamanla tadilat ve tamiratlara ihtiyacı olduğunu, bunun için de değişik dönemlerde müdahaleler yapılarak restorasyondan geçirildiğini vurgulayan Kurtulmuş, Vakıflar Genel Müdürlüğü, İstanbul Valiliği, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Fatih Belediyesi işbirliğiyle “yıpranan tarihi ve kültürel varlıkların korunmasını ve yaşatılmasını” düzenleyen 2005’teki 5366 sayılı kanunla restorasyon sürecinin başladığını anlattı.

Kurtulmuş, 2 yıl içerisinde yapılan restorasyonla çatının yaklaşık yüzde 90’ının tamamlandığını, izolasyon işlemlerinin gerçekleştirildiğini belirterek, şöyle devam etti:

“Çatı restorasyonu için İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Valiliği ve Fatih Belediyesi 30 milyon liralık bir bütçe kullandı. Çarşının çatı restorasyonu yıl sonuna kadar tamamlanacak. Çarşının yeraltıyla ilgili de İSKİ, kanalizasyonun düzenlenmesi için 10 milyon lira civarında bütçe kullanarak yer altında özel bir teknolojiyle stent takılarak yeni bir düzenleme yaptı. Eskiden yağmur yağınca caddelerden su akardı. Şimdi bunlar kontrol altına alındı. 2019 başında çarşıdaki tadilat ve tamiratlar tamamlanmış olacak.”

“Kemerlerde ve iç bölümlerde restorasyon gerekiyor”

Fatih Kurtulmuş, çarşının iç beden duvarlarında da restorasyon yapılması gerektiğini ifade ederek, bu konunun çarşıdaki mağazaların dışında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nü de ilgilendirdiğini, hükümetin de desteğiyle kemerlerde ve çatının iç bölümlerinde de tadilat ve tamirat yapılması gerektiğini kaydetti.

“Mısır Çarşısı’ndaki gibi bir restorasyonun Kapalıçarşı’da da uygulanması gerekiyor.” diyen Kurtulmuş, şöyle konuştu:

“Burası gibi 557 yıllık yerler müze olarak hizmet veriyor. Fakat Kapalıçarşı şu anda turistlerin olmazsa olmazı. Mutlaka ziyaret ettikleri bir alan. 2017 ortalamasına göre günde 135 bin kişi çarşıyı ziyaret etti. Şu anda da 150 binlerde. Son zamanlarda da ülkemize turistlerin gelişi arttı. Burası tarihi, turistik, kültürel ve alışveriş bakımından bir yaşam merkezi. Kapalıçarşı yaşayan bir organizma. Bu popülaritesini bugün de koruyor ve daha uzun yıllar koruyacak.”

Çarşıda bir boya yapılması, duvara çivi çakılması için bile Fatih Belediyesi’nin bünyesindeki Koruma Uygulama ve Denetim Büroları (KUDEP) ile büyük değişimler için Anıtlar Kurulu’ndan izin almak gerektiğini vurgulayan Kurtulmuş, esnafın da bu konuda duyarlı olduğunu kaydetti.

Kapalıçarşı esnafında ahilik geleneğinin hakim olduğunu belirten Kurtulmuş, bunu devam ettirmeye çalıştıklarını dile getirdi.

Kurtulmuş, çarşıda kuyumcular ağırlıklı olmak üzere dericiler, halıcılar, turistik eşya ve tekstil ürünleri satan dükkanların yer aldığını söyledi. Örücüler gibi eski mesleklere göre çarşı kapılarının ve sokak isimlerinin adlandırıldığını belirten Kurtulmuş, çarşının yüzyılların esnaf çeşitliliğini bugün de devam ettirdiğini anlattı.

100 yıllık halıcı

Dedesinin 1918’de Kapalıçarşı’da açtığı halıcı mağazasını işleten 89 yaşındaki Şemsettin Şengör, ilk 6 yaşında girdiği dükkandan bir daha çıkamamış.

