Büyük İstanbul Depremi her geçen gün yaklaşıyor

”Uzmanların da söylediği gibi Anadolu geç oluşum bir kara parçası olduğu için halen çok aktif ve sürekli olarak deprem üretme kapasitesine sahip. Türkiye bir deprem ülkesi ve 81 ilimizin 18’i direkt olarak fay hattının üzerinde. Tüm bu gerçekler ışığında, 1999 Gölcük (M=7.4) ve Düzce (M=7.2) depremlerden edinilen deneyimlerle yıkıcı deprem tehlikesi taşıyan mega kentlerin risklerinin ortaya konulmasının önemi bir ihtiyaç haline geldi. Çünkü depremin ana zararının yanında, mevcut şehirleşme durumu ve acil yardım faaliyetlerinin aksamadan yürütülmesi de can kaybını azaltacak önemli bir durum.

İBB ve Kandilli Rasathanesi’nin hazırladığı raporda Kadıköy

Her an yıkıcı bir deprem bekleyen İstanbul’un deprem tehlikesinin ve risklerinin; bu konudaki güncel bilimsel analiz yöntemleri, mevcut üst yapı ve alt yapı envanter bilgileri gibi veri setleri kullanılarak ortaya konulması ve sonuçlarının, özellikle bütünleşik afet yönetimi sürecinde kullanılması, kent planlama çalışmalarında kullanılması, depreme karşı yapısal iyileştirme ve kentsel dönüşüm amacı ile önceliklendirmeler yapmak amacı ile kullanılması, deprem dirençli bir İstanbul için son derece önemli. Bu bağlamda, İstanbul Büyükşehir Belediye’sinin Kandilli Rasathanesi ile birlikte hazırlamış olduğu ve İstanbul’un 39 ilçesini kapsayan deprem raporundaki Kadıköy’ün verilerini inceleyelim.

Kadıköy’deki binaların 4’te 1’i 2000 yılı sonrası yapıldı

Kadıköy ilçesi, İstanbul iline bağlı; Kocaeli Yarımadası’nın güneybatı kesiminde, batı vegüneyde Marmara Denizi, kuzeyde Üsküdar, kuzeydoğuda Ataşehir ve doğuda Maltepe ilçeleriyle komşu ve 25.07 km2 yüz ölçümüne sahip. İlçede 21 mahalle bulunuyor. TÜİK 2019 verilerine göre ilçenin nüfusu, 482.713. Kadıköy’deki binaların 6.783 adeti 2000 yılı sonrası ait, 12.816’sı 1980 öncesine ait ve 5.611’i 1980-2000 yılları arasına ait. Deprem yönetmeliğine uygun olarak inşa edilmiş bina sayısının yüksek olması bir avantaj olarak görülebilir. Bu binaların %37’si 1-4 katlı binalardan oluşurken, %43’ü 5-8 katlı binalar ve %20’si 9-19 katlı binalar. İlçenin %84’ü betonarme binalardan oluşuyor. Yine az katlı yapıların ve büyük oranda betonarme oluşunun da deprem düşünüldüğünde olumlu etkileri var.

Olası depremin gece-gündüz senaryoları

İnsanların bina içinde veya bina dışında olma oranları gündüz meydana gelen depremlerdeki can kaybı ve yaralanmaları etkileyen önemli bir faktördür. Deprem anında bina dışında olmanın bina içinde olmaya göre daha güvenli olduğu kırsal veya metropol harici kentsel gündüz depremlerinde can kaybı ve yaralanma oranları daha düşük olabilmektedir. Ancak deprem metropol alanlar içinde gerçekleşmişse, bu görüşü desteleyecek veri bulunmuyor ve sokakta bulunan kişiler de bina içinde bulunanlar kadar risk altında görülüyor.

Deprem oluş saatine göre, gece depremlerinde can kayıpları daha çok konut türü binaların hasarlarından, gündüz saatlerinde konutların yanı sıra işyeri, okul, hastane, alışveriş merkezi gibi binaların hasarlarından, işe gidiş geliş saatlerinde ise ağırlıklı olarak ulaşım sistemleri hasarlarından kaynaklanabilir. Olası bir 7,5’luk depremde Kadıköy için can kaybı simülasyonları yürütülmüş; buna göre, en çok can kabının Hasanpaşa, Eğitim Mahallesi, Merdivenköy civarında olacağı sonucuna varılmış. En az can kaybı yaşanabilecek mahalleler ise Fenerbahçe, Koşuyolu, Suadiye, Kozyatağı ve Caddebostan olarak öngörülüyor. Bu senaryoda Kadıköy’de depremde 190 kişinin vefat edebileceği, 2000 civarında da yaralı olabileceği varsayılıyor. (Bu durum tamamen varsayımsal, bir simülasyon ölçeğinde belirlenmiş.)

Depremde yolların kapanma olasılıkları

Yol kapanması; binaların yol üzerine yıkılması nedeniyle yol üzerinde araç geçişine izin vermeyecek darlıkta geçitlerin oluşması olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada Mw=7.5 senaryo depremi neticesinde “Çok Ağır” seviyede hasar göreceği tahmin edilen binaların üzerinde bulundukları yolun üzerine devrilerek ulaşımı engelleyeceği kabul edilerek analiz yapılmıştır.

Analitik yaklaşım ne diyor?

• Analizde “çok ağır” hasar seviyesindeki binaların yolun araç geçişine izin vermeyecek şekilde kapanmasına neden olabileceği kabul edilmiştir.

• “Çok Ağır” hasar gören binaların yol ile ortak kenarı olduğu ve yıkımın yola doğru olacağı kabul edilmiştir.

• “Çok Ağır” hasar seviyesindeki binaların yükseklik sınıfları yol genişlikleri ile ilişkilendirilerek üzerinde bulundukları yolları kapatma olasılıkları aşağıdaki şekilde değerlendirilmiştir:

• Az katlı binalar (1 ila 4 katlı) çok ağır hasar almaları durumunda üzerinde bulundukları tek şeritli yolları tümüyle, iki şeritli yolları ise kısmen kapatabilir.

• Orta yükseklikteki binalar (5 ila 8 katlı) çok ağır hasar almaları durumunda üzerinde bulundukları tek ve iki şeritli yolları tümüyle, üç şeritli yolları ise kısmen kapatabilir.

• Çok katlı binalar (9 ila 19 katlı) ise çok ağır hasar almaları durumunda üzerinde bulundukları tek, iki ve üç şeritli yolları tümüyle, dört ve üzeri şeritli yolları ise kısmen kapatabilir.

Bu analize göre Kadıköy bölgesinde hemen her bölgede 1-3 sayıda yolun kapanacağı ön görülürken, Zühtüpaşa ve Eğitim Mahallesi gibi yerlerde bu sayı 4-6’ya kadar yükseliyor.

Öngörülere göre Kadıköy’de 50.000 kişi için barınma ihtiyacı doğacak

Deprem nedeni ile meydana gelen bina hasarlarının en önemli sonuçlarından birisi, binaların sağladığı en temel ihtiyaç olan barındırma özelliğini kaybetmeleridir. Bu nedenle bir senaryo depremi sırasında oluşabilecek bina hasarlarının tahminini takiben kullanılamayacak durumda olan konutlarda ikamet eden hane sayısı ile ilişkili olarak, acil barınma ihtiyacı konusunda değerlendirmeler yapılabilir.

1999 Kocaeli depremi sonrasında, bina hasarı ve barınma ihtiyacına dair İstanbul’da da gözlemlenen en önemli husus, depremin hemen sonrasında, hasarlı olmasa dahi insanların binalara girmekten ve orada yaşamaktan korkmasıdır. Bu nedenle, depremi takip eden ilk günlerde, azımsanmayacak ölçüde bir barınma ihtiyacı olacaktır. Olası İstanbul depremi sonrasında bu tür acil barınmaya ihtiyaç duyacak olan aile sayısının tahmininde, çok ağır, ağır ve orta hasarlı konut türü binalardaki hane sayısı kullanılmıştır.

Kadıköy’de en çok barınma ihtiyacı olacak mahallenin 1.533 hane ile Merdivenköy olacağı ön görülürken, Koşuyolu 312 hane ile son sırada bulunuyor. Kadıköy’de ihtiyaç olan barınma ihtiyacı sayısı 13.585 olarak varsayılıyor. Ortalama 3-4 kişilik bir aile düşünüldüğünde yaklaşık 50 bin kişilik bir ihtiyaç doğacağı düşünülüyor.

7,5 şiddetindeki depremde Kadıköy’deki binaların %60’ı hasar görmeyebilir

7.5 büyüklüğündeki senaryo depreminde, Kadıköy’deki binaların ortalama %60’ının hasar görmeyeceği tahmin ediliyor. Binaların ortalama %27’sinin hafif, %10’unun orta, %2’sinin ağır ve %1’inin de çok ağır hasar görmesi bekleniyor. Kadıköy’de, analiz edilen toplam bina sayısı 25.210. Ağır ve çok ağır hasarlı binaların aldıkları deprem hasarının, onarılamayacak boyutta olabileceği ve bu hasar seviyelerindeki binaların yıkılıp tekrar yapılması gereğinin ortaya çıkacağı öngörülüyor. Öte yandan, orta hasarlı binaların da onarım yerine yıkılıp yeniden inşası çoğunlukla daha uygundur. Senaryo depreminde Kadıköy’deki binaların ortalama %13’ünün orta ve üstü seviyede hasar göreceği tahmin ediliyor. Yaklaşık 21.933 binanın ise, hasarsız veya hafif hasarlı olması bekleniyor.

Depremden değil depreme dayanıksız binalardan korkmalıyız

Her ne olursa olsun, deprem doğanın halen canlı olduğunu, bu dünyanın içerisinde ona uyumlu şekilde yaşamamız gerektiğini gösteren bir işarettir. Bizler depremden değil, depreme karşı dayanıksız, niteliksiz binalardan korkmalıyız. Gereken tüm önlemler alındığında, depreme karşı binalar inşa edildiğinde ve insanlar bilinçlendiğinde, kaç şiddetinde olursa olsun depremde can kaybı en aza inecektir. Bunun en büyük örneğini Japonya’da görmekteyiz. 9 şiddetindeki depremde dahi çok sakin davranarak kolayca atlatabilen bir ülkeden bahsediyoruz. Ülke olarak afet planını daima 1.gündem olarak tutmadığımız sürece, olası bir İstanbul depreminde çok ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalacağız.

Toplantının devamında sarsma masası ile deprem anında yapılması gerekenleri göstermek amacıyla, aynı gün Üsküdar Belediyesi aracılığıyla eğitim alan ev hanımlarının katılımıyla Afete Hazırlık Eğitim Birimi’nde afete hazırlık uygulaması yapılacak.

21 Ağustos Çarşamba günü yapılacak olan toplantı Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü ve Jeodezi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Haluk Özener ile çalışma arkadaşlarının katılımıyla gerçekleşecek.

21 Ağustos 2019, Çarşamba
09.00
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, Fatin Gökmen Konferans Salonu

Tectonophysics dergisinde Ağustos 2019 sayısında yayınlanacak makalede yer alan kestirimlere göre İstanbul’un hemen güneyinde yer alan Kuzey Anadolu Fayı’nda doğudan batıya doğru sırasıyla 7.5, 7.4 ve 7.2 büyüklüğünde depremler bekleniyor.

Önemli bilim adamları iştirak etti

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, Jeodezi Anabilim Dalı öğretim üyeleri Doç. Dr. Fatih Bulut, Doç. Dr. Aslı Doğru, İTÜ Jeoloji Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Cenk Yaltırak ve Ankara Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. Bahadır Aktuğ’un yazarları arasında yer aldığı makalede araştırmacılar son 1500 yılın deprem verilerini inceleyerek İstanbul ve çevresinde beklenen olası depremin büyüklüğüne dair senaryolar hazırladı.

Tarihsel ve günümüz verileri ışığında hazırlanan araştırma kapsamında Marmara Bölgesinde Kuzey Anadolu Fay’nın geçtiği segmentlerin yer aldığı Batı (Tekirdağ havzası), Merkez (Kumburgaz havzası) ve Doğu (Çınarcık Havzası) olmak üzere bölgenin tarih boyunca yaşadığı depremler incelendi.

1766’da iki ve 1509’da bir olmak üzere 7.2, 7.4 ve 7.5 büyüklüklerinde depremlerin yaşandığı bu üç bölgede gelecekte potansiyel olarak yaşanabilecek deprem büyüklüğüne dair senaryolar geliştirildi.

Son 500 yıla özel önem gösterildi

Araştırmaya katılan bilim insanlarından Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Jeodezi Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Fatih Bulut, bu çalışmada fayların en son ne zaman kırıldığı, kırıldıktan sonra yılda ne kadar enerji biriktirdiği ve biriken enerji tamamen açığa çıktığında nasıl bir büyüklük oluşturacağı konusunda sonuçlara ulaşıldığını kaydetti. Bulut, tarihi açıdan özellikle son 500 yılın depremlerini ayrıca incelediklerini belirterek şöyle devam etti:

Kuzey Anadolu fayı yanal bir sistem

“Bu parametreleri bulmak için tarihsel depremlere, Marmara Denizi’ndeki fayların yapısına ve GPS yoluyla da yeryüzünün yanal olarak yılda ne kadar hareket biriktirdiğine baktık; çünkü Kuzey Anadolu fayı yanal bir sistem. Bu bulguları birleştirdiğimizde şöyle bir sonuç ortaya çıkıyor:

Bir fay segmentinin oluşturacağı deprem büyüklüğü o segmentin uzunluğu, derinliği ve üzerinde biriktirdiği hareket miktarının bir fonksiyonudur. Örneğin harekete geçecek segmentin uzunluğunu ve derinliğini yaptığımız jeolojik ve sismolojik çalışmalar ışığında biliyoruz. Jeodezik verilere göre, 250 yıl önce kırılan bir fay segmenti yılda yaklaşık 1 cm hareket biriktiriyorsa, şu anda harekete geçse deprem anında fay üzerinde ortalama 2,5 m’lik bir yerdeğiştirme oluşturur. Bunun da karşılık geldiği “manyitüd” dediğimiz bir deprem büyüklük değeri var. İşte deprem büyüklük kestirimlerimizi size bu yaklaşık sayılarla aktardığım yaklaşımla çok daha detaylı bir şekilde gerçekleştiriyoruz.

Tüm süreçlere hakim olmak zorundayız

Son 500 yıl özellikle önemli, çünkü Marmara Denizi’ndeki bütün fayların en son kırıldığı periyodun tamamını kapsayan bir zaman aralığı. Marmara Denizi’nin doğu kesimindeki Çınarcık Havza’sında bulunan fay en son 1509’da hareket etmişti. Orta ve batı kesimlerindeki Kumburgaz ve Tekirdağ Havzaları’nda bulunan fay segmentleri ise 1766’da hareket etmişti. Bunların tamamını hesaplamalarımızda sağlıklı bir şekilde kapsayabilmek için yaklaşık 500 yıl önceye giderek 1509 depreminden bu yana tüm süreçlere hakim olmak zorundayız”.

Yıllık hareket biriktirme miktarını Marmara Bölgesi’nde 100’e yakın GPS istasyonundan aldıkları verilerle hesapladıklarını aktaran Bulut, yıllık ortalama 2,5-3 cm arası bir hareket gözlediklerini kaydetti. Bu hareketin sürtünmenin yüksek olduğu yerlerde fay yüzeyinde birikme olarak kaldığını; bazı yerlerde ise daha hızlı hareket ettiğini ve sürtünme olmadığı için çok fazla birikmediğini belirten Doç. Dr. Fatih Bulut, Marmara Bölgesi’ndeki GPS istasyonlarının sayısını önemli ölçüde artırmaya çalıştıklarını da belirtti.

3 farkı şiddet

1766 ve 1509 kırıklarının günümüzde 7.2, 7.4 ve 7.5 büyüklüğünde depremler üretme potansiyeline sahip olduğunun altını çizen Doç. Dr. Bulut, söz konusu kestirimlere, biriken hareket miktarı, fayın uzunluğu ve fayın derinliği verileri üzerinden yapılan aritmetik hesaplama sonucu ulaştıklarını aktardı. Bulut şöyle devam etti:

“Son 1500 yıllık zaman dilimini yedi zaman aralığına ayırınca görülüyor ki her bir küme en az dört en fazla altı depremi kapsıyor. Şu an biz 7. zaman aralığını henüz tamamlamadık ve yakın tarihlerde bu kapsamda sadece iki deprem yaşadık. Dolayısıyla 7. zaman aralığını tamamlamak için istatistiki olarak en az iki en fazla dört deprem daha yaşayacağımız görülüyor”.

İstanbul kayıp riskini yükseliyor

Doç. Dr. Bulut, “Kuzey Anadolu Fayı yılda 2-3 cm kayma ile depremi çok hızlı hazırlayan bir sistem. Anadolu’da da irili ufaklı pek çok fay var, ama bunlar Kuzey Anadolu Fayı’na göre hareketi daha yavaş biriktiriyorlar ve deprem hazırlık süreçleri oralarda elimizdeki kayıtlara göre çok daha uzun sürdüğü için biz onların nerede ve ne büyüklükte deprem üreteceğini öngöremiyoruz.

Örneğin bir fay 2000 yıldır suskun gibi görünüyor ama her yıl az da olsa 1-2 mm’lik bir hareket biriktirdiği için bir gün beklenmedik bir anda büyük bir deprem meydana getirebiliyor.

Depremi Marmara’da beklerken Van’da ya da Kütahya’da olabiliyor, çünkü orada bu süreç gözle rahat görülemeyecek yavaşlıkta ve çok uzun bir sürede yaşanıyor. Aslında Türkiye’nin birçok yeri için bu tehlike mevcut ama İstanbul nüfusunun fazla olması olası kayıp risklerini artırmakta” diyerek sözlerini noktaladı.

Seminerin açılış konuşmasını yapan OMÜ İnşaat Mühendisliği Topluluğu Yönetim Kurulu Başkanı Kadir Mişeli, “Büyük can ve mal kayıplarına neden olan depremleri geçmişte bırakmak için her türlü çabayı göstermek, geleceğin inşaat mühendisleri olacak bizlerin milletimize ve insanlığa olan borcudur” şeklinde konuştu.

“Büyük bir depremin İstanbul’da olacağını biliyoruz”

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Erdal Şafak’ın sunumuyla devam eden seminerde; deprem hareketlerinin sebepleri, Türkiye ve İstanbul için deprem tehlikesi ve zararlarını azaltmaya yönelik Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nün yaptığı çalışmalar özetlendi. İstanbul’un deprem beklenen yerlerden biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Şafak, “Bunun nedenlerinden biri de her depremin bir öncekinin batısında olması. Şu an kırılmayan tek fay hattı, Kuzey Marmara fay hattı. Bütün bilimsel çalışmalar bunu gösteriyor. Önümüzdeki 30 yıl içerisinde yüzde 60 ihtimalle İstanbul’da 7’nin üstünde bir deprem bekleniyor. Teorik olarak büyük bir depremin İstanbul’da olacağını biliyoruz” diye konuştu.

“İstanbul’un bina analizleri yapıldı”

Depreme karşı alınan önlemler hakkında da bilgi veren Prof. Dr. Erdal Şafak, “İstanbul’da kurduğumuz acil müdahale sistemi ile 24 saat ölçüm yapan yaklaşık 900 istasyonumuz var. Dolayısıyla her 10 dakikada bir deprem haritası çıkarabiliyoruz. Bu haritalar acil müdahale gerektiren durumlarda çok önemli. Çünkü bakan, vali, 1. Ordu Komutanı gibi afet kontrolüyle ilgili tüm organizasyonun bu haritaya ulaşması mümkün. Ayrıca İstanbul’u 600 metrelik alanlara böldük ve her bölümde ne tip bina var, tüm bunların çalışmasını yaptık” ifadelerini kullandı.

“Bu sistem 5-6 saniye önceden haber veriyor”

Depremi önceden belirleyen bir erken uyarı sistemi kurduklarını da açıklayan Şafak, şöyle devam etti: “Bu sistem bize depremden sadece 5-6 saniye önce haber verebiliyor ve ışık hızıyla en yakın istasyona bildiriyor. Bu zaman, insani önlem almak için tabi ki yeterli değil ama İGDAŞ da bizim izlem istasyonlarımızdan biri. Otomatik bilgisayar sistemiyle gazın hemen kapanması sağlanarak önlem alınabilir.”

“Tarihi yapılarımızda bu sistem yapıldı”

75 metreden yüksek binalara yapı izleme sistemlerinin kurulmasının zorunluluk haline getirildiğini de kaydeden Şafak, şunları söyledi: “Köprüler, su, elektrik, doğalgaz hatları, Marmaray hattı da alt yapı izleme sistemimize dâhil. Ayrıca biz ilk izleme sistemini tarihi binalara kurduk. Ayasofya, Süleymaniye, Fatih Camii gibi tarihi yapılarımızda bu sistem kurulu.”

Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Erdal Şafak ve OMÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Yapı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Azer Arastunoğlu Kasımzade’nin öğrencilerden gelen soruları cevaplamasının ardından seminer sona erdi.

Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen seminere; Samsun AFAD İl Müdürü Levent Uçarlı, Samsun İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Cevat Öncü, OMÜ İnşaat Topluluğu Akademik Danışmanı Doç. Dr. Erhan Burak Pancar ve Yönetim Kurulu Başkanı Kadir Mişeli, akademisyenler ile öğrenciler katıldı.

AA

Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener’in açılış konuşması ile başlayan toplantı Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikret Adaman, tsunami özelinde afetlerin ve risk azaltım çalışmalarının mali boyutlarının gerek afet öncesi simülasyon metoduyla gerek afet sonrası muhasebe yoluyla kestiriminin ana çerçevesini aktardığı bir sunum ile devam etti.

Açılış konuşmasında, 2016 yılında, (KRDAE) bünyesindeki Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi’nin; UNESCO-Hükümetler arası Oşinografik Komisyonu (IOC) tarafından; “Kuzey-Doğu Atlantik, Akdeniz ve Bağlantılı Denizler için Tsunami Erken Uyarı ve Zararları Hafifletme Sistemi” kapsamında yetkili hizmet sağlayıcı olarak tanımlandığını hatırlatan, Prof. Dr. Haluk Özener; “Tsunami’yi sadece uzak doğuda olacak diye düşünüyoruz 2017 yılında Bodrum’da tsunami afeti gerçekleşti. Deprem gündüz vakti ve biraz daha büyük olsaydı, daha yüksek tsunami oluşturabilecek ve vahim sonuçlara ulaşabilecek can ve mal kaybı yaşanabilirdi. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü olarak ulusal ve uluslararası deprem ve deniz seviyesi gözlem ağlarımızı tsunami uyarı bilgisini coğrafyamızdaki abonelerimize paylaşıyoruz” bilgisini verdi.

Deprem ve tsunami konusunda vatandaşın nasıl uyarılacağı, bir mevcut GSM veya benzeri bir sisteminin mevcut olup olmadığına istinaden gelen soru üzerine ise Özener şunları kaydetti; “Tahliye amaçlı kurulmuş bir alarm sistemi yok, kurulması için teşebbüsler var ve konu üzerinde çalışılıyor.Bu konudaki kamusal sorumluluğun AFAD’a ait olduğunu hatırlatmakta fayda bulunmaktadır. AFAD, İstanbul için afet hazırlık planlarında tsunami afetini de artık gündemine almış durumda. Benzer çalışmaların Türkiye’nin tüm sahil şeridi ile ilgili de başlatılması önem taşımaktadır”.

Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikret Adaman ise tsunaminin aslında bulunduğumuz coğrafyaya çok uzak bir kavram olmadığına işaret ederek; “Yakın coğrafyamızda tarihte 50’ye yakın son derece yıkıcı tsunami vakaları görülmüştür. Türkiye’nin 8000 km üzerindeki sahil şeridinin de tarihte tsunami etkisinde kaldığını biliyoruz. Son Bodrum depreminde de “evet bize de olabiliyormuş” noktasına vardık. Tsunami deyince akla Endonezya geliyor, Alaska geliyor ama 1959 yılında Sicilya’da deprem ve tsunami felaketi sonrası 120 bin kişi hayatını kaybediyor. 1979’da Fransa’nın Nice kentinde tsunamiden 30 kişi yaşamını yitiriyor. Deprem konusunda en hassas ve yetkin ülkelerden biri Japonya, 2011 depreminden sonra yaşanan tsunami sonrası kayıp maalesef 20 bin yaşam ve 350 milyar dolar”.

Tsunami öncesinde simülasyon yaparak telafisi gereken rakamların, daha da önemlisi; insan hayatı, ekolojik çevre, tarihi eser ve bütün kayıpların en aza indirgenmesinin detaylı çalışmalarla mümkün olacağını ifade eden Prof. Dr. Adaman; “Tedbir almanın da bir maliyeti var ama tedbir almalıyız. Tedbir almadığımız zaman tsunami vurunca ne gibi maliyetler olacak, bu hesaplamaların yapılması önemli. İzmit depreminden sonra depreme karşı detaylı bir çalışma yapıldı ve yapıların depreme dayanıklı gelmesi konusunda net bir çalışma var ancak Türkiye’de tsunami için mevcut yönetmeliklerde kapsamlı bir çalışma bulunmamakta. Petro kimya tesisleri, enerji üretim tesisleri vb. Bize olmaz demekle bu konuyu görmezden gelemeyiz, gelmemeliyiz. Tsunami deprem gibi değil, bizlerin önceden fark edebileceği, çoğunlukla 8-10 dakika gibi önemli bir süre kadar zamanımız var. Bu zaman bölgenin tahliyesi için yeterli bir zaman. İlk atılması gereken adım, tsunami tehlikesi altında olan bölgelerde tatbikatla desteklenmiş tahliye planlarını oluşturmak” şeklinde konuştu.

Bu tür senaryo çalışmaları ile maliyetler konusunda fikir sahibi olduktan sonra yapılması gerekenin hangi mekanizmaların devreye sokulacağı konusuna karar vermek olduğunu vurgulayan Adaman; “Erken uyarı sistemleri ve tahliye planları, diğer yandan da koruma için neler yapılabilir; dalga kıranlar – kıyı kesimi ağaçlandırması – duvarların çekilmesi gibi adımlarla tsunaminin etkilerini azaltmak mümkün – bunlar maliyetli ancak bu önlemleri almazsak etkileri çok daha büyük olacak. Türkiye’nin bunları konuşmaya – tartışmaya başlaması – çoklu disiplinli bir perspektifle bu çalışmaların yürütülmesi, bölge halkının tahliyesini engelleyecek veya zora sokacak ne gibi etkenler yaşanabilir bunun dikkatle hesaplanması gereklidir” dedi.

30-40 cm’lik düşey hareket sonucu bir tsunaminin meydana geldiği belirtilirken “Tsunami Bodrum liman içindeki istasyonda maksimun 13 cm kaydedildi” dedi. Ancak istasyonun liman içinde olduğu vurgulanırken çevrede daha yüksek bir tsunami hareketinin olduğu belirtildi. Açıklamada, “Kıyıdan 10 metreden 100 metreye kadar su içeriye sokuldu” denildi.

Kandilli’den yapılan açıklama şöyle:

“Bu sabaha karşı Bodrum’un güneyinde, son verilere göre 6,6 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Bu deprem kıyıya 10 km uzaklığında olup, derinliği 5 km olduğundan dolayı, hemen güneybatımızdaki İstanköy adasındada iki kişinin can kaybına ve ciddi anlamda hasara yol açtı. Bizde şükür ki herhangi bir kaybımız yok.

“Vatandaşlarımız her an teyakkuzda olsun”

Bölge sismik olarak aktif bir bölge. Ekranda gördüğünüz şekilde Gökova körfezinin batısında aktif. 160 civarı artçı sarsıntı kaydettik, bunların en büyüğü 4,8 olarak tespit edildi. Bilimsel olarak 5,5 büyüklüğüne kadar artçı bekleyebiliriz. Bölgedeki vatandaşlarımıza tekrar geçmiş olsun diyoruz ve her an teyakkuzda olmalarını öneriyoruz.

Tsunami konuları gündeme geliyor biliyorsunuz.

Bu deprem sonrasında da bir tsunami meydana geldi ama bu tsunami sizin uzakdoğuda gördüğünüz anlamda bir tsunamiden bahsetmiyoruz. Normal bir fay bu fay. 30-40 santimetre bir düşeyatım neticesinde bir tsunami meydana geldi. Bu tsunaminin bodrum limanında olan bir istasyonumuzda…

“Güney kıyılarında tsunami…”

Maksimum 13 santim olarak kaydedildi Tsunami. Şunu belirtmekte fayda var. Liman içindeki cihazın konumu gereği düşük kaydedildi. Fakat güney kıyılarında çok daha yüksek seviyelerde su baskınları gözlendi. 10 metreden 100 metreye kadar su içeriye sokuldu. Akıntılı şekilde karaya, içerlere kadar girdi. Düşey olarak da 30 santim gibi… Fakat önemli olan akıntısı.

Bu bölgede oluşabilecek, Girit de tarihi verileri incelediğimizde bu bölgede tsunamileri görme olasılığı yüksek oluyor.

“Hissedilen şiddet 7”

Her bir buçuk yılda bir 6’dan büyük depremler yaşıyoruz. Çünkü her sene 3-4 santimetrelik bir hareket söz konusu Güney Batı’ya doğru. Yer kabuğunun ne yöne doğru hareket ettiğini biliyoruz. Eski tarihsel depremlerimiz nedeniyle fayların hareketliliğini biliyoruz. Tek bilemediğimiz şey zaman. Dünyanın hiçbir yerinde zaman vermek mümkün değil. 6,6 büyüklüğündeki depremin merkezde hissedilen şiddeti 7 oldu.

“Sismik boşluk dolduruldu”

Gökova körfezi’nde 1900’den günümüze kadar 4’ten büyük depremlere baktığımız zaman, Gökova körfezinin orta ve güney kısmında depremler meydana geldiği halde batı kısmında çok az sayıda olduğunu görüyorsunuz. Dün akşam meydana gelen deprem, sismik boşluk dolduğunu söyleyebiliriz. Sismik boşluğu doldurduğunu söyleyebiliriz.

“Ülkemiz bir deprem ülkesi”

Hep söylüyoruz ama keşke bilimsel bir veri söyleyebilsek. Şunu hep söylüyoruz, ülkemiz bir deprem ülkesi. Vatandaşlarımızın her an deprem olacak gibi hazır olması lazım.

Şunu ifade edeyim, ilk veriler geldikten sonra ilk anlık çözümler yapıyoruz. Bu çözümde ilksel sonuçları veriyoruz. Gelen bilgiler doğrultusunda bunları revize ediyoruz. Önce 6,3 açıklandı, daha sonra 6,5’e çıktı. Bazı depremler gizleniyor mu diye bir şey yok. Dünya üzerinde böyledir. Deprem izleme merkezlerinde, izlerseniz daha sonra revizeler var. Şu andaki son verilerle birlikte 6,6 olarak söylüyoruz.”

Bu gerekçelerle hareket eden Esenler Belediyesi Kent Konseyi’nin son toplantısında da “Deprem Hazırlıkları”nı masaya yatırıyor. Toplantıda Esenler Belediye Başkanı M. Tevfik Göksu “Bir şehir depreme nasıl hazırlanır?” başlığı altında, ilçede bu konuda yürütülen faaliyetleri Kent Konseyi üyelerine anlatacak. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener de şehirlerin depreme nasıl hazırlanması gerektiği konusunda bir sunum yapacak.

[mappress mapid=”7″]

07.02.2017 Salı
14.00
Esenler Kültür Merkezi – Tuna Mah. Mahmutbey Cad. No: 33 / Esenler

Yüksek bina sıralamasında İstanbul dünyada 25’inci

Prof. Dr. Sinan Akkar, toplantıda Yüksek Binalarda Deprem Hasarı Belirlenmesi, Acil Yıkımlar ve Alınacak Tedbirler Projesi’ne dair çarpıcı başlıklar sundualışma kapsamında; İstanbul, Ankara ve İzmir’deki 20 kat ve üzerindeki yapıları incelediklerini anlatan Akkar, son 10 yılda İstanbul’da 100 metre üzerindeki yüksek bina sayısının 60’ı geçtiğini açıkladı.

Türkiye’nin +100 metre binalar sıralamasında dünyada 16’ıncı olduğunu kaydeden Akkar,  İstanbul’un bu sıralamada 25’inci; Ankara’nın 60’ıncı olduğunu söyledi. Akkar, Türkiye genelinde 38 ilde, 565’i inşa halinde olan toplam 1593 adet 20 kat üzeri yüksek bina olduğunu kaydetti.

Sinan Akkar,  Türkiye’de yüksek bina sayısı artmasına rağmen bu konuda halen önemli yönetmelik eksiklikleri bulunduğunu da sözlerine ekledi.