“Yaşamsal bir yıkım ve eko-kırım projesi”

Akçelik, son günlerde, İstanbul, Trakya, Marmara ve Karadeniz için, coğrafi, ekolojik, ekonomik, sosyolojik, kentsel, kültürel, yani yaşamsal bir yıkım ve bir eko-kırım projesi olan Kanal İstanbul ile ilgili hazırlık süreçlerinin hızlandırıldığını, bu süreçte, önce 2018 yılında Çevresel Etki Değerlendirme Ön Başvuru Raporu hazırlandığını ve sunulduğunu belirtti. Akçelik, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:

“Şimdi ise, kapsamlı bir Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlandığını ve bu raporun 28.11.2019 tarihinde, yani bugün, İnceleme, Değerlendirme Komisyonu’na taşındığını öğrenmiş bulunuyoruz. Bu toplantı meslek odalarının ve TMMOB ‘un katılımı olmadan gerçekleştirilmektedir. Projenin sorumlularının, konunun tarafı olan meslek odalarını göz ardı eden bu tutumunu takdirlerinize sunuyoruz.

“Bu projeyi kuvvetle reddediyoruz”

Bugün İstanbul, içme suyunun %70’ini başka illerden karşılamak zorunda bırakılmış bir şehir iken ve Cumhurbaşkanı Erdoğan daha yeni ‘İstanbul susuzluğa doğru yürüyor’ demişken, mevcut su kaynaklarımızın yok edilmesi söz konusu bile olamaz.

Kuzey ormanlarını, meraları, tarım alanlarını, tüm hassas ekosistemleri yok edecek bu proje savunulamaz. Üç aktif fay hattının geçtiği bölgeye nüfus ve yapılaşma baskısı yükleyerek afet riskini artıran bu projeyi kabul etmiyoruz. Kentin tüm kuzey bölgesini ve hassas ekosistemlerini, kentsel, arkeolojik ve doğal sit alanlarını baskısı altına alacak bu projeyi kuvvetle reddediyoruz.

“Telafisi imkânsız tahribatlar yaratması kaçınılmaz”

TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu olarak, denizlerimize, su havzalarımıza, tarım, mera, orman alanlarımıza, hassas koruma alanlarımıza, arkeolojik alanlarımıza, doğal ve kentsel sit alanlarımıza, su ve yaşam hakkımıza müdahale eden ve telafisi imkânsız tahribatlar yaratması kaçınılmaz olan bu projeyi reddediyoruz ve tüm ilgili kurum ve kuruluşları sorumlu davranmaya davet ediyoruz.”

“Mevcut su kaynaklarının tehlikeye atılması söz konusu bile olamaz”

Basın açıklaması metninin okunmasının ardından TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Kentleşme, Afet Komitesi ve Çevre Etki Değerlendirme Kurulu üyesi Mücella Yapıcı ÇED Raporu’na ilişkin hazırladığı sunumu yaptı. Sunumunda Kanal İstanbul Projesinin sadece İstanbul’u değil çok geniş bir alanı etkileyeceğini belirten Yapıcı, bu projeyle çok ciddi bir ekolojik yıkımın yaşanacağını vurguladı.

Çevreye verilecek zararların ÇED Raporu’nda da bizzat yer aldığını belirten Yapıcı,bu projenin en büyük iddiasının büyük tankerler için çift yönlü geçiş sağlayarak bekleme yapmamalarını temin edebilmek olduğunu ve böylelikle tankerlerin Boğaz’ı değil Kanal İstanbul güzergahını kullanmalarını sağlamakken, hazırlanan 2. ÇED Raporu’nda bunun mümkün olmayacağını belirttiklerini yani en büyük iddialarının devre dışı kaldığını vurguladı.

Sazlıdere Barajı su rezervinden çıkarıldı

İstanbul’un bütün yüzeysel ve yeraltı kaynaklarının bu bölgede toplandığını belirten Yapıcı, henüz ÇED Raporu verilmeden Sazlıdere Barajı’nın içme suyu rezervinden çıkarıldığını söyledi. Yapıcı, İstanbul susuzlukla boğuşurken mevcut su kaynaklarının tehlikeye atılmasının söz konusu bile edilemeyeceğinin altını çizdi.

İnsan eliyle yapılmış bir afet

Mücella Yapıcı’nın sunumunun ardından Jeofizik Mühendisi Haluk Eyidoğan, Kanal İstanbul Projesi’nin insan eliyle hazırlanmış bir afet olduğunu belirtti. Bu projenin tasarımında yapılan hesaplamalara göre kanal açıldıktan sonra kanalın iki tarafındaki tabanda da çok ciddi hareketlenmeler olacağını ve bunların gemi geçişlerini etkileyecek kadar ciddi olacağını söyledi.

Her ne kadar kanal 275 m genişliğinde kazılacaksa da kaymaları engellemek için bazı yerlerde 1 buçuk kilometre genişliğinde alan kazılması gerektiğini belirten Eyidoğan, buradaki kazı, inşaat faaliyetleri nedeniyle çok geniş bir alanın tasfiye edileceğini, doğanın yok olacağını bu nedenle de bunun insan eliyle yapılmış bir afet olduğunu vurguladı.

Biryol

Kanal İstanbul Projesi’ndeki güzergahın değişme ihtimalinden çevresel etkilere kadar birçok başlığa ilişkin merak edilen konular Meclis gündemine taşındı. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Arslan, Kanal İstanbul’da son duruma ilişkin şu tespitleri yaptı: Kanal İstanbul stratejik öneme sahip. Boğazdan geçen ve tehlikeli madde taşıyan gemilerin İstanbul için tehlike oluşturmaması, Türkiye’nin milli güvenliği ve vatandaşların hayatlarını tehlikeye atmaması, Boğaz trafiğini aksatmaması, dünyadaki örneklerine göre daha zor bir coğrafyada inşa edilmesi, rantı yüksek projede sebepsiz zenginleşmelere meydana vermeyecek şekilde gizlilik arz etmesi gibi hassasiyetleri gözettik.

3 firma davet edildi

Rekabeti sağlamak amacıyla Türkiye ve dünyada yeterliliği, güvenirliliği tespit edilen, olabilecek makul sayıda müşavir firmayı proje ve danışmanlık hizmeti ihalesine davet ettik. Projenin etüt, proje ve danışmanlık hizmetleri işinin ihalesine 3 firma davet edildi. Yeterliliği olan firmalar katıldı ve Yüksel Proje Uluslararası A.Ş. ihaleyi kazandı. Dünyada benzer yapay kanal örnekleri incelendiğinde benzerlerine göre çok daha farklı ve zor bir proje olan Kanal İstanbul’un uzman firmalarca yapılması büyük önem taşıyor. Okyanusu bağlarken, doğal göller bölgesi üzerinden ve kot farkı bulunan bir topoğrafyadan geçen Panama Kanalı’nda ‘log’ adı verilen yükseltme havuzları ile gemi geçişleri sağlanıyor.

Güzergahı Süveyş’le kıyasladı

Düz bir coğrafyadan geçen ve çeşitli zemin tabakalarından oluşmayan Süveyş Kanalı güzergâhına göre Kanal İstanbul Projesi topoğrafya olarak daha zor bir coğrafyadan geçiyor. Bu durumda da Kanal İstanbul’un zemin etütlerinin (heyelan, yeraltı suyu, deprem gibi) çok yönlü olarak incelenmesi gerekiyor. Projenin çevresel etkilerini değerlendirirken fay hatları başta olmak üzere geoteknik etkenlerin, Ege, Marmara ve Karadeniz arasındaki dengenin bozulmaması için tuzluluk oranı, canlıların göç durumu gibi konuların gelecekte bölgeyi nasıl etkileyeceği irdelenecek. Yapımının gerçekleşmesi için mühendislik çalışmalarıyla birlikte kanala entegre liman, lojistik gibi yapıların uzman ekipler tarafından belirlenerek, yapım işleri için finans modellerinin geliştirilmesi gerekiyor. Kanal İstanbul Projesi etüt, proje, danışmanlık hizmetleri işinin ihalesine ulusal ve uluslararası projelerde kendini kanıtlamış firmalar davet edildi. Bu firmalar Yüksel Proje Uluslararası A.Ş, Royal Haskoning DHV ve Arteila Eau &Environennement’tir.

Mali yeterlilik kriterleri önemli

Mali yeterlilik kriterleri Kanal İstanbul Projesi seçimlerinde önemli bir parametre oldu. Sözleşmede avans verilmesi öngörülmedi. İşi yüklenecek firmanın bir yıllık sözleme döneminde önemli oranda nakit akışını kendi imkanları ile sağlaması zorunlu. Proje büyüklüğü dikkate alındığında firmanın sağlaması gereken ön finansman ciddi boyutta. Bu proje için teklif istenecek firmanın gerekli mali güce ve finansman olanaklarına sahip olması projenin başarısı ve zamanında tamamlanması için hayati önem taşıyor. Proje için yapılan önceki çalışmalarda kesin olmayan alternatif Kanal koridorları (ortalama 5 km genişliğinde) belirlendi. Bu koridorlar içinde en uygun koridor seçildikten sonra koridor içinde Projenin kesin güzergahı netleştirilecek. Koridor içindeki güzergahın netleştirilmesi ise geoteknik, hidrolik, jeofizik gibi çalışmalar sonucunda belirlenecek.

Gemilere ‘engellemeyin’ uyarısı

Çalışmalarda kullanılacak deniz araçlarına izin verilirken, bu çalışmaları yapan deniz araçlarını engelleyici harekette bulunulmaması için de denizciler uyarıldı. Bu doğrultuda denizciler Gemi Trafik Hizmetlerinin (VTS) vereceği talimatlara uyarak seyir yapacak.

Şamandıralar nerede?

Şamandıralama yapılacak konumların ilk ayağı Karadeniz’in Karaburun Limanı yakınlarında olacak. Marmara ayağında konumlandırılacak şamandıraların ise Küçükçekmece Gölü yakınlarında olacağı belirtiliyor. Daha önce proje ile ilgili ortaya atılan güzergâh kesinleşti iddiaları Bakanlık tarafından yalanlanmıştı. Ancak, şamandıralama yapılan noktaların Karaburun ve Küçükçekmece açıklarında olması, Kanal İstanbul’un güzergâhının da bu noktadan geçeceği ihtimalini güçlendiriyor.

“Deniz dibi ekolojisi korunacak”

Önceki gün TGRT Haber’de açıklamalarda bulunan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan, Kanal İstanbul Projesiyle ilgili önemli bilgiler vermişti. Bakan Arslan “Canlılık, hidrolojik denge, topografya, tatlı su havzalarıyla olan iletişimini düşünüp en doğru ve en ucuz maliyet ama tek başına en ucuz maliyet değil, optimum maliyetli güzergâhı ve uygulanabilirliği en fazla güzergâhı belirlemek adına yoğun bir mesai harcıyoruz. Çalışmalar çok güzel gidiyor. Çalışmaları bitirmek üzereyiz. Simülasyonları yapıyoruz. Deniz dibi ekolojisini de korumamız lazım. Tatlı su havzalarını yok etmeyeceğimiz gibi tatlı su geçirgenliği anlamında da gerekli tedbirleri alıp sürekliliğini sağlayacak çalışmaları yapmış olacağız. Etüt sonucunda en doğru alternatifi tespit edip, bu alternatifte geniş bir koridor oluşturarak bu koridor çerçevesinde ÇED çalışmasını yapacağız” ifadelerini kullanmıştı. Bakan Arslan daha önce yaptığı bir açıklamada ise Kanal İstanbul’da hedeflerinin, 2018 yılının ilk yarısında çalışmaları bitirip ihale sürecini başlatmak olduğunu söylemişti.