Çarşının tarihi dokusu ve atmosferinden vazgeçemeyen Şengör’ün mağazasında, Türkiye’nin her yerinde dokunan halı ve kilimler satılıyor.

Dünyanın en serin yeri olarak tanımladığı Kapalıçarşı’yı, adeta evi gibi gören Şengör, “Buranın atmosferinden ayrılmak istemedim. Hem öyle bir yapısı var ki insanı cezbetmiş. Sabah içeri giriyorum ‘oh’ diyorum. Yani ben cennete geldim.” diye konuştu.

El dokuması halılar sattıklarını ifade eden Şengör, “Makine halısı kapıdan içeriye giremez. En iyi halı diye de birşey yok. Yüzlerce çeşit halı var. Mesela Isparta’nın, Kayseri’nın, Uşak’ın, Sivas’ın, Konya’nın en iyisi çok güzeldir. ” diye konuştu.

“Ayakta kalmamı sağlayan genç kuşak”

Çarşıda “Gramofon Baba” olarak bilinen gramofon tamircisi 74 yaşındaki Mehmet Öztekin ise 6 yaşında babasına çıraklık yapmak için girdiği Kapalıçarşı’dan vazgeçemeyenlerden.

Artık kendi çocukluğundaki gibi çırakların, ustaların kalmadığını belirten Öztekin, gramofon tamirciliğini iki öğrencisine öğreterek ve çok sayıda bu alanda koleksiyoncu yetiştirerek mesleğini yaşatmaya çalışıyor.

Öztekin, kendi yaşlarındakilerin değil de aksine gençlerin gramofona ilgi gösterdiğini belirterek, şöyle devam etti:

“Düşünecek olursanız gramofonlarla birlikte bir yaşam sürdürmüş, onlarla geçmişi ve hatıraları olan bizim kuşağının gelmesi gerekir. Ama tam tersi. O kuşak çatılara atan oldu. Onlar sonra gelen genç kuşak sahip çıktı. Şu anda da beni ayakta tutan 55-60 sene ne ise ayakta kalmamı sağlayan bu genç kuşak olmuştur. Ben 50 senenin üzerinden beri Kapalıçarşı’dayım. Buranın en eski esnaflarından biriyim. Bu atmosferi daha fazla iş yapacağım tercihine yedirmem, bu atmosferin içerisinde gramofonu yaşadım, yaşattım. Oksijeni güzel ormanların, ağaçların içerisinde alırsınız. Benim oksijenim, bu atmosferin içerisinde.”

AA

İşte Esra Boğazlıyan’ın yazısı…

558 yıllık Kapalıçarşı, tarihinde ilk kez kapsamlı bir restorasyondan geçiyor. Bir yıl önce çatıdan başlayan çalışmalar kapsamında 40 bin metrekare, 66 sokak, 4 bin dükkânın bulunduğu çarşının altyapısı da değiştiriliyor. Toplamda 100 milyon liraya mal olması beklenen restorasyon çalışmalarına Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir’le birlikte katıldık. Önce James Bond filminin çekimleri sırasında hasar alan çatıya çıktık, ardından gece devam eden altyapı çalışmalarına tanık olduk… İşte çatıdan yeraltına uzanan restorasyon izlenimleri…

Kapalıçarşı’nın çatısı, 6 yıl önce 007 James Bond serisinin Skyfall filminin bazı sahnelerine ev sahipliği yapmıştı hatırlarsanız. Çatıda çekilen motosikletli kovalamaca sahnelerinin ardından tarihi çarşının kiremitlerinin kırılması da çok tartışılmıştı. Aslında çarşının sorunu sadece çatıda değildi tabii. Altyapıda da ciddi sıkıntılar vardı. Her yağmurda su basan dükkânlar, delik deşik zemin döşemeleri, yerlere kadar sarkan kablolar, dökülen sıvalar, dükkânları genişletmek için kesilen kolonlar sık sık gündeme geliyor, ne var ki Kapalıçarşı bir türlü restorasyona alınamıyordu. James Bond çekimleriyle birlikte çatının zarar görmesi tarihi çarşının bir an önce restore edilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmış oldu. Fakat restorasyonun önünde ciddi bir engel vardı. Kapalıçarşı’nın henüz bir yönetiminin ve röleve planlarının olmaması restorasyonu mümkün kılmıyordu. Restorasyonun ilk adımı olarak 2 yıl önce çarşının yönetimi oluşturuldu. Ardından planları hazırlanarak projeye start verildi. Bir yıl kadar önce de çalışmalar çatıdan başlatıldı. Yaklaşık 10 milyon liraya mal olması beklenen çatı yenileme projesi kapsamında kırık dökük kiremitler tamamen kaldırıldı, sonrasında izolasyon yapıldı ve tekrar kiremitler döşenmeye başlandı. Biz de Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir’le hummalı çalışmaların yapıldığı çatıya çıktık. Başkan Demir, çalışmaların geldiği noktayı şöyle anlattı:

“Bir daha aksiyonlu film çekilmeyecek”

“Toplam 40 bin metrekare alan var burada. İlk süreçte dökülen betonlar ve kırılan kiremitler temizlendi. İzolasyonun yüzde 85’i bitti. Kiremitlerin de yarısından fazlası döşendi. Ümit ediyorum mart ayının sonuna kadar biter. Hava şartları dışında bir engel yok.

Çatı için 10 milyon TL harcanıyor fakat görünen o ki biraz artacak bu rakam. Çarşının planıyla birlikte üstyapı için 55 milyon liralık bir maliyet var. Altyapı hariç. Bu maliyeti de devlet karşılıyor. Bacaların şekli ve kullanılacak malzeme bile çok tartışıldı. İki kuruldan geçiyor. Birincisi bizim danışma kurulumuz. Sanat tarihçilerinin, mimarların içinde bulunduğu bir kurul. Onların onayından sonra Anıtlar Kurulu onayına gidiyor ve ikinci onaydan sonra işlem başlıyor. Temmuz 2016’dan bu yana çatıda çalışılıyor. James Bond filmi yüzünden çatı zarar görmüştü ama zaten kötüydü. O film sayesinde biz çatının durumunu kamuoyuna anlatma imkânı bulduk. Ondan sonra işler daha kolaylaştı. Bundan sonra çatı bir daha böyle aksiyonlu film çekimlerine açılmayacak. Motosikletle falan olmaz ama normal filmler yapılabilir.”

Kamu karşılıyor

– Çatı için 10 milyon TL harcanacak ve bu maliyet devlet tarafından karşılanacak.

– Altyapı çalışmaları da yine İSKİ tarafından karşılanıyor.

– Dükkanların içindeki düzenlemeleri ise esnaf karşılayacak.

Robot, Çarşı’nın altını karış karış dolaşıyor

Peki ileri teknoloji kullanılan altyapı yenileme projesi kapsamında ne yapılıyor çarşıda? Rögar kapaklarından inen robot, atıksu kanallarının görüntülerini çekiyor. Osmanlı’dan kalma ve yer yer çökmelerin olduğu altyapı kanalına robotla yapılan anjiyo sonucunda kanal ABD’den getirilen buharla şekil alan özel bir PVC ile kaplanıyor. Başkan Demir’in ‘stent’ olarak nitelendirdiği bu yöntemle açık kazı yapılmadan altyapı değiştiriliyor özetlemek gerekirse… Çarşının kapısındaki devasa İSKİ araçlarının arasından geçip içeri girdikten birkaç dakika sonra işte bu ileri teknolojik çalışmaların ilk etabına tanık olduk.

Kapalıçarşı’nın 3 bin metre uzunluğundaki altyapı sistemini ilk defa tamamıyla görüntüleyen, kayıt altına alan robot, açılan bir rögar kapağından kanala girdi ve görüntü almaya başladı. Biz de bu arada robottan gelen görüntüleri izlemek üzere çarşının içine giren bir araca bindik. Robotun Bedesten’deki kanalda çektiği görüntülere bakılacak olursa bu bölümde görevlilerin işi hayli zordu. Zira kanalda çökmeler vardı. Ardından tazyikli suyla temizlik yapıldı ve bu çökmelere müdahale edildi. Gelelim çalışmaların en ilgi çekici noktasına… Robotun çalışmalarını izledikten sonra çarşıya girdiğimiz kapıya tekrar yöneliyoruz. Kapıya yaklaştırılan devasa araçtan buharlar çıkmaya başlıyor. Birkaç dakika sonra kapıları açılıyor ve rulo halindeki PVC çarşıya doğru indiriliyor. Buharla şekil alabilecek kıvama getirilen PVC, Kapalıçarşı’nın altyapı kanalını tıpkı kapalı damarları açan stent gibi kaplıyor.

Kapalıçarşı’yı artık 100 yıl su basmayacağını söyleyen Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, “Osmanlı döneminden kalan ve dışardan müdahaleler sonucu tahrip olan su drenaj kanallarını içeriden adeta anjiyo yapar gibi açıp onarıp kaplayarak tamir ediyoruz. Bütün bu çalışmalar 3 ay içinde tamamlanacak” dedi. Öte yandan Kapalıçarşı’nın merkezi bir şekilde ısıtılıp soğutulması için hazırlanan projenin bilim kurulundan onay beklediğini söyleyen Mustafa Demir, onayın gelmesinin ardından klima dış aparatlarının da çatıdan kaldırılacağını belirtti.

Kırmızı kiremitli Kapalıçarşı

Tarihi Kapalıçarşı’da restorasyon 6 yıl süren proje hazırlığının ardından 14 Temmuz 2016’da düzenlenen bir törenle başlamıştı. Çatı, alt yapı ve güçlendirme olarak üç aşamayı içeren restorasyona çatı kısmından başlanmıştı. Yaklaşık 1,5 yıldır süren 7 aylık çalışmanın ardından Kapalıçarşı’nın çatısı kırmızı kiremitlerle örtüldü. Titizlikle yürütülen çalışmalarda önce eski kiremitler kaldırılmış, daha sonra çatı zeminin aslına uygun bir şekilde düzeltilmişti. Su geçirmez çatı malzemesinin döşenmesinin ardından kiremitler döşenmeye başlanmıştı.

Baz istasyonları için özel kulübeler yapıldı

Çatıda şu anda kiremitlerin yüzde 80’lik bir kısmı döşendiği gözlenirken, çatının su depoları, çanak antenlerle dolu adeta çöplüğü andıran halinden eser kalmadığı görüldü. Çatıda bulunan GSM operatörlerine ait baz istasyonları için özel kulübeler yapılırken, daha önceden geliş güzel döşenmiş kablolar da fiber optik kablolarla değiştirilerek özel kanallar içine alınacak. Çalışmaların hızla tamamlanması için onlarca işçi çatı üzerinde yapılan yollardaki çalışması ise devam ediyor.

Kapalıçarşı’ya merkezi ısıtma ve soğutma sistemi geliyor

Kapalıçarşı’nın restorasyonunda inceleme yapan Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, Kapalıçarşı’nın yılda 91 milyon 200 bin ziyaretçiyle dünyanın en fazla ziyaret edilen yeri olduğunu belirterek, “Burası herhangi bir tarihi eser değil. Yaptığımız restorasyonun her aşamasının Anıtlar Kurulu ve bilim heyetimiz tarafından onanması gerekiyor. Bu nedenle bölgede çok dikkatli bir çalışma sürdürüyoruz. Çalışmada eski kiremitler söküldü. Bunların altında sonradan atılan 30 santime varan betonlar vardı. Bunlar temizlendi, su izolasyonu yapıldı . Kiremitlerin büyük bölümü yerine yerleştirildi. Daha önceden gelişigüzel döşenen kablolar fiber optik kablolarla değiştirilip kanallara konuyor. baz istasyonları için özel odalar yapıldı. Ayrıca merkezi ısıtma ve soğutma sistemi için hazırlanan projeyi bilim kurulundan onay bekleniyor. Bu projenin yapılmasıyla çatıda bulunan klima aparatları da sökülecek” diye konuştu.

Kapalıçarşı’nın su kanallarına adeta anjiyo yapılıyor

Kapalıçarşı’nın yüzlerce yıllık drenaj kanallarına adeta anjiyo yapıldığını söyleyen Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir “Bu su kanalları yıllar içinde ve dışardan yapılan müdahaleler sonucu tahrip olmuş durumdaydı. Alt yapıda büyük sıkıntılar vardı. İSKİ ile yaptığımız çalışmalar sonucu tarihi çarşıyı, kazmak yerine başka bir yöntem geliştirdik. Teknolojik aletlerle bu kanallara girerek tahrip olmuş bölgeleri onarıyoruz iç taraflarını kaplıyor adeta bir anjiyo ameliyatındaki gibi “stend” takıyoruz” dedi. Şu anda toplam uzunluğu 3 bin 700 metre olan su kanallarının yüzde 50’si tamamlanmış durumda” ifadesini kullandı.

“Esnaf duvarları yıkıp, kazarak dükkanına bodrum yapmış”

Kapalıçarşı’nın daha önceden sahipsiz kaldığını söyleyen Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, “Yapılan kanun değişikliğinin ardından Kapalıçarşı’nın artık seçimle gelen bir yönetimi var. Daha önceden esnaf yer kazanmak için taşıyıcı duvarları yıkmış, bodrum olmayan dükkanlarda kazı yaparak kendilerine bodrum yapmış, duvarları inceltip vitrin yapmış. alt yapıda bu kadar büyük sorunlara da bunlar neden olmuş. Bu çalışmaların ardından dünya çapındaki bu eser artık en azından 100 yıl daha problem yaşamadan ayakta kalacak” şeklinde konuştu.

Kapalıçarşı yıllardır alarm veriyordu

110 bin 868 metre kare bir alana sahip olan 45 bin metre kare kapalı alanı bulunan ve her gün 300 ile 500 bin kişinin ziyaret ettiği Kapalıçarşı yıllardır alarm veriyordu. Tarihi binanın çatısı adeta bir klima ve çanak anten tarlasına dönerken, tonlarca ağırlıktaki plastik su depolarının gelişi güzel yerleştirilmesi tarihi yapı için büyük tehlike oluşturuyordu. Kapalıçarşı’nın içinde bulunan bazı kemerlerde çökme meydana gelmiş, tavanda oluşan çatlaklar, büyüyerek bazı yerlerde 10 santimetreyi geçmişti.

Çökme tehlikesi geçiren iç tavan kemerlerinden bazıları demirle desteklenmişti. 2012 yılında James Bond serisinin filmi “Skyfall”‘ın çekimlerine ev sahipliği yapan Kapalıçarşı’nın çatısının durumu çekimler sırasında gündeme gelmişti. O tarihlerde binanın çatısının ve içinin restorasyonun yapılmasına karar verilirken, binanın tarihi bir yapı olması ve gerekli izinler için başlatılan çalışmalar bürokrasinin çarkları arasında kaybolmuş 2016 yılına kadar beklemek gerekmişti.

DHA

“Yılsonuna kadar tamamlanacak”

Restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyen Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, yaptığı açıklamada çatı restorasyon ve izolasyonuyla ilgili tüm çalışmaların planlandığı gibi gittiğini ifade etti. Demir, “Sözleşmemize göre Kapalıçarşı’nın 40 bin metrekarelik alanının çatısının yıl sonuna kadar tamamlanması. Şuanda büyük bir hızla hummalı bir çalışma var. Gidişattan memnunuz. Kapalıçarşı’nın tüm çatısının yüzde 97 oranında temizliği tamamlandı.

Yüzde 50 oranında membranlar döşendi, bir o kadar da kiremitler yapıldı. Temel amacımız çatıda görmüş olduğumuz o görüntü kirliliğini bertaraf etmek. Çanak antenleri kaldırmak, gelişigüzel serpiştirilmiş klima dış aparatlarını bir sistem altında toplayabilmek. Kapalıçarşı’yı ne yaparsanız yapın ve ne kadar güçlendirirseniz güçlendirin yağmurdan ve nemden arındırmazsanız başarıya ulaşamazsınız. Kapalıçarşı’nın 3 bin 150 dükkanını ilgilendiren projesi ve Kapalıçarşı’nın sekiz farklı vitrin tipi kurul tarafından onaylandı” dedi.

İHA

Giden gidene

Bir ucu Nurosmaniye Camii, diğer ucu Babıali’ye uzanan trafiğe kapalı şık ve büyük mağazalarıyla uzun yıllardır ‘zengin turist’ odaklı bir alışveriş merkezi kimliği taşıyan Nuruosmaniye’nin en ünlü mağazaları Lapis ve Bazaar 54 daha önce satılmıştı. Son dönemde Assos, YKB şubesi, üçkatlı Starbucks, McDonald’s gitmiş, altı ay önce caddeye taşınan Guzucu ise yeniden gidiyor. Çınar Halı kiracı olduğu dükkandan taşınıyor. İçinde 81 dükkan bulunan Orient pasajının yarısının da boş olduğu belirtiliyor.

‘Asyalı turist çok alışveriş yapmıyor’

Nuruosmaniye Ceddesi’ne İstanbul Handicraft gibi yeni gelen markalar var, kapalı dükkanlar, kiralık afişleri dikkat çekiyor. Bölgedeki esnafa göre Nuruosmaniye Caddesi, Türkiye turizmindeki gerilemeden ve kapanan Karaköy Limanı dolayısıyla ayağı kesilen turistlerden etkileniyor. Son dönemde zengin Körfez turistinin de gelmediğine dikkat çeken esnaf, gelen Çinli, Japon, Endonezyalı turistlerin de çok alışveriş yapmadığını belirtiyor.
Çözüm konusunda ilk akla gelen şey kiralara bir düzen getirilmesi ancak özel mülkle ilgili böyle bir uygulamanın mümkün olup olmayacağı belli değil. Atasay’ın patronu Cihan Kamer, caddenin AVM gibi ele alınması gerektiğini belirterek “Bir AVM’de nasıl mağazalar seçiliyor, ayarlanıyor ve bir konsept oluşturuluyorsa Nuruosmaniye de öyle ele alınmalı” diyor.

‘Cadde kebapçılarla doldu’

Hereke Halı’dan Turgut Kınazzi, Kruvazier gemilerinin iki sene daha Karaköy’e gelmeyeceğini belirterek “Turist sayısı geçtiğimiz yıllarda arttı ama alışveriş yapan turist gelmiyor. Geçen yıla göre yüzde 80 kayıp var işlerde. Kiralar yüksek. Ama düşecektir” diye yorumluyor durumu… Decorinn mağazası yetkilisi Edwar Haroğlu ise yaz başından bu yana düşen satışlar dolayısıyla kötü durumda olanların olduğunu söylüyor. Kapalıçarşı’ya giden müşterinin Nuruosmaniye’den geçtiğini ifade eden Haroğlu, “ Şimdi çarşı iş yok diye ucuz satıyor. Bu caddeyi olumsuz etkiliyor. Yüzde 60 kayıp var diyebilirim. Normal cadde dükkanları yerine etçiler, kebapçılar geliyor. Kalburüstü dükkanlar kapanıyor” diyor.

‘Vezneciler ve Sultanahmet’te bomba patladı, böyle oldu’

Koçak firmasından Serkan Keleş ise durumun Vezneciler bombasından sonra böyle olduğunu belirterek “Kruvazierlerin gelmemesinin etkisi de var. Biz yıla büyüme ile başladık, ilk altı ayda yüzde 14 artışımız vardı, sonra biraz düştü” tespitinde bulundu. Çınar Halı yetkilisi David Evyapan da caddede, sene sonunda kapatacak çok dükkan olduğunu söylüyor. Kiraların yüksek olduğuna dikkat çeken Evyapan, iş kaybının yüzde 90’larda olduğunu anlatıyor. Evyapan “Sultanahmet’te, Vezneciler’de Çarşı’nın iki çıkışında bomba patlıyor. Turistte güven kaybı var. 25 – 30 yıldır böyle bir şey görmedik” diye konuşuyor.

‘Kötünün iyisi’

Altınbaş Holding’de emlak yönetiminden sorumlu yetkili Mustafa Gül de durumu ‘çok kötü değilse de iyi de değil’ diye yorumluyor. Bölgede patlayan bombalara da dikkat çeken Gül, “15 Temmuz darbe girişimi oldu. Doğumuzda savaş var. Bu ortamda bu kadar bile iyi. Kötünün iyisi diyelim” diyor. En önemli sorunlardan birinin yüksek kiralar olduğunu ifade eden Gül, şöyle devam ediyor:
“AVM’lerde, böyle caddelerde yatırımcı parasını bir an önce geri almak istiyor. Karşımızdaki dükkanın kirası 67 bin 500 liraydı. AVM’lerde standart bir metrekare fiyatı oluyor. Burada mal sahiplerinin istediğine kalmış. Tutturabildiğine veriyorlar. Kiralara düzen gelmeli.”

‘Turist sayısı yüzde 30 düştü’

İlk 8 ayda Türkiye’ye gelen turist sayısının yüzde 30 düştüğünü anlatan Hasan Fırat, Kapalıçarşı esnafını asıl zora sokanın kongre turizmi ve kruvaziyer gemilerinin azalması olduğunu söyledi. Fırat “Esnaf ‘bugünlerde geçer’ diye beklerken 15 Temmuz’da yaşanan darbe girişimi yaşandı” diye konuştu. En çok hediyelik eşya, çanta ve deri dükkanları ile kuyumcuların dükkan kapattığını açıklayan Hasan Fırat, hediyelik eşya alıcılarının yüzde 90’ının turistler olduğunu, turistler gelmeyince bu dükkanların iş yapamaz hale geldiğin vurguladı. Fırat, Kapalıçarşı’daki 1000 olan kuyumcu sayısının da 600’e indiğini açıkladı.

‘Boş dükkanlar kiracı bulamıyor’

Birkaç yıl öncesine kadar Kapalıçarşı’da dükkan açmak isteyen bir yatırımcının 100 bin doları bulan hava parası ödemesi gerektiğine dikkat çeken Hasan Fırat, bugün kepenk kapatan bir dükkanın yerine yeni kiracı bile bulunamadığını ve aylardır boş olan dükkanlar olduğunu dile getirdi. Çarşıda aidatını ödeyemeyen kiracıların olduğuna da dikkat çeken Fırat “Burada 25 bin kişi çalışıyor. Bu rakam yoğun sezonda burada çalışan sayısı 35 bine kadar çıkıyordu. Bugün esnaf çalışanının haftalığını bile ödeyemiyor” diye konuştu. Kapalıçarşı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Kökler ise Kapalıçarşı esnafının sıkıntılı ve siftahsız günler geçirdiğini belirterek en işlek caddelerde bile kepenklerin kapanmaya başladığını kaydetti.

Bir sonraki seçim 17 Ocak’ta

17 Ocak’ta yapılması karalaştırılan bir sonraki seçimde çoğunluk aranmayacak ve Kapalıçarşı’nın yönetim kurulu oluşturulacak. Kapalıçarşı’nın restorasyonu ile ilgilenecek olan yönetim kurulunda 9 esnaf ile Fatih Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Valiliği ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü temsilcileri bulunacak